Voortgang landelijk dekkend netwerk

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 529Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) inde ZorgNr. 361 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 mei 2026In deze brief bied ik u – zoals eerder toegezegd in de laatste stand vanzaken brief over het LDN1 – inzicht in de voortgang van de realisatie vanhet landelijk dekkend netwerk (LDN) voor gegevensuitwisseling endatabeschikbaarheid in de zorg. Ik doe dat aan de hand van de funda-menten van de Nationale visie en strategie (NVS): regie, vertrouwen endatabeschikbaarheid. De NVS bouwt aan het gezondheidsinformatie-stelsel (GIS) om de informatievoorziening in de zorg toekomstbestendig temaken. Het LDN is een belangrijk fundament voor het GIS.Enkele onderwerpen rondom gegevensuitwisseling en databeschik-baarheid licht ik hierbij specifiek uit: de European Health Data Space(EHDS), de implementatie-strategie van het GIS en de verhouding tussenlandelijke regie en regionale ontwikkelingen met betrekking totdatabeschikbaarheid.Wat aan deze brief voorafgingOp 12 maart 2025 informeerde mijn ambtsvoorganger u over de stand vanzaken van het LDN, de generieke functies2, het Landelijk afsprakenstelselvoor gezondheidsgegevens en Stichting CumuluZ Zorgdata. Daarbij boodzij u ook een LDN-transitieplan aan met daarin de stappen die hetMinisterie van VWS zet om het LDN te realiseren ten behoeve vandatabeschikbaarheid.1Kamerstukken II 2024/25, 27 529, nr. 3312Generieke functies zijn sets van afspraken, standaarden en voorzieningen voor identificatie (wielogt erin?), authenticatie (is iemand wie die zegt dat die is?), toestemming (is de patiëntakkoord met het delen van gegevens?), autorisatie (welke gegevens mag iemand inzien?),lokalisatie (waar staan de gezochte gegevens?) en adressering (wat is het digitale adres van degegevens en de ontvanger?). kst-27529-361ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3611 Begin van dit jaar, op 20 januari 2026, informeerde mijn ambtsvoorgangeru verder over de voortgang op de agenda databeschikbaarheid in de zorg3en over de voortgang van de implementatie van de EHDS.4Over het landelijk dekkend netwerkHet LDN als basis voor een toekomstbestendig gezondheidsinformatie-stelselOm de zorg voor iedereen kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar tehouden, maken we de transitie naar passende (en hybride) zorg.Deze transitie slaagt alleen wanneer gezondheidsgegevens situationeelbeschikbaar zijn. Dit betekent dat de juiste persoon – van zorgverlener totpatiënt of onderzoeker – op het juiste moment toegang heeft tot de juistezorginformatie. Uiteraard gebeurt dit veilig, betrouwbaar en met oog voorprivacy.Om dit te realiseren werkt het Ministerie van VWS samen met partijen inzorg en ICT. Met de NVS als leidraad bouwen we gezamenlijk aan eentoekomstbestendig gezondheidsinformatiestelsel (GIS). In het GIS staatniet alleen databeschikbaarheid centraal maar ook de eisen en detijdslijnen van de EHDS. Een goed functionerend GIS is noodzakelijk omvolledig aan de EHDS-verplichtingen te kunnen voldoen.De NVS beschrijft dat het LDN de basis vormt voor een goed functio-nerend GIS dat ondersteunend is voor het primaire zorgproces en voorsecundaire doeleinden. Het LDN is een overkoepelende term en omvat hetgeheel aan afspraken, functies en infrastructuur die digitale gegevensuit-wisseling in de zorg mogelijk maken. Concreet vallen hieronder:•Een landelijk dekkend netwerk van infrastructuren dat:Cbestaande zorginfrastructuren op basis van landelijke afsprakenmet elkaar verbindt tot één communicatienetwerk – voor goedegegevensuitwisseling; enCgaat zorgen voor data-integratie: het samenbrengen van data uitverschillende bronnen tot één samenhangend geheel – voorsituationele databeschikbaarheid.•Generieke functies: sets van afspraken, standaarden en voorzienin-gen om de juiste gegevens op het juiste moment op de juiste plek tekrijgen.•Eén Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens met alletechnische, organisatorische en juridische afspraken, die nodig zijn omte zorgen dat burgers, zorgverleners en datagebruikers kunnenvertrouwen op de data en op het veilige en verantwoorde gebruikervan. Ook de afspraken over de ontwikkeling en het beheer vangenerieke semantische standaarden (eenheid van taal) vallenhieronder.Patiëntverhaal: «Betere zorg door het landelijk dekkendnetwerk»Tijdens een vakantie op de Veluwe wordt de 52-jarige meneer DeGroot getroffen door een TIA. Door een gezichtsverlamming kan hijniet spreken, maar met behulp van het landelijk dekkend netwerk(LDN) krijgt hij toch direct de best passende zorg.3Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 3554Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 356Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3612 De behandelend arts opent simpelweg haar eigen vertrouwdeEPD-systeem.Via het landelijk dekkend netwerk