Beleidsreactie op adviesrapport van de Evaluatiecommissie van de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 288Hoger Onderwijs-, Onderzoek- enWetenschapsbeleidNr. 1180 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 februari 2025Het adviesrapport van de onafhankelijke commissie (hierna: evaluatie-commissie) die de Nederlandse Gedragscode WetenschappelijkeIntegriteit (hierna: NGWI) heeft geëvalueerd, is in juli vorig jaarverschenen.1 Mijn ambtsvoorganger heeft toegezegd uw Kamer teinformeren over de uitkomsten van deze evaluatie.2 Dat doe ik met dezebrief. Een afschrift van het evaluatierapport vindt uw Kamer in de bijlage.De NGWI geeft principes, richtlijnen en normen voor goede en integerewetenschapsbeoefening en is daarmee essentieel voor een integere enbetrouwbare wetenschap. De code ondersteunt de zelfregulering vanonderzoekers en onderzoeksinstellingen en heeft een belangrijkedidactische en preventieve functie. Ook biedt de NGWI een toetsingskaderwaarmee vermeende schendingen van wetenschappelijke integriteitworden beoordeeld en, indien nodig, gesanctioneerd kunnen worden. Hetis cruciaal dat de NGWI effectief is en wordt nageleefd.Gezien het belang van de NGWI voor een integere en betrouwbarewetenschap en omdat zich incidenten voordeden die de onafhankelijkheidvan onderzoek en wetenschappelijke integriteit ondermijnden, heeft mijnambtsvoorganger de besturen van de opstellende organisaties van deNGWI (hierna: de opstellers) verzocht deze te laten evalueren door een1Adviesrapport-Evaluatie-Nederlandse-gedragscode-wetenschappelijke-integriteit-2024.pdf(knaw.nl).2Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 3635. kst-31288-1180ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 11801 onafhankelijke commissie.3 De evaluatiecommissie heeft als taakgekregen te evalueren in hoeverre de huidige NGWI voldoet aan de eisendie aan een dergelijke code gesteld worden door de wetenschap enmaatschappij.4 Eerder is aan de opstellers gevraagd om aan de volgendepunten aandacht te besteden in de evaluatie:1.De normen en zorgplichten die gerelateerd zijn aan transparantie enonafhankelijkheid en het voorkomen van oneigenlijke beïnvloedingdoor derden.52.De toereikendheid en effectiviteit van de zorgplichten en normen vande NGWI voor het borgen van wetenschappelijke integriteit en of deNGWI aansluit bij de onderzoekspraktijken van hogescholen enTO2-instellingen.3.De vraag of wettelijke verankering van enkele normen of zorgplichtenten aanzien van wetenschappelijke integriteit nodig is.Daarnaast is een uitnodiging gedaan om zaken te benoemen die OCWvanuit haar stelselverantwoordelijkheid kan faciliteren of bevorderen.Bevindingen evaluatiecommissie op hoofdlijnenDe commissie vindt het positief dat de NGWI alle wetenschappelijkedisciplines en typen wetenschappelijk onderzoek omvat. Het is volgens decommissie van belang dat de NGWI een heldere focus op wetenschappe-lijke integriteit behoudt. Dat maakt het mogelijk om dit onderwerp teonderscheiden van verwante, maar andere thema’s (zoals socialeveiligheid en academische vrijheid). De code blijft zo werkbaar, logisch enactueel.De NGWI is volgens de commissie een essentieel instrument om hetgesprek op de werkvloer over wetenschappelijke integriteit te bevorderen.Daarnaast vindt de commissie de aandacht voor de zorgplichten van deonderzoeksinstellingen ten aanzien van wetenschappelijke integriteit vanbelang. Deze zorgplichten benadrukken namelijk dat de verantwoorde-lijkheid voor wetenschappelijke integriteit niet uitsluitend op de schoudersvan de individuele wetenschapper rust. Verder adviseert de commissieom de NGWI te reviseren en daarvoor een schrijfcommissie in te stellen.Hiervoor heeft zij aanbevelingen in haar rapport opgenomen, naastaanvullende aanbevelingen aan onderzoeksinstellingen en OCW. Deopstellers hebben een schrijfcommissie ingesteld die de gedragscodegaat