Jaarplan MIVD 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 924Toezichtsverslagen AIVD en MIVDNr. 274 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 december 2024Met deze brief informeer ik uw Kamer over de hoofdlijnen van het MIVDJaarplan 2025. Het gehele MIVD Jaarplan 2025 is een staatsgeheimgerubriceerd document en wordt met de Commissie voor de Inlichtingen-en Veiligheidsdiensten (CIVD) gedeeld.Het Jaarplan 2025 van de MIVD geeft aan op welke onderzoeksopdrachtenen veiligheidsbevorderende taken de dienst zich het komende jaar zalrichten. Dit plan is gebaseerd op de meerjarige inlichtingenbehoefte zoalsvastgelegd in de herziene Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen enVeiligheid (GA I&V) 2023–2026. De GA I&V is in nauwe samenwerkingtussen de interdepartementale behoeftestellers, de MIVD en de AIVD totstand gekomen en geldt als uitgangspunt voor de inrichting van deonderzoeken van de MIVD.Geïntegreerde aanwijzingConform de in de Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten 2017 (Wiv2017) voorgeschreven werkwijze wordt de GA I&V door middel van eenvierjaarlijkse herziening opnieuw vastgesteld en vervolgens jaarlijksgeactualiseerd. Voor 2025 is de GA I&V 2023–2026 conform dit proceswederom onder leiding van het Ministerie van Algemene Zaken geactuali-seerd door de MIVD, de AIVD en de behoeftestellende departementen. DeGA I&V geldt als richtlijn voor de opbouw van de informatiepositie van deMIVD in de komende jaren. Hierbij is specifiek aandacht voor de samen-werking met de krijgsmacht.(Inter-)Nationale veiligheid en de rol van de MIVDDe dreigingen waar Nederland mee geconfronteerd wordt zijn divers vanaard en steeds talrijker. De oorlog in Oekraïne kreeg door de deelnamevan Noord-Koreaanse troepen in Kursk een nieuwe dimensie, escalatiesblijven de situatie in het Midden-Oosten stapsgewijs destabiliseren enChina blijft agressief optreden rond Taiwan en in de Zuid-Chinese Zee. kst-29924-274ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2741 Ook roeren diverse statelijke actoren zich met acties in de grey zone dieeen directe dreiging zijn voor de Nederlandse veiligheid. In deze contextopereert de MIVD. Met de geactualiseerde GA I&V zijn de prioritaireonderzoeksdoelstellingen voor de MIVD bepaald. Tegelijkertijd moet dedienst voldoende wendbaar zijn om op nieuwe ontwikkelingen in tekunnen spelen.Zo moet de MIVD in deze onzekere veiligheidscontext in staat zijn om snelte reageren op crises en tegelijkertijd duurzaam strategisch inlichtingen-onderzoek kunnen verrichten naar bijvoorbeeld de dreigingen vanuitChina en Rusland. De onzekere en veranderlijke veiligheidscontext vraagtveel van de wendbaarheid van de dienst, omdat crises snel opkomen endreigingen divers en omvangrijk zijn. De MIVD werkt hiertoe nauw samenmet (inter)nationale partners.Prioriteiten en accenten 2025Focus op eerste hoofdtaakIn de Defensienota 2024 wordt op basis van het zorgelijke dreigingsbeeldde focus van Defensie verlegd naar de eerste wettelijke hoofdtaak van dekrijgsmacht: de bescherming van eigen en bondgenootschappelijkgrondgebied, inclusief de Caribische delen van het Koninkrijk. De MIVDlevert hiertoe inlichtingen en bewaakt de samenhang tussen inlichtingenop strategisch, operationeel en tactisch niveau.Het dreigingsbeeld is complex en veelomvattend en de krijgsmacht focustzich weer op het voorkomen van een mogelijk grootschalig gewapendconflict. Daarmee omgaan is een grote uitdaging voor de MIVD. Dieuitdaging gaat de MIVD aan met een visie die het perspectief tot 2030schetst. De realisatie van deze visie vraagt het nodige van de organisatie.Het gaat hierbij om een ontwikkeling die plaats moet vinden terwijl deoperationele resultaten niet mogen verzwakken.RuslandSinds de illegale Russische invasie van Oekraïne is een gewapend conflicttussen de NAVO en Rusland de afgelopen tijd voorstelbaar geworden.Moskou framet de oorlog in Oekraïne als onderdeel van een brederexistentieel conflict met het Westen. De oorlog in Oekraïne zal hetkomende jaar zeer waarschijnlijk voortduren en zelfs als de oorlog zoueindigen is het