Onveiligheid en dwingende controle in (gesloten) groeperingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 552Slachtofferbeleid31 015KindermishandelingNr. 138 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juni 2025Met deze brief geef ik mede namens de Minister van Justitie en Veiligheiduitvoering aan de toezegging die ik heb gedaan tijdens het commissie-debat Slachtofferbeleid op 16 oktober 2024. Ik heb aangegeven dat ik inhet voorjaar van 2025 in een brief aan de Kamer zal reageren op debescherming van personen, in het bijzonder kinderen, in geslotengemeenschappen, bezien vanuit zowel strafrechtelijk als hulpverle-ningsperspectief.Met deze brief informeer ik u verder over afdoening van de volgendemoties:–Kamerstuk 34 843, nr. 100 – De motie van het lid Van Nispen (SP) om tebezien wat er concreet gedaan kan worden voor slachtoffers vanmisstanden van misbruik en sociaal doodverklaren en met voorstellennaar de Kamer te komen; en om voorts naar effectieve manieren tezoeken om deze praktijken binnen gesloten gemeenschappen testoppen om nieuwe slachtoffers te voorkomen;–Kamerstuk 33 552, nr. 124 – De motie van de leden Van Nispen (SP) enMichon-Derkzen (VVD) om te onderzoeken hoe mensen beterbeschermd kunnen worden tegen sektes en of, en zo ja hoe, voorko-men kan worden dat kinderen formeel toetreden tot gesloten gemeen-schappen; en om in het kader van de aanstaande nieuwe wet omtrentstrafbaarstelling van psychisch geweld het beleid rondom sektes betervorm te geven en hierover al in een vroeg stadium te overleggen metdeskundigen, Fier en de politie.Tegelijkertijd bied ik met deze brief het onderzoeksrapport Uittreding uitgesloten gemeenschappen met een religieus karakter – Terminologie enrandvoorwaarden voor hulpverlening en mijn beleidsreactie daarop aan.Dit onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van de Open Universiteiten Avans Hogeschool in opdracht van het Ministerie van Justitie enVeiligheid. kst-33552-138ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1381 Voor de volledigheid wijs ik u op de beantwoording van drie setsKamervragen die tijdens de huidige kabinetsperiode door uw Kamer zijningediend naar aanleiding van verschillende casussen omtrent onvei-ligheid en dwingende controle in gesloten gemeenschappen.1InleidingIedereen heeft het recht om zijn eigen religie of levensovertuiging tekiezen en zich daarnaar te gedragen, zolang dit binnen de wettelijkekaders valt. De overheid dient terughoudend te zijn bij het interveniëren inprocessen binnen religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen.Dit vloeit voort uit het recht op vrijheid van vereniging (art. 8 Gw) en hetrecht op vrijheid van godsdienst en levensovertuiging (art. 6 Gw), zoalsvastgelegd in de Grondwet en internationale verdragen2 (zoals hetInternationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind, IVRK). Dezerechten zijn cruciaal voor de bescherming van individuele vrijheid en deverscheidenheid aan overtuigingen in onze samenleving.Wel heeft de overheid een duidelijke rol bij het ingrijpen in strafbare feitenbinnen groepen, in het bijzonder wanneer het gaat om feiten tegenminderjarigen. Hoewel schendingen van rechten en (kinder)misbruik nietbeperkt zijn tot gesloten gemeenschappen, brengen deze door hunhiërarchie, geslotenheid en overmatige toewijding wel een verhoogdrisico op systematisch en onbestraft misbruik met zich mee. In dergelijkegemeenschappen kan het delen van ervaringen en het zoeken naar hulpbemoeilijkt worden door sterke loyaliteit, geheimhouding, machtsstruc-turen en een hoge mate van (dwingende) controle. Leden voelen zich vaakniet veilig om te spreken uit angst voor sociale uitsluiting of repercussies,wat leidt tot isolement en beperkte toegang tot externe