Analyse opbrengst internetconsultatie reflectiedocument algoritmische besluitvorming en de Awb

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202526 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)29 362Modernisering van de overheidNr. 1372 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENEN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 juli 2025In deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de StaatssecretarisRechtsbescherming, over de uitkomsten van de internetconsultatie vanhet reflectiedocument «Algoritmische besluitvorming en de Algemenewet bestuursrecht». Tevens ga ik in op de motie-Slootweg en demotie-Van Baarle inzake het verbeteren van transparantie en rechtsbe-scherming bij algoritmische besluitvorming, de motie-Kathmann/SixDijkstra inzake transparantie over geautomatiseerde risicoselectie en detoezeggingen gedaan in de Eerste en Tweede Kamer omtrent deversterking van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wat betreftkenbaarheid en motivering.1Graag plaats ik deze internetconsultatie in een breder perspectief. Voorburgers moet het duidelijk zijn hoe besluiten die op hen van toepassingzijn tot stand zijn gekomen. Dit geldt des te meer voor besluiten die metbehulp van algoritmes tot stand komen. Transparantie speelt eenbelangrijke rol bij goed bestuur en bevordert het vertrouwen in deoverheid. De afgelopen jaren zijn hier flinke stappen in gezet, niet alleennationaal maar ook in EU-verband. Hierbij moet gedacht worden aan hetnationale Algoritmeregister2, maar ook de Europese AI-verordening enAlgemene verordening gegevensbescherming, die beide transparantie-1Kamerstukken II 2022/23, 29 279, nr. 765 (motie-Van Baarle), Kamerstukken II 2022/23, 26 643,nr. 994 (motie-Slootweg) en Kamerstukken II 2024/25, 26 643, nr. 1287 (motie-Kathmann/SixDijkstra); toezegging aan de Eerste Kamer onder verwijsnummer T03670 en toezegging aan deTweede Kamer onder verwijsnummer 7073.2https://algoritmes.overheid.nl/ kst-26643-1372ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13721 waarborgen kennen. Dit betekent niet dat er geen ambities over zijn.3 Indeze brief schets ik eerst het landschap waarin de internetconsultatie isuitgezet, waarna ik de voornaamste opbrengsten presenteer en dedaaropvolgende stappen op een rij zet.Achtergrond en bestaande beleidsactiesDigitalisering, meer specifiek het gebruik van algoritmes waaronder AI,heeft een grote impact op de manier van werken van de overheid en deinteractie met burgers. De overheid maakt al vele jaren gebruik vanalgoritmes bij de voorbereiding en het nemen van besluiten. Dit zorgtervoor dat de overheid efficiënt, kwalitatief hoogwaardig en consistentkan werken. Het gebruik van algoritmes kan de toegankelijkheid ensnelheid van overheidsdiensten verhogen en sluit daarmee aan bij deambitie om burgers en ondernemers centraal te stellen.Een van de uitdagingen bij algoritmische besluitvorming is het bieden vanvoldoende transparantie. Het gaat dan om transparantie en uitlegbaarheidvoor burgers en bedrijven: zijn zij op de hoogte van het gebruik vanalgoritmes, hebben zij inzicht in de werking daarvan en hoe deze hetbesluit beïnvloeden? Een toegankelijke en begrijpelijke vorm vantransparantie is noodzakelijk voor het vertrouwen in en de acceptatie vande besluiten die met behulp van een algoritme zijn genomen.4 Burgerskunnen zonder transparantie geen inschatting maken van de rechtma-tigheid van een aan hen gericht besluit.5 Dit kan leiden tot (onnodige)procedures. De juiste vertaling van wet naar coderegel, inclusief demogelijke vooringenomenheid of zelfs discriminerende werking diedaarbij kan optreden, is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Rechters,toezichthouders en het parlement kunnen hun controlerende taak inmindere mate uitvoeren, wanneer deze transparantie niet gewaarborgdis.6Over deze aandachtspunten zijn de afgelopen jaren meerdere adviezenverschenen en ook de