Reactie op het advies ‘Nederland van het stikstofslot; vrijwillig van vee naar vezelteelt’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 813Kabinetsaanpak Klimaatbeleid30 252Toekomstvisie agrarische sector32 852GrondstoffenvoorzieningszekerheidNr. 1561 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 mei 2026De Speciaal Regeringsvertegenwoordiger Circulaire Economie (SRCE),Steven van Eijck, presenteerde op 13 juli 2025 een plan met de titel«Nederland van het stikstofslot: vrijwillig van vee- naar vezelteelt.» Hierbijgeef ik mede namens de Minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) eenschriftelijke reactie op het advies. Daarmee geef ik invulling aan detoezegging die de ambtsvoorganger van de Minister van KGG aan devaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft gedaan in hetNotaoverleg over de Klimaat- & Energieverkenning (KEV) op 2 oktober2025.Allereerst wil ik Steven van Eijck en alle partijen die aan het plan hebbengewerkt, waaronder ook verschillende initiatiefnemers uit de agrarischesector, graag hartelijk danken voor hun advies, dat ik als bijlage bij dezebrief meestuur.De kern van het plan is om in te zetten op vrijwillige beëindiging en/offunctiewijziging van veehouderijbedrijven en de landbouwgronden diehierdoor beschikbaar komen in te zetten voor vezelteelt. Het rapportfocust daarbij met name op de teelt van meerjarige «Miscanthus»-soortenzoals olifantengras en mammoetsgras. Volgens het plan creëert dit eenalternatief verdienmodel voor boeren en wordt het aanbod van biobasedmaterialen die kunnen worden ingezet in de bouw, infrastructuur enindustrie vergroot. Daarnaast draagt het bij aan het behalen van nationaleen Europese doelen op het gebied van circulariteit en klimaat.Een inzet op vrijwillige beëindiging en op het bieden van ondersteuningbij omschakeling naar andere landbouwvormen is onderdeel van deaanpak van zowel het huidige als het vorige kabinet om de stikstofproble-matiek op te lossen en de landbouwsector toekomstbestendig te maken.Het stimuleren van vezelteelt sluit ook aan bij (beoogd) kabinetsbeleid,bijvoorbeeld de Nationale Aanpak Biobased Bouwen (NABB, gestart in kst-32813-1561ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 813, nr. 15611 2023), de aangekondigde Biogrondstoffenstrategie en meer overkoe-pelend de kabinetsambitie van een volledig circulaire economie in 2050.Zoals in het coalitieakkoord is opgenomen werkt het kabinet aan deuitvoering en concrete opschaling van circulaire oplossingen in depraktijk, bijvoorbeeld door als overheid launching customer te zijn, eengelijk speelveld te creëren en door knelpunten weg te nemen. Dat ziet ooktoe op de toepassing van vezelteelten.Op de langere termijn biedt Miscanthus kansen voor diverse materiaaltoe-passingen, waaronder als bitumenvervanger, maar ook hoogwaardiger alssupplement of vervanger van kunststof. De toepassing van vezelteeltenkan verder bijdragen aan verbeterde zelfvoorzienendheid van ons land ophet gebied van biogrondstoffen, met verder toepassingen in de bouw, ofbijvoorbeeld als vervanger van veen in groeimedia (zoals potgrond ensubstraten).Vezelteelten kunnen een interessante optie zijn in de omschakeling naargrondgebonden extensieve landbouw rondom Natura2000-gebieden maarook elders. Er zijn echter ook andere mogelijkheden en ruimtevragendeontwikkelingen. Binnen de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstofworden de contouren van het kabinetsbeleid en bijbehorende instrumen-tarium verder uitgewerkt. Het is uiteindelijk aan agrarisch ondernemers,ondersteund door Rijk en provincies, om keuzes te maken over detoekomst van hun bedrijf.Het kabinet ziet kortom de potentie van het plan zowel in het licht van delandbouw, natuur- en stikstofopgave als in het licht van de circulaireeconomie ambities. Tegelijkertijd is er een aantal aspecten die zorgvuldigeweging vragen. Ten eerste is er aandacht nodig voor de potentiëleruimtelijke ontwikkeling van de beoogde teelt van vezels met andereontwikkelingen, het effect van opschaling van vezelteelt op natuur enbiodiversiteit. Ten tweede is weging nodig op de kosteneffectiviteit vaninzet op vezelteelten als bijdrage aan de oplossing voor het stikstofpro-bleem. Het plan vraagt immers om een behoorlijke additionele overheids-steun, die zal moeten worden afgewogen tegen andere manieren omdoelen te realiseren. Ten derde de noodzaak van een stabiele vraag naarvezels en rentabiliteit. De ervaring bij de Nationale Aanpak BiobasedBouwen (NABB) leert dat boeren bereid zijn dan met nieuwe gewassenaan de gang te gaan. Hierbij is het ook nodig om de verwerkingscapaciteitvan vezelgewassen in Nederland te vergroten. Dit is een punt vanaandacht onder de NABB waarvoor via het Nationaal Groenfonds o.a. deRegeling Stimulering Vezelteelt voor verwerkers open is gesteld. In(regionale) samenwerkingsprojecten, zoals Vezelvallei in oostelijkNederland, maakt men ook al stappen op dit vlak, LVVN stimuleert hetgebruik van de daar ontwikkelde methodiek voor afzetzekerheid in deketen in meer regio’s. Over de genoemde aandachtspunten zal het kabinetzelf, maar ook met de indieners, nader spreken.Het is waardevol dat (coalities van) maatschappelijke partijen, overheden,bedrijfsleven en kennisinstellingen voorstellen doen die kunnen bijdragenaan de realisatie van maatschappelijke opgaven. In de verdere uitwerkingvan zowel het landbouw- als het circulariteitsbeleid zullen we dit plan, netals een aantal andere plannen, dan ook zeker betrekken.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur,J. van EssenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 813, nr. 15612