hulpbronnen. Ditis zeer schadelijk, want fysiek en psychisch misbruik zijn ernstigeschendingen van de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers,met langdurige gevolgen die hun dagelijks leven, relaties, werk en welzijningrijpend kunnen beïnvloeden. Het is daarom van belang dat de overheidbewustzijn creëert over deze dynamieken, waar mogelijk maatregelenneemt om misbruik te voorkomen en aan te pakken, en hulp organiseertvoor slachtoffers.In deze brief informeer ik u langs drie lijnen over relevante ontwikke-lingen:1) hulp en ondersteuning, 2) bescherming en 3) aanpak. Ik sluit af met eenreactie op het onderzoek Uittreding uit gesloten gemeenschappen meteen religieus karakter.1Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 1468, Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 2431De beantwoording van de Kamervragen van het lid Van Nispen (SP) over de verder aan hetlicht gekomen misstanden in sektes door het Undercover onderzoek (ingezonden 3 juni 2025)wordt gelijktijdig met deze brief naar uw Kamer verzonden.2Vrijheid van godsdienst: Europees Verdrag voor de rechten van de mens (artikel 9), Handvestvan de grondrechten van de Europese Unie (artikel 10), Internationaal Verdrag inzake burger-rechten en politieke rechten (artikel 18), Verdrag inzake de rechten van het kind (artikel 14),Universele Verklaring van de rechten van de Mens (artikel 18).Vrijheid van vereniging: Europees Verdrag voor de rechten van de mens (artikel 11), Handvestvan de grondrechten van de Europese Unie (artikel 12), Internationaal Verdrag inzake burger-rechten en politieke rechten (artikel 22), Verdrag inzake de rechten van het kind (artikel 15),Universele Verklaring van de rechten van de Mens (artikel 20).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1382 1. Hulp en ondersteuning 1.1 Hulppunt Onder Controle bij Fier De leden Van Nispen (SP) en Van Wijngaarden/Michon-Derkzen (VVD)hebben, na de stopzetting van het meldpunt Sektesignaal in 2020, viaverschillende moties en Kamervragen gepleit voor betere ondersteuningvan mensen die slachtoffer zijn van misbruik of andere schadelijkegedragingen in gesloten gemeenschappen. Daarom heeft mijnvoorganger Fier, het landelijk expertise- en behandelcentrum op hetterrein van geweld in afhankelijkheidsrelaties, gevraagd een hulppunt opte zetten voor deze doelgroep.Fier is op 1 juni 2024 gestart met een 2,5-jarige pilot om een hulppunt in terichten, zodat er één herkenbaar punt komt voor hulp en doorverwijzingaan slachtoffers van onveiligheid en dwingende controle in (gesloten)groeperingen. Het hulppunt is erop gericht dat ook mensen die twijfelenover (de veiligheid binnen) hun groepering bij Fier kunnen aankloppen,ook als ze nog steeds bij die groep betrokken zijn. Naast slachtofferskunnen hun naasten hier terecht voor advies. Het hulppunt zal op 1 juli2025 van start gaan onder de naam Hulppunt Onder Controle (H-O-C).Slachtoffers en naasten kunnen via de website veilig, vertrouwelijk enkosteloos chatten met Fier, waar ze informatie, advies en professionelehulp kunnen ontvangen. De chat wordt bemand door hbo-opgeleidehulpverleners die slachtoffers ondersteunen die te maken hebben (gehad)met onveilige situaties en misstanden binnen een (gesloten) groepering.Chatgebruikers kunnen een account aanmaken, zodat ze op hun eigengewenste momenten meerdere keren terug kunnen komen voor hulp. Dechat staat in verbinding met hulpverleningspartners en (opsporings)in-stanties, zodat slachtoffers ook offline ondersteuning kunnen krijgenindien zij dat wensen. Het hulppunt zal daartoe met de politie, meerspecifiek met politiemedewerkers met de kenniscompetentie sektes engesloten gemeenschappen, samenwerken. Deze politiemedewerkers doendit werk, met toestemming van de politieleiding, naast hun regulierepolitiewerk. Dit is geborgd in het landelijk opererend Netwerk DiversVakmanschap (NDV).Het hulppunt van Fier investeert in het ontwikkelen van expertise op hetgebied van onveiligheid en dwingende controle in (gesloten) groepe-ringen, met als doel een landelijke kennisfunctie te creëren. Hiervoorwordt samengewerkt met deskundigen op operationeel en wetenschap-pelijk vlak, zowel nationaal als internationaal. Fier is lid van de Interna-tional Cultic Studies Association (het internationaal kennisnetwerk vanprofessionals, wetenschappers en ervaringsdeskundigen, ICSA). Ook staatFier in contact met andere Europese hulppunten en expertisecentra op ditgebied. De verworven kennis vormt de basis voor het hulppunt en degerichte, onderbouwde inzet van hulpprofessionals die betrokken zijn bijde online hulpverlening. Vanuit deze kennispositie wordt er gewerkt aankennisdeling, onder andere door het organiseren van voorlichtingssessiesvoor professionals. Daarnaast wordt er actief aandacht besteed aansamenwerking en het uitwisselen van informatie over trends en ontwikke-lingen met gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie (OM).De webpagina over het hulppunt is in mei 2025 live gegaan en zal vanaf1 juli 2025 verder worden aangevuld met risico-indicatoren en eenhulpwijzer.3 De chat met Fier is al geopend en kan ondersteuning biedenaan mensen die bijvoorbeeld seksueel geweld, psychisch geweld of3www.fier.nl/hulppunt-onder-controleTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1383 uitbuiting hebben meegemaakt. Vanaf 1 juli 2025 kunnen mensen bij Fierterecht voor ondersteuning vanuit de specialisatie onveiligheid endwingende controle in (gesloten) groeperingen. In het najaar van 2025wordt er een online campagne gelanceerd om mensen te informeren overde hulp die het hulppunt biedt en hen te begeleiden naar de beschikbareondersteuning. In het najaar van 2026 wordt de pilot bij Fier geëvalueerden op basis hiervan zal de mogelijkheid tot het borgen van de hulpver-lening worden bezien. Als de pilot succesvol blijkt te zijn, is het strevenom deze hulpverlening duurzaam in te richten.2. Bescherming 2.1 Toetreding tot gesloten gemeenschappen In de motie van de leden Van Nispen (SP) en Michon-Derkzen (VVD) wordtgevraagd of voorkomen kan worden dat kinderen formeel toetreden totgesloten gemeenschappen. Het is niet mogelijk om te voorkomen datkinderen toetreden tot gesloten gemeenschappen, gezien de wettelijkekaders met betrekking tot ouderlijk gezag en de vrijheid van godsdienst enlevensovertuiging. Ouders hebben het recht om hun kinderen op tevoeden volgens hun geloof of levensbeschouwing (artikel 1:247 BW,artikel 6 Grondwet, artikel 9 EVRM). De rechten en het welzijn van het kindmoeten echter ook in overweging worden genomen (artikelen 3 en 14IVRK). Zo mogen geloofsregels nooit schadelijk zijn voor kinderen. Ookmoeten kinderen de ruimte krijgen om hun eigen identiteit en overtui-gingen te ontwikkelen. Ze hebben de vrijheid om, wanneer ze daartoe instaat zijn, een zelfgekozen godsdienst of levensovertuiging aan te nemen.2.2 Bescherming van kinderen Kinderen hebben recht op een veilige en gezonde omgeving waarin zij vrijkunnen opgroeien. Veilig Thuis (VT) en de Raad voor de Kinderbe-scherming (RvdK) vervullen een essentiële rol in de bescherming vankinderen tegen onveiligheid en verwaarlozing. VT fungeert als hetmeldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling, waar professi-onals en burgers vermoedens van misstanden kunnen melden.Vervolgens wordt indien nodig onderzoek gedaan en/of hulp ingezet omhet gezin te ondersteunen en de veiligheid van het kind te waarborgen.Het is ook belangrijk dat scholen bij twijfels over onveilige thuissituatiescontact opnemen met VT voor advies. Om de samenwerking tussenscholen en VT te verbeteren, worden er concrete stappen gezet. In deKabinetsreactie op het inspectierapport pleegmeisje Vlaardingen wordtbenadrukt dat er samen met onderwijspartners structureel aandachtwordt gevraagd voor de meldcode huiselijk geweld en kindermishan-deling. De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschapinvesteert in kennis over deze meldcode door gerichte trainingen vooronderwijsprofessionals aan te bieden.4De RvdK komt in actie wanneer er ernstige zorgen zijn over de ontwik-keling en veiligheid van een minderjarige. Zij beoordeelt de situatie enadviseert de rechtbank over noodzakelijke jeugdbeschermingsmaatre-gelen. Ze kan bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling of uithuisplaatsingverzoeken als dit in het belang van het kind is. De RvdK werkt nauwsamen met andere jeugdhulpverleners en instanties.De inzet van deze organisaties is zeker ook van groot belang wanneer erzorgen zijn dat gesloten gemeenschappen schadelijk zijn voor minderja-rigen. In dergelijke situaties kan er sprake zijn van sociale isolatie,4Kamerstuk 31 015, nr. 277Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1384 beperkte toegang tot hulp en een gebrek aan toezicht van externeinstanties, waardoor kinderen extra kwetsbaar zijn. Het is essentieel datVT en de RvdK tijdig signalen ontvangen zodat passende maatregelengenomen kunnen worden om het welzijn van deze kinderen tewaarborgen. Het nieuwe hulppunt van Fier biedt een laagdrempelige chat,waardoor ook slachtoffers die anders niet opgemerkt worden in beeldkunnen komen. De chatmedewerkers van Fier onderhouden goed contactmet de offline hulpverlening, zoals de politie en VT. Wanneer het wenselijkis om de politie of VT te betrekken bij face-to-face hulpverlening of omeen melding te doen, zal dit via de chat worden gefaciliteerd.2.3 Vrijstelling van de leerplicht Onderwijs speelt een belangrijke rol in het bevorderen van socialeintegratie en het stimuleren van kritisch denken. De leerplicht is samenmet toegankelijk onderwijs het middel om het recht op onderwijs voor allekinderen te waarborgen. Het OM vervolgt alleen zaken waarin onterechteen beroep op de vrijstelling van de leerplicht wordt gedaan vanwegerichtingsbezwaren, zoals bij kinderen die al op een school zijningeschreven. Onlangs heeft het OM aangekondigd andere zaken metbetrekking tot deze vrijstelling niet meer te vervolgen, omdat de wettelijkebepalingen verschillend worden geïnterpreteerd, wat leidt tot onvoor-spelbare uitkomsten van strafrechtelijke procedures en mogelijkeongelijke behandeling.5 Daarom is het OM van mening dat strafrechtelijkevervolging niet langer verantwoord is, behalve in gevallen waarin opformele gronden ten onrechte een beroep op de vrijstelling wegensrichtingsbezwaren wordt gedaan. Op dit moment ontbreekt het aanandere handhavingsmogelijkheden. Vanuit het nieuwe hulppunt van Fieris aangegeven dat dit als zorgwekkend wordt ervaren. In de zomer van2025 zal de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap eenbrief naar de Kamer sturen waarin zij haar visie op de toekomst van devrijstelling van de leerplicht deelt.3. Aanpak 3.1 Interventiemogelijkheden Er zijn verschillende mogelijkheden voor het ingrijpen in geslotengemeenschappen door autoriteiten. Een eerste mogelijkheid is strafrech-telijk ingrijpen als het OM voldoende bewijs heeft dat er sprake is vanstrafbare feiten. Een tweede mogelijkheid is civielrechtelijk optreden tegenrechtspersonen door het OM indien het doel of de werkzaamheid van derechtspersoon in strijd is met de openbare orde (artikel 2:20 BW). In datgeval kan het OM de rechter vragen de rechtspersoon verboden teverklaren en te ontbinden. Uiteraard moet ook in dit geval genoeg