Reactie op verzoek commissie over de brief van de Nederlandse Accidental Americans groep over de zesde voortgangsbrief FATCA verzocht.

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202525 087Internationaal fiscaal (verdrags)beleidNr. 348 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 mei 2025De vaste commissie voor Financiën heeft een reactie op de brief van deNederlandse Accidental Americans groep van 10 maart 2025 over dezesde voortgangsbrief FATCA verzocht.1 In deze brief treft u mijn reactieaan.Achtergrond FATCA en de automatische uitwisseling van bankrekening-gegevensDe VS kennen een wereldwijde belastingplicht voor Amerikaansestaatsburgers. Het Amerikaanse systeem van belastingheffing op basisvan nationaliteit is uitzonderlijk. Daarbij komt dat er ook personen zijn die,soms zonder dat zelf te weten, Amerikaans staatsburger zijn doordat zij inde VS zijn geboren of een Amerikaanse ouder hebben terwijl zij zelf zeerbeperkte banden hebben met de VS («toeval-Amerikanen» of «accidentalAmericans»). Dit kan tot vervelende situaties leiden.De verplichting om gegevens van Amerikaanse belastingplichtigen uit tewisselen komt voort uit de Amerikaanse FATCA wetgeving. De VerenigdeStaten (VS) hebben in 2010 de Foreign Account Tax Compliance Act(FATCA) ingevoerd om ten behoeve van de belastingheffing zicht teverkrijgen op de financiële tegoeden buiten de VS van Amerikaansebelastingplichtigen. Financiële instellingen wereldwijd zijn op basishiervan verplicht informatie te delen met de VS over Amerikanen die eenrekening bij hen hebben, inclusief een Amerikaans Tax IdentificationNumber (US TIN).De extraterritoriale werking van de FATCA was aanleiding voor Nederlandom in 2013 met de VS een overeenkomst te sluiten tot verbetering van deinternationale naleving van de belastingplicht en tenuitvoerlegging van deFATCA (de «NL IGA»). De verplichting voor financiële instellingen ominformatie aan te leveren bestaat ook zonder de NL IGA. In de NL IGA zijn1Kamerstukken 2024–2025, 25 087, nr. 345. kst-25087-348ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 087, nr. 3481 afspraken overeengekomen om veilige gegevensuitwisseling tewaarborgen. Andere EU-landen hebben identieke afspraken gemaakt metde VS. Door de NL IGA leveren financiële instellingen niet rechtstreeksinformatie aan de VS, maar gaat dat via de Belastingdienst. Financiëleinstellingen rapporteren gegevens over Amerikaanse rekeninghoudersaan de Belastingdienst en de Belastingdienst rapporteert de gegevens aande Amerikaanse belastingdienst. Afhankelijk van het type bankproductgaat het in ieder geval om de naam, het adres en de US TIN van derekeninghouder, rekeningnummer(s) en het saldo van de bankreke-ning(en). Andersom ontvangt Nederland (de Belastingdienst) van deAmerikaanse belastingdienst informatie over Nederlandse belastingplich-tigen.Niet alleen met de VS worden dit soort gegevens uitgewisseld. In deafgelopen 10 jaar hebben er internationaal grote ontwikkelingen plaatsge-vonden op het gebied van fiscale transparantie. Wereldwijd wisselen meerdan 100 landen op automatische basis bankrekeninggegevens uit onderde Common Reporting Standard. De automatische informatie-uitwisselingvan bankrekeninggegevens is een groot succes gebleken en is zeereffectief in de strijd tegen belastingontduiking.Beoordeling NL IGA door Autoriteit PersoonsgegevensDe Nederlandse Accidental Americans groep wijst in hun brief op detoezegging van mijn voorganger tijdens het debat van 22 juni 2022(Kamerstuk 25 087, nr. 296) om contact op te nemen met de AutoriteitPersoonsgegevens (AP) over het eerder uitgebrachte advies over de NLIGA.In de vierde voortgangsbrief FATCA2 van 29 augustus 2022 is aangegevendat het niet opportuun is om de AP te verzoeken om een herbeoordelingvan het eerdere advies over de NL IGA, omdat er individuele proceduresin behandeling zijn bij de AP over dit onderwerp. Sinds de vierdevoortgangsbrief heeft de AP in een aantal individuele procedures overFATCA reeds een besluit genomen. Daarmee heeft de AP een oordeelgegeven over de privacyaspecten bij de gegevensuitwisseling onder deNL IGA. De AP heeft geoordeeld dat de doorgifte op grond van de FATCAverenigbaar is met de AVG. Tegen het besluit van de AP is beroepingesteld bij de rechter. Verder heb ik vernomen dat er nog andereindividuele procedures over dit onderwerp in behandeling zijn bij de AP.De AP ziet de Belastingdienst als derde-belanghebbende. Op dit momentzijn er daarnaast enkele andere zaken over de FATCA-doorgifte inbehandeling bij de rechtbank. Ik wacht de uitkomst af van de lopendeprocedures. Aangezien de AP al een inhoudelijk oordeel heeft geveld overde doorgifte op grond van de FATCA en de rechter zich hierover nog zaluitspreken, acht ik het niet zinvol om de AP nog te verzoeken om eenseparate herbeoordeling van het eerdere advies over de NL IGA.Ook in andere landen lopen procedures over de doorgifte van gegevensop grond van de FATCA. Zo heeft de hoogste Franse bestuursrechter in2019 geoordeeld dat de uitwisseling op grond van de FATCA-overeen-komst tussen Frankrijk en de VS voldoet aan de eisen van de AVG. InBelgië heeft de Gegevensbeschermingsautoriteit op 24 april jl. op klachtenvan toeval-Amerikanen beslist dat de doorgifte en verwerking van hungegevens