Voortgang programma “Erkennen & Waarderen”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 1206 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 juni 2025Op 6 mei jongstleden is het jaarverslag 2024 van het landelijk programmaErkennen & Waarderen verschenen waarin de voortgang van ingezetteacties is opgenomen.1 Conform de toezegging aan uw Kamer stuur ik ugedurende de looptijd van het programma jaarlijks informatie toe over devoortgang.2 Met deze brief geef ik invulling aan deze toezegging en schetsik kort de geboekte voortgang in 2024.3Erkennen en WaarderenHet landelijk programma Erkennen & Waarderen wordt gedragen doorUNL, NWO, KNAW, NFU en ZonMw en heeft als doel ruimte voor iederstalent aan de academie te realiseren. Inzet daarbij is om toe te werkennaar een academische cultuur waarin meer oog is voor de verschillendetaken binnen de wetenschap en verschillende talenten van weten-schappers. Dit vraagt om een meer evenwichtige balans in de wijzewaarop deze diversiteit aan taken en talenten worden erkend én gewaar-deerd. De genoemde publieke kennisinstellingen en onderzoeksfinanciershebben hiertoe in november 2019 het position paper «Ruimte voor iederstalent; Naar een nieuwe balans in het erkennen en waarderen vanwetenschappers» gepubliceerd.4 Deze vormt de basis voor het landelijkprogramma met een looptijd van vijf jaar (2022–2026) dat gezamenlijkwordt gefinancierd door de genoemde kennisinstellingen en OCW. Hetprogramma kent vijf ambities:1Deze is inmiddels ook gepubliceerd op de website: https://recognitionrewards.nl/wp-content/uploads/2025/04/Jaarverslag-Erkennen-Waarderen-2024.pdf2Kamerstuk II, 2021–2022, nr. 2276 (Aanhangsel)3Kamerstuk 31 288, nr. 1028 en nr. 11474https://recognitionrewards.nl/wp-content/uploads/2021/07/Position-paper-Ruimte-voor-ieders-talent.pdf kst-31288-1206ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 12061 1.een grotere diversiteit van loopbaanpaden en profielen voorwetenschappers;2.het beoordelen van zowel individuele als teamprestaties vanwetenschappers;3.focus op de kwaliteit van het wetenschappelijk werk (en minder opkwantiteit);4.alle aspecten van open science stimuleren;5.goed academisch leiderschap stimuleren.Met deze ambities wordt beoogd een cultuurverandering in gang te zettendie nodig is om een evenwichtige balans in de erkenning en waarderingvan zowel kwalitatieve als kwantitieve (onderzoeks)prestaties vanacademisch talent te realiseren én duurzaam te waarborgen. Dit vraagtom een wezenlijke verandering van gedrag en leiderschap die instellingenzelf doorvoeren (op niveau van faculteit, departement, afdeling of team)aan de hand van hun eigen «veranderaanpak». Het landelijk programma,dat ik financieel mede ondersteun, is gericht op het bevorderen vansamenhang, experimenteren, inspireren, co-creëren, goede voorbeeldendelen en van elkaar leren (dialogische veranderaanpak). Het jaarverslag2024, bijgevoegd bij deze brief, geeft een overzicht van de inspanningendie het afgelopen jaar vanuit het landelijke programma zijn geleverd.Voortgang in 2024Het jaarverslag toont de activiteiten en voortgang in 2024. Die licht ikhieronder graag toe.Cultuurbarometer Erkennen en WaarderenMet name in de eerste helft van 2024 is veel tijd en aandacht gestoken inde totstandkoming van de eerste cultuurbarometer Erkennen enWaarderen.5 De barometer is ingezet om inzicht te krijgen in hoeverre deambities van het programma worden herkend, ervaren en gedeeld op dewerkvloer. Over de resultaten daarvan heb ik uw Kamer reeds geïnfor-meerd in de vorige voortgangsbrief.6 Uit de resultaten blijkt dat hetprogramma breed gedragen wordt en de ambities van het programmaworden onderschreven. Tegelijkertijd maken de resultaten