hoogste bestuursrechter heeft richtinggevendeuitspraken gedaan.7 Bij overheidsorganisaties is er veel aandacht voor dekansen en risico’s van algoritmegebruik in de besluitvorming. Hierbij vindtdeskundigheidsbevordering en verbetering van transparantie voorburgers en belangenorganisaties plaats. Ik zie mijn rol hierbinnen alsenerzijds kaderstellend en anderzijds faciliterend en aanjagend jegens alleoverheidsorganisaties. Vanuit deze aanjagende rol organiseert hetMinisterie van BZK regiotours. In deze regiotours wordt, naast het Rijk ookbij medeoverheden, aandacht gevraagd voor het Algoritmeregister, waaroverheden algoritmes die zij gebruiken registreren.8 Daarnaast is er ook3Zie Regeerprogramma kabinet-Schoof, p. 89: «Burgers moeten kunnen weten hoe een(geautomatiseerd) besluit tot stand is gekomen en het moet duidelijk zijn welke rechtsmiddelener bestaan. Met onder meer wetgeving wordt daarom werk gemaakt van meer transparantie enbetere rechtsbescherming bij de inzet van algoritmes.»4Rathenau Instituut (2022). Algoritmes afwegen – Verkenning naar maatregelen ter beschermingvan mensenrechten bij profilering in de uitvoering. Den Haag. Auteurs: Hamer J., A. Lemmensen L. Kool.5Zie bv. Advies over artikel 22 AVG en geautomatiseerde selectie-instrumenten, AutoriteitPersoonsgegevens, 2024.6Zo waarschuwt ook de Raad van State in Digitalisering: Wetgeving en bestuursrechtspraak(Advies van de beide Afdelingen van de Raad van State), Den Haag: RvS 2021.7Zie onder andere ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259, Computerrecht 2017/256,m.nt. B.M.A. van Eck (AERIUS I) en ABRvS 18 juli 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2454, Computerrecht2018/253, m.nt. N. Jak & T. Barkhuysen (AERIUS II); Digitalisering: Wetgeving en bestuursrecht-spraak (Advies van de beide Afdelingen van de Raad van State), Den Haag: RvS 2021; Adviesover artikel 22 AVG en geautomatiseerde selectie-instrumenten, Autoriteit Persoonsgegevens,2024.8https://algoritmes.overheid.nl/Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13722 bij de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse orde van advocatenaandacht voor de vraagstukken over het gebruik van algoritmischebesluitvorming.In het kader van mijn faciliterende rol zijn de toepasselijke normen eninstrumenten voor de verantwoorde inzet van algoritmes binnen deoverheid, waaronder het ontwikkelde Impact Assessment Mensenrechtenen Algoritmes (IAMA), gebundeld in het Algoritmekader.9 Bovendienwordt er een standaard ontwikkeld voor het eenduidig en relateerbaarvastleggen van gegevensverwerkingen door overheidsorganisaties opindividueel niveau.10 Hierdoor kan niet alleen per overheidsorganisatietransparantie geboden worden, maar ook binnen een hele keten vanorganisaties. Om transparantie richting de burger verder te waarborgenwordt overwogen om een dergelijk logboek ook toegankelijk te makenvoor burgers en bedrijven. Hierdoor kunnen zij specifiek inzien welkegegevens van hen door verschillende overheidsorganisaties zijn verwerkten de reden daarvoor. Daarnaast is de website gegevensbijbesluiten.over-heid.nl ontwikkeld om voor burgers en bedrijven inzichtelijk te makenwelke persoonsgegevens worden gebruikt als de overheid besluitenneemt, van wie deze gegevens afkomstig zijn en hoe deze gegevensworden gedeeld.Wat betreft mijn kaderstellende rol zijn er ontwikkelingen op het gebiedvan wetgeving binnen het juridisch domein en toezicht. De nieuweAI-verordening11 bevat regels voor AI-systemen, ook voor gebruik vandergelijke systemen door de overheid. Bij wetgeving wordt, onder meermet de werkwijze ICT-uitvoeringsgericht wetgeven, rekening gehoudenmet digitale uitvoering. Het regelbeheer om beslisregels voor ICT op testellen wordt verder geprofessionaliseerd. Bij de Autoriteit Persoonsge-gevens is de Directie Coördinatie Algoritmes (DCA) ingesteld metcoördinerende, signalerende en ondersteunende taken in het toezicht