Stand van zaken omtrent de medische capaciteit in de Gazastrook en de regio

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202623 432De situatie in het Midden-OostenNr. 629 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN MINISTER VAN BUITEN-LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 januari 2026Met deze brief informeren wij uw Kamer over de medische capaciteit in deGazastrook en de regio, zoals toegezegd door de Minister van Buiten-landse Zaken tijdens de commissiedebatten Raad Buitenlandse Zaken van11 december jl. en 13 januari jl. en door de Staatssecretaris BuitenlandseHandel en Ontwikkelingshulp tijdens de BHO Begrotingsbehandeling van15 januari jl.1Medische capaciteit in GazaHet VN Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden(OCHA) meldt dat van de gezondheidsfaciliteiten in Gaza, de helft van de36 ziekenhuizen buiten werking is. De overige 18 ziekenhuizen zijngedeeltelijk operationeel en van de kleinere gezondheidscentra is hetmerendeel niet volledig operationeel of buiten werking. De Wereldgezond-heidsorganisatie (WHO) en aanwezige hulporganisaties geven aan dat demedische capaciteit in Gaza zeer beperkt is. Er is schade aan medischeinfrastructuur en tekort aan personeel, medische goederen en apparatuur.Hierdoor kunnen ernstig gewonden en chronisch zieken niet tijdig ofadequaat behandeld worden.Medische capaciteit in de regioMedische evacuaties uit de Gazastrook vinden plaats, maar zijn complexin uitvoering. Sinds oktober 2023 hebben de WHO en partners meer dan10.762 patiënten uit Gaza medisch geëvacueerd, onder wie5.715 kinderen. Momenteel wachten meer dan 18.500 mensen opmedische evacuatie volgens de WHO, onder wie zo’n 4.000 kinderen.Uit cijfers van de WHO blijkt dat het merendeel van de medische evacueeswordt opgevangen in de regio zelf, met name in Egypte (6.334), de1Toezeggingen TZ202512-027, TZ202601-005 en TZ202601-047. kst-23432-629ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6291 Verenigde Arabische Emiraten (1.519), Qatar (970), Turkije (449) enJordanië (446). De opvang van patiënten uit Gaza legt beslag op zowelpublieke als private zorgcapaciteiten in de landen in de regio en hogekosten met zich meebrengen. Zowel in Jordanië als Egypte zijn er tekortenaan medicijnen, ziekenhuisbedden en financiële middelen. Volgenshulporganisaties opereren de publieke zorgsectoren in deze landen bovende maximale capaciteit, waardoor er onvoldoende capaciteit is voorspecialistische zorg.Naast beperkte zorgcapaciteit in deze landen, worden er doorVN-organisaties, humanitaire ngo’s en autoriteiten in de regio devolgende belemmeringen gesignaleerd voor de opschaling van medischeevacuaties: de veiligheidssituatie en beperkingen door Israël op de uitreisen terugkeer van medische evacuees uit Gaza. Door het uitblijven vantoestemming voor terugkeer naar Gaza verblijven patiënten en hunbegeleiders vaak langdurig in de ontvangende landen, waardoorcapaciteit niet vrijkomt voor nieuwe evacuaties. Daartoe heeft Jordaniëvolgens hulporganisaties inmiddels het aantal begeleiders per patiëntteruggebracht en evacueert het kleine groepen, waardoor de doelstellingom 2.000 zieke kinderen uit Gaza te evacueren nog niet is bereikt.De Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Turkije geven aan – ondanksgoede kwaliteit van medische zorg – dat opvang en behandeling hogekosten met zich meebrengt en dat het gebrek aan perspectief op terugkeernaar Gaza een rem zet op verdere opschaling van medische evacuaties.Ook Saoedi-Arabië, dat weliswaar met personele en financiële middelenaanzienlijk bijdraagt aan humanitaire hulp in Gaza, geeft aan niet naareigen land te willen evacueren zolang terugkeer van behandelde patiëntenniet wordt gegarandeerd.KabinetsinzetZoals toegelicht in de Kamerbrieven van 2, 10 en 30 oktober jl.2, richt hetkabinet zich op een versterking van de medische capaciteit in Gaza en deregio. Het kabinet heeft de additionele bijdrage van 25 miljoen eurogericht ingezet voor hulp aan mensen uit de Gazastrook, mede terverlichting van de druk op zorgsystemen in de regio. Deze middelen zijnvia vaste humanitaire partners (het Nederlandse Rode Kruis en hetInternationale Comité van het Rode Kruis (ICRC), de Dutch Relief Alliance(DRA) en VN-organisaties verdeeld ter ondersteuning van zowel de acuteals structurele zorgcapaciteit in Gaza en opvanglanden in de regio.Zo heeft de DRA met 3 miljoen euro haar humanitaire en medische inzetin Gaza uitgebreid, waarmee ze circa 197.000 mensen kunnen bereiken.De bijdrage verlicht de druk op het overbelaste gezondheidssysteem doorbasiszorg te bieden, waaronder behandeling van verwondingen,infectieziekten, chronische aandoeningen en zorg bij zwangerschap enbevallingen.Het ICRC ondersteunt in Gaza het veldhospitaal in Rafah met 120 bedden,twee ziekenhuizen en