Beleidsneutrale verlenging Beheