Reactie op de gewijzigde motie van het lid Ceulemans over per kwartaal vaststellen welke nationaliteiten onder de grens van het gestelde inwilligingspercentage zitten (t.v.v. 19637-3630)

Op 24 september jl. vond het tweeminutendebat plaats over de wijziging van het Besluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen 2022 (BuWav 2022). In de wijziging zijn, naar aanleiding van de implementatie van het Europese Migratiepact, nieuwe regels opgenomen over de toegang tot de arbeidsmarkt voor asielzoekers. Eén van de wijzigingen ziet op het aanpassen van de wachttermijn voor asielzoekers van zes naar drie maanden. Conform de in het debat gedane toezegging, ga ik in deze brief in op de ingediende gewijzigde motie van het lid Ceulemans. In deze motie wordt de regering verzocht per kwartaal vast te stellen welke nationaliteiten onder de grens van het gestelde inwilligingspercentage (20%) zitten en asielzoekers die daaronder vallen vanaf dat moment uit te sluiten van de geboden mogelijkheden tot arbeid. Ik ontraad deze motie. Op grond van de herschikte Opvangrichtlijn moeten lidstaten na uiterlijk zes maanden aan asielzoekers toegang geven tot de arbeidsmarkt. Daarbij worden lidstaten aangemoedigd om asielzoekers de mogelijkheid te geven eerder te laten werken als hun asielverzoek waarschijnlijk gegrond is. Met de wijziging van het BuWav 2022 mogen asielzoekers voor wie de toegang tot de arbeidsmarkt niet is uitgesloten eerder werken; namelijk nadat hun asielaanvraag ten minste drie maanden in behandeling is (t.o.v. de huidige zes maanden). Hierdoor kunnen asielzoekers eerder aan het werk, waardoor ze bijvoorbeeld sneller de taal kunnen leren en werkervaring opdoen. Ook dragen zij dan meer bij aan de kosten voor de opvang bij het COA en kunnen zij helpen de krapte op de arbeidsmarkt te verlichten. Met de nieuwe regels worden asielaanvragen van een aantal groepen asielzoekers versneld behandeld. Dit gaat om groepen asielzoekers voor wie het niet waarschijnlijk is dat hun asielaanvraag wordt ingewilligd. Een deel van de asielzoekers met een lagere kans op een asielvergunning, zoals mensen uit veilige landen van herkomst, mogen niet meer werken gedurende de asielprocedure. Dit geldt ook voor asielzoekers voor wie een overdrachtsbesluit is uitgevaardigd. Onder de versnelde procedure vallen ook asielzoekers met een nationaliteit waarvan het gemiddelde inwilligingspercentage (in de EU o.b.v. jaarlijkse cijfers) lager is dan 20%. Het is niet mogelijk voor hen de toegang tot de arbeidsmarkt uit te sluiten omdat de Opvangrichtlijn dit niet toestaat. Het is ook niet mogelijk om op nationaal niveau af te wijken van de Europese regels en per kwartaal vast te stellen welke nationaliteiten hier onder vallen. Voor deze groep geldt dat zij met de nieuwe wachttermijn ook na drie maanden mogen werken. Maar omdat er voor de versnelde procedure een beslistermijn geldt van drie maanden én de wachttermijn ook drie maanden bedraagt, is het zeer onwaarschijnlijk dat zij toegang tot de arbeidsmarkt zullen krijgen. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, J.A. Vijlbrief