Bevindingen uitspraak kort geding over verbod fossiele reclame Den Haag

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 813Kabinetsaanpak KlimaatbeleidNr. 1548 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 december 2025Tijdens het plenair debat inzake de begroting van het Ministerie van KGGop 2 juli jl. is naar aanleiding van vragen van het lid Teunissen toegezegdte bekijken of de rechterlijke uitspraak over het Haagse verbod op fossielereclame tot nieuwe inzichten leidt voor een eventueel nationaal verbod opfossiele reclame. Hierbij wordt u geïnformeerd over de bevindingen.Conform de toezegging is de betreffende uitspraak bestudeerd. Daarnaastzijn ook de openbare stukken die ten grondslag liggen aan het verbodbekeken en is er op ambtelijk niveau contact geweest met de gemeenteDen Haag over de inhoud van het gemeentelijke verbod.Alles overziende, geeft de bewuste rechterlijke uitspraak in kort geding hetkabinet onvoldoende aanleiding om terug te komen op het eerderingenomen standpunt dat een nationaal verbod niet per definitieonmogelijk is, maar dat zich nog diverse juridische uitdagingen enonzekerheden voordoen die invoering op afzienbare termijn nietopportuun maken.1 Daarnaast lijkt de wijze waarop de gemeente DenHaag het verbod heeft vormgegeven niet goed aan te sluiten bij debeleidsinhoudelijke overwegingen bij een eventueel nationaal verbod diehet kabinet eerder met de Kamer heeft gedeeld.2Achtergronden rechterlijk oordeelDe rechterlijke uitspraak heeft betrekking op het lokale reclameverbod datde gemeente Den Haag eerder dit jaar heeft ingesteld voor bepaaldefossiele producten en diensten in de fysieke openbare ruimte.3 Dit verbodbetreft een wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).1Zie brief van 16 december 2024, Appreciatie wetenschappelijke artikelen fossiele reclames(Kamerstuk 32 813, nr. 1438).2idem3Uitspraak van 25 april 2025, in kort geding tussen ANVR en TUI Nederland tegen de gemeenteDen Haag, zaaknummer C/09/681480/KG ZA 25–200, ECLI:NL:RBDHA:2025:6874. kst-32813-1548ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 813, nr. 15481 Daarin wordt onder fossiele reclame verstaan: reclame over de productenen diensten fossiele brandstoffen, vliegvakanties, vliegtickets, grijzestroomcontracten, gascontracten, cruisereizen of auto’s met een fossieleof hybride brandstofmotor. Fossiele reclame volgens deze definitie diezichtbaar is vanaf een voor het publiek toegankelijke plaats is verboden,tenzij het gaat om:a)bedrijfsnamen, bedrijfslogo’s en reclame aan of in de directe nabijheidvan het pand waar de activiteiten plaatsvinden waar de reclamebetrekking op heeft;b)wegwijzers op bedrijventerreinen.De voorzieningenrechter is door de Algemene Nederlandse Verenigingvan Reisondernemingen (ANVR) en reisorganisator Touristik UnionInternational (TUI) gevraagd een oordeel te geven over de verschillendebezwaren die deze organisaties hebben aangevoerd tegen het verbod. Dekort geding rechter deelt deze bezwaren niet. De rechter acht onderandere de definitie van fossiele reclame in de APV van Den Haagvoldoende duidelijk. Waar het gaat om mogelijke strijdigheid met hetprincipe van vrij verkeer van goederen van de EU en de vrijheid vanmeningsuiting van het EVRM, acht de rechter onder meer van belang datde gemeente voldoende aannemelijk heeft gemaakt, respectievelijk heeftonderbouwd, dat het verbod een bijdrage kan leveren aan een openbaarbelang en een legitiem doel, zodanig dat dit een inbreuk op het vrijverkeer van goederen (EU-recht) en op de vrijheid van meningsuiting(artikel 10 EVRM) kan rechtvaardigen. De gemeente had onder andere alsargumentatie voor het verbod aangevoerd dat het doel van het verbod istot vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen te komen omop die manier een bijdrage te leveren aan het algemeen belang van hethalen van de klimaatdoelstellingen en het beschermen