vooralsnog onwaarschijnlijk dat Rusland zijn agressievehouding ten aanzien van het Westen zal opgeven. Deze agressievehouding manifesteert zich steeds nadrukkelijker op een hybride wijzerichting de NAVO, EU en Nederland. In 2025 zal worden getracht dediensten zelf, ofwel ketenpartners, in staat te stellen om de Russischedreiging te reduceren en mitigerende maatregelen te (laten) treffen.ChinaDe MIVD en AIVD zien China als een groeiende dreiging voor de nationaleveiligheid en de westerse wereld in de komende decennia. De Chinesestrijdkrachten hebben zich in rap tempo ontwikkeld tot een hoogtechnolo-gische en moderne macht. Naast de militaire dreiging vanuit China, is erook een groeiende hybride dreiging op het gebied van spionage,economische veiligheid en cyber waarneembaar. China profileert zichbovendien op geopolitiek gebied steeds prominenter, waarbij China de(economische) veiligheidsbelangen van Nederland schaadt en deinternationale rechtsorde ondermijnt. Deze handelwijze van China is terugte zien in de opstelling van China ten aanzien van Rusland en de oorlog inTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2742 Oekraïne en het agressieve optreden van China tegen Taiwan en in deZuid-Chinese Zee. Daarnaast draagt de opstelling van China in interna-tionale gremia, zoals VN-organisaties en de BRICS, hieraan bij.De diensten investeren in brede en toekomstbestendige inlichtingenpo-sities, om ten opzichte van China hun taken krachtig te kunnen blijvenuitvoeren. Deze beoogde investeringen onderstrepen het belang vanonderzoek naar de dreiging voor de nationale veiligheid vanuit China. Hetuitwerken van deze investeringen volgt het geijkte begrotingsproces enwordt daarna ingepast in de begroting van de dienst.Midden-OostenHet conflict in het Midden-Oosten is in 2025 een focusgebied van deMIVD. De toenemende spanningen en de gevolgen hiervan voor deNederlandse veiligheidsbelangen, worden actief gemonitord. Medevanwege de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Irak, houdt deMIVD zicht op de ontwikkelingen die de Nederlandse en bondgenoot-schappelijke belangen in de regio kunnen schaden.Caribisch gebiedDe MIVD en AIVD doen onderzoek naar de militaire en politieke uitstra-lingseffecten van Venezuela richting het Koninkrijk der Nederlanden.Hierbij richten de diensten zich in 2025 specifiek op het in kaart brengenvan beïnvloeding van de publieke opinie en politiek binnen het Koninkrijkder Nederlanden. Daarnaast richt de MIVD zich op de capaciteiten van deVenezolaanse krijgsmacht en internationale samenwerking met Iran,Rusland en China.Early WarningDe MIVD volgt in het kader van early warning de ontwikkelingen in eenaantal landen of gebieden die in de toekomst mogelijk een risico kunnengaan vormen voor de Nederlandse veiligheidsbelangen. Denk hierbij aande huidige ontwikkelingen in het Midden-Oosten, of gebieden waarNederland bijdragen levert aan missies of operaties.ContraproliferatieMassavernietigingswapens vormen een grote bedreiging voor deinternationale vrede en veiligheid. Nederland heeft verdragen onder-tekend die erop gericht zijn de proliferatie van dergelijke wapens tegen tegaan. In 2025 zetten de MIVD en de AIVD het gezamenlijk onderzoek voortnaar landen zoals Iran en Noord-Korea, die ervan worden verdacht dat zij,in strijd met internationale verdragen werken aan het ontwikkelen vanmassavernietigingswapens.Daaruit voortvloeiend wordt gekeken naar de overbrengingsmiddelenvoor deze wapens en verwerving van kennis of goederen voor dezewapenprogramma’s. In 2025 schenkt de MIVD aanvullende aandacht aande acties die landen van zorg (Syrië, Rusland, Noord-Korea en Iran)ondernemen omtrent de ontwikkeling van chemische, biologische ennucleaire wapens.Militaire technologieDe MIVD doet onderzoek naar militaire techniek van landen met potentiëledreigende intenties richting de belangen van Nederland en haar bondge-noten. Daardoor draagt de MIVD bij aan de effectiviteit en weerbaarheidTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2743 van de krijgsmacht. Het onderzoek naar militaire techniek draagtdaarnaast bij aan interdepartementale besluitvorming. Zo ondersteunt deMIVD het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de exportcontroletaak enhet toezicht op de naleving van embargo’s. Daarnaast kunnen inlichtingenworden gebruikt voor de screening van buitenlandse studenten door hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) middels hetLoket Kennisveiligheid.Economische veiligheidVerschillende MIVD- en AIVD-teams dragen vanuit de eigen wettelijketaken bij aan het beschermen van de Nederlandse overheid, (defensie)in-dustrie, vitale infrastructuur en kennisinstellingen tegen dreigingen dieeen risico vormen voor de Nederlandse economische- en veiligheidsbe-langen.Om deze dreiging effectief te kunnen ondervangen hebben de MIVD en deAIVD een gezamenlijk Economische Veiligheid (EV)-Platform opgericht. Defocus van het EV-Platform ligt ook in 2025 bij de opbrengst van (contra-)inlichtingenonderzoek naar twee landen van zorg: China en Rusland.Daarin wordt China gezien als de grootste dreiging voor de Nederlandsekennisveiligheid. Daarnaast draagt het Platform bij aan het (in ontwik-keling zijnde) beleidsinstrumentarium en andere interdepartementalebehoeftestellingen. Zo kan het Platform worden bevraagd op, enbijdragen aan, casussen die binnenkomen bij de backoffices van het LoketKennisveiligheid van het Ministerie van OCW en het OndernemersloketEconomische Veiligheid.Radicalisme, terrorisme en extremismePolarisering en radicalisering in de Nederlandse maatschappij zijn vannegatieve invloed op de defensie- en veiligheidsbelangen. De MIVDverricht onderzoek naar extremisme, radicalisering en terrorisme in relatietot de Nederlandse krijgsmacht. Doel van dit onderzoek is om (deverspreiding van) extremistisch of radicaliserend gedachtegoed en gedragvroegtijdig te signaleren. In 2025 zal de MIVD zich, net als in voorgaandejaren, vooral richten op de dreiging van rechts-extremisme enanti-institutioneel extremisme binnen Defensie.CyberVerschillende statelijke actoren bedreigen de Nederlandse nationaleveiligheid door aanhoudende cyberaanvallen gericht op overheden,bedrijven en organisaties. Cyberaanvallen blijven vaak onder de opper-vlakte, maar vormen tegelijkertijd een grote dreiging. De hack van hetdefensienetwerk in 2023 door Chinese hackers laat ook voor 2025 zien hoebelangrijk het is om cyberdreigingen te onderkennen en te mitigeren. Metname de moeilijke duiding en attributie maakt dit een veelgebruikt middeldoor onwelwillende statelijke actoren. Deze digitale dreiging levert danook een gevaar op voor de economische veiligheid van Nederland, haarsociale en politieke stabiliteit, haar fysieke veiligheid, en de internationalerechtsorde.De MIVD richt zich in 2025 nadrukkelijk op het verstoren en openbaren vancyberoperaties van statelijke actoren. Nederland heeft doorlopend temaken met cyberdreiging vanuit landen als Rusland, China, Iran enNoord-Korea. Met de komst van de Tijdelijke wet cyberoperaties kunnende diensten bestaande bevoegdheden sneller en effectiever inzetten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2744 NATO Summit 2025In juni 2025 zal de NATO Summit 2025 plaatsvinden in Den Haag.Gedurende de maanden voorafgaande en tijdens deze bijeenkomst zal deMIVD zich bezighouden met de voorbereiding, waarbij veiligheidsgerela-teerde vragen van afnemers en collega-diensten worden uitgelopen enbeantwoord.Veiligheidsbevorderende taken en doelstellingen 2025Naast de hierboven beschreven prioriteiten en accenten, wordt hieronderinzicht gegeven in de veiligheidsbevorderende taken voor 2025.IndustrieveiligheidHet Bureau Industrieveiligheid (BIV) van de MIVD is verantwoordelijk voorhet realiseren van de ABRO (Algemene Beveiligingseisen voor Rijksover-heidsopdrachten). Daarnaast begeleidt het BIV de uitvoering vanveiligheidsbevorderende maatregelen en houdt toezicht bij defensieorder-bedrijven ter beveiliging van bijzondere informatie en te beschermenbelangen.Voor het jaar 2025 is de verwachting dat er wederom een toename zal zijnin de aanvraag voor industrieveiligheidsproducten en -diensten. Metname is een stijging ten aanzien van incidenten te verwachten door meerbewustzijnspresentaties en een verdere toename van aanvragen voor hetplaatsen van niet-Nederlanders op gerubriceerde opdrachten. Verder is deverwachting dat er in 2025 twintig toezichtcontroles worden uitgevoerd.VeiligheidsonderzoekenDe in dit jaarplan geschetste toename en veelzijdigheid van de dreigingvoor de nationale veiligheid heeft direct effect op de taak veiligheidson-derzoeken. Dit uit zich onder andere in de steeds verder toenemendevraag en complexiteit naar veiligheidsonderzoeken. Naar verwachting zetdeze trend komende jaren door.De Unit Veiligheidsonderzoeken (UVO) anticipeert voortdurend op nieuweontwikkelingen, werkt gestaag aan structurele verbeteringen van deorganisatie en processen en behaalt hierin zichtbare resultaten. Zovoldoet de UVO in 2024 weer aan de wettelijke termijn. Dit is ook deverwachting voor 2025.Het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet Veiligheidsonderzoeken (Wvo) is inontwikkeling. De parlementaire behandeling zal in 2025 hopelijk tot eenafronding kunnen komen, zodat de nieuwe Wvo op 1 januari 2026 inwerking zal treden. Het in het Wvo genoemde register van personen dieeen vertrouwensfunctie vervullen, wordt in 2025 verder ontwikkeld engereed gemaakt voor ingebruikname in 2026 na inwerkingtreding van dewet.Elektronische veiligheidsonderzoekenConform het Defensie Beveiligingsbeleid (DBB) controleert de MIVDruimtes, in binnen- en buitenland, waarin informatie met een rubriceringvan Stg. GEHEIM of hoger besproken of verwerkt wordt, op het gebiedvan elektronische veiligheid. De laatste jaren is een stijgende lijn te zien inhet aantal behoeften wat wordt ingediend bij EVO vanuit Defensie. In hetlicht van de gebeurtenissen op het wereldtoneel en de focus op Hoofdtaak1 zal deze groei naar verwachting in de komende jaren doorzetten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2745 Overige doelstellingen 2025Naast de hierboven beschreven taken, wordt hieronder inzicht gegeven inde overige doelstellingen voor 2025.Juridische ontwikkelingenDe noodzaak om huidige en toekomstige dreigingen vanuit statelijkeactoren, maar ook vanuit andere hoeken, tegen te kunnen gaan isonverminderd groot. Als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen wordenNederland en haar bondgenoten steeds vaker openlijk en heimelijkgeconfronteerd met handelingen van statelijke actoren die bewust onzebelangen, waaronder onze nationale veiligheidsbelangen, kunnenschaden. Om effectief en snel op te kunnen treden tegen deze dreigingenis voor de urgentste operationele knelpunten de Tijdelijke wet onder-zoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma inwerking getreden. Dit is echter geen geschikte oplossing op de langetermijn. De Tijdelijke wet heeft immers een beperkt toepassingsbereik enis slechts van kracht voor een termijn van vier jaar, tot 1 juli 2028.Derhalve wordt op dit moment gewerkt aan een brede herziening van deWiv 2017. Bij deze herziening worden de ervaringen die zijn opgedaanmet de Tijdelijke wet meegenomen. In verband met de termijn van dewerking van de Tijdelijke wet is het van belang de herziening van de Wiv2017 binnen 4 jaar af te ronden. Gelet op de ervaringen met de Wiv 2017zal er nadrukkelijk aandacht zijn voor de uitvoerbaarheid van de wet enwordt bezien hoe de complexiteit en de administratieve lasten kunnenworden terug gedrongen. Tevens zal nadrukkelijker aandacht besteedworden aan de implementatie van de nieuwe wet.Bij de herziening van de Wiv 2017 wordt onder andere rekening gehoudenmet de huidige en toekomstige technologische innovaties en op welkemanier deze innovaties op een zo effectief en rechtmatig mogelijke manierkunnen worden ingezet in het inlichtingenproces. Daarnaast wordtonderzocht op welke wijze de MIVD en AIVD de militaire, politieke enambtelijke top tijdig in relevante en betrouwbare informatie kunnenvoorzien. Een specifiek aandachtspunt daarbij is een versteviging van hetwettelijk kader voor samenwerking tussen de MIVD en de krijgsmacht,zowel in vredestijd als daarbuiten. Naar verwachting zullen er geennieuwe bevoegdheden worden geïntroduceerd. Als sluitstuk van deherziening wordt onderzocht en hoe het stelsel van toezicht, toetsing enberoep zijn beslag kan krijgen in de herziene Wiv.Samenwerking met de krijgsmachtDe eerder genoemde hernieuwde focus van de krijgsmacht op Hoofdtaak1 gaat ook veel voor de MIVD betekenen en zal de samenwerking met dekrijgsmacht, NAVO en EU verder verbreden en verdiepen. Om bijgrootschalig conflict te kunnen voorzien in de inlichtingenbehoefte van dekrijgsmacht en NAVO werkt de MIVD aan de aansluiting bij het inoprichting zijnde Operationeel Hoofdkwartier (OHK), dat als een belangrijkkoppelvlak voor de MIVD met de krijgsmacht gaat fungeren. De MIVD zalverder investeren in het vergroten van zijn expeditionair vermogen doorliaisons bij krijgsmachtonderdelen en nationale en internationalehoofdkwartieren te plaatsen.Internationale samenwerkingInternationaal samenwerken is onontbeerlijk voor de goede taakuitvoeringvan de MIVD. Door optimaal gebruik te maken van de kennis en middelenvan buitenlandse collega-diensten kan de MIVD de eigen inlichtingenpo-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2746 sities opbouwen en versterken. De dienst blijft zich om die redenpositioneren in het internationale I&V-krachtenveld en spant zich in omeen internationaal gewaardeerde partner te blijven.Samenwerking MIVD en AIVDDe Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en vanDefensie hebben de gezamenlijke ambitie om ten behoeve van denationale veiligheid de samenwerking tussen de MIVD en de AIVD over devolle breedte van het werk in het veiligheidsdomein te blijven versterken.Deze versterkte samenwerking is eerder ingezet en vindt plaats op inhoud,door middel van gezamenlijke teams en ook door gezamenlijkehuisvesting.Inmiddels werken er vele gezamenlijke teams op de bestaande locatiesvan de MIVD en de AIVD. Vooruitlopend op de uiteindhttps://open.overheid.nl/documenten/97e54a76-7549-4e4f-9ecf-a4d80c3d4cbc/fileelijke situatie met meerdere locaties, werken de MIVD en de AIVD in2025 verder aan gezamenlijke afspraken op diverse bedrijfsvoeringsonder-delen die behulpzaam zijn voor de verdere intensivering van de samen-werking in het primaire proces.De gezamenlijke prioriteiten van de diensten maken in 2025 onderdeel uitvan de jaarplannen van de diensten.PersoneelHet personeel is het belangrijkste kapitaal van de MIVD. Groei, kwalitatiefen kwantitatief, is één van de speerpunten van de MIVD. In samenwerkingmet de AIVD wordt getracht schaarse expertise binnen te halen. Ondanksdat de MIVD in 2025 personele groei voorziet, groeit de organisatie harderdan de personeelswerving. Dit probeert de MIVD te ondervangen doornaast werving voor vaste functies in te zetten op inhuur. Ook behoort hettijdelijk vullen van militaire functies die langdurig vacant zijn metreservisten en/of burgerpersoneel tot de oplossingsrichtingen. De MIVDoptimaliseert de instroomketen verder in 2025 en zet in op strategischtalent management.HuisvestingDoor de gezamenlijke ambitie ten aanzien van de samenwerking vanMIVD en AIVD in de volle breedte, is ook steeds meer gezamenlijkehuisvesting nodig. Gezamenlijke huisvesting zal plaatsvinden op drielocaties; de bestaande locatie Zoetermeer, de te verbouwen locatieLeidschendam en de te realiseren nieuwbouw op de locatie Frederikka-zerne.Om de personele groei van de MIVD de komende jaren te kunnenaccommoderen tot aan de oplevering van de additionele huisvesting iseen aantal trajecten in gang gezet om de huisvesting op de Frederikka-zerne beschikbaar te houden en een ongestoorde bedrijfsvoering en eenveilige werkomgeving voor de dienst te borgen.VerantwoordingMet deze Jaarplanbrief geef ik u inzicht in de prioriteiten en accenten voorde MIVD in 2025. Verantwoording over de uitvoering van het jaarplanwordt in het openbaar door middel van het openbaar jaarverslag van deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2747 MIVD gegeven. Tussentijds wordt gerapporteerd over de voortgang viaperiodieke voortgangsrapportages. Deze voortgangsrapportages wordengedeeld en besproken met de CIVD.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 924, nr. 2748