van infrastructuren, heeft zijbinnen enkele seconden alle relevante gegevens over meneer DeGroot vanuit verschillende bronnen bij elkaar. Ze ziet bijvoorbeeldmeteen welke medicatie hij gebruikt en dat hij allergisch is voor eenbepaald contrastmiddel; essentiële informatie voordat hij de CT-scaningaat.Door semantische standaardisatie zijn de medische gegevensvastgelegd met termen die overal dezelfde betekenis hebben. Doordie standaardisatie is er duidelijkheid tussen de verschillendezorgverleners wat er wordt bedoeld met de informatie.De generieke functies zorgen er daarbij voor dat de juistegezondheidsgegevens op het juiste moment op de juiste plekkomen. Zo kan de behandelend arts veilig, gemakkelijk en flexibelinloggen via Dezi; het inlogstelsel voor zorgprofessionals. En via detoestemmingsvoorziening Mitz, waarin meneer De Groot eerder zelfzijn toestemmingsvoorkeuren heeft vastgelegd, kan zij snel enbetrouwbaar controleren welke gegevens over meneer De Groot zijmag inzien.Alle generieke juridische, organisatorische en technische afsprakenover toegang, beveiliging, privacy en registratie van gezondheidsge-gevens zijn hierbij ondergebracht op één centrale plek: hetLandelijk afsprakenstelsel. Daardoor hoeft de arts niet te twijfelenover wat wel en niet mag, en kan zij zich volledig richten op debehandeling.Het resultaat: de arts verliest geen tijd met uitzoeken en overtypenen kan vertrouwen op volledige en actuele informatie. Dit verkleintde kans op medische fouten en vergroot het werkplezier. Meneer DeGroot krijgt snel en veilig de behandeling die hij nodig heeft. Dat hijniet kan spreken vormt geen belemmering, want door de beschik-baarheid van gegevens hoeft hij niet zelf zijn medische voorgeschie-denis te vertellen of opnieuw belastende onderzoeken te ondergaan.Bovendien kunnen geanonimiseerde of gepseudonimiseerdegegevens over de gezondheid van meneer De Groot, met zijntoestemming, bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek. Daardoorwordt de zorg in de toekomst nog beter en nauwkeuriger.De samenhang tussen de NVS en EHDSNederland heeft de beweging naar betere databeschikbaarheid voor dezorg al een geruime tijd geleden ingezet. De afgelopen jaren is er door dezorgsector hard gewerkt aan het fundament van het gezondheidsinforma-tiestelsel. De focus ligt daarbij op het realiseren van betere zorg doorbetere gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid. Met de Wetelektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz5) is deze bewegingeen aantal jaren geleden ingezet. Ook is er een juridische basis gecreëerdom genormeerde gegevensuitwisseling nationaal te verplichten. De komst5De wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) is een kaderwet die het mogelijkmaakt om voor specifieke gegevenssets elektronische en gestandaardiseerde uitwisseling teverplichten. Op de Meerjarenagenda Wegiz staan vijf gegevensuitwisselingen die als eersteverplicht elektronisch en gestandaardiseerd moeten verlopen: de Basisgegevensset Zorg (BgZ),Beeldbeschikbaarheid, Acute Zorg, Medicatieoverdracht en de verpleegkundige eOverdracht.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3613 van de EHDS-verordening versterkt en ondersteunt de ingezette nationalebeweging met daarbij Europese verplichtingen.De EHDS beoogt de kwaliteit van de zorg te verhogen en verankert derechten die burgers nodig hebben om regie te voeren op de elektronischegezondheidsgegevens die over hen gaan. Tegelijkertijd regelt de EHDS hetzogenoemde secundair gebruik van gezondheidsdata (secundairdatagebruik), zodat wetenschappers en onderzoekers beter gebruikkunnen maken van (Europese) data. Hierdoor wordt wetenschappelijkonderzoek en innovatie bevorderd.Een essentieel onderdeel van de EHDS is het openbreken van de marktvan EPD-systemen waar, in ieder geval in Nederland, in sommigesectoren een zeer beperkt aantal leveranciers actief is. De EHDS stelt eenaantal minimale sets aan data verplicht. De verordening veronderstelt datin lidstaten een aantal basale functionaliteiten gericht op gegevensuit-wisseling aanwezig zijn, wat in Nederland niet het geval is. Daarnaastbiedt de verordening lidstaten ook de ruimte om nationaal eisen te stellendie passen bij de nationale zorgcontext in het belang van de patiënt. Vandeze ruimte maken we in Nederland gebruik. Onderdelen van de NVS zijndaarmee randvoorwaardelijk voor de EHDS én tegelijkertijd draagt deEHDS bij aan realisatie van doelen uit de NVS. De NVS en de EHDS zijnhiermee complementair.Hoever zijn we met het landelijk dekkend netwerk?Het GIS wordt gerealiseerd op de fundamenten regie, vertrouwen endatabeschikbaarheid. Hieronder ga ik langs deze drie fundamenten in opwat er tot nu toe voor het LDN gerealiseerd is en waaraan gewerkt wordtin 2026.Gerichte regie door VWSRegie door het Ministerie van VWS gaat over het vermogen sturing tegeven aan het beoogde stelsel en daarbij waarborgen te creëren voorgegevensuitwisseling en dataveiligheid.Architectuur als kader om data situationeel beschikbaar te krijgenHet Ministerie van VWS is samen met het zorgveld gestart met diverseprogramma’s om het GIS te realiseren. Een van die programma’s is hetopstellen van een gezamenlijke stelselarchitectuur voor het GIS, afgekortGISA6. Deze architectuur moet zorgen voor samenhang en sturing envoorkomt dat programma’s uiteenlopende ontwerpkeuzes maken met hetrisico op inconsistenties of dubbel werk.De GISA beschrijft de ICT-architectuurprincipes en de wijze waarop deverschillende componenten in het GIS moeten samenwerken. De GISAanticipeert op zorg- en technologietrends.7 Het lost een aantal knelpuntenin het huidige stelsel op en vertaalt strategische keuzes naar deICT-architectuurpraktijk. In het derde kwartaal van dit jaar stel ik de eersteversie van de GISA vast. In de aanloop naar die vaststelling organiseer ikconsultatiesessies voor het zorgveld. Dit doe ik om de samenhang met6Stelselarchitectuur is het bouwplan van het GIS dat beschrijft hoe verschillende zorgorgani-saties en ICT-systemen slim met elkaar samenwerken. Het zorgt ervoor dat zij veilig enmakkelijk informatie kunnen delen volgens dezelfde regels.7Zorg- en technologietrends zoals van zorg in een instelling naar hybride zorg, van versnipperdedeeldossiers naar een virtueel longitudinaal dossier en het gebruik van Cloud- enAI-technologie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3614 andere lopende ontwikkelingen te borgen en het zorgveld te informeren.De architectuur (GISA) is niet statisch maar evolueert mee met deontwikkeling van het stelsel (GIS). Daarmee heeft het ook invloed op deontwikkeling van het GIS.Een paar van de GISA-keuzes licht ik kort toe:•Publieke regie en open innovatie: VWS voert regie «in partnerschap»met het zorgveld via programma’s, beleid, architectuur en wetgeving.Open innovatie versnelt de transitie door publieke kennisdeling vanspecificaties en broncode van GIS-bouwstenen en -koppelvlakken.•Een gereguleerd stelsel met kwalificatie-eisen: Het GIS markeert dekanteling van een marktgedreven model naar een gekwalificeerdstelsel onder publieke regie, met verplichte naleving van uniformeaansluitvoorwaarden en landelijke afspraken.•Openstelling van systemen via open gestandaardiseerde koppelvlak-ken8: de NVS stuurt op het stap voor stap ontsluiten van zorg- endatasystemen via gestandaardiseerde, publiek beschikbare koppelvlak-ken, zodat data veilig, herbruikbaar en leverancier-onafhankelijk kanstromen door het hele stelsel. Het vaststellen van de specificaties vandeze open koppelvlakken zijn een publieke verantwoordelijkheid. Zonodig zal ik deze koppelvlakken ook als open source laten ontwikkelenen beschikbaar stellen aan marktpartijen.De GISA beschrijft de richting waarin het GIS zich ontwikkelt en deinrichtings-keuzes die daarvoor gemaakt worden. Dit geeft duidelijkheidaan landelijke programma’s, regionale initiatieven, zorgaanbieders enzorg-ICT-leveranciers. Zij kunnen toetsen of zij voldoen aan de kaders omdeel te nemen aan het GIS. Bij de realisatie van het GIS wordt zo veelmogelijk gebruik gemaakt van bestaande passende oplossingen. Maar ditbetekent ook dat afscheid genomen wordt van ICT-systemen die nietkunnen voldoen. Zorgaanbieders mogen deze dan ook niet meercontracteren. Vanuit de toezichthouders zal hier toezicht op wordengehouden.Koppelvlakken als kader voor LDNEen van de in de GISA vastgestelde kaders om data situationeelbeschikbaar te krijgen, is het gebruik van GIS-gestandaardiseerdekoppelvlakken tussen data-afnemer en databronnen. Het gebruik van dezekoppelvlakken moet leiden tot een reductie van de complexiteit en aantalvan de huidige koppelingen. Ook is het een betere ondersteuning vaneenmalige registratie en meervoudig gebruik van data. Met dezekoppelvlakken wordt beoogd de kosten voor het realiseren en beherenvan databeschikbaarheid te verlagen, een betere scheiding tussen data enfunctionaliteit te realiseren en de afhankelijkheid van zorgaanbieders vanindividuele ICT-leveranciers te verminderen. Hierdoor kan innovatie betergebruik maken van beschikbare data.De GIS-gestandaardiseerde koppelvlakken specificeren de eisen aan taalen techniek, en de aanvullende voorwaarden, waaronder beveiligings-eisen. Ook de specificaties voor generieke functies wordt hierin8Een koppelvlak (of interface) is een set van afspraken en technische voorzieningen waarmeeverschillende systemen gegevens met elkaar kunnen uitwisselen. Het bepaalt welke gegevensworden gedeeld, in welk formaat en onder welke voorwaarden. Hierdoor kunnen systemen dieieder hun eigen inrichting hebben, toch op een betrouwbare en voorspelbare manier samen-werken. Een voorbeeld uit een andere sector maakt dit duidelijk: De bankenwereld is op basisvan de Europese richtlijn PSD2 verplicht gestandaardiseerde koppelvlakken aan te bieden. Ditheeft eraan bijgedragen dat online betalen in de praktijk eenvoudiger, sneller en veiliger isgeworden. Zo kunnen bijvoorbeeld rekeningen van verschillende banken in één app inzienworden of betalingen gedaan via andere dienstverleners.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3615 opgenomen. Ik stel samen met het zorgveld specificaties op voor dezekoppelvlakken. Deze specificaties worden opgenomen in het Landelijkafsprakenstelsel en waar mogelijk gebaseerd op open source. Leveran-ciers moeten die inbouwen in hun systemen. Deze specificaties zullenuiteraard in lijn zijn met de EHDS-aansluitvoorwaarden.Nationale verplichtingenVoor het waarborgen van de zorgkwaliteit en de aansluiting op de EHDS iseen goed functionerend GIS noodzakelijk. De EHDS gaat namelijk uit vaneen functionerend nationaal GIS, en dat is er nog niet in Nederland. Inreactie op het Commissiedebat van 10 april 20259, waarin uw Kameraandrong op meer regie en versnelling vanuit VWS, tref ik voorberei-dingen voor nationale verplichtingen die de huidige Wegiz aanvullen,waarmee de implementatie van de EHDS-verordening vergemakkelijktwordt. Deze verplichtingen – voor zorgveld en ICT-leveranciers – zijnessentieel om de ambities van de NVS op het gebied van databeschik-baarheid te realiseren en te kunnen voldoen aan de verplichtingenvoortvloeiend uit de EHDS.Ik verken onder andere de juridische mogelijkheden om het Landelijkafsprakenstelsel te gaan verplichten. Die verplichting geeft namelijkduidelijkheid aan het zorgveld en draagt bij aan veilig gebruik, transpa-rantie en uitvoerbaarheid van het GIS. Ook wordt deelname aan het GIS,door de verplichtingen, minder vrijblijvend. De onderdelen die verplichtkunnen gaan worden zijn bijvoorbeeld de generieke functies, generiekesemantische standaarden10 en het GIS-gestandaardiseerd koppelvlak.Ik verken welke onderdelen en op welke wijze deze wettelijk verplichtkunnen worden. Zodra dit duidelijk is, dan is er een mogelijkheid dat dezeonderwerpen ingepast kunnen worden bij de EHDS-uitvoeringswetgeving,die op 29 maart 2029 in werking treedt.Mijn doel is om de wettelijke verplichtingen alleen in te zetten als hetnodig is en waar mogelijk om de bestaande praktijk te vereenvoudigen. Ikzoek daarbij de balans tussen enerzijds het behalen van de NVS-doelenzoals het realiseren van databeschikbaarheid voor de patiënt, zorgverleneren onderzoeker en anderzijds het beperken van administratieve lasten enwetgeving die zo effectief en efficiënt mogelijk werkt.Vertrouwen in elkaar en in gegevensEen tweede belangrijk fundament van het gezondheidsinformatiestelsel isvertrouwen: vertrouwen in elkaar en vertrouwen in de kwaliteit van data(betrouwbaarheid).Een veilig communicatienetwerkOm veilige, betrouwbare en schaalbare gegevensuitwisseling mogelijk temaken, ontwikkelt het Ministerie van VWS specificaties (afspraken) vooreen communicatienetwerk. Dit vormt een technische en organisatorischecontext. Zorginfrastructuren kunnen hierbinnen op basis van certificatenveilig met elkaar gegevens uitwisselen over het internet. Binnen dezecontext kunnen alleen gecontroleerde en goedgekeurde deelnemersgebruik maken van het GIS. Zo ontstaat een toekomstbestendige situatiewaarin gegevens veilig gedeeld en beschikbaar gesteld kunnen wordentussen uitsluitend vertrouwde partijen.9Kamerstukken II, 2024/25, 27 529, nr. 336.10Een voorbeeld van een semantische standaard is Snomed CTTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3616 Eén plek voor alle afsprakenVertrouwen van de burger en zorgverlener in het veilig uitwisselen en dezorgvuldige omgang met gegevens is randvoorwaardelijk voor het GIS.Daarom werk ik toe naar één Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheids-gegevens als dé centrale plek voor de vastlegging van technische,juridische, semantische en organisatorische afspraken in de zorg. Allebestaande afsprakenstelsels in de zorg zullen hierin opgaan. Afspraken diegemaakt worden ten behoeve van de GISA en de ontwikkeling van hetLDN zoals de generieke functies, worden ook opgenomen in het Landelijkafsprakenstelsel.Het voortbestaan van verschillende afsprakenstelsels naast elkaar is nietwenselijk. Dit leidt tot versnippering en ondermijnt landelijke gegevensuit-wisseling en databeschikbaarheid. Daarom voer ik regie op de noodzake-lijke convergentie.Op de korte termijn blijven deze afsprakenstelsels (zoals MedMij enHealth-RI) bestaan om domeinspecifieke communicatie te behouden.Generieke afspraken worden opgenomen in het Landelijk afsprakenstelselen de andere operationele afsprakenstelsels verwijzen hiernaar. In 2024heeft mijn ambtsvoorganger het Twiin Afsprakenstelsel aangewezen alsbasis voor die centrale plek voor geharmoniseerde, generieke afspraken.Realisatie van een Landelijk afsprakenstelsel kan niet in één keer. Daaromwordt er gewerkt aan een stabiele, werkende basis voor de geprioriteerdegegevensuitwisselingenuitwisselingen op basis van de Wegiz. Hierbijwordt al rekening gehouden met de prioriteiten die voortkomen uit deEHDS en het bijbehorende tijdspad. De eerste landelijke afspraken overo.a. het veilig communicatienetwerk worden hierin opgenomen.Ik verken de mogelijkheid om de regie en het beheer van het Landelijkafsprakenstelsel onder te brengen bij de op te richten Autoriteit voorDigitale Gezondheid (ADG), dit is een van de onder de EHDS verplicht opte richten instanties. De ADG gaat de rechten en plichten rondomdatabeschikbaarheid voor primair gebruik faciliteren en monitoren.Een LDN-beleidsafwegingskaderHet creëren en behouden van vertrouwen is ook iets dat bij de overheidzelf ligt. Ik vind het dan ook belangrijk om transparant te zijn in debesluiten die ik neem bij het vormgeven van het LDN.Met dit doel deelde mijn voorganger in december 202211 met u al hetBeleidsafwegingskader generieke functies. In dit kader werd geschetst hoegenerieke functies zouden worden vormgegeven en hoe overheidsinter-venties voor dit doel zouden worden ingezet.Omdat er inmiddels een NVS is waarbinnen gewerkt wordt aan het LDN,is dit kader vernieuwd12. Met het vernieuwde LDN-beleidsafwegingskaderzorg ik dat er transparantie is en duidelijkheid blijft bestaan rondom dekeuzes die bij de realisatie van het LDN worden gemaakt.Werken aan databeschikbaarheidHet derde fundament van het GIS is databeschikbaarheid. Het LDN werktmet het zorgveld samen aan databeschikbaarheid. Dit betekent dat11Kamerstukken II, 2021/22, 27 529, nr. 27212Https://www.datavoorgezondheid.nl/onderwerpen/l/landelijk-dekkend-netwerkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3617 vastgelegde gezondheidsdata op het juiste moment bereikbaar enbruikbaar zijn voor de specifieke informatiebehoefte van zorg, preventieen welzijn.CumuluZ werkt aan databeschikbaarheidZoals vorig jaar is aangegeven door mijn ambtsvoorganger13 is StichtingCumuluZ Zorgdata14 één van de partners die ons helpt bij de realisatievan het LDN. CumuluZ wordt door mijn ministerie gesubsidieerd en werktaan een non-concurrentiële data-integratiefunctionaliteit15.CumuluZ heeft in april 2026 een architectuur gepubliceerd die aansluit bijde door de GISA genoemde koppelvlakken. Deze architectuur beschrijft dekaders en het ontwerp van de te bouwen data-integratiefunctionaliteit.Ook versterkt deze architectuur de realisatie van databeschikbaarheidzoals vereist door de EHDS.Deze architectuur is getoetst via een brede consultatie in het zorg- enICT-veld. Het biedt zorgaanbieders, ICT-leveranciers en regionaleinitiatieven een gemeenschappelijk referentiekader. Hiermee wordtgeborgd dat gezondheidsgegevens die aan de bron worden vastgelegd,éénmalig worden geregistreerd en meervoudig beschikbaar kunnenworden gesteld voor verschillende toepassingen, waaronder primairgebruik in de zorg en secundair gebruik voor onderzoek, beleid eninnovatie.Voorbereiding data-integratiefunctionaliteitCumuluZ treft de nodige voorbereidingen voor de realisatie van dedata-integratiefunctionaliteit. Deze voorbereidingen omvatten onder meerhet identificeren van herbruikbare bouwblokken16, onder andere vanuitIZA-initiatieven, en het opstellen van een technisch ontwerp. Daarnaastheeft CumuluZ een prototype ontwikkeld waarmee de samenhang met degenerieke functies wordt getest. Parallel hieraan worden de eerstepraktijkbeproevingen opgestart. Deze voorbereidingen worden dit jaarafgerond. Ik ben met CumuluZ in gesprek over de vervolgstappen voor dedaadwerkelijke bouw van de data-integratiefunctionaliteit.Generieke functiesVanaf het begin van de ontwikkeling van het GIS is duidelijk dat dataalleen veilig kan stromen mét generieke functies voor identificatie,authenticatie, autorisatie, lokalisatie, adressering, logging entoestemming.Daarom is de afgelopen jaren onder regie van VWS samengewerkt metenthousiaste veldpartijen zoals ICT-leveranciers, koepels, zorgaanbieders,en systeempartijen, zoals NEN, Nictiz, VZVZ, Twiin en MedMij. Met hen isgewerkt aan het realiseren van werkende oplossingen voor de generieke13Kamerstukken II 2024/25, 27 529, nr. 33114De CumuluZ-coalitie, vertegenwoordigd in de Stichting CumuluZ Zorgdata bestaat uit NFU,NVZ, ActiZ, Santeon, mProve, LHV, InEen, NHG en de Nederlandse ggz.15Een data-integratiefunctionaliteit maakt het mogelijk om gezondheidsdata uit de verschillendebronnen samen te brengen tot één samenhangend geheel.16Herbruikbare bouwblokken zijn generieke onderdelen die in verschillende zorgsectoren endomeinen bruikbaar zijn. Denk aan koppelingen met bronsystemen, knooppunten in infra-structuren, of functies om data te integreren en te vertalen naar standaardformaten. Zeworden ontwikkeld zodat ze breed inzetbaar zijn en waar mogelijk hergebruikt uit bestaandeinitiatieven.