op grond van de FATCA-overeenkomst tussen België en de VSniet in lijn is met de AVG.3 Op dit moment is nog niet bekend wat devervolgstappen zijn en of er naar aanleiding van deze beslissing beroep2Kamerstukken 2021–2022, 25 087, nr. 297.3Gegevensbeschermingsautoriteit, beslissing ten gronde nr. 79/2025 van 24 april 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 087, nr. 3482 wordt ingesteld bij de rechter. Buitenlandse procedures hebbenbetrekking op de gegevensuitwisseling van het desbetreffende land enhebben dus geen direct gevolg voor de doorgifte van Nederland aan deVS. Dat neemt niet weg dat ik dit met aandacht volg. De FATCA-uitwisselingsovereenkomsten die andere landen hebben gesloten met deVS zijn immers vergelijkbaar met de NL IGA.Ik houd uw Kamer op de hoogte en informeer u zodra er nieuwe relevanteontwikkelingen zijn.Gevolgen voor banken en rekeninghoudersIn hun brief geeft de Nederlandse Accidental American groep aan datNederlandse toeval-Amerikanen dagelijks gediscrimineerd worden doorfinanciële instellingen die bestaande dienstverlening stoppen en nieuwedienstverlening weigeren. Ook stellen zij dat de nieuwe Amerikaanserichtlijnen financiële instellingen dwingen om het Nederlandse burgerser-vicenummer (BSN) en de adresgegevens aan de Amerikaanse belasting-dienst te sturen.Ik heb contact gehad met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB)over de handelwijze van banken. Zoals vermeld in mijn brief van 7 maartjl. (zesde voortgangsbrief FATCA) geeft de NVB aan dat de grootbankencoulance blijven bieden aan rekeninghouders met (ook) de Amerikaansenationaliteit die in de procedure zitten voor het aanvragen van een US TINof het afstand doen van hun Amerikaanse nationaliteit (CLN). Zij kunnenhun rekening bij een van de vier grootbanken behouden als zij aantonendat zij de aanvraagprocedure in gang gezet hebben. Aangezien niet iederetoeval-Amerikaan op stel en sprong beschikt over een US TIN of CLN, benik blij met deze handelwijze van banken. Het is dus belangrijk dattoeval-Amerikanen die in de aanvraagprocedure zitten maar hun US TINof CLN nog niet hebben ontvangen, dit doorgeven aan hun bank omervoor te zorgen dat zij gebruik kunnen (blijven) maken van hunbankrekening.In de zesde voortgangsbrief FATCA heb ik uw Kamer geïnformeerd overde nieuwe FATCA-richtlijnen die door de VS zijn uitgebracht. Die richt-lijnen voorzien een uitzondering op de verplichting voor banken om vooralle bankrekeningen een US TIN te rapporteren. Als een bank voldoet aande door de VS gestelde voorwaarden, kan de bank aanspraak maken opdeze uitzondering en voorkomen om door de Amerikaanse belasting-dienst te worden aangemerkt als significant non-compliant, ook wanneerde bank niet voor alle bankrekeningen van Amerikanen een US TINrapporteert. De uitzondering gold tot en met 2024 en is nu door de VSverlengd tot en met 2027. Net zoals voorheen geldt de uitzonderingslechts voor bestaande bankrekeningen die vóór 1 juli 2014 zijn geopend.Een aandachtspunt daarbij is dat de VS in de nieuwe richtlijnen tweeaanvullende voorwaarden stellen aan banken om in aanmerking te komenvoor de uitzondering. De eerste voorwaarde betreft het rapporteren vanhet nationale belastingnummer van de rekeninghouder (in het geval vanNederland zou dat het burgerservicenummer zijn) als de bank daaroverbeschikt. De tweede voorwaarde gaat over de wijze van het rapporten vande stad en woonland van de rekeninghouder.4 Dit betekent overigens nietdat er nu nieuwe wettelijke verplichtingen gelden. De richtlijnen van de VS4Banken zijn verplicht om ten behoeve van de FATCA o.a. het adres van de Amerikaanserekeninghouder te rapporteren. De genoemde voorwaarde uit de nieuwe richtlijnen van de VSgaat over de wijze waarop banken het adres rapporteren in het digitale FATCA-rapportage-formulier, namelijk met gebruik van het zogeheten AdressFix element.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 087, nr. 3483 voorzien enkel in een beperkte en tijdelijke uitzondering op de geldenderapportageverplichtingen van banken. Omdat de VS daar nu tweeaanvullende voorwaarden aan verbinden, ben ik zoals gezegd5 in overlegmet de NVB en andere EU-lidstaten over de gevolgen hiervan.Tot slotIk besef dat de FATCA-regelgeving voor met name toeval-Amerikanengrote gevolgen kan hebben. De door de VS verleende tijdelijke uitzon-dering op de rapportageverplichtingen voor banken zullen die gevolgenniet allemaal wegnemen. Nederland blijft zich, waar mogelijk samen metandere EU-lidstaten, inspannen om te komen tot oplossingen voortoeval-Amerikanen waar dit leidt tot bijvoorbeeld bankrekeningpro-blemen. Ook blijft Nederland het belang van een permanente oplossingonder de aandacht te brengen bij de VS. Daar zet ik mij voor in, maar desleutel ligt bij de VS. Daarom is het belangrijk dat rekeninghouders zelfook actie ondernemen. Aan de toeval-Amerikanen die nog geen US TIN ofCertificate of Loss of Nationality (CLN) hebben aangevraagd herhaal ikmijn eerdere oproep om een US TIN of CLN aan te vragen en dat door tegeven aan hun bank.Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.De Staatssecretaris van Financiën,T. van Oostenbruggen5Kamerstukken 2024–2025, 25 087, nr. 345.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 087, nr. 3484