opalgoritmes. Daarnaast zijn in het kader van de AI-verordening bestaandeautoriteiten voor de bescherming van grondrechten vastgesteld. Deaanwijzing van markttoezichthouders op grond van de AI-verordeningvolgt nog.De Awb en algoritmische besluitvormingDe Awb bevat de algemene regels waaraan de overheid moet voldoen bijhet nemen van besluiten, onder meer met het oog op transparantie,kenbaarheid en uitlegbaarheid van besluiten. De regels zijn techniekonaf-hankelijk opgesteld en normeren ook algoritmische besluitvorming.Daarnaast wordt het handelen van de overheid genormeerd doorongeschreven beginselen van behoorlijk bestuur, internationale verdragenen Europese richtlijnen en verordeningen. Uw Kamer heeft de afgelopenjaren de regering opgeroepen om te onderzoeken hoe de positie vanburgers in het bestuursrecht bij algoritmische besluitvorming kan wordenversterkt en de motiveringsplicht bij besluiten kan worden aangepast.12Ook in de Eerste Kamer is een toezegging gedaan over dit onderwerp.139https://minbzk.github.io/Algoritmekader/10https://logius-standaarden.github.io/logboek-dataverwerkingen/11Verordening (EU) 2024/1689 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024.12Kamerstukken II 2022/23, 29 279, nr. 765 (motie-Van Baarle) en Kamerstukken II 2022/23,26 643, nr. 994 (motie-Slootweg), en meer recent Kamerstukken II 2024/25, 26 643, nr. 1287(motie-Kathmann/Six-Dijkstra).13Zie de toezegging onder verwijsnummer T03670 gedaan door de Staatssecretaris vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens het plenair debat Grip op algoritmischebesluitvorming bij de overheid (CXLVII) – Eerste Kamer der Staten-Generaal d.d. 21 maart2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13723 Hierop heeft de regering parallel aan de consultatie over het concept-wetsvoorstel «Wet versterking waarborgfunctie Awb» het reflectiedo-cument «Algoritmische besluitvorming en de Awb» in consultatiegebracht14. Het doel hiervan was om verdere inbreng op te halen over devraag of aanvullende regels nodig zijn wanneer algoritmes ingezetworden in het besluitvormingsproces. Om enige richting te geven aan deop te halen inbreng, zijn in het reflectiedocument vragen opgenomen overhoe de Awb verbeterd kan worden met het oog op transparantie bijalgoritmische besluitvorming. Daarnaast is gevraagd naar voorbeelden uitbuitenlandse wetgeving en naar de mogelijkheid om algoritmes in tezetten om de menselijke maat te versterken.Voornaamste opbrengsten consultatieEr zijn zestien reacties ontvangen. Deze zijn afkomstig van onder anderehoogleraar A.C.M. Meuwese e.a., de Vereniging van NederlandseGemeenten (VNG), het Netwerk van Publieke Dienstverleners, hetNederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten, de Raad voor derechtspraak, Bits of Freedom, de Nederlandse Orde van Belastingadvi-seurs, de Waarderingskamer en verschillende particulieren. De belang-rijkste reacties zijn samen te vatten in de volgende vier thema’s.1.Uit de reacties volgt een breed gedragen geluid dat er behoefte is aanmeer transparantie over het gebruik en de rol van algoritmes bijindividuele besluitvorming. Zo is in de reactie uit de wetenschap eenconcreet voorstel gedaan om artikel 3:46 van de Awb – waarin hetmotiveringsbeginsel is neergelegd – aan te vullen met een bepalingdie bestuursorganen ertoe verplicht om, in het geval een besluit isgenomen met behulp van een algoritme, in begrijpelijke taal toe telichten welke gegevens zijn gebruikt en welke beslisregels zijntoegepast.15 Bits of Freedom heeft, onder verwijzing naar eenPosition paper van het College voor de Rechten van de Mens,16 eenvergelijkbaar voorstel gedaan. Deze voorstellen komen in de kernovereen met de verscherpte interpretatie van het motiveringsbeginseldie de Afdeling advisering van de Raad van State heeft bepleit in hetAdvies inzake de effecten van digitalisering voor de rechtsstatelijkeverhoudingen van 31 augustus 2018.172.Verschillende partijen