Update gasleveringszekerheid en rapport PWC

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energieNr. 716 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Met deze brief komt het kabinet tegemoet aan de toezegging aan het lidMüller (VVD) tijdens het commissiedebat gasmarkt en leveringszekerheidvan 4 juni 2026 om de Kamer vóór de zomer een update te geven over devoortgang van het vullen van de gasopslagen.Het kabinet maakt van de gelegenheid gebruik om het onderzoek datPricewaterhouseCoopers (PWC) op verzoek van het kabinet heeftuitgevoerd inzake de gevolgen van overheidsinterventies op de gasmarktaan de Kamer aan te bieden. Dit vooruitlopend op de Kamerbrief overstrategisch gasbeleid die het kabinet tegelijk met de actualisatie van hetNationaal Plan Energiesysteem (NPE) na de zomer aan uw Kamer zalaanbieden.GasleveringszekerheidIn het commissiedebat gasmarkt en leveringszekerheid van 4 juni 2026heb ik aan lid Müller (VVD) toegezegd om de Kamer vóór de zomer eenupdate te geven over de voortgang van het vullen van de gasopslagen.De gasopslagen zijn op 1 juli 2026 voor 25,4% gevuld. Zoals in de briefvan 28 mei jl.1 aangegeven, is de opgave dit opslagjaar groter dan inandere jaren, omdat opslagen Norg en Grijpskerk op 1 april leeg zijnopgeleverd i.v.m. de beëindiging van de operationele activiteiten vanGasTerra.Ik zal ingaan op de situatie per gasopslag. Er zijn in Nederland drieseizoensopslagen: Norg met een capaciteit van ca. 59 TWh, Bergermeermet een capaciteit van ca. 50 TWh, en Grijpskerk met een capaciteit vanca. 24 TWh. Daarnaast heeft de Piek Gas Installatie Alkmaar, die nu wordtgebruikt als strategische opslag (in eerdere Kamerbrieven ook tijdelijkenoodvoorraad genoemd), een capaciteit van ca. 5 TWh. Tot slot zijn er1Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 664 kst-29023-716ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7161 enkele voormalige zoutcavernes die gebruikt worden voor «multi-cycle»gasopslag, samen goed voor ca. 6 TWh. Dit telt op tot ca. 144 TWh2. Zievoor een volledig overzicht van deze opslagen de website van GasInfrastructure Europe – Aggregated Gas Storage Inventory (AGSI)3.–Norg (ca. 59 TWh): deze opslag is eigendom van NAM (Shell enExxonMobil) en wordt door NAM beheerd. De staat heeft afgedwon-gen dat EBN voor één opslagjaar toegang heeft4. Het is technisch nietmogelijk om naast EBN ook aan andere partijen toegang te geven totNorg dit opslagjaar, omdat de opslag daar niet op ingericht is en eenaanpassing van de IT-systemen nodig zou zijn om dit te realiseren. Datis op korte termijn niet haalbaar. Per 1 april is EBN gestart met hetopslaan van gas in Norg. Indien marktpartijen onvoldoende gasopslaan is het voor EBN mogelijk om de volledige 59 TWh te vullen.–Grijpskerk (ca. 24 TWh): deze opslag is eigendom van NAM enwordt ook door NAM beheerd. De NAM heeft de gasopslag Grijpskerkaan de markt aangeboden via een zogenaamde open season. Dit heeftde NAM gedaan om uitvoering te geven aan haar verplichting omderden onderhandelde toegang te bieden op grond van de Energie-wet5. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft ten behoeve vanhandhaving van deze verplichting aan de NAM een bindendegedragslijn opgelegd6. Er is vooralsnog geen overeenkomst geslotenmet een marktpartij of met EBN. NAM en EBN zijn wel met elkaar ingesprek over mogelijke toegang. Grijpskerk is tot juli in onderhoudwaardoor niet eerder dan vanaf juli kan worden gestart met vullen alseen partij Grijpskerk contracteert.