Inzet ter ondersteuning van het Nederlandse bedrijfsleven bij wederopbouw Oekraïne

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 045Situatie in OekraïneNr. 293 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2026Tijdens het plenaire debat over de staat van de oorlog in Oekraïne op24 maart jl. met de Minister-President, Minister van Buitenlandse Zaken ende Minister van Defensie, heeft het kabinet toegezegd uw Kamer teinformeren over de inzet om het Nederlandse bedrijfsleven versterkt teondersteunen bij activiteiten in Oekraïne en acties om kansen te benutten.In deze brief ga ik in op deze inzet.Het herstel en wederopbouw van Oekraïne is een urgente opgave, diecomplementair is aan militaire steun en van groot belang is voor deduurzame stabiliteit, veiligheid en economische ontwikkeling van Europa.Nederland heeft er belang bij dat Oekraïne zich ontwikkelt tot eenweerbare en economisch sterke partner. Nederlandse bedrijven kunnenhieraan een belangrijke bijdrage leveren op terreinen waar Nederlandsterk in is, zoals energie, gezondheid, landbouw en water. Wederopbouwbiedt niet alleen perspectief voor economisch herstel van Oekraïne, hetbiedt ook concrete kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Het kabinetsteunt Nederlandse bedrijven zich goed te positioneren op de Oekraïensemarkt en bij de Oekraïense publieke sector, zodat de bedrijven kunnenbijdragen aan herstel en wederopbouw en tegelijkertijd de commerciëlekansen die dit biedt kunnen benutten.Het kabinet zet in op het vergroten van het aandeel van de Nederlandseprivate bijdrage in het herstel en de wederopbouw van Oekraïne door hetgericht en behoefte-gestuurd ondersteunen van Nederlandse en Oekra-ïense bedrijvigheid ten behoeve van duurzame economische groei. Datbetekent dat het kabinet het Nederlandse bedrijfsleven ondersteunt door:1) toegang tot financiering te verbeteren, 2) risico’s van zakendoen teverminderen, en 3) belemmeringen van zakendoen weg te nemen. Er is opdeze terreinen al veel tot stand gebracht, maar de publieke ondersteuningen publiek-private samenwerking blijft belangrijk voor de essentiëlepositionering van het Nederlands bedrijfsleven. In de uitwerking van deniet-militaire steun aan Oekraïne, zal het kabinet bezien welke middelen kst-36045-293ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 045, nr. 2931 beschikbaar gemaakt kunnen worden voor steun in samenwerking methet Nederlandse bedrijfsleven.Actieve inzet voor het Nederlandse bedrijfslevenZakendoen in Oekraïne is niet vanzelfsprekend. Maar ondanks de risico’sis er veel bereidheid bij Nederlandse bedrijven om zaken te (blijven) doenin Oekraïne. Veel Nederlandse bedrijven zijn, ondanks de Russischeagressie, actief gebleven in Oekraïne: waar voor de oorlog ca. 350 Neder-landse bedrijven actief waren, zijn er naar schatting nog steeds 250 actief.De ontwikkeling van de handelsstromen onderstreept deze betrokkenheiden laat zien dat de economische relatie zich herstelt en perspectief biedtvoor verdere groei. In 2021 importeerde Nederland voor 2,1 miljard eurouit Oekraïne. In 2022 en 2023 leidde de oorlog tot een duidelijke terugval,maar in 2024 is de import hersteld naar 2,3 miljard euro. Ook de exportblijft substantieel: 1,6 miljard euro in 2024.Recent vond in Breda de jaarlijkse bilaterale Lviv-conferentie plaats metparallel daaraan een Nederlands-Oekraïens Business Forum. Daar is metca. 80 Nederlandse en Oekraïense bedrijven gesproken over samen-werking, investeringskansen en het wegnemen van belemmeringen.Tijdens een ronde-tafel met vier internationale financiële instellingen (IFI’s)is verkend hoe Nederlandse bedrijven beter toegang tot financieringkunnen krijgen. De uitkomsten van deze gesprekken worden meege-nomen in de verdere bilaterale en multilaterale inzet. Daarnaast heeftgerichte matchmaking tijdens het Business Forum geleid tot nieuwecontacten tussen Nederlandse en Oekraïense bedrijven, die momenteelworden uitgewerkt.Ook de eerste bewindspersoon-geleide, niet-defensiegerelateerdehandelsmissie in januari 2026 heeft concrete resultaten opgeleverd. Aande missie namen 17 Nederlandse bedrijven deel uit de energie- engezondheidssector. Het bezoek stond in het teken van bilateralegesprekken met Oekraïense