bewijszijn dat het doel en de werkzaamheid van de rechtspersoon in strijd is metde openbare orde. Een derde mogelijkheid is het optreden tegen groependoor gemeenten, hoewel hun mogelijkheden vaak beperkter zijn dan dievan het OM. De burgemeester is belast met de handhaving van deopenbare orde. Als een groep activiteiten organiseert die overlastveroorzaken of in strijd zijn met lokale regelgeving, kan de gemeente indat verband vergunningen weigeren of intrekken (op basis van deGemeentewet en specifieke bepalingen in de APV van de gemeente).Tot nu toe zijn er geen signalen uit de praktijk bekend dat er onvoldoendemogelijkheden zijn om strafbare feiten adequaat aan te pakken. Mocht ditin de toekomst veranderen, dan zal worden beoordeeld of en welkegerichte stappen nodig zijn om de mogelijkheden uit te breiden. Wel is er5https://www.om.nl/actueel/nieuws/2025/04/07/vervolging-leerplichtzaken-artikel-5bTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1385 bij instanties nog veel onbekendheid over de context waarin misstandenbinnen gesloten gemeenschappen plaatsvinden. Het is de bedoeling dathet hulppunt van Fier in contact staat met (opsporings)instanties enhulpverleningspartners, zodat Fier een warme overdacht kan faciliterenrichting face-to-face hulpverlening of het doen van een melding ofaangifte, als slachtoffers hiervoor openstaan. Het hulppunt zal daartoemet de politie samenwerken. De precieze uitwerking van de samen-werking wordt zo nodig bijgesteld op basis van ervaringen. Het hulppuntis daarnaast vanuit zijn expertpositie beschikbaar voor de politie voorkennis en informatie ten behoeve van opsporing en vervolging.3.2 Aanpak Leger des Heils Jeugdbescherming en Reclassering Zoals ook genoemd in de Voortgangsrapportage High Impact Crimes2022–2023 kenmerken gesloten gemeenschappen zich door interne, vaakvan de samenleving afwijkende, waarden en normen. Binnen dezesystemen is vaak sprake van intergenerationele overdracht van crimina-liteit en sociale controle, terwijl hulpverlening en opsporingsdiensten vaakgeen toegang hebben tot deze gezinnen. Dit bemoeilijkt het signaleren entegengaan van misstanden zoals sociaal isolement, (seksueel) misbruik,uitbuiting en psychisch geweld.6Om deze barrière te doorbreken, is de toenmalige Minister van Justitie enVeiligheid in 2022 een samenwerking gestart met Leger des HeilsJeugdbescherming en Reclassering, waarbij eerst bestaand onderzoekover gesloten culturele gemeenschappen is samengebracht. Op basis vande onderzoeksresultaten en pilot-werksessies heeft het Leger des Heilseen werkzame totaalaanpak ontwikkeld en vastgelegd in een handleiding.De werkwijze biedt concrete handelingsperspectieven en helpt professi-onals binnen zorg en veiligheid om betere toegang te krijgen tot dezegemeenschappen en effectieve samenwerkingsrelaties op te bouwen. Ditdraagt bij aan het signaleren en stoppen van misstanden en het biedenvan ondersteuning aan slachtoffers.Momenteel verkent de Minister van Justitie en Veiligheid samen met hetLeger des Heils hoe zij in de positie gebracht kan worden om deze kennisoptimaal in te zetten binnen de domein overstijgende samenwerking. Hetcontact tussen het Leger des Heils en Fier is reeds gelegd.3.3 Strafbaarstelling psychisch geweld Tijdens het commissiedebat Zeden en (on)veiligheid van vrouwen op16 oktober 2024 heeft de toenmalige Staatssecretaris van Justitie enVeiligheid uw Kamer toegezegd een wetsvoorstel in te dienen voor eenafzonderlijke strafbaarstelling van psychisch geweld en uw Kamer voor dezomer van 2025 te informeren over de contouren van dit wetsvoorstel.Momenteel wordt een wetsvoorstel voorbereid dat strekt tot een apartestrafbaarstelling van psychisch geweld. Hiervoor heeft het Ministerie vanJustitie en Veiligheid