–Bergermeer (ca. 50 TWh): deze opslag is eigendom van TAQA enEBN. Marktpartijen hebben toegang tot Bergermeer. Het is mogelijkdat meerdere partijen gelijktijdig in deze opslag vullen. Als marktpar-tijen onvoldoende gas opslaan kan EBN ook gas opslaan in dezeopslag. Om geen marktgevoelige informatie te delen wordt nietprijsgegeven of en hoeveel EBN vult in Bergermeer.–Alkmaar (ca. 5 TWh): deze opslag is eigendom van de AlkmaarPartners. De capaciteit van de Piekgasinstallatie Alkmaar is vollediggecontracteerd door EBN. Aan EBN is instemming en subsidieverleend om deze capaciteit te gebruiken voor strategische opslag.EBN zal de PGI Alkmaar volledig vullen deze zomer. PGI Alkmaar is totjuli in onderhoud waardoor pas vanaf juli kan worden gestart metvullen. De voorbereidingen liggen op schema om deze opslag volledigte vullen.EBN is in april direct begonnen met het injecteren van gas in de opslagenen ligt op schema om, indien nodig, 80 TWh op tijd te hebbenopgeslagen. Zowel het beschikbare injectievolume als toegang totgasopslagcapaciteit is daarvoor voldoende aanwezig. Daarbij kan het zozijn dat EBN al transacties heeft gedaan die leiden tot vulling later dezezomer, waardoor het effect daarvan nog niet zichtbaar is in actuelevulgraden.Het Europese vuldoel voor Nederland is 107 TWh. De EuropeseCommissie heeft mij in overweging gegeven om dit te verlagen tot92 TWh. Dit is ingegeven door de momenteel al hoge gasprijzen en dezorg dat die door het vullen in Europa verder worden opgedreven. In hetVragenuur van 16 juni 2026 heb ik op basis van cijfers van PWC die mijtoen bekend waren aangegeven dat er in Nederland gemiddeld 60 TWhgas uit de gasopslagen wordt gebruikt. Inmiddels heeft PWC mij aange-2https://agsi.gie.eu/3https://agsi.gie.eu/4Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 6415Artikel 3.100, eerste lid, van de Energiewet.6Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 641Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7162 geven dat het blijkt te gaan om gemiddeld 71 TWh in een normaaltemperatuurjaar op basis van analyses van Gasunie Transport Services7.Deze correctie laat onverlet dat ik, juist omdat ik het belangrijk vind omook voorbereid te zijn op koudere winters dan gemiddeld, EBN maximaal80 TWh laat vullen in de gasopslagen dit vulseizoen.Uiteindelijk is het doel om voor totaal 115 TWh te vullen, waarmee wezelfs zijn voorbereid op een scenario van een zeer extreem koude winterdie zich eens in de 30 jaar voordoet, waarbij tegelijkertijd de grootste bronvan aanvoer uitvalt en waarbij wordt aangenomen dat de LNG-terminalsin Europa geen extra gas leveren in de winter (wat zij doorgaans welkunnen) en de vraag uit buurlanden constant blijft.PWC rapportHet kabinet werkt aan een Kamerbrief met daarin een visie op strategischgasbeleid.8 Ten behoeve van deze visie heeft het vorige kabinet begin2026 opdracht gegeven aan PWC om een onderzoek uit te voeren naaroverheidsinterventies op de gasmarkt. Dit onderzoek vindt u als bijlage bijdeze brief. De appreciatie en weging van de bevindingen in het onderzoekworden meegenomen in de kabinetsvisie. Hieronder is alvast eensamenvatting opgenomen van het onderzoek.Het gaat primair om de vraag voor welk doel en voor welk crisisscenariomaatregelen dienen te worden genomen, welke maatregelen voor datdoel efficiënt en doelmatig zijn, en wat de juiste mate van inzet enprioritering is bij overheidsinterventies. Hierbij geldt de kanttekening datgeen enkele maatregel alle risico’s voor de leveringszekerheid geheel zalkunnen wegnemen. Bovendien kunnen maatregelen gepaard gaan met(aanzienlijke) maatschappelijke kosten en is overheidsingrijpen inefficiënte markten per definitie