stellen dat de overheid meer transparantie opsysteemniveau zou moeten bieden over de algoritmes die wordengebruikt bij het voorbereiden en nemen van besluiten. Deze vorm vantransparantie stelt burgers maar ook belangenorganisaties, journalis-ten, wetenschappers, volksvertegenwoordigers en anderen in staatom bijvoorbeeld te controleren of een bepaald algoritme stelselmatigonredelijk ongunstig uitpakt voor een bepaalde groep personen.A.C.M. Meuwese e.a. hebben gewezen op de mogelijkheid beslisre-gels voor een ieder raadpleegbaar te maken in een openbaarregelregister. In een van de particuliere reacties is ervoor gepleit omaan deze vorm van transparantie invulling te geven door verplicht testellen dat alle algoritmes die worden gebruikt voor het voorbereidenen nemen van besluiten, worden opgenomen in het Algoritmeregis-14https://www.internetconsultatie.nl/algoritmischebesluitvormingenawb/b115Zie de bijdrage «Algoritmisering van de bestuurspraktijk als reguleringsvraagstuk voor deAwb» van A.C.M. Meuwese, M. Lokin, O. Al Khatib, R. Bruggeman, C. van Oirsouw enL. de Vries; Dit voorstel is ook uitgewerkt in O. Al Khatib, M.H.A.F. Lokin, R.J.H. Bruggeman &A.C.M. Meuwese, «De A is van algoritme: hoe de Awb op dit vlak te versterken,»NTB 2024/426, afl. 10, p. 623–636.16In alle openheid: transparant algoritmegebruik door de overheid. Oproep voor een wettelijketransparantie-eis bij algoritmegebruik door de overheid (Position paper van het College voorde Rechten van de Mens van 29 juni 2023), Utrecht: CRM 2023.17Kamerstukken II, 2017–2018, 26 643, nr. 557, p. 3 en 16–17.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13724 ter. In de hiervoor al vermelde Position paper heeft het College voorde Rechten van de Mens dit ook bepleit.3.Voor een effectieve controle op en toetsing van algoritmischebesluitvorming, wordt noodzakelijk geacht dat bij de rechtspraakmeer deskundigheid over algoritmes en AI wordt gerealiseerd. DeRaad voor de rechtspraak heeft in de consultatiereactie aangegevenzich af te vragen of een onafhankelijke rechter-commissaris in hetbestuursrecht, gespecialiseerd in het AI-domein, van waarde kan zijn.De introductie van een dergelijk figuur in het bestuursrecht behoeftnaar het oordeel van de Raad voor de rechtspraak wel voorafgaandonderzoek.4.Overheidsorganisaties hebben behoefte aan concrete normen dieuitvoerbaar zijn. Overheidsorganisaties richten algoritmischebesluitvorming op dit moment op uiteenlopende manieren in.Volgens de VNG bestaat er behoefte aan duidelijke grenzen in plaatsvan open normen of algemene beginselen van behoorlijk bestuur dienog moeten worden ingevuld. De rechtsontwikkeling zou niet aanbestuursorganen en de bestuursrechter moeten worden overgelaten.VervolgstappenHet kabinet zet in op het verbeteren van de transparantie en rechtsbe-scherming bij de inzet van algoritmes. Als de overheid besluiten neemtmet behulp van algoritmes moeten burgers weten hoe dit besluit tot standis gekomen en welke rechtsmiddelen hiertegen open staan. De afgelopenjaren zijn, zoals hierboven beschreven, goede stappen gezet, maar hetkabinet vindt dat er meer nodig is. De uitkomsten van de internetconsul-tatie onderschrijven dit standpunt.Normering in de AwbHet kabinet is van mening dat – ten behoeve van algoritmische besluit-vorming – de mogelijkheden tot aanpassing van de bestaande normen endefinities in de Awb moeten worden onderzocht.De bepalingen over transparantie uit de Algemene VerordeningGegevensbescherming (AVG) en de AI-verordening hebben werking in hetbestuursrecht maar zijn niet bij alle situaties van algoritmische besluit-vorming van toepassing. Daarnaast zijn de bestaande normen uit de Awbniet specifiek voor algoritmische besluitvorming ontworpen. Deze zijn injurisprudentie weliswaar nader ingevuld,18 maar voor de kenbaarheid enuniformiteit van normen kan nieuwe wetgeving een rol spelen. Goede,voorspelbare en uniforme regulering van algoritmische