autoriteiten, discussies met IFI’s en ontmoe-tingen tussen het Nederlandse en Oekraïense bedrijfsleven. Tijdens demissie zijn twee Memoranda of Understanding tussen bedrijven uit beidelanden ondertekend op het gebied van energie, met een gezamenlijkewaarde van ca. 25 miljoen euro. Deze projecten richten zich op decentraleenergievoorziening en duurzame energieproductie, en dragen direct bijaan de energiezekerheid van Oekraïne.Een belangrijke rol voor het structureel verbeteren van het ondernemings-klimaat in Oekraïne loopt via de Business Advisory Council (BAC) van hetUkraine Donor Platform. Het bedrijf Philips vertegenwoordigt hetNederlandse bedrijfsleven in de BAC. Philips haalt regelmatig, samen metVNO-NCW en het Ministerie van Buitenlandse Zaken, informatie op bij hetNederlandse bedrijfsleven over ervaren knelpunten. Binnen de BAC wordtvervolgens concreet gewerkt aan het wegnemen van belemmeringen inregelgeving, markttoegang en investeringsvoorwaarden. Hiermee draagtde BAC bij aan structurele verbeteringen van het ondernemingsklimaat inOekraïne, waarvan ook Nederlandse bedrijven direct profiteren.Daarnaast zijn in 2022 publiek-private platforms opgezet in de sectorenagrifood, water en gezondheid. Eind 2025 is hier energie aan toegevoegd.Binnen deze platforms werken Nederlandse bedrijven gezamenlijk aanmarktverkenning, consortiumvorming en projectontwikkeling. Dit heeftgeleid tot een gezamenlijke projectvoorstellen en probleemoplossingen.Ook worden in de platforms best practices gedeeld over zakendoen inOekraïne en wordt gewerkt aan het beter aansluiten op internationalefinanciering. Het merendeel van de aangesloten bedrijven betreft mkb.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 045, nr. 2932 Bij al deze initiatieven wordt ook ingezet op het verbinden van Neder-landse bedrijven aan internationale financiële instellingen zoals deWereldbank, de European Bank for Reconstruction and Development(EBRD) en de Europese Investeringsbank (EIB). Deze instellingen wordenactief betrokken bij handelsmissies, conferenties en bij de platforms.Brede ondersteuning via het handels- en financieringsinstrumentariumNederlandse bedrijven kunnen gebruikmaken van het reguliere handelsin-strumentarium via RVO, waarbij Oekraïne bovendien is aangewezen alsBHOS-combiland (Kamerstuk 36 180, nr. 133). Dit maakt het mogelijk omhulp en handel beter te combineren, onder andere via een eerste«combitrack» die in 2025 is gestart om bij te dragen aan de Oekraïenseenergievoorziening.Via Invest International hebben Nederlandse bedrijven toegang tot diversefinancieringsinstrumenten, waaronder DRIVE, DGGF en Develop2Build.Momenteel lopen 4 projecten in Oekraïne in de maakindustrie, bouw-,zuivel- en landbouwsector, ter waarde van 50,8 miljoen euro. Samen metInvest International wordt gewerkt aan het verder toespitsen van dekaders van deze financieringsinstrumenten op de specifieke context inOekraïne. Dit gebeurt op basis van een voortdurende dialoog met hetNederlandse bedrijfsleven, Oekraïense partners en financiers.Daarnaast is de exportkredietverzekering (EKV) via Atradius Dutch StateBank beschikbaar gesteld voor Oekraïne. Hiervoor is 60 miljoen eurobeschikbaar, waarmee 120 miljoen euro aan exportkredietverzekeringenkan worden uitgegeven. De dekking is in 2025 verhoogd van 95% naar98%, en de regeling is verbreed naar de defensiesector. Inmiddels zijn viadeze faciliteit meerdere transacties gerealiseerd in sectoren zoalslandbouw, voedsel en energie-infrastructuur.De Ukraine Partnership Facility (UPF) is een belangrijk instrument voor hetNederlandse bedrijfsleven, met name het mkb. UPF richt zich op bedrijvenen maatschappelijke organisaties die willen werken aan wederopbouw enduurzaam herstel. De regeling is zo ingedeeld dat projecten met eenhoger risicoprofiel van de grond kunnen komen. Via de UPF zijn inmiddelsin twee rondes (resp. 25 mln. en 32,5 mln. euro) 20 projecten gefinancierdin sectoren als water, energie, gezondheid en bouw. Bij uitvoering van deprojecten wordt gekeken naar mogelijke opschaling. Na bepaling samenmet de Oekraïense overheid van de prioriteiten voor de derde ronde vanUPF (26,5 mln. euro) worden momenteel de eerste projectvoorstellenbeoordeeld.Vanwege hun