ook duidelijkdat er nog werk te verzetten is. Deze cultuurbarometer laat zien datwetenschappers hopen op een verandering in de wetenschap en dat dezeverandering in gang gezet is, maar ook dat het tijd kost om daadwerkelijkambities te realiseren. Dat is geen verrassing; het is vanaf het beginduidelijk geweest dat de diepgaande cultuurverandering die de Neder-landse kennisinstellingen nastreven tijd vergt.Loopbaan- en ontwikkelpadenSinds 2023 werken instellingen aan het ontwikkelen en implementerenvan loopbaanpaden. Zo implementeert de Vrije Universiteit Amsterdambijvoorbeeld nieuwe academische loopbaanpaden waarbij weten-schappers zich vanaf UD-niveau kunnen (oriënteren op het) profileren inonderzoek, onderwijs of impact, als het basisniveau is gehaald op deandere domeinen.7 Een ander voorbeeld is de Biographical Sketch, eeninstrument dat Technische Universiteit Eindhoven heeft ontwikkeld eninstellingsbreed heeft uitgerold voor het op een andere manier beoor-5Gedurende de looptijd van het programma wordt er tweemaal een Erkennen & Waarderencultuurbarometer uitgezet. De tweede zal plaatsvinden in 2026 (het laatste jaar van het lopendeprogramma).6Kamerstuk 31 288, nr. 11477Brochure Academische Loopbaanpaden VU 2023_v11.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 12062 delen en erkennen van wetenschappers.8 Het Erkennen & Waarderennetwerk (UNL, NWO, KNAW, NFU en ZonMw) erkent de meerwaarde vanhet delen van deze kennis en heeft daarom besloten om periodiek eeninventarisatie te houden. Dit om inzicht te geven in het tempo waarinvoortgang wordt geboekt en in de wijze waarop knelpunten wordenaangepakt. Daarnaast is, in het kader van delen van beste voorbeelden,besloten om de informatie over de loopbaanpaden per instelling nog ditjaar beschikbaar te stellen via de website van het landelijk programma.Team scienceHet werk van individuele wetenschappers staat niet op zichzelf maarinterageert en hangt samen met het collectief waarvan ze deel uitmaken.Het erkennen en waarderen van bijdragen die individuele wetenschappersdaaraan leveren (team science) is daarmee essentieel voor het slagen vanErkennen en Waarderen. Om gebalanceerde teams samen te stellen waarieders talent tot haar/zijn recht komt, heeft het netwerk vanuit het landelijkprogramma het afgelopen jaar daarom ingezet op creëren van bewust-wording en geïnvesteerd in kennisdeling van beste praktijken. Het netwerkziet dat instellingen steeds meer het belang van een team en teamwerkbenadrukken. Deze omslag in het denken blijkt bijvoorbeeld uit het feit datverschillende universiteiten teamscience tot een vast onderdeel hebbengemaakt van de resultaat- en ontwikkelingsgesprekken. Zo hebben enkelefaculteiten binnen de Erasmus Universiteit zich in 2024 gericht op hetversterken van hun teamstructuur en -cultuur.9 Een ander voorbeeld isUniversiteit Leiden, die het perspectief van haar resultaat- en ontwikkelge-sprekken heeft verschoven van «ik» naar «wij», waarbij naast de eigenresultaten en ontwikkeling van de individuele medewerker ook gereflec-teerd wordt op de bijdrage die deze medewerker levert aan het team ende samenwerking daarin.10KwaliteitskenmerkenVanuit het landelijk programma zijn eerste stappen gezet in het komen totduidelijke criteria waarop kwaliteit in alle vijf de domeinen van Erkennenen Waarderen (onderzoek, onderwijs, leiderschap, impact en patiën-tenzorg) kan worden vastgesteld en beoordeeld. Hiermee worden debeoordelingssystematieken verbreed zodat meer nadruk komt te liggen opkwaliteit en minder op kwantiteit.11 In het kader van kennisdeling heeft hetnetwerk eind 2024 een inventarisatie uitgevoerd om in beeld te krijgenwelke kwaliteitskenmerken de verschillende instellingen