marktverstorend. De balans daarin zullenkabinet en Kamer samen moeten wegen.PWC is door het vorige kabinet gevraagd een afwegingskader te ontwik-kelen voor interventies op de gasmarkt. Het rapport beschrijft publiekebelangen en marktfalen, inventariseert potentiële interventies enpresenteert een toepasbaar afwegingskader. De kwantificering van deeffecten van de interventies behoort niet tot de scope van het onderzoek.In het onderzoek heeft PWC ook diverse recent door andere partijenuitgebrachte adviezen en visies meegenomen, waaronder van deMijnraad, Gasunie en CE Delft in opdracht van Energie Nederland.9 Dezepartijen hebben zich onder andere uitgesproken over maatregelen tenbehoeve van het opvangen van een langdurige onderbreking in deaanvoer van gas. Ook zijn in het onderzoek ramingen en berekeningen –gebaseerd op de jarenlange kennis en ervaring van GasTerra –meegenomen.10Het onderzoek beschrijft en onderbouwt dat bepaalde beleidsinstru-menten naast het beoogde (positieve) effect, bijvoorbeeld meer zekerheidof (tijdelijke) verlichting van lasten voor kwetsbare afnemers, ookongewenste en averechtse effecten hebben, zoals op de prijsvorming,7PWC o.b.v. Gasunie Transport Services (GTS). (2025). Overzicht leveringszekerheid voor gasjaar2025/20268Met deze visie geeft het kabinet ook uitvoering aan een reeks moties, waaronder de motieGrinwis c.s.(Kamerstukken II 2024/25, 29 023, nr. 574).9Over deze adviezen is uw Kamer geïnformeerd in de Kamerbrief van 28 mei 2026, Kamer-stukken II 2025/2026, 29 023, nr. 664.10Zie ook: Gasbergingen in Nederland – JMP Energy Insights.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7163 afhankelijkheid van fossiel11 en hoge kosten. Het onderzoek beschrijft datingrijpen in de marktprijs het vermogen van de gereguleerde gasmarktom zelf een oplossing te vinden voor schaarste belemmert. Consumenten,bedrijven en leveranciers kunnen volgens PWC minder prikkels ervarenom zich voor te bereiden of te reageren op prijsschokken, waardoorimportafhankelijkheid niet wordt verminderd en kwetsbaarheid structureelin stand blijft.Tegelijkertijd noemt PWC in het onderzoek dat kwetsbare groepenafnemers waar nodig beschermd kunnen worden tegen prijsstijgingen.Grote prijsstijgingen kunnen volgens het onderzoek disproportioneleimpact hebben op kwetsbare afnemers die niet over de middelenbeschikken om dit te betalen en geen alternatieven hebben voor gasge-bruik. Voor deze doelgroep is gerichte inkomenssteun, volgens PWC, demeest doelmatige maatregel.Het onderzoek stelt daarnaast dat de overheid zich kan voorbereiden opzeer ernstige verstoringen op de internationale gasmarkten die leiden totfysieke tekorten om te voorzien in de basisbehoeften. PWC geeft aan dathet wenselijk kan zijn verzekeringen te treffen voor dergelijke noodsitu-aties, bijvoorbeeld door het aanhouden van beperkte strategischevoorraden om fysieke tekorten tijdelijk te overbruggen (noodvoorraden).Het is daarbij, volgens de onderzoeken, van belang om tot goededefinities van bijvoorbeeld basisbehoeften en kwetsbare afnemers tekomen om het doel en de omvang van benodigde maatregelen af tebakenen. Daarnaast is het van belang de kosten en baten tegen elkaar afte wegen, omdat noodinstrumenten die extra gas beschikbaar makentijdens noodsituaties kosten met zich meebrengen, ook als de noodsi-tuatie zich niet voordoet. PWC geeft hierbij aan dat het niet mogelijk is omtegen iedere noodsituatie verzekerd te zijn en adviseert daarnaast om opEuropees niveau te coördineren over de inzet van deze instrumenten,omdat anders de baten Europees zijn maar de kosten neerdalen