Voortgangsrapportage Actieagenda mkb-dienstverlening

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 637BedrijfslevenbeleidNr. 668 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 maart 2025Nederland steunt sterk op het midden- en kleinbedrijf (mkb). Het mkbdraagt voor 62% bij aan de totale toegevoegde waarde in Nederland enzorgt voor ruim 70% van de werkgelegenheid. Dit maakt het mkb dedrijvende kracht achter onze economie1. Het mkb staat voor groteuitdagingen, waaronder klimaatverandering, geopolitieke verschuivingenen veranderingen op de arbeidsmarkt. Deze uitdagingen doen een grootberoep op het aanpassingsvermogen van het mkb. Mijn ambitie is om hetmkb hierin zo goed mogelijk te ondersteunen.Op dit moment ervaren ondernemers dienstverlening door de overheidals versnipperd. Ze zien door het bomen het bos niet meer. Denkbijvoorbeeld aan het vinden van (subsidie) regelingen voor verduur-zaming of digitalisering. Ze weten vaak niet bij welke overheidsdienstver-lener ze waarvoor terecht kunnen. Ook is de huidige dienstverlening testerk aanbodgericht en sluit onvoldoende aan op de behoeften vanondernemers. Zo blijkt uit het uit advies van het Nederlands Comité voorOndernemerschap «Dienstbare dienstverlening» uit 20222 en de Actie-agenda mkb-dienstverlening 2024–2026 die op 15 november 2023 met uwKamer is gedeeld3.Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de Actieagendamkb-dienstverlening zoals is toegezegd door mijn voorganger4. Samenmet gemeenten (VNG en G40), provincies (IPO), ondernemersorganisaties(VNO-NCW/MKB-Nederland), de Kamer van Koophandel (KVK), deRijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en regionale ontwikke-lingsmaatschappijen (ROM’s) is mijn ministerie onder leiding van1Staatvanhetmkb.nl Staat van het MKB Jaarbericht 2024, Nederlands Comité voor Ondernemer-schap2Kamerstuk 32 637, nr. 4983Kamerstuk 32 637, nr. 5874TZ202402–057 en Kamerstuk 36 600 XIII, nr. 51 kst-32637-668ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6681 aanjager dhr. Rob Schouten voortvarend aan de slag gegaan om deActieagenda te implementeren.De eerste stap hierbij is het leggen van een basis en het opdoen vankennis. Hiermee kunnen succesvolle initiatieven worden opgeschaald enworden meer ondernemers geholpen. Zo zijn in 2024 bijvoorbeeld zesregio’s gestart om circa 25.000 mkb-ondernemers te bereiken om hunbedrijf toekomstbestendig te maken. Artificiële intelligentie is eenhulpmiddel gebleken voor dienstverlening in de regio; Sittard-Geleenheeft hiervoor een AI-assistent ontwikkelt die enerzijds als inspiratiebrondient en anderzijds helpt om ondernemers de weg te wijzen in hetlandschap van overheidsdienstverlening. Daarnaast is er een klantreisDigitalisering afgerond waarbij vanuit het perspectief van ondernemers deknelpunten en mogelijkheden tot verbetering in kaart zijn gebracht. Dit zijnmooie voorbeelden van waar de Actieagenda om draait: verbeteren vande dienstverlening door van elkaar te leren om zo mkb-ers vooruit tehelpen en hen ondersteunen om toekomstbestendig te blijven.Deze voortgangsbrief is opgebouwd uit vier delen:1.Doelen Actieagenda mkb-dienstverlening2.Voortgang – resultaten op de drie doelen van de actieagenda3.Vooruitblik – versterken samenwerking4.Regierol EZ1. Doelen Actieagenda mkb-dienstverlening De Actieagenda mkb-dienstverlening werkt aan de volgende verbeter-doelen in de dienstverlening aan ondernemers:Activering van de vraag: stimuleren van ondernemers om intensieverna te denken over hun bedrijfsstrategie, groeimogelijkheden enbenodigde aanpassingen op het gebied van digitalisering, verduurzamingen circulariteit. Dit is noodzakelijk omdat veel mkb-ondernemers, in hetbijzonder het brede mkb, zich onvoldoende bezighouden met detoekomststrategie van hun bedrijf, terwijl dit cruciaal is voor hunproductiviteit en concurrentiepositie. Zo blijkt uit onderzoek van deRabobank dat slechts 15% van de ondernemers hier bewust mee bezig is5.Daarnaast speelt dat het landschap van ondernemersdienstverleningcomplex is. Hierdoor ontstaat een kloof tussen de beschikbare onder-steuning en daadwerkelijke vraag, wat toekomstbestendig ondernemenbelemmert.Vereenvoudiging van het aanbod waarbij we het aanbod overzichtelijken toegankelijk maken voor mkb-ondernemers.Versterken samenwerking in regionaal en landelijk ecosysteemtussen publieke dienstverleners onderling en met private dienstverleners.2. Voortgang – resultaten op de drie doelen van de actieagenda In 2024 is gestart met de uitvoering van de Actieagenda. Afgelopen jaarzijn de eerste acties gerealiseerd. Daarnaast is het fundament gelegd voorde benodigde