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3618 functies die door het zorgveld gebruikt kunnen worden. Dit gebeurt doortechnische testen en praktijkgerichte pilots.De recente mijlpalen en bijbehorende positieve resultaten binnen dietechnische testen markeren een belangrijke fase voor de generiekefuncties. De succesvolle afronding van diverse testtrajecten, zoals onderandere de generieke functie adressering en pilots voor identificatie enauthenticatie, bevestigen de technische haalbaarheid. Ook geeft het eendoorkijk naar de komende pilots waarin gebruikerservaring, schaal-baarheid en de impact op de werkprocessen in de zorg ook aan bod zullenkomen. De resultaten vanuit deze technische testen en pilots wordenvertaald naar sector brede blauwdrukken die zorgorganisaties enICT-leveranciers kunnen gebruiken bij de daadwerkelijke implementatie.Daarmee gaat na de zomer een nieuwe fase starten. In die nieuwe fase, deimplementatiefase, is het aan de zorgaanbieders zelf om de resultaten teimplementeren in hun organisatie.Een belangrijke factor bij de succesvolle technische testen was deconstructieve samenwerking van de eerdergenoemde betrokken veldpar-tijen. Door hun actieve betrokkenheid en expertise is een versnelling in deontwikkeling gerealiseerd. Met deze resultaten wordt de stap gezet naarlandelijke opschaling door het zorgveld.Generieke functies ten behoeve van secundair datagebruikDe EHDS stelt eisen aan het verlenen van toegang tot elektronischegezondheidsgegevens aan datagebruikers (bv onderzoekers). Dat isessentieel om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen en te verbe-teren. Ten behoeve van secundair datagebruik worden functionaliteiten endiensten ontwikkeld. Zo zijn er generieke functies nodig voor secundairdatagebruik zoals pseudonimisering. Op dit moment werk ik uit welkegenerieke functies nodig zijn voor secundair datagebruik en hoe dezekunnen aansluiten bij wat er gerealiseerd is voor primair gebruik. Daarbijwordt rekening gehouden met de eisen die de EHDS stelt aan deinfrastructuur voor secundair datagebruik.Identificatie en authenticatie met DeziVan alle generieke functies vraag ik specifiek aandacht voor identificatieen authenticatie.Het Ministerie van VWS werkt aan een nieuw inlogstelsel voor identificatieen authenticatie voor zorgprofessionals: Dezi. Dezi staat voor dé zorgiden-titeit. Dezi biedt zorgprofessionals de keuze tussen verschillende inlogmid-delen op het hoogste betrouwbaarheidsniveau, afgestemd op hunzorgproces en persoonlijke voorkeuren. De ontwikkeling van hetDezi-stelsel vindt plaats in afstemming met koepel- en zorgorganisaties.Het Dezi-stelsel vormt daarmee een bouwsteen naar meer digitaleveiligheid in de zorg.Voor de invoering van het Dezi-stelsel is het wetsvoorstel DigitaleIdentificatie en Authenticatie in de Zorg (DIAZ) opgesteld, dat op ditmoment bij uw Kamer aanhangig is. Dit wetsvoorstel is belangrijk voorhet zorgveld om veilig en flexibel in te kunnen loggen. Bovendien wordthet gebruik van een goedgekeurd inlogmiddel verplicht voor de grens-overschrijdende uitwisseling van medische gegevens die onder de EHDSvia het NCPeH (het Nationaal contactpunt voor eHealth Nederland) zullenverlopen. Ik wil uw Kamer dan ook vragen om het genoemde wetsvoorstelvoortvarend te behandelen, om inwerkingtreding op uiterlijk 1 januari2027 mogelijk te maken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3619 In de nota naar aanleiding van verslag17, die mijn ambtsvoorganger inoktober 2025 met uw Kamer deelde, is toegezegd de algemene maatregelvan bestuur (AMvB) onder het wetsvoorstel DIAZ met uw Kamer te delen.Deze AMvB is nu in ontwikkeling. De verwachting is dat de AMvB in hettweede kwartaal van 2026 in internetconsultatie gaat. Ook wordt de AMvBvoorgehangen aan beide Kamers.Ontwikkelingen uitgelichtEr wordt met vereende kracht gewerkt aan het Landelijk Dekkend Netwerkbinnen het Gezondheidsinformatiestelsel. Enkele hiermee samenhan-gende ontwikkelingen wil ik apart toelichten.European Health Data SpaceEHDS en de verhouding tot het LDNHoewel de inrichting van een GIS een nationale verantwoordelijkheid is,kunnen de EHDS-doelen alleen volledig worden behaald als gezondheids-gegevens landelijk toegankelijk zijn voor zorgverleners en burgers. HetLDN is juist bedoeld om deze landelijke ontsluiting te realiseren. Bij deinrichting van het LDN wordt daarom nu al rekening gehouden met devereisten die voortkomen uit de EHDS. Zoals het inrichten van toegangs-diensten voor burgers en zorgmedewerkers en aansluiting op hetafgesproken Europese uitwisselsysteem NCPeH.Naast juridische kaders vraagt de EHDS ook om taken toe te bedelen aaneen aantal specifieke organisaties, en diensten op te zetten. Daarmeemoeten deze organisaties en diensten een integraal onderdeel vormenvan het GIS. Het gaat hierbij om de volgende organisaties en diensten:a)De Autoriteit voor digitale gezondheid (ADG)b)De Health Data Access Body (HDAB) inclusief het nationaal contact-punt voor secundair gebruik;c)Het nationaal contactpunt voor digitale zorg (ook wel nationaalcontactpunt voor eHealth genoemd – NCPeH);d)De toegangsdienst voor burgers;e)De dienst(en) voor toegang voor gezondheidswerkers.Afgelopen januari heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer geïnformeerdover de stand van zaken rondom de implementatie van de hierbovenbenoemde onderdelen a – d.18 Voor het commissiedebat digitale zorg op21 mei zal uw Kamer via een aparte brief nader worden geïnformeerdover de keuzes die ik heb gemaakt rondom de ADG en de HDAB.Ten aanzien van onderdeel (e) over de dienst(en) voor toegang voorgezondheidswerkers19 (toegangsdienst voor gezondheidswerkers), zegt deEHDS dat deze als belangrijkste doel hebben: het faciliteren van zorgver-leners om toegang te krijgen tot gezondheidsgegevens van de patiënt dieonder hun behandeling staat. De wijze waarop deze toegangsdienst wordtvormgegeven wordt aan de lidstaten overgelaten.Ik beschouw de toegangsdienst als een verzameling van:•Infrastructuur;•(technische) Diensten;•Functionaliteiten en digitale oplossingen.17Kamerstukken II 2025/26, 36 702, nr. 618Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 356.19Gezondheidswerker is de Nederlandse vertaling die de EHDS geeft voor de term HealthprofessionalTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 36110 Gezamenlijk moeten deze ervoor zorgen dat gezondheidsgegevenslandelijk tussen zorgverleners kunnen worden ontsloten en beschikbaargesteld. Op deze wijze kan worden voldaan aan wat de toegangsdienstvoor gezondheidswerkers beoogt. Het LDN waarover ik uw Kamerhierboven heb geïnformeerd moet voor Nederland de toegangsdienstworden. Momenteel wordt door mijn ministerie dit nader technisch,juridisch en organisatorisch uitgewerkt.De EHDS beschouwt het verlenen van toegang tot gezondheidsgegevensaan zorgverleners als essentieel in het kunnen waarborgen van dekwaliteit van zorg. Zorgverleners krijgen het recht op toegang totgezondheidsgegevens van de patiënt die onder hun behandeling staat. Detoegangsdienst voor gezondheidswerkers worden daarom door de EHDSgezien als een taak van algemeen publiek belang en voorziet daarmee ineen grondslag voor de verwerking van gegevens op grond van deAlgemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).20Het realiseren van de toegangsdienst voor gezondheidswerkers vereistdat er een GIS is dat de landelijke ontsluiting van gegevens faciliteert.Daarnaast moeten zorgverleners gefaciliteerd worden in de toegang totdeze gegevens via digitale oplossingen zoals portalen. Het mogelijkmaken van de toegang tot gegevens is een verantwoordelijkheid vanleveranciers van EPD-systemen.EPD-systemen moeten voldoen aan bepaalde technische vereisten.Daarnaast moeten deze systemen ook in staat zijn om zorgmedewerkerstoegang te bieden tot gezondheidsgegevens via een interface zoalsbijvoorbeeld een inzagefunctie. Dit is een integraal onderdeel van deessentiële vereisten voor de geharmoniseerde softwarecomponenten vanEPD-systemen.21 Daarbij kijk ik onder andere naar de samenhang tussende door de EHDS verplichte softwarecomponenten voor EPD-systemen ende GIS-gestandaardiseerde koppelvlakken voor de aansluiting vanEPD-systemen op het LDN. Ik wil hiermee de impact voor leveranciers vanEPD-systemen én voor zorgaanbieders zo beperkt mogelijk houden. Dekomende maanden ga ik hierover met leveranciers van EPD-systemen ingesprek.ImplementatiestrategieGIS-implementatiestrategie geldt ook voor implementatie LDNIn het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) dat ondertekend is op8 september 202522 is afgesproken dat er een landelijke implementatie-strategie van het gezondheidsinformatiestelsel komt. De implementatievan het LDN volgt de afspraken vastgelegd in deze implementatiestrategie– die inmiddels door alle AZWA-partijen is geaccepteerd.23Een van de afspraken uit de implementatiestrategie is dat zorgaanbiederszelf verantwoordelijk zijn voor de implementatie van de techniek, deaanpassing van hun werkprocessen en de borging van kennis en kunde inhet zorgproces. Zorgaanbieders kunnen gebruikmaken van kennis enervaring vanuit de technische testen en pilots en hebben toegang tot toolsen handreikingen om aan te kunnen sluiten op het LDN. Hiervoor werkt20EHDS-verordening overweging 1921EHDS-verordening annex II22Kamerstukken II 2025/26, 31 765, nr. 94323Https://www.datavoorgezondheid.nl/onderwerpen/i/integraal-zorg-akkoord/implementatiestrategieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 36111 het Ministerie van VWS nauw samen met de sectoren en regionalesamenwerkingsverbanden.Van technische tests en pilots naar implementatie in het zorgveld2026 staat in het teken van de omslag van technische testen en pilots naarimplementatie door het zorgveld. We zetten hierin stappen waarinleveranciers als deelnemers aan de tests en pilots de kennis opdoen die zevervolgens bij de zorgaanbieders implementeren. De fase van realisatienaar implementatie verloopt daarmee geleidelijk; steeds meer resultatenen