van de gezondheiden het milieu. De slotsom van de voorzieningenrechter is dat hetreclameverbod niet onmiskenbaar onverbindend is.4 Het reclameverbodblijft dus vooralsnog5 van kracht.Implicaties voor een eventueel nationaal verbodDe rechterlijke uitspraak in deze zaak heeft in juridische zin geen directeconsequenties voor een eventueel nationaal verbod op fossiele reclames,omdat de randvoorwaarden voor een nationaal verbod hierdoor niet zijnveranderd. Wel biedt de zaak inzicht in een aantal aandachtspunten vooreen eventueel nationaal reclameverbod. De uitspraak van de voorzienin-genrechter dat de definitie van fossiele reclame in de APV voldoendeduidelijk is, onderstreept het belang van een duidelijke definitie enafbakening. Ook een eventueel nationaal verbod zal nauwkeurigafgebakend moeten zijn wat betreft de vormen van reclame (zoals onlineuitingen of reclame via gedrukte media) en de producten en/of diensten.Dat vereist een duidelijke maatstaf of grenswaarde van wat wel of niet alsfossiel beschouwd moet worden.Daarnaast blijft voor een eventueel nationaal reclameverbod een robuusteen daarop toegespitste onderbouwing nodig. Een degelijke onderbouwingis noodzakelijk om aannemelijk te maken dat het verbod zal leiden totminder consumptie van de eronder vallende producten of diensten,waardoor de uitstoot van broeikasgasemissies vermindert en zo eenbijdrage kan worden geleverd aan het beschermen van de gezondheidvan de mens en het milieu en het tegengaan van klimaatverandering. Totslot zal een nationaal verbod, afhankelijk van de reikwijdte, aan meer4Uitspraak van 25 april 2025, in kort geding tussen ANVR en TUI Nederland tegen de gemeenteDen Haag, zaaknummer C/09/681480/KG ZA 25-200, ECLI:NL:RBDHA:2025:6874.5Een uitspraak in kort geding is een voorlopig oordeel.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 813, nr. 15482 juridische randvoorwaarden moeten worden getoetst dan waaraan hetlokale verbod in de kort geding uitspraak is getoetst. Zo zal ook gekekenmoeten worden naar het vrij verrichten van diensten en de diensten-richtlijn, een element dat in de uitspraak in kort geding niet aan bod isgekomen. Deze juridische uitdagingen en onzekerheden maken deinvoering op afzienbare termijn niet opportuun.Inhoudelijke aspectenUit het raadsbesluit van de gemeente Den Haag dat ten grondslag ligt aanhet lokale verbod6 blijkt dat het doel van deze maatregel is omCO2-uitstoot, gezondheidsschade en milieuschade te voorkomen. Reclameheeft echter geen rechtstreeks verband met deze beoogde effecten, er zalaltijd een gedragsverandering bij burgers en bedrijven voor nodig zijn. Inhet wetenschappelijk advies «Een verbod op fossiele reclame essentieel,maar niet voldoende»7 dat destijds op verzoek van de Kamer is opgesteldwordt aangegeven dat een reclameverbod op zichzelf niet voldoende isom consumenten te verleiden om andere, meer duurzame keuzes te latenmaken. Parallel aan een eventueel verbod moet ook aanvullend beleid ingang gezet worden dat ervoor zorgt dat het totale aanbod richtingconsument mee verandert. Duurzame keuzes moeten voor consumentengoedkoper, makkelijker en comfortabeler worden ten opzichte van nietduurzame, fossiele keuzes. Dergelijk aanvullend beleid kan bijdragen aande effectiviteit van een verbod. In het bewuste raadsbesluit wordt echtergeen verband gelegd met dit soort aanvullende (lokale) maatregelen diede werking van een verbod zouden kunnen versterken en bestendigen.Nationaal blijft het kabinet zich ervoor inzetten om duurzame keuzes voorconsumenten beter mogelijk te maken.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans6Raadsbesluit gemeente Den Haag n.a.v. initiatiefvoorstel «Stunt niet met Klimaat» (PvdD),12 september 20247Kamerstuk 32 813, nr. 1309, Bijlage bij de brief van de Minister voor Klimaat en Energie van25 oktober 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 813, nr. 15483