besluitvormingvraagt daarom mogelijk om aanvulling of wijziging van de Awb. Inwetenschappelijke literatuur zijn al concrete voorstellen gedaan voor hoeeen mogelijke transparantieplicht aan de motiveringsplicht in de Awbtoegevoegd kan worden.19De komende periode zal het kabinet daarom stappen zetten om te komentot meer transparantie bij de inzet van algoritmes. Daartoe zal ik ondermeer de komende periode bijeenkomsten organiseren met stakeholders,zoals ministeries, uitvoeringsinstanties, rechtsbijstandsverleners en derechtspraak, om meerdere gezichtspunten te verzamelen over de concretevoorstellen die tot nu toe zijn gedaan en om aanvullende ideeën te18Zie onder andere ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259, Computerrecht 2017/256,m.nt. B.M.A. van Eck (AERIUS I) en ABRvS 18 juli 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2454, Computer-recht 2018/253, m.nt. N. Jak & T. Barkhuysen (AERIUS II).19Al Khatib, M.H.A.F. Lokin, R.J.H. Bruggeman & A.C.M. Meuwese, «De A is van algoritme: hoede Awb op dit vlak te versterken,» NTB 2024/426, afl. 10, p. 623–636.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13725 verzamelen. Het gaat dan onder meer om de vraag welke aspecten van dealgoritmische besluitvorming in de motivering opgenomen moetenworden om besluiten effectief in rechte te kunnen aanvechten, wat éénvan de belangrijkste doelen van de motiveringsplicht is.20 Mogelijk speeltdaarbij een rol of een besluit volledig geautomatiseerd is genomen danwel dat het algoritme is gebruikt om een deelbeslissing te nemen, zoalseen processtap als het selecteren voor controle in het kader van toezicht.Hierbij moet een balans worden gevonden tussen de mate van transpa-rantie en uitvoerbaarheid.Een belangrijk onderdeel van het inrichten van meer transparantie richtingde burger is het in kaart brengen met welke informatie, op welk momenten op welke wijze – bijv. met welk middel – het gebruik en de werking vanhet algoritme het best inzichtelijk kan worden gemaakt. De wensen vanbeide Kamers worden daarbij betrokken.21Daarbij is uiteraard van groot belang om te weten waar geadresseerdenvan het besluit en andere belanghebbenden behoefte aan hebben en watvoor hen begrijpelijk is. Het bieden van transparantie in lagen, waarbij eengedeelte van de toelichting in het besluit zelf en een gedeelte online of opeen ander moment wordt gegeven, kan een manier zijn om tegemoet tekomen aan eventuele verschillende behoeftes zonder het besluit mindertoegankelijk of begrijpelijk te maken.Voor oplossingen die aansluiten bij de behoeftes van burgers is kennisnodig. Bestaand onderzoek zal bijeen worden gebracht en worden geduiddoor kennistafels met deskundigen te organiseren, zo ook met (vertegen-woordigers van) burgers. Zo nodig verricht ik aanvullend onderzoek naarde behoeften van burgers bij algoritmische besluitvorming. Wat betreft deinformatiebehoefte voor effectieve rechtsbescherming en het controlerenvan de rechtmatigheid van besluiten ga ik in gesprek met de rechtspraaken rechtsbijstandverleners om inzichten op te halen.Naast het verbeteren van de transparantie voor de geadresseerde van hetbesluit, zal ik oog hebben voor het verbeteren van algoritmische transpa-rantie op systeemniveau en de rol die het Algoritmeregister hierin kanspelen. Andere suggesties uit de consultatie voor verbetering van derechtsbescherming, zoals het inzetten van deskundig advies aan rechtersbij dossiers met of over algoritmische besluitvorming, worden ookmeegenomen in de stappen van de komende periode.Zoals toegezegd aan uw Kamer22 wil ik daarbij opmerken dat hetconcept-wetsvoorstel «Wet versterking waarborgfunctie Awb», dat in 2024in consultatie is geweest, ook aanpassingen in de motiveringsplichtvoorstelt. Deze voorgestelde aanpassingen zien niet specifiek opalgoritmische besluitvorming. Voorstellen voor een transparantiever-plichting, zoals genoemd door het College voor de Rechten van de Mens20Zoals