structurele aanpassingen, denk aan meer focus opdata-inzichten, sterkere publiek-private samenwerking met heldererolverdeling, en een leercultuur gericht op kennisdeling. In 2025 bouwenwe hierop voort waarbij ondernemers de eerste verbeteringen gaanmerken.5Vier op de tien bedrijven heeft te weinig verandervermogen voor de transitie naar eenduurzame en inclusieve economie - RabobankTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6682 Activering van de vraag. Een greep uit de resultaten die door dienst-verleners gerealiseerd zijn om ondernemers te stimuleren intensiever nate denken over hun bedrijfsstrategie:–De regio’s Zwolle, Breda, Sittard-Geleen, Apeldoorn-Deventer,Dordrecht en de Achterhoek helpen ondernemers met vraagactivatie.Hun doel: in 2–3 jaar tijd 25.000 mkb’er ondersteunen bij toekomstbe-stendigheid. De afgelopen zes maanden zijn methodieken ontwikkelden netwerken van «verbinders» en «spotters» gevormd, waardoorondernemers veel meer een één overheid belevenis ervaring. DeActieagenda financiert deze aanpak van juni 2024 tot juni 2025.–Regio Sittard-Geleen lanceerde een AI-tool genaamd Claire Hermans,die ondernemers helpt en regionale mkb-ecosystemen versterkt. ViaLinkedIn zijn al 1100 connecties gelegd, met vervolgafspraken doorregionale teams. Andere regio’s verkennen ook AI-toepassingen voorefficiëntere dienstverlening.–Meer inzicht in ondernemersdata is cruciaal. Drie regio’s zijn met RVOen KVK een Datalab-traject gestart om datagedreven mkb-dienstverlening te verbeteren. De eerste resultaten worden verwacht inQ2 2025.–Kennisdeling speelt een sleutelrol. Via een online community,bijeenkomsten, roadshows, Webinars en nieuwsbrieven lerendienstverleners van elkaar. Daarnaast biedt de leeromgeving publiekedienstverleners handvatten voor vraaggestuurde dienstverlening,gespreksmethoden en verbeterde samenwerking in de regio o.a. metbrancheorganisaties.–Zo bouwen de regio’s in samenwerking met private partijen aan eenkrachtig en toekomstbestendig mkb.Vereenvoudiging van het aanbod. Om het aanbod te vereenvoudigenwerken we langs verschillende sporen en hebben we de volgenderesultaten behaald:–Samenwerking met beleidsdepartementen: Binnen de programma’sKrachtenbundeling Rijk en Regio voor Circulaire Economie (MinisterieInfrastructuur & Waterstaat), en de Interdepartementale WerkgroepVerduurzaming mkb (IWVM, Ministerie Klimaat en Groene Groei) isbestuurlijk vastgelegd dat er nauw samengewerkt wordt met deActieagenda om:•verbeteringen in de informatievoorziening richting mkb-netwerkendoor te voeren en een sterkere samenwerking met medeoverheden(VNG & G40)•betere doorverwijzing naar landelijke dienstverlening•het bredere gesprek te voeren over het versimpelen van het aanbodtussen verschillende bestuurslagen.–Een aantal provincies gaan dit jaar aan de slag om op thema’s zoalsdigitalisering en circulaire economie de veelvoud aan (regionale)instrumenten en regelingen in kaart te brengen en te stroomlijnen.Kennis en best practises worden hierin tussen provincies gedeeld.Daarnaast werken ze gezamenlijk aan een visie op de basisinfrastruc-tuur voor regionale dienstverlening die in Q2 2025 gereed is.–In opdracht van EZ is een verkenning gedaan hoe AI ondernemers enbeleidsmakers kan ondersteunen om sneller en gerichter bij de doorhen gewenste dienstverlening te komen, denk aan regelingen ensubsidies. De tool zit dit jaar in de pilot fase en wordt doorontwikkeldmet budget uit het Programma Generieke Digitale Infrastructuur vanBZK.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6683 Versterken samenwerking in regionaal en landelijk ecosysteemVanuit het één overheid principe moet het voor ondernemers duidelijk zijnbij welke dienstverlener ze voor wat terecht kunnen. Daarnaast moetenondernemers indien nodig «warm» doorverwezen worden naar eenandere dienstverlener. Ik wil me inzetten voor een heldere rolverdelingtussen de verschillende partijen die actief zijn in de mkb-dienstverlening.Daarbij ligt de focus eerst op RVO, KVK en ROM’s in verhouding tot deprovincies en regio’s. Uiteraard wordt daarbij ook gekeken hoe dienstver-lening van publieke partijen zich verhoudt tot het private aanbod. In 2024zijn de volgende resultaten behaald op dit doel:–De samenwerking tussen verschillende partijen in het ecosysteemwordt verder vormgegeven en vastgelegd in samenwerkafsprakenover rollen en taken. De betrokken partijen hebben de uitgangspuntenonderschreven in een bestuurlijke werkconferentie eind 2024. Dezemoeten nog verder uitgewerkt en geconcretiseerd worden. Inzet is omdeze afspraken begin derde kwartaal 2025 te bekrachtigen.