hebbenontwikkeld. De resultaten zijn 5 juni jongstleden met betrokkenen binnenhet bredere netwerk gedeeld en besproken en zullen nog voor de zomerop de website van het landelijk programma worden gepubliceerd.12Overige puntenDe activiteiten op en communicatie over Erkennen en Waarderen vanuithet landelijk programma zijn ook medewerkers van de publieke kennisin-8De bio sketch: ruimte voor meer dan onderzoek met focus op de mens | tue.nl/stories |Erkennen en Waarderen9https://www.eur.nl/nieuws/terugblik-op-de-ontwikkelingen-van-erkennen-waarderen-binnen-eur-en-daarbuiten10https://www.medewerkers.universiteitleiden.nl/po/ontwikkeling/grow?cf=bestuursbureau-expertisecentra&cd=studenten-en-onderwijszaken11Nog te vaak ervaren wetenschappers dat nadruk op onderzoeksprestaties ligt waardoor huntaken op andere terreinen ongezien en ongewaardeerd worden.12Het bredere netwerk betreft alle betrokkenen bij het programma EenW (van lokale project-leiders tot decanen en universiteitsbestuurders, alsook het landelijk netwerk (programmateamen de regiegroep).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 12063 stellingen en onderzoeksfinanciers niet onopgemerkt gebleven: zijbeoordelen de gestelde doelen van E&W als positief, zo blijkt uit decultuurbarometer Erkennen en Waarderen. Tegelijkertijd vraagt degewenste cultuurverandering niet alleen tijd, maar is ook expliciet de rolvan goed leiderschap een belangrijke voorwaarde om die cultuurveran-dering op gang te brengen. Een aandachtspunt waar ook de inspectie inhaar Staat van het Onderwijs 2025 naar verwijst. Daarvoor is het vanbelang dat leidinggevenden genoeg tijd hebben om hun taken uit tevoeren en verder te kunnen professionaliseren.13 Ik volg deze lijn van deinspectie en zal in de gesprekken die ik voer met de programmapartnersaandacht hiervoor vragen. Tot slot stemt het mij positief om terug te lezendat Nederland met Erkennen en Waarderen ook op internationaal niveaunadere stappen heeft gezet. Zo heeft de aansluiting bij de Coalition forAdvancing Research Assessment (CoARA) eind 2024 geresulteerd in eendefinitieve goedkeuring van UNL, KNAW, NWO, ZonMW en NFU voor deoprichting van een Nederlandse tak. Deze afdeling is 22 april jongstledengelanceerd.14Vooruitblik 2025 en doorkijk naar 2026In 2025 leggen de betrokken partijen in het landelijk programma hun focusop een verdere concretisering van kwaliteitskenmerken die passen bij hetgedachtegoed van Erkennen & Waarderen, de herziening van de nationaleacademische functiewaarderingssystemen (UFO en Fuwavaz) en deerkenning en waardering van Open Science. Aanvullend hierop geeft hetnetwerk aan zich in te zullen zetten op een aantal speerpunten, waaronderhet opstellen van een toekomstvisie voor Erkennen & Waarderen na 2026.Tot slot, het programma Erkennen en Waarderen loopt op 31 december2026 af. Dit betreft ook het jaar waarin – conform de aangenomen motiedoor uw Kamer15 – het landelijk programma Erkennen en Waarderenonafhankelijk zal worden geëvalueerd. Op basis van de resultaten zal eenbesluit worden genomen over mogelijke voortzetting van het programmaen over eventuele ondersteuning vanuit mijn ministerie. In 2026 zaldaarom geen aparte voortgangsbrief worden toegezonden maar ontvangtuw Kamer in het najaar van 2026 de resultaten van de onafhankelijkeevaluatie van het landelijke programma samen met een beleidsreactiehierop.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. Bruins13https://www.onderwijsinspectie.nl/documenten/rapporten/2025/04/16/rapport-de-staat-van-het-onderwijs-202514Nederland lanceert eigen CoARA National Chapter - Recognition & Rewards15Kamerstukken II 2021/22, 31 288, nr. 953Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 12064