bijlidstaten die investeren in noodvoorraden. Er is immers sprake van eenEuropese gasmarkt, waardoor een voorraad in Nederland in heel Europagebruikt kan worden.Wat betreft specifieke typen maatregelen, trekt PWC een aantalconclusies:•Het onderzoek is kritisch op het aanhouden van een grotere strategi-sche opslag met als doel prijzen te dempen: het is niet aangetoond dathet aanhouden van een voorraad op de gasmarkt dit effect heeft en demaatregel is marktverstorend. Bovendien is het aanwenden van eenstrategische opslag voor dit doel niet toegestaan, daarvoor zou eerstEU-regelgeving moeten worden aangepast. In dit opzicht wijkt PWC inhaar conclusies af van enkele andere externe rapporten die hetmogelijk maken van een strategische opslag met het oog op prijsdem-ping adviseren.•Ook wat betreft overheidsmaatregelen gericht op het vullen van deseizoensopslagen, waaronder verplichte vuldoelen en een (grote)vultaak voor de overheid, bevat het onderzoek conclusies naaraanleiding van de ervaringen die hiermee de afgelopen jaren zijnopgedaan. Het onderzoek stelt in dit verband dat een «interventiespi-raal» dreigt: de verplichte (Europese en Nederlandse) opslagvullingverdringt commerciële opslagactiviteiten, wat de noodzaak vanverdere (nationale) overheidsinterventies om gasopslagen te vullenvergroot. Dit is een zichzelf versterkende dynamiek waarin verplichtevulling prijsverstoring veroorzaakt en tot structureel stijgende11Bijvoorbeeld doordat (prijs)prikkels voor besparing en verduurzaming worden weggenomenof omdat fossiele «lock-in» in de hand wordt gewerkt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7164 overheidskosten leidt. Het onderzoek is in dit verband ook kritisch overhoge vuldoelen en stelt in dit verband dat het advies van GTS, waarEZK zich op baseert bij het vaststellen van het jaarlijkse vuldoel,relatief hoog is. De berekeningen en statische aannames die tengrondslag liggen aan het jaarlijkse advies van GTS zijn wat deonderzoekers betreft conservatief.VervolgprocesDeze zomer werkt het kabinet verder aan de Kamerbrief over strategischgasbeleid voor de lange termijn. In die brief zal ik de visie op de rol van deoverheid in de veranderende gasmarkt verder toelichten en in gaan op debeoogde beleidsinzet.Zoals benoemd in de Kamerbrief van 28 mei jl. zal het kabinet naast hetPWC-onderzoek, ook de genoemde andere externe adviezen betrekken inde Kamerbrief met de kabinetsvisie op strategisch gasbeleid na de zomer.Daarbij zal het kabinet de verschillende inzichten – die op onderdeleninhoudelijk verschillen – zorgvuldig afwegen.Het kabinet betrekt in haar visie ook het rapport van 2 juni jl. van de GasMarket Task Force van de Europese Commissie, dat gaat over de werkingvan de gasmarkt en gasderivatenmarkt.12 De Europese Commissie gaat indit rapport ook in op het (potentiële) effect van overheidsingrijpen op degasmarkt.Ten aanzien van strategische opslag gaat het kabinet deze zomer verderonderzoek (laten) doen. Onder andere ten aanzien van wat met welkeomvang bereikt kan worden en welke kosten daarmee gepaard gaan. Hetkabinet zal ook kijken naar het mogelijke gebruik van kussengas alsstrategische opslag. Vooral op het juridisch en technisch vlak zijn daar nogveel vragen die beantwoord moeten worden. Tot slot zal het kabinetspecificeren hoe zij zich in Europa zal inzetten ten aanzien van strategischeopslag in EU-verband.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der Meer12Gas Market Task Force presents its findings on the functioning of EU gas and gas derivativesmarketsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7165