–Tegelijkertijd hebben de eerste zes regio’s al stappen gezet. Ze hebbensamenwerkingsuitgangspunten opgesteld voor het verbeteren van deverhouding tussen regionale en landelijke dienstverlening, te startenmet de KVK en RVO. De rol van de KVK en RVO in de regio is hierdoorverduidelijkt. Een gedeelde conclusie is dat vraagactivatie voorname-lijk in de regio plaatsvindt en dat landelijke partijen als KVK en RVO deregio’s door middel van data hierbij kunnen ondersteunen.–Landelijke regelingen moeten daarnaast veel prominenter bekendworden in de regio door kennis en informatie over subsidies beter telaten landen in het regionale netwerk. Vanuit het beleidstrajectverduurzaming mkb (KGG) gaan we dit in Q2 verder uitwerken in eenplan van aanpak.3. Vooruitblik – versterken samenwerking. Met de geboekte voortgang en de concrete plannen blijft mijn ministerievastberaden om de doelen van de Actieagenda mkb-dienstverlening terealiseren:–De samenwerking met regio’s is essentieel gebleken en wordt in Q2uitgebreid met 10 extra regio’s om een effectief en samenhangendstelsel van publieke dienstverlening voor het mkb op te bouwen.–Daarnaast is het afgelopen jaar ook duidelijk geworden dat branche-en ondernemersverenigingen een cruciale schakel vormen tussenbedrijven en publieke dienstverleners. Hun persoonlijke benadering envertrouwensrelatie met ondernemers zijn essentieel om het mkb teactiveren. Dit wordt komend jaar verder versterkt.–Hoewel belangrijke stappen zijn gezet richting een samenhangendmkb-ecosysteem, is verdere samenwerking tussen landelijke enregionale dienstverleners noodzakelijk. Een betere afstemming tussenoverheden zorgt ervoor dat ondernemers makkelijker toegang krijgentot de juiste dienstverlening.4. Regierol EZ De partijen binnen de Actieagenda mkb-dienstverlening onderstrepen denoodzaak tot verbetering en erkennen dat meer regie vereist is, met EZ alscoördinerende partij. Vanuit mijn verantwoordelijkheid voor het onderne-mersbeleid en het economisch klimaat vul ik deze regierol als volgt in:–Facilitering van de uitvoering: EZ ondersteunt de Actieagenda door deaanstelling van dhr. Rob Schouten als onafhankelijk aanjager sinds2024. Hij coördineert de uitvoering van acties en is voorzitter van destuurgroep waarin alle samenwerkende organisaties zijn vertegen-woordigd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6684 –Afstemming van rollen en taken: EZ brengt beleidsdepartementen enuitvoeringsorganisaties samen om versnippering en overlap inondernemersdienstverlening te verminderen en een gestroomlijnd,landelijk aanbod te creëren, beginnend met de transitiethema’sverduurzaming, circulaire economie en digitalisering.–In 2025 staan in de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) van hetMinisterie van Economische Zaken periodieke rapportages geplandvoor Ondernemerschap en Innovatiebeleid. Deze rapportages geveneen totaalbeeld van de effectiviteit, efficiëntie en randvoorwaarden vanhet beleid6. EZ zal de verbeterpunten uit evaluaties actief opvolgen enmonitoren. Waar nodig zal daarbij ook in gesprek worden gegaan metuitvoerders als RVO hoe bereik en impact richting het MKB verbeterdkunnen worden.–EZ stimuleert de provincies en samenwerkende regio’s om in deregionale samenwerkingsverbanden tussen de publieke en privatedienstverleners de ondernemersvraag te activeren maar ook om hetregionale aanbod te vereenvoudigen. EZ faciliteert het gesprek tussende bestuurslagen en deelt best-pactices en hulpmiddelen via hetleerprogramma.–Behoud van beleidsverantwoordelijkheid: EZ voert regie, maar neemtgeen inhoudelijke beleidsverantwoordelijkheid over van andereministeries.De Actieagenda sluit aan bij het overheidsbrede initiatief Werk aanUitvoering (WaU), gericht op een betere publieke dienstverlening voorburgers en ondernemers. Voor 2025 en 2026 is € 4,7 miljoen uitWaU-middelen beschikbaar, waarmee de uitvoering via een gezamenlijkeroadmap wordt opgepakt.Tegelijk met de Actieagenda is ook het KplusV-onderzoek naar deinnovatie- en regiostimuleringstaak van de Kamer van Koophandel (KVK)met de Kamer gedeeld. Eind dit jaar volgt een update over de opvolgingvan de aanbevelingen. Dit onderzoek wordt meegenomen in de lopendeevaluatie van de Wet op de Kamer van Koophandel, waarvan deuitkomsten en vervolgstappen later dit jaar worden gepresenteerd.Met deze aanpak verstevigt EZ zijn regierol en werkt mijn ministerie dekomende periode intensief samen met alle betrokken partijen aan eeneffectievere en toekomstbestendige ondernemersdienstverlening.De Minister van Economische Zaken,D.S. Beljaarts6Kamerstuk 33 009, nr. 147Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6685