Voortgang Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 849MijnbouwNr. 297 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 januari 2026De diepe ondergrond is onmisbaar voor onze huidige en toekomstigeenergievoorziening. Het kabinet hecht eraan om de kennis over de diepeondergrond verder te versterken en uit te breiden. Met deze briefinformeert het kabinet de Kamer over de voortgang van het Kennispro-gramma Effecten Mijnbouw (KEM).Kennisprogramma Effecten MijnbouwIn 2017 is het KEM ingericht om door middel van onafhankelijk onderzoekhet inzicht in mogelijke risico’s van het gebruik van de diepe ondergrondin Nederland te vergroten. Via het KEM worden verschillende onder-zoeken uitgezet naar aanleiding van vragen die gesteld worden doorburgers, regionale overheden en instanties. Voor de regie op hetkennisprogramma is een panel van (internationale) onafhankelijkewetenschappers aangesteld (hierna: KEM-panel), dat toeziet op dekwaliteit, relevantie, volledigheid, geschiktheid en onafhankelijkheid vanhet programma. Met de oprichting van het kennisprogramma is invullinggegeven aan een belangrijke aanbeveling van de Onderzoekraad voor deVeiligheid (OVV) in het rapport «Aardbevingsrisico’s in Groningen».1 Dedoelstelling2 van het KEM is drieledig:1)Onafhankelijk toegepast onderzoek uitvoeren om inzicht te vergrotenin de mogelijke effecten en onzekerheden van het gebruik van dediepe ondergrond,2)Kennis samenbrengen en toepassen in methoden en gereedschappenom effecten te kwantificeren die gebruikt kunnen worden voor beleiden toezicht,3)Bijdragen aan kennis van en vertrouwen in mijnbouwactiviteiten doorcommunicatie met experts en andere stakeholders (o.a. inwoners)over KEM-projecten.1Kamerstuk 32 849, nr. 802Kamerstuk 32 849, nr. 213 kst-32849-297ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 2971 Met de KEM onderzoeken wordt ook invulling gegeven aan de aanbeve-lingen uit Parlementaire enquête aardgaswinning Groningen (PEGA)3 omkennis van effecten van gebruik van de diepe ondergrond te vergroten.Zoals afgesproken wordt de Kamer jaarlijks geïnformeerd over deontwikkelingen rond het KEM.4 De jaarrapportage van het KEM over 2024en de begeleidende brief van het KEM-panel zijn bij deze brief gevoegd.Voortgang en Jaarrapportage 2024In 2024 is het KEM onveranderd met zijn missie doorgegaan: Goedetoepasbare onderzoeken naar effecten van het gebruik van de diepeondergrond. Het KEM-panel is, samen met het Ministerie van Klimaat enGroene Groei (KGG) en Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM),tevreden over de kwaliteit en impact van de onderzoeken.In 2024 zijn de volgende onderzoeken opgeleverd:•KEM-16b bestudeerde de relatie tussen door verschillende diepe enondiepe oorzaken veroorzaakte bodemdaling en schade.•KEM-24b heeft gekeken naar de gevolgen van mogelijke stikstofinjectiein het Groningerveld om de druk stabiel te krijgen.•KEM-27 ging in op het monitoren van CO2 injectie, ten behoeve vanopslag in Nederlandse offshore lege gasvelden.•KEM-28 had als onderwerp de risico’s en mogelijkheden van hetopslaan van waterstof in zoutcavernes.•KEM-36 valideerde het 7e Ground Motion Model (GMMV7) van depublieke Seimische Dreiging en Risico Analyse waardoor deze nugebruikt kan worden als het meest accurate model voor grondbewe-ging van het Groningerveld.Er zijn in 2024 ook een vijftal KEM-projecten opgestart, die, net als deafgeronde projecten, uitgebreid in de jaarrapportage en op de website5beschreven staan.In 2024 is gestart met de bouw van een nieuwe website om dezegebruiksvriendelijker te maken. De nieuwe website is in 2025 live gegaan,waardoor projecten nu makkelijker en sneller te vinden zijn.Het KEM heeft als doelstelling om de resultaten van projecten dichterbijregionale stakeholders te brengen en om nieuwe kennisvragen op tehalen. In mei 2024 is daarom een KEM-kennisdag in Groningen georgani-seerd. Decentrale overheden en burgers hebben daar kennis kunnennemen van het KEM en de resultaten van verschillende onderzoeken.Daarnaast is ruim de tijd genomen om vragen van deze stakeholders tebeantwoorden en op basis van de geïnventariseerde behoefte aan kenniseventueel nieuwe onderzoeksvragen te formuleren.In 2024 is het voorzitterschap van het KEM-panel overgenomen door Prof.Tom Veldkamp, Rector Magnificus van de Universiteit Twente. Daarmee isook de inhoudelijke kennis versterkt, specifiek voor het onderwerpmonitoring.Sociale Effecten Mijnbouw (SEM)De parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningenconstateert dat er te weinig kennis is van sociaalmaatschappelijke impactvan het gebruik van de diepe ondergrond. Om de kennisontwikkeling van3Kamerstuk 35 561, nr. 174Kamerstuk 32 849, nr. 2135https://kemprogramma.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 2972 de niet-technische, sociale, effecten te vergroten, heeft het kabinet innavolging van PEGA maatregel 496 besloten om het KEM uit te breidenmet onderzoek naar de sociale effecten van mijnbouw (SEM). In deuitvoering is ervoor gekozen om voor de begeleiding van SEM een apartwetenschappelijk panel op te richten: het SEM-panel.In 2024 hebben diverse opstartwerkzaamheden van het SEM plaatsge-vonden. Zo is het plan om sociale effecten te onderzoeken besproken methet KEM-panel. De inzichten uit de voorbereiding hebben bijgedragen aande taakomschrijving van het SEM-panel die hetzelfde jaar is opgesteld.Daarnaast zijn er verschillende gesprekken gevoerd met mogelijkepanelleden. Het SEM-panel is in 2024 gestart en in 2025 gecompleteerd.Prof. Danielle Timmermans (hoogleraar risicocommunicatie en publiekegezondheid, VU Amsterdam) is de voorzitter van het SEM-panel. In 2025hebben de SEM-panelleden een strategiedocument opgesteld om richtingte geven aan onderzoek. De eerste onderzoeken starten in 2026.Tot slotHet KEM blijft de komende jaren hoogwaardige, praktijkgerichte onder-zoeken leveren. Samen met het SEM zal ook beter aan de sociaalmaatschappelijke kennisbehoefte worden voldaan. Hiermee is ditkennisprogramma een essentieel onderdeel voor een veilig en verant-woord gebruik van de Nederlandse diepe ondergrond.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans6Kamerstuk 35 561, nr. 17Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 2973