Reactie op het verzoek van het lid Vermeer, gedaan tijdens het debat over de Wijziging van de Kernenergiewet ten behoeve van bedrijfsduurverlenging van kerncentrale Borssele (36847) op 9 juni 2026, over inzicht in ontmantelen, inzamelen en verwerken van zonnepanelen en windturbines

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 852GrondstoffenvoorzieningszekerheidNr. 427 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 juli 2026Naar aanleiding van het plenair debat over de Wijziging van de Kernener-giewet ten behoeve van bedrijfsduurverlenging van kerncentrale Borsseleop 9 juni jl., heeft het lid Vermeer (BBB) gevraagd naar een schriftelijkeappreciatie op zijn verzoek om inzicht te verkrijgen in het beleid voor hetontmantelen, inzamelen en verwerken van zonnepanelen en windturbinesop land en zee. Eerder heeft het kabinet, op verzoek van het lid Vermeer,de Kamer al geïnformeerd in een Kamerbrief over de rol van het bevoegdgezag bij het ontmantelen van hernieuwbare energieprojecten op land ende ondersteuning die het Rijk heeft gegeven in het juridisch en financieelborgen van de ontmanteling in omgevingsverordeningen1.Het belang van grootschalige inzameling, verwerking en recycling vanzonnepanelen en windturbines op land neemt de komende jaren sterktoe2. Voor de transitie naar een circulaire economie en inzet op strate-gische autonomie is het cruciaal dat deze productgroepen zohoogwaardig mogelijk worden verwerkt, waardoor (kritieke) grondstoffenworden behouden. Met deze brief geeft het kabinet invulling aan hetverzoek van het lid Vermeer om inzicht te geven in het beleid voor hetinzamelen en verwerken van zonnepanelen en windturbines op land enzee.ZonnepanelenAfgedankte zonnepanelen vallen onder de wettelijke verplichte uitge-breide producentenverantwoordelijkheid (UPV) volgens de EU Richtlijnafgedankte elektrische en elektronische apparatuur (Richtlijn AEEA)3.Hiermee zijn producenten verantwoordelijk voor het inzamelen en1Kamerstuk 32 813, nr. 1473.2De Monitor Zon-PV en Wind op Land geven jaarlijks inzicht in de stand van zaken metbetrekking tot zonnepanelen en windturbines op land, inclusief statistieken over de sanering enrecyclingsopgave. Zie: Monitor Zon-PV 2025 & Monitor Wind op Land 2025.3Richtlijn 2012/19/EU kst-32852-427ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 852, nr. 4271 passend verwerken van afgedankte zonnepanelen. Voor zonnepanelengeldt dat 75% van de afgedankte panelen nuttig moet worden toegepast4en 65% moet worden gerecycled. In Nederland voert de producentenorga-nisatie Stichting OPEN (Organisatie ProducentenverantwoordelijkheidE-waste Nederland) deze wettelijke UPV-taken collectief uit.Stichting OPEN bekostigt de inzameling en verwerking van afgedanktezonnepanelen met een afvalbeheerbijdrage die producenten betalen.Sinds 1 juli 2023 is deze afvalbeheerbijdrage voor zonnepanelen verhoogdnaar 4 cent/kg. Met deze afvalbeheerbijdrage kan Stichting OPEN dekomende jaren een fonds opbouwen waarmee de benodigde recyclingca-paciteit, die na 2030 een toenemende hoeveelheid afgedankte zonnepa-nelen moet verwerken, kan worden gerealiseerd. In april jl. heeft StichtingOPEN een eerste contract gesloten met een partij die gaat bijdragen aande hoogwaardige verwerking van afgedankte zonnepanelen inNederland.5 De Routekaart Circulaire Zonnepanelen en Weerbare Sectorondersteunt in het circulaire ontwerp van circulaire zonnepanelen.Windturbines op LandVoor windturbines op land gelden er momenteel geen specifieke eisenvoor de inzameling en verwerking van de windturbines en/of haaronderdelen aangezien deze productgroep niet onder de Richtlijn AEEAvalt. In vergunningen voor de exploitatie van windturbines is doorgaanswel opgenomen dat de exploitant verantwoordelijk is voor de sanering,maar expliciete eisen aan de verwerking van afgedankte windturbinesontbreken. De algemene bepalingen uit de Kaderrichtlijn Afvalstoffen6 dieverplichten dat een afvalstof aan de hand van de afvalhiërarchie wordtverwerkt zijn wel van toepassing, evenals