de afgelopen periode gesprekken gevoerd metbetrokken organisaties en experts. Ook met het hulppunt van Fier isgesproken over psychisch geweld in de context van dwingende groepe-ringen. Hiermee is opvolging gegeven aan de motie van de leden VanNispen (SP) en Michon-Derkzen (VVD). In de zomer van 2025 ontvangt uwKamer een brief over de voortgang van de prioriteiten uit het plan vanaanpak «Stop femicide!». Daarbij ontvangt uw Kamer zoals toegezegd ookde contouren van de afzonderlijke strafbaarstelling psychisch geweld.6Kamerstuk 28 684, nr. 733Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1386 Onderzoek Open Universiteit en Avans HogeschoolHet onderzoeksrapport Uittreding uit gesloten gemeenschappen met eenreligieus karakter beschrijft een onderzoek naar de terminologie enrandvoorwaarden voor hulpverlening aan uittreders van geslotengemeenschappen. Het onderzoek bouwt voort op het onderzoek«Uitsluiting van ex-leden door religieuze gemeenschappen» (Van Schaik,Janssen et al., 2023) dat in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek-en Datacentrum (WODC) is uitgevoerd in 2023.Dit onderzoek geeft inzicht in de terminologie rondom gesloten gemeen-schappen, de juridische implicaties daarvan en de hulpbehoeften vanmensen die deze gemeenschappen verlaten, aangeduid als uittreders. Defocus ligt hierbij op gesloten gemeenschappen met een religieus karakter.In tegenstelling tot het eerdere onderzoek «Uitsluiting van ex-leden doorreligieuze gemeenschappen», waarin het ging om uitsluiting, is in ditrapport gekozen voor een bredere benadering, waarin ook vrijwilligeuittreding is meegenomen. In de praktijk blijkt de grens tussen vrijwilligeuittreding en uitsluiting vaak diffuus. In beide situaties ervaren betrok-kenen echter klachten, wat kan leiden tot hulpvragen.Het onderzoek combineert literatuurstudie, juridische analyse enempirische verdieping via focusgroepen met ervaringsdeskundigen,professionals in de rechtshandhaving en hulpverleners. Hierbij staan driethema’s centraal: (1) terminologie en het narratief rond gesloten gemeen-schappen; (2) de juridische implicaties en beperkingen rond het gebruikvan bepaalde termen door overheden in het licht van de vrijheid vangodsdienst en levensovertuiging; en (3) de hulpvraag, hulpbehoefte enrandvoorwaarden voor hulpverlening aan uittreders.Het onderzoek toont aan dat de thematiek rondom uittreders uit geslotengemeenschappen complex, gelaagd en contextafhankelijk is. In deliteratuur is er geen eenduidigheid over de terminologie die gebruiktwordt om deze gemeenschappen te beschrijven. Begrippen zoals «sekte»,«cult», «nieuwe religieuze beweging», «gesloten gemeenschap» en«dwingende groepering» worden in verschillende contexten toegepast,waarbij de betekenis en impact van deze termen sterk kunnen variëren.Sommige termen zijn historisch of sociologisch onderbouwd, maarroepen in de praktijk vaak negatieve associaties op of worden dooruittreders niet herkend. Het begrip «sekte» is bijvoorbeeld historischgeworteld in religieuze afscheiding en is door sociologen verduidelijkt mettypologieën, maar heeft in het publieke debat een negatieve connotatiegekregen.Uit het onderzoek komt ook naar voren dat processen die zich binnengesloten gemeenschappen afspelen niet te vangen zijn in uniformestructuren, maar terugkerende patronen vertonen, met name wanneergekeken wordt naar de fasen vóór, tijdens en na het lidmaatschap.Individuen die toetreden zijn op zoek naar zingeving en verbondenheid, enblijken soms extra vatbaar vanwege psychologische of sociale kwetsbaar-heden. Tijdens het lidmaatschap wordt de groepsbinding versterkt viasociale controle, interne normering en het isoleren van leden ten opzichtevan contacten buiten de gemeenschap. Uittreding – vrijwillig ofgedwongen – blijkt in veel gevallen een ingrijpende ervaring, metmogelijke gevolgen op emotioneel, sociaal en identiteitsniveau. Vooral inde periode direct na uittreding is sprake van kwetsbaarheid. Dit geldt metname voor individuen die hun hele leven in de gemeenschap hebbendoorgebracht.