schaal, sectorkennis en toezicht, loopt een belangrijk deelvan de Nederlandse herstel- en wederopbouwfinanciering via interna-tionale financiële instellingen, m.n. de Wereldbank, EBRD, EIB en hetUkraine Energy Support Fund. Om effectiviteit en efficiëntie te garanderenwerken IFI-projecten veelal met internationale tenders, waarvoorNederlandse bedrijven zich kunnen inschrijven. Het kabinet zet zich actiefin om Nederlandse bedrijven beter te positioneren voor deelnamehieraan, onder meer door informatievoorziening, matchmaking enondersteuning bij consortiumvorming. Hiervoor is ook een extra kracht opde ambassade Kyiv aangesteld. De Nederlandse propositie wordt ook inbeleidsdialogen, missies en internationale fora met de IFI’s besproken,waarbij in het bijzonder aandacht wordt gevraagd voor unieke expertisevan het Nederlandse mkb. Voorts wordt bekeken hoe Nederlandsespelers, zoals Invest International en FMO, kunnen meedingen aan defondsen die de EU beschikbaar heeft voor de wederopbouw van Oekraïne.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 045, nr. 2933 Daarnaast wordt via RVO in-kind steun geleverd aan de Oekraïenseenergiesector, waarbij Nederlandse marktpartijen essentiële apparatuurleveren voor herstel van de zwaar beschadigde energievoorziening. Voor2025 en 2026 is hiervoor 30 miljoen euro ter beschikking gesteld. Tevenswordt via een programma van de Nederlandse drinkwaterbedrijvensamengewerkt met Nederlandse private bedrijven ter ondersteuning enherstel van de drinkwatersector in Oekraïne. Dit betreft samenwerking opo.a. het gebied van opstellen van lange termijn investeringsplannen, hetbegeleiden van zonne-energie projecten, het leveren van assetmanagement software, het leveren van trainingen voor capaciteits-opbouw en als leverancier van materialen en installaties.Belemmeringen en verdere inzetNederland heeft sinds 2023 een Speciaal Gezant voor Wederopbouw enBedrijfsleven voor Oekraïne, die een belangrijke rol vervult alsaanspreekpunt voor Nederlandse bedrijven en hen ondersteunt bij hetleggen van contacten met Oekraïense partners, overheden en interna-tionale financiële instellingen.Bedrijven geven aan dat met name de veiligheidssituatie en het geldenderode reisadvies een drempel blijven. Dit maakt dat reizen naar Oekraïnevoor bedrijven uitdagingen met zich meebrengt, bijvoorbeeld op hetgebied van verzekeringen. Er bestaan al enkele verzekeraars die dekkingbieden voor zakelijke reizen naar Oekraïne. Het kabinet verkent, insamenwerking met het Verbond van Verzekeraars, welke mogelijkheden erzijn om het zakendoen in Oekraïne verder te faciliteren via verzekeringendie daarvoor dekking bieden.Het oorlogsrisico maakt dat een deel van de projecten, ondanks hetbeschikbare instrumentarium, niet financierbaar blijkt. Deze signalenworden actief opgehaald en besproken met het bedrijfsleven en vormeneen belangrijk uitgangspunt voor verdere beleidsinzet. Daarnaast vormentoegang tot financiering en grootte van projecten een uitdaging. Degrootte van projecten die door de IFI’s gefinancierd worden maakt hetvaak lastig voor het Nederlandse mkb om zelfstandig tenders van de IFI’ste winnen. Grotere bedrijven hebben meer succes. Hier wordt nauw metde IFI’s gewerkt om de deelname van het Nederlands bedrijfsleven,specifiek het mkb, te vergroten.Het kabinet blijft zich inzetten voor ondersteuning van het Nederlandsebedrijfsleven. Nederland neemt deel aan de Ukraine Recovery Conferenceop 25 en 26 juni in Gdansk, met een delegatie Nederlandse bedrijven. Inde tweede helft van dit jaar is het kabinet voornemens een nieuwe, doorde Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerkinggeleide handelsmissie naar Oekraïne te organiseren.De wederopbouw van Oekraïne vraagt om een blijvende gezamenlijkepubliek-private inzet van overheid en bedrijfsleven. Het kabinet onder-steunt Nederlandse bedrijven actief bij het benutten van kansen, hetwegnemen van belemmeringen en het versterken van hun positie in dezebelangrijke fase van herstel. Hiermee wordt bijgedragen aan de weder-opbouw van Oekraïne én aan duurzame economische kansen voorNederland.De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,S.W. SjoerdsmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 045, nr. 2934