de materiaal specifiekestandaarden voor recycling op basis van het Circulair Materialen Plan(CMP)7. In het CMP zijn minimumstandaarden opgenomen voor deverwerking van beton, kabels, afgewerkte olie, kunststoffen en metalen.Daarnaast geldt in Nederland een stortverbod voor windturbines.Windturbines op ZeeOok windturbines op zee vallen buiten de reikwijdte van de huidigeRichtlijn AEEA, waardoor er geen specifieke eisen worden gesteld aan deinzameling en verwerking van deze productgroep. De windparkeigenaar isconform de wet Windenergie op Zee verantwoordelijk voor het volledigopruimen van een windpark op zee voor het aflopen van de vergunnings-termijn. Hiervoor is ook een financiële zekerheidstelling in de vergunningopgenomen in de vorm van een bankgarantie. De bankgarantie moet zijngesteld voordat het windpark stroom levert en moet de overheidfinanciële zekerheid geven voor het geval de vergunninghouder zijnverplichting voor het volledig verwijderen van het windpark niet kannakomen. De bankgarantie moet hoog genoeg zijn om de verwijderingvan windpark inclusief kabels en eventuele erosiebescherming volledig tekunnen dekken. In de tenders voor de windparken in kavels IJmuiden VerGamma-A en -B worden eisen gesteld aan de recyclebaarheid vantoegepaste rotorbladen. Ook zullen de vergunninghouders van dezewindparken een eindelevensplan moeten indienen met daarin onderandere de status van onderdelen en of deze geschikt zijn voor hergebruik,opknappen (refurbishment) of recycling inclusief de beoogde toepassing4Bijvoorbeeld: voorbereiding voor hergebruik, recycling, verbranding met energieterugwinning.5Primeur! Stichting OPEN sluit contract met Mirec voor eerste hoogwaardige verwerkingzonnepanelen in Nederland – Stichting OPEN6Richtlijn 2008/98/EG7Home | CMPTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 852, nr. 4272 van het recyclaat. Op dit moment zijn er nog geen grootschaligewindparken op zee in Nederland verwijderd en daarmee ook geenonderdelen van een windpark op zee verwerkt. Mede vanwege de langevergunningsduur (40 jaar voor de meest recent vergunde windparken) ishet moeilijk om bij de vergunningsverlening eisen op te leggen aan hetprecieze verwerkingsproces van windparkonderdelen omdat deverwachting is dat deze technologie zich gedurende de vergunningsduurnog verder zal ontwikkelen. De Adviesroutekaart Circulaire Windparken opZee wordt binnenkort gepubliceerd en ondersteunt beleid om actiever testuren op circulair ontwerpen, inzameling en verwerking van windturbinesop zee.Herziening Richtlijn Afgedankte Elektrische en ElektronischeApparatenDe Europese Commissie bereidt een herziening voor van de RichtlijnAfgedankte en Elektrische en Elektronische Apparaten (Richtlijn2012/19/EU). Voor deze herziening overweegt de Commissie om eenaparte categorie voor zonnepanelen vorm te geven. Daardoor zou hetmogelijk worden om specifieke inzamel- en verwerkingsdoelstellingenvoor zonnepanelen op te nemen. Hierbij kan ook worden ingezet op hetterugwinnen van (kritieke) grondstoffen uit zonnepanelen.Daarnaast kijkt de Commissie naar het uitbreiden van de reikwijdte van dewetgeving naar windturbines. Daarmee zou er een UPV-systeem voorwindturbines van toepassing worden, waardoor doelstellingen gaangelden voor inzameling en verwerking van afgedankte windturbines.Hierbij kunnen specifieke eisen worden gesteld voor voorbereiding voorhergebruik, recycling en terugwinning van (kritieke) materialen. Dit zou deverwerking beter reguleren en het inzicht in de afvalfase van windturbinesvergroten.Het voorstel van de Europese Commissie voor de herziening van deRichtlijn AEEA wordt in Q3 2026 verwacht. Dan wordt duidelijk of erspecifieke inzamel- en verwerkingseisen komen voor zonnepanelen enwindturbines worden meegenomen in de reikwijdte van de RichtlijnAEEA. De Kamer wordt zoals gebruikelijk met een BNC-fiche geïnformeerdover het Commissievoorstel.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der MeerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 852, nr. 4273