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1387 Uit de literatuur en focusgroepen blijkt dat het zoeken naar hulpverleningvoor uittreders complex is. Belemmeringen zoals schaamte, schuldgevoel,wantrouwen en sociale isolatie kunnen ertoe leiden dat pas laat naarbuiten wordt getreden met klachten. De hulpvragen zijn veelzijdig: vanmateriële ondersteuning tot psychologische begeleiding, waarbij eerstaan basisbehoeften moet worden voldaan voordat mentale hulp ingezetkan worden. De kwaliteit van de geboden hulp is afhankelijk van hetbewustzijn van professionals over de specifieke leefwereld van dezedoelgroep.Reguliere hulpvoorzieningen, zoals gemeentelijke hulp en SlachtofferhulpNederland (SHN), zijn toegankelijk, maar vaak niet specifiek afgestemd opde context van uittreders uit gesloten gemeenschappen.BeleidsreactieIk wil de onderzoekers bedanken voor hun waardevolle bijdrage aan deverdieping van dit onderwerp. Ik heb met interesse kennisgenomen vande onderzoeksresultaten. De resultaten bieden nuttige inzichten in decomplexe en gelaagde thematiek rondom uittreders uit gesloten gemeen-schappen.Hoewel de literatuur geen eenduidigheid biedt over de terminologie, ishet duidelijk dat woorden ertoe doen. Terminologie beïnvloedt zowel debeeldvorming als de relatie tussen hulpverleners en cliënten, wat hetbelang van zorgvuldige en contextgevoelige terminologische keuzes in dehulpverlening onderstreept. De bevindingen uit de focusgroepen latenzien dat ervaringsdeskundigen en professionals de term «sekte» alsnegatief ervaren, terwijl «dwingende groepering» en «gesloten gemeen-schap» als neutraler worden beschouwd. Het onderzoek wijst ook op hetgeldende juridische kader, dat duidelijke grenzen stelt aan de uitlatingenvan de overheid over religieuze groeperingen. Overheden zijn gehoudentot een neutrale en onpartijdige opstelling, met bijzondere zorg voorreligieuze minderheden. Om deze reden lijkt het gepaster om termen als«dwingende groepering» en «gesloten gemeenschap» te gebruiken.De belemmeringen die uittreders uit gesloten gemeenschappen ervarenbij het zoeken naar hulp zijn zorgwekkend en benadrukken de noodzaakvoor meer bewustzijn onder hulpverleners. Het is cruciaal dat regulierehulpvoorzieningen niet alleen toegankelijk zijn, maar ook specifiekafgestemd op de unieke context en behoeften van deze doelgroep. Het isbemoedigend om te lezen dat het hulppunt van Fier kan inspelen op deduidelijke behoefte aan herkenning en hulp voor deze doelgroep. Ik zal devereisten voor effectieve hulpverlening, evenals de bruikbare modellen enkaders die in het onderzoek worden genoemd, delen met de bij de voor ditonderwerp relevante organisaties zoals Fier, SHN, VT, OM, politie en deVNG. Fier is al op de hoogte gesteld van de bevindingen met betrekkingtot terminologie en is mede op basis van deze inzichten tot de naam vanhet nieuwe hulppunt gekomen.De volgende stappen worden de komende maanden gezet. Het HulppuntOnder Controle (H-O-C) bij Fier gaat op 1 juli 2025 officieel van start. In hetnajaar van 2025 wordt er een online campagne gelanceerd om mensen teinformeren over de hulp die het hulppunt biedt en hen te begeleiden naarde beschikbare ondersteuning. In het najaar van 2026 wordt de pilot bijFier geëvalueerd. Dan wordt tevens een congres georganiseerd op basisvan de bevindingen van Fier.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,T.H.D. StruyckenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 552, nr. 1388