Uitvoering van de motie van het lid Veltman over een plan om te komen tot een landelijk gestandaardiseerde uitzondering van zero-emmissiezones voor ondernemers tot 2029 (Kamerstuk 36600-XII-37)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Infrastructuur en Waterstaat (XII)voor het jaar 2025Nr. 66 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 november 2024Op 22 oktober 2024 heeft de Kamer de motie-Veltman1 (VVD) aange-nomen. De motie verzoekt om met een plan te komen hoe invulling kanworden gegeven aan een landelijk gestandaardiseerde uitzondering opzero-emissiezones voor ondernemers tot 2029.In het regeerprogramma staat de volgende passage overzero-emissiezones:«Het kabinet vindt het belangrijk dat de binnensteden voor ondernemersbereikbaar blijven. Bezien wordt op welke manier het instellen vanzero-emissiezones kan worden uitgesteld, onder andere om uitzonde-ringen voor bijvoorbeeld ondernemers landelijk te kunnen regelen(standaardiseren). We streven naar een uniform toegangsregime enbebording van deze zones, rekening houdend met ondernemers diegefaseerd overstappen op een elektrisch voertuig. De instelling vanzero-emissiezones blijft een gemeentelijk besluit. Eind 2024 maken wehierover afspraken met partijen en leggen die vast in een nieuwconvenant.»In deze brief wordt toegelicht welke stappen ondernomen worden omuitvoering te geven aan deze motie en het regeerprogramma.ContextEen zero-emissiezone (ZE-zone) is een gebied in een stad waarin bestel-en vrachtauto’s die schadelijke stoffen uitstoten, geweerd worden. Hetdoel van de ZE-zones is het verbeteren van de luchtkwaliteit en hetverminderen van de uitstoot van broeikasgassen. In de discussie rondom1Kamerstuk 36 600 XII, nr. 37 kst-36600-XII-66ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XII, nr. 661 zero-emissiezones gaat het niet zozeer om het doel van de zones zelf –niemand is tegen schone lucht – maar om de vraag of het voor onder-nemers haalbaar is om de overstap te maken naar een elektrischbedrijfsvoertuig. Het toegangsregime geldt alleen voor voertuigen voorzakelijk gebruik, particulieren krijgen een ontheffing. Inmiddels hebben 29gemeenten een besluit tot invoering van een zero-emissiezone genomen.In 14 gemeenten start de zero-emissiezone per 1 januari 2025. Anderenvolgen uiterlijk in 2030.Het uitgangspunt van het beleid rond zero-emissiezones is dat onder-nemers niet aan het onmogelijke worden gehouden. Daarom is eenuitgebreide set aan afspraken gemaakt in de vorm van overgangsrege-lingen, vrijstellingen en ontheffingen om de transitie voor de ondernemermogelijk te maken. Ontheffingen kunnen geharmoniseerd en centraalworden aangevraagd via het Centraal Loket dat door gemeenten en RDWis ontwikkeld.Met het aannemen van de motie-Veltman heeft de Kamer aangegeven datzij uitstel wil voor ondernemers die nog niet kunnen meekomen in detransitie naar zero-emissie voertuigen. Met onderstaande aanpak is in hetkader van betrouwbaar bestuur een balans getracht te vinden tussenenerzijds de eerder gemaakte afspraken en anderzijds de wensen van deKamer.Stand van zakenDe afgelopen tijd is een zorgvuldig proces doorlopen waarin gesprekkenhebben plaatsgevonden met gemeenten, brancheorganisaties enbelanghebbenden. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat er opdit moment onvoldoende sprake is van de standaardisatie waar omgevraagd wordt in het regeerprogramma:•Wel geharmoniseerd: De overgangsregelingen en vrijstellingen voorondernemers zijn landelijk geregeld en gelden in alle gemeenten. Ookis landelijk afgesproken welke ontheffingen in ieder geval in allegemeenten gelden.•Niet geharmoniseerd: Volgens de huidige afspraken moeten onderne-mers twee van de landelijk afgesproken ontheffingen in verschillendegemeenten los aanvragen, in plaats van dat deze een landelijkewerking hebben. Dit betreft: (1) een ontheffing wegens bedrijfsecono-mische omstandigheden en (2) een ontheffing vanwege netcongestievia de hardheidsclausule.Plan van aanpakOm gehoor te geven aan de eerder gemaakte afspraken én de wens vande Kamer om de zero-emissiezones uit te stellen, bestaat het plan vanaanpak uit de volgende onderdelen:–Het starten van een regulier AMvB-wetgevingstraject om deovergangsregeling voor emissieklasse 6 diesel bestelauto’smet een jaar te verlengen tot 1 januari 2029: het Reglementverkeersregels en verkeerstekens 1990 wordt hiertoe aangepast meteen wijzigings-AmvB (algemene maatregel van bestuur) om ervoor tezorgen dat de overgangsregeling voor bestaande diesel bestelauto’smet emissieklasse 6 wordt verlengd tot 1 januari 2029.