vijf eerstelijnsgezondheidscentra met (specialis-tische) zorg, training, apparatuur en medicijnen, waar zij met 2,5 miljoeneuro in ondersteund worden. UNICEF kan met de extra bijdrage van3 miljoen euro circa 140.000 kinderen, moeders en andere patiënten inGaza en op de Westelijke Jordaanoever bereiken met levensreddendezorg.2Kamerstukken 23 432, nr. 611, nr. 614 en nr. 616Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6292 Daarnaast wordt 4,3 miljoen euro ingezet via het Middle East CrisisAppeal van de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode HalveMaanverenigingen ter ondersteuning van de Egyptische en JordaanseRode Halve Maan. Daarmee worden in Jordanië naar verwachting 200medische evacuees en 300 begeleiders geholpen met specialistische zorgen psychosociale begeleiding, en in Egypte circa 3.000 mensen,waaronder 2.000 patiënten die revalidatiezorg ontvangen.Ook heeft Save the Children 800.000 euro ontvangen voor behandeling inEgypte van ongeveer 600 patiënten, voornamelijk kinderen, uit Gaza. Dezepatiënten en hun begeleiders krijgen medische behandeling in privateklinieken, inclusief noodzakelijke nazorg zoals psychosociale zorg,protheses en fysiotherapie. Met de bilaterale ondersteuning aan Jordaniëen Egypte via de WHO worden medische goederen, trainingen en opvangvan medische evacuees ondersteund.Naast financiële steun zet Nederland zich diplomatiek in voor verruimingvan humanitaire toegang. Het kabinet blijft zich ervoor inspannen datprofessionele hulporganisaties, waaronder de VN, de Rode Kruis- enHalve Maanbeweging en internationale ngo’s volledige, veilige enongehinderde humanitaire toegang hebben om hun werk uit te kunnenvoeren. Dit alles doet het kabinet zowel bilateraal in contacten met deIsraëlische autoriteiten, als in EU verband.Het kabinet heeft dit bijvoorbeeld recent gedaan naar aanleiding van deherregistratieplicht voor internationale ngo’s. De Minister van Buiten-landse Zaken nam na het besluit van Israël op 31 december jl. telefonischcontact op met de Israëlische Minister van Buitenlandse Zaken en heeftzijn zorgen ook in november benadrukt tijdens zijn bezoek aan Israël. Opdiezelfde dag sprak ook de Staatssecretaris voor Buitenlandse Handel enOntwikkelingshulp publiekelijk haar zorgen uit. Nederland benadruktemeerdere malen de zorgen over de wetgeving tijdens de Europese Raad.3In eerdere Kamerbrieven bent u geïnformeerd over de wijze waaropNederland ten tijde van de humanitaire blokkade de druk heeftopgevoerd.4Ook roept Nederland Israël in bilateraal en multilateraal verband op ommeer grensovergangen te openen voor zowel medische evacuaties alshumanitaire hulp en om hulporganisaties in staat te stellen om essentiëlegoederen – waaronder ook goederen die Israël als dual use ziet – deGazastrook in te voeren en te distribueren. Ook moeten hulpverleners vrijen veilig kunnen in- en uitreizen en moeten patiënten uit Gaza demogelijkheid hebben om op termijn terug te keren.De inzet van het kabinet is gericht op de opvang en behandeling vanpatiënten in de regio, omdat Nederland met het beschikbaar gesteldebudget op deze manier de meeste mensen kan ondersteunen. Daarnaastheeft het kabinet begin oktober besloten om vijf kinderen uit Gaza methoog-specialistische zorgbehoeften naar Nederland te evacueren,waarvoor in de regio beperkte zorgcapaciteit beschikbaar was. Dit brengtdiverse kosten met zich mee waaronder reis- en verblijfskosten, leefgelden zorgkosten. Voor de mogelijk langjarige zorgverlening aan de kinderenen hun begeleiders heeft het kabinet vijf miljoen euro gereserveerd. Deuiteindelijke kosten zijn afhankelijk van het verloop van de medischebehandelingen en de duur van het verblijf. Ook vormt de terugkeer vanpatiënten en begeleiders een complex vraagstuk omdat dit mede3Europese Raadsconclusies, 18 december 2025, nl-20251218-european-council-conclusions.pdf4Kamerstuk 32 623, nr. 352, en Kamerstuk 23 432, nr. 569.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6293 afhankelijk is van de toestemming van Israël voor terugkeer en de vraagof uiteindelijk om asiel wordt verzocht.Het kabinet heeft zich de afgelopen maanden ingezet voor het vergrotenvan de medische capaciteit in de regio en het uitvoeren van een zeercomplexe operatie waarmee vijf kinderen zijn geëvacueerd diehoog-specialistische zorg nodig hadden. Gezien de complexe omstandig-heden in Gaza en de regio en de aanvang van de tweede fase van hetvredesplan waarin de opening van de grensovergang bij Rafah wordtaangekondigd, zal het aan een volgend kabinet zijn om besluiten tenemen over de verdere kabinetsinzet, inclusief eventuele budgettairekeuzes.De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. de VriesDe Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van WeelTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6294