herzien. De nieuwe code zal naar verwachting begin volgend jaargereed zijn.6BeleidsreactieIk wil de evaluatiecommissie bedanken voor haar inzet en waardevolleadviezen. Het is de verantwoordelijkheid van de opstellers om met dezeadviezen voor revisie van de NGWI te zorgen. De instellingen zijn immersverantwoordelijk voor het scheppen van de juiste cultuur en randvoor-waarden voor een integere wetenschapsbeoefening. De instellingendienen te voldoen aan de zorgplichten zoals opgenomen in de NGWI en3Universiteiten van Nederland (UNL), de Vereniging Hogescholen (VH), de Koninklijke Neder-landse Academie van Wetenschappen (KNAW), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschap-pelijk Onderzoek (NWO), de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) ende TO2-Federatie.4Instellingsbesluit Commissie Evaluatie Nederlandse Gedragscode WetenschappelijkeIntegriteit.5Adviesrapport-Evaluatie-Nederlandse-gedragscode-wetenschappelijke-integriteit-2024.pdf(knaw.nl), bijlage 2.6Zie https://www.knaw.nl/publicaties/doorontwikkeling-nederlandse-gedragscode-wetenschappelijke-integriteitTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 11802 wetenschappers behoren de NGWI na te leven. Ik vind het belangrijk datieder hierin zijn verantwoordelijkheid neemt. Op die manier wordt deintegriteit van en het vertrouwen in de wetenschap geborgd.Vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid wil ik de opstellers een aantalaandachtspunten meegeven. Zoals hierboven aangegeven is gevraagd ofde toereikendheid en effectiviteit van de zorgplichten en normen van deNGWI voldoende zijn en of de NGWI aansluit bij de onderzoekspraktijkenvan hogescholen en TO2-instellingen. Ik wil de schrijfcommissieverzoeken hier bij de revisie van de NGWI nogmaals naar te kijken engezien eerdere incidenten, in ieder geval aandacht te besteden aan alleaanbevelingen van de evaluatiecommissie die raken aan transparantie,onafhankelijkheid en het voorkomen van oneigenlijke beïnvloeding.Verder wil ik de opstellers meegeven dat, naast het vermelden van hetregister van nevenwerkzaamheden van hoogleraren in de NGWI, zoals deevaluatiecommissie adviseert, het mijns inziens ook van belang is om hetregister van externe financiering van leerstoelen in de NGWI tevermelden. Beide registers dragen namelijk bij aan transparantie en zijndoor Universiteiten van Nederland ingericht naar aanleiding van deeerdere incidenten met als doel om het vertrouwen in de wetenschap teborgen.Ten aanzien van de vraag of wettelijke verankering van normen ofzorgplichten ten aanzien van wetenschappelijke integriteit nodig is, vind ikop basis van de uitkomsten van de evaluatie dat het nu te vroeg is om toteen dergelijke fundamentele wijziging over te gaan. De evaluatie bevatveel aanbevelingen om de doeltreffendheid en doelmatigheid van deNGWI in de praktijk te vergroten. Ik wil het veld de ruimte geven om eerstmet deze aanbevelingen aan de slag te gaan en te bezien wat het effecthiervan is. Bovendien geeft de commissie aan dat wettelijke verankeringin het buitenland in een aantal gevallen heeft geleid tot sterke juridiseringdie gesprekken op de werkvloer in de weg staan, terwijl het gesprek op dewerkvloer mijn inziens juist zo belangrijk is om het bewustzijn over hetbelang van wetenschappelijke integriteit te vergroten. Ik zie daarom nugeen noodzaak tot wettelijke verankering.Voorts wil ik aangeven dat ik het advies van de evaluatiecommissieonderschrijf dat ik in het kader van mijn stelselverantwoordelijkheid moetwaken voor de risico’s van prestatiedruk, publicatiedruk en de competitieom schaarse projectfinanciering. Ik weeg deze risico’s mee in mijnbeleidsoverwegingen aangaande de organisatie en financiering van hetwetenschappelijk onderzoek in Nederland.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. BruinsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 288, nr. 11803