onder andere volgt uit HvJ 2 oktober 2003, C-199/99 P, HvJ 16 mei 2017, C-682/15,ECLI:EU:C:2017:373, en HvJ 24 november 2020, C-225/19 en C-226/19, ECLI:EU:C:2020:951.21Kamerstukken II 2022/23, 29 279, nr. 765 (motie-Van Baarle); Kamerstukken II 2024/25, 26 643,nr. 1287 (motie-Kathmann/Six-Dijkstra); toezegging aan de Eerste Kamer onder verwijs-nummer T03670.22Toezegging aan het lid Koekkoek (Volt), onder verwijsnummer 7073, die de Staatssecretarisvan Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft gedaan tijdens het commissiedebat «Inzetalgoritmes en data-ethiek binnen de Rijksoverheid» op 28 januari 2025 (Kamerstuk 26 643,nr. 1283).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13726 en in reacties op de consultatie van het reflectiedocument, worden bij datconcept-wetsvoorstel dus niet betrokken.23Belang van uitvoerbaarheid en effectiviteitBij dit alles is het van groot belang om geen «papieren» normen teontwerpen, maar effectieve, uitvoerbare en betaalbare methodes. Daaromwil ik parallel hieraan verschillende opties om de doelen te behalenonderzoeken en zo nodig testen. Uiteraard probeer ik zoveel mogelijkgebruik te maken van de bestaande instrumenten voor transparantie,zoals het eerdergenoemde Algoritmeregister en gegevensbijbesluiten-.overheid.nl. In samenwerking met uitvoeringsorganisaties en medeover-heden wil ik op korte termijn een onderzoek starten naar doeltreffendeinstrumenten, waarbij gebruiksvriendelijkheid en begrijpelijkheid voorburgers centraal staat. Een goed voorbeeld zijn de verantwoordingdocu-menten die worden gebruikt en in het Algoritmeregister geregistreerd zijnin het kader van WOZ-waardes.24 Dergelijke best practices moetenbijdragen aan uitvoerbare mogelijkheden voor in principe alle typebestuursorganen en besluitvorming. Daarnaast moeten er methodes zijnvoor zowel besluiten die (in beperkte mate) met behulp van algoritmesvoorbereid worden, als voor volledig geautomatiseerde besluitvorming.De best practices die uit dit onderzoek volgen, kunnen na dit procesmogelijk als standaard worden gebruikt door alle overheidsorganisatiesvoor een eenduidige, uitvoerbare en effectieve wijze van transparantie bijalgoritmische besluitvorming.Tot slotHet met behulp van algoritmes uitvoering geven aan overheidstaken pastbij een effectieve en doelmatig werkende overheid. De overheid moetdaarbij wel transparant zijn en burgers en bedrijven uitleg geven overbesluiten die hen raken. Overheidsorganisaties zetten hier goede stappenin, maar er is meer nodig. Met deze brief heb ik u willen informeren overde inzet van het kabinet als het gaat om de waarborging van transparantieen rechtsbescherming bij algoritmische besluitvorming.Ik zal de komende periode starten met twee trajecten, waarbij enerzijds devragen rondom mogelijke aanvullende regulering in de Awb wordenbeantwoord en anderzijds de behoeften en best practices bij het biedenvan transparantie met betrekking tot algoritmische besluitvorming in kaartworden gebracht. Voor het vaststellen van de transparantiebehoeften zalik eerst bestaande kennis verzamelen door middel van kennistafels endaarna bepalen of nader onderzoek nodig is. Het uitzetten van dergelijkonderzoek is dan de vervolgstap. Wat betreft best practices start ik met hetin kaart brengen van bestaande werkwijzen voor het bieden van transpa-rantie bij algoritmische besluitvorming, waarna ik bezie wat de mogelijk-heden zijn voor opschaling van bestaande of de ontwikkeling van nieuweinstrumenten.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,E. van Marum23In alle openheid: transparant algoritmegebruik door de overheid. Oproep voor een wettelijketransparantie-eis bij algoritmegebruik door de overheid (Position paper van het College voorde Rechten van de Mens van 29 juni 2023), Utrecht: CRM 2023.24https://www.waarderingskamer.nl/voor-gemeenten/interactie/verantwoordingsdocumentTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13727