–Inzet op uitstel van boetes voor de zero-emissiezones voor éénjaar. Na 6 maanden vindt een evaluatie plaats. Dan ga ik metgemeenten in gesprek of een heel jaar boetevrij daadwerkelijknoodzakelijk is. Dit maakt het mogelijk om de zero-emissiezones per1 januari 2025 in te voeren (conform de wens van de gemeenten) enbiedt ondernemers extra tijd om zich voor te bereiden, omdat er in deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XII, nr. 662 eerste periode geen boetes worden uitgedeeld (conform de wens vande Kamer).–Nieuw convenant met gemeenten en brancheverenigingen:Samen met gemeenten, brancheorganisaties en belangenverenigingenwordt een nieuw convenant ondertekend. Hierin worden de eerdergemaakte geharmoniseerde en gestandaardiseerde afspraken opnieuwvastgelegd en aangescherpt, onder andere over de ontheffing voorbedrijfseconomische omstandigheden en de ontheffing voor netcon-gestie. Deze twee ontheffingen krijgen daarmee een landelijke werkingterwijl deze eerst per gemeente aangevraagd moesten worden. Metgemeenten wordt verder gewerkt om het aanvragen van een onthef-fing zo eenvoudig mogelijk te maken, met heldere informatievoorzie-ning en een overzichtelijk Centraal Loket voor ondernemers.–Evaluatiemomenten zero-emissiezones: Als onderdeel van hetconvenant moet een duidelijk monitoringssysteem (dashboard)worden opgenomen, waarmee op afgesproken momenten de effectenvan de zero-emissiezones geëvalueerd kunnen worden. Op basis vansignalen wordt in samenwerking met de ondertekenaars van hetconvenant (op bestuurlijk niveau) gezocht naar oplossingen omeventuele knelpunten weg te nemen. Alle opties voor interventieworden hierbij in overweging genomen. Op deze manier houden wezicht op welke ondernemers in de knel komen en de transitie nog nietkunnen maken. Voor ondernemers moet de transitie te allen tijdehaalbaar en betaalbaar blijven.Proces met gemeentenOp 4 oktober 2024 heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met degemeenten die in 2025 een zero-emissiezone zullen invoeren. De 14gemeenten die per 1 januari 2025 een zero-emissiezone invoeren, hebbeneenduidig aangegeven dat zij geen reden zien om de invoering uit testellen. Zij geven aan dat de reeds gemaakte afspraken het resultaat zijnvan een zorgvuldig proces met vele jaren afstemmingen en samen-werking met Rijk en brancheorganisaties.Na het aannemen van de motie-Veltman op 22 oktober 2024, is er gekekenhoe er op de beste manier invulling kan worden gegeven aan hetregeerprogramma én het verzoek van de Kamer om met een plan tekomen voor een landelijk gestandaardiseerde uitzondering opzero-emissiezones voor ondernemers tot 2029. Daarbij zijn alle optiesoverwogen, waaronder ook een spoed-AMvB (algemene maatregel vanbestuur).Er zijn met gemeenten verschillende constructieve gesprekken gevoerd.We hebben besproken hoe we kunnen komen tot een plan dat recht doetaan het proces van de afgelopen jaren én voldoende politiek draagvlakheeft. Het plan moet ondernemers meer tijd geven om zich voor tebereiden op de komst van de zones én moet de regelgeving verderharmoniseren en standaardiseren.Het plan zoals beschreven in deze Kamerbrief is het resultaat van dezegesprekken. Hierbij is een grote stap in de richting van de gemeentengezet, omdat zij met dit plan door kunnen gaan met de invoering per1 januari 2025.In de komende periode zal er intensief contact met de gemeenten zijn omgezamenlijk verdere invulling te geven aan de uitwerking van dit plan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XII, nr. 663 Schone lucht en klimaatdoelstellingenHet kabinet volgt de 55%-reductiedoelstelling voor 2030 ten opzichte van1990, zoals opgenomen in de Klimaatwet. Voor gemeenten is het invoerenvan een zero-emissiezone vooral gericht op schone lucht in de steden: hetterugdringen van fijnstof (PM10) en stikstofoxiden (NOx), en daarnaastook het terugdringen van COi-uitstoot en geluidsoverlast (dB). Het slagenvan de zero-emissiezones en de transitie naar schoon vervoer levert eenbelangrijke bijdrage aan het behalen van deze doelstellingen.Tot slotHet kabinet vindt het belangrijk dat ondernemers niet aan het onmogelijkeworden gehouden en dat het voor hen haalbaar is om de overstap temaken naar een elektrisch bedrijfsvoertuig. Met dit plan kunnengemeenten per 1 januari 2025 een start maken met de zones. En creërenwe voor ondernemers duidelijkheid en krijgen zij meer tijd om zich voor tebereiden op de komst van de zero-emissiezones.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XII, nr. 664