daarmee specificaties worden in 2026 definitief, met als belangrijkkantelpunt 1 juli aanstaande. Het geheel aan afspraken en specificaties isdaarmee weliswaar niet afgerond, maar er is dan wel voldoendegerealiseerd om die volgende fase van implementatiefase in te gaan.Samen met betrokken ICT-leveranciers maken we zichtbaar dat detechniek en processen de beoogde meerwaarde leveren voor de Wegiz-gegevensuitwisselingen en de in de EHDS geprioriteerde gegevenscate-gorieën.Onderdeel van de opgeleverde oplossingen zijn de specifiekeNEN-normen voor generieke functies. Deze worden dit jaar afgerond. Ikheb u toegezegd24 om u over de NEN 7518, de norm voor specifiekeinlogmiddelen, te informeren. Vaststelling van deze norm zit in deeindfase. Ik kom daar later op terug.Met de resultaten van de technische testen en pilots voor generiekefuncties en het koppelen van infrastructuren tot een veilig communicatie-netwerk wordt de vertaalslag naar de werkvloer gemaakt. Het is aan hetzorgveld om de resultaten van de technische testen en pilots te implemen-teren in hun eigen systemen en organisatie.Dit levert concrete verbeteringen in de zorg op. De patiëntveiligheidneemt toe door betere gegevensuitwisseling, de administratieve lastenvoor zorgverleners dalen en de patiënt hoeft minder vaak zijn of haarverhaal te herhalen. Naarmate meer partijen aansluiten, wordenprocessen efficiënter en gezondheidsgegevens vollediger en snellerbeschikbaar voor zowel de zorgverlener als de patiënt.Technische test voor hergebruik infrastructuurVoor uitwisselingen tussen zorgverlener en de burger hebben we inNederland het MedMij Afsprakenstelsel als onderdeel van het LDN.Daarmee kunnen burgers met hun persoonlijke gezondheidsomgeving(PGO) veilig en betrouwbaar data ophalen bij aangesloten zorgverleners.Omdat deze techniek al bij veel zorgverleners is ingebouwd ga ik in eentechnische test beproeven of de techniek die MedMij gebruikt ook brederingezet kan worden.Regionale ontwikkelingenMet IZA-transformatiemiddelen zijn regio’s ook zelf aan de slag gegaanmet regionale databeschikbaarheid. Om te zorgen dat landelijke enregionale initiatieven elkaar versterken, is nauwe samenwerking essen-tieel. Daarom heb ik met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en CumuluZafspraken gemaakt over de rolverdeling en de samenhang tussen hetprogramma landelijk dekkend netwerk en regionale datavoorzieningen.24Kamerstukken II 2024/25, 36 702, nr. 6Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 36112 Het uitgangspunt van de afspraken is helder: we benutten de innovatie-kracht en snelheid van de regio, en borgen tegelijkertijd landelijk destructurele samenhang. Zo voorkomen we dat zorgaanbieders enleveranciers geconfronteerd worden met tegenstrijdige keuzes ofdesinvesteringen en werken we gezamenlijk toe naar landelijke databe-schikbaarheid in de zorg. Ook levert deze ontwikkeling een bijdrage aanmeer doeltreffende en doelmatige resultaten rondom databeschik-baarheid.Om de afspraken te bewaken, wordt er via een Coördinatieteam DigitaleSamenwerkingsinitiatieven (CDS) gekeken naar de aansluiting tussenregionale en landelijke ontwikkelingen. Ik heb de zorgverzekeraarsgevraagd dit te coördineren. Daarmee wordt de samenhang tussenlandelijke en regionale trajecten versterkt, en het hergebruik van oplos-singen gestimuleerd. CumuluZ heeft hierin een actieve bewakende rol. Dedeelnemende regio’s ervaren dit als prettig omdat hierdoor een dialoogontstaat en regionale en landelijke ontwikkelingen dichter bij elkaarkomen.Ook is afgesproken om de uitgifte van nieuwe publieke middelen tekoppelen aan duidelijke en bindende criteria. Daarmee wordt beperkt datmet publieke middelen tegenstrijdige investeringen kunnen wordengedaan. Dit geeft regio’s meer duidelijkheid ten aanzien van te realiserenfunctionaliteit.Afsluiting: we kunnen het alleen samenHet LDN blijft zich ontwikkelen en volgt daarin de koers van de NVS en deEHDS. Om de realisatie van het LDN te borgen en doorontwikkelingmogelijk te maken, verken ik de mogelijkheid om de regie en het beheervan het LDN en het Landelijk afsprakenstelsel onder te brengen bij deAutoriteit Digitale Gezondheid (ADG).Ik werk er met mijn ministerie hard aan om het LDN zo snel mogelijkwerkzaam te krijgen en waar mogelijk te verplichten. Máár: we kunnen ditniet alleen. Samenwerking is de sleutel tot succes.Onder regie en sturing van mijn ministerie moet vanuit één agenda metalle zorgpartijen worden samengewerkt: zorgaanbieders, zorg-ICT-leveranciers, zorgverzekeraars en datahouders. Alleen zo kunnen we onzecapaciteit en financiële middelen gericht inzetten voor deze complexe enveel omvattende transformatie en échte versnelling realiseren.Ik houd u jaarlijks op de hoogte van de voortgang op databeschikbaarheidin de zorg.De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport,W.R.C. SterkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 36113