Beleidsreactie rapport IGJ over de kwaliteit van het Wmo-toezicht in 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 538Zorg en maatschappelijke ondersteuningNr. 371 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 oktober 2025Elk jaar voert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onderzoek uitnaar het toezicht op de kwaliteit van de Wet maatschappelijke onder-steuning 2015 (Wmo 2015), met als doel inzicht te krijgen in de staat vande uitvoering van het toezicht op de Wmo 2015. Met deze brief bied ik uwKamer de rapportage van de IGJ over de uitvoering van het Wmo-toezichtin 2024 en de daarbij horende beleidsreactie aan.Wmo-toezichtSinds de invoering van de Wmo 2015 zijn gemeenten breed verantwoor-delijk voor het bieden van passende ondersteuning aan hun inwoners.Deze verantwoordelijkheid omvat zowel de organisatie van de onder-steuning als het toezicht op de kwaliteit ervan. Omdat gemeenten dichtbijhun inwoners staan, weten zij vaak goed wat er speelt en wat nodig is. Zijkunnen daardoor beter maatwerk bieden en passende keuzes maken.Inwoners mogen verwachten dat de ondersteuning die zij ontvangenveilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht is. Gemeenten houden hiertoezicht op – niet alleen door te controleren of aanbieders zich aan deregels houden, maar ook door in gesprek te gaan met zorgaanbieders,inwoners en andere betrokkenen. Op deze manier komen signalen enpraktijkervaringen rechtstreeks bij de gemeente terecht, wat het mogelijkmaakt om gericht verbetermaatregelen te nemen en – waar nodig –handhavend op te treden. Toezicht draagt op die manier bij aan betereondersteuning en biedt gemeenten handvatten om te blijven leren en bijte sturen. Daarnaast fungeert het Wmo-toezicht ook als een instrumentwaarmee het college van burgemeester en wethouders transparantie kanbieden. Dit draagt bij aan een effectieve uitoefening van de controlerendetaak van de gemeenteraad. kst-29538-371ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 538, nr. 3711 Rapport over de uitvoering van het Wmo-toezicht door gemeenten in 2024De IGJ heeft ook over 2024 onderzoek gedaan naar de kwaliteit van hetWmo-toezicht. De rapportage van het IGJ rapport over de uitvoering vanhet Wmo-toezicht door gemeenten in 2024 is te vinden via https://igj.nl/rapport-wmo-toezicht-2024. Graag bedank ik de IGJ voor het werk dat zijheeft verricht om tot deze rapportage te komen. Net als vorig jaar betrefthet geen traditioneel pdf-rapport met resultaten en tabellen, maar eenwebpagina waarop de belangrijkste bevindingen zijn gepresenteerd.De conclusies en aanbevelingen van de IGJ komen overeen met deresultaten uit 2023. Dit is volgens de IGJ logisch aangezien de verbeter-maatregelen, die met name gericht zijn op het versterken van hetWmo-toezicht, voorzichtig vanaf eind 2024 merkbaar zullen zijn. Zobenoemt de IGJ dat de meeste gemeenten zich inzetten voor een goedeorganisatie- en uitvoering van het Wmo-toezicht en ziet tegelijkertijdverbetering op het gebied van onafhankelijkheid en transparantie van hetWmo-toezicht.Verbetermaatregelen ter versterking van het Wmo-toezichtDe afgelopen jaren heeft de IGJ in haar rapportages geconstateerd dat hetWmo-toezicht niet overal voldoende is ontwikkeld en dat de kwaliteit vanhet toezicht over het geheel van Nederland genomen niet voldoende is.Onder meer naar aanleiding van deze rapportages heeft mijn ambtsvoor-ganger Significant opdracht gegeven onderzoek te doen naar hetWmo-toezicht.1 Op basis van de aanbevelingen uit dat onderzoek is insamenwerking met gemeenten, de Vereniging van NederlandseGemeenten (VNG), GGD GHOR, het Toezicht Sociaal Domein (TSD) en deIGJ gewerkt aan een gezamenlijk beleidskader op het kwaliteitstoezicht. Inde brief van 8 mei 20232 is uw Kamer geïnformeerd over dit beleidskadermet daarin verbetervoorstellen.Een deel van deze verbetervoorstellen is verwerkt in een stimuleringspro-gramma dat de komende jaren, tot en met 2026, wordt ontwikkeld door deVNG in samenwerking met GGD-GHOR en vervolgens door de VNG ondergemeenten wordt verspreid en geïmplementeerd. Een aantal instru-menten uit het stimuleringsprogramma zijn ontwikkeld door externepartijen. Zo is in mei 2025 door Andersson Elffers Felix (AEF) de«Keuzehulp Wmo-toezicht3» opgeleverd, die gemeenten praktischerichtlijnen verschaft voor de organisatie- en inrichting van hetWmo-toezicht binnen hun specifieke gemeentelijke context. Tevens isSignificant momenteel bezig met de ontwikkeling van een modelhandhavingsbeleid. Dit model wordt dit najaar opgeleverd en door deVNG met gemeenten gedeeld.Een ander deel van de verbetervoorstellen vergt wijziging van de Wmo2015. Deze voorgenomen wetswijziging wordt momenteel ambtelijkvoorbereid en beoogt de onafhankelijke positie van de toezichthouder, deorganisatie van het Wmo-toezicht in de gemeentelijke context en detransparantie van het Wmo-toezicht in de wet te waarborgen.TenslotteHet toezicht is een belangrijk onderdeel van het instrumentarium vangemeenten en speelt een essentiële rol in het waarborgen van veiligheid,1Kamerstukken 29 538 nr. 3312Kamerstukken 29 538 nr. 3503Keuzehulp Wmo toezicht | VNGTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 538, nr. 3712 kwaliteit en rechtsbescherming van de meest kwetsbare groepen in desamenleving. Ik roep gemeenten op om navolging te geven aan deaanbevelingen van de IGJ en ondersteun hen daarin met de diversemaatregelen uit het stimuleringsprogramma en de voorgenomenwetswijziging.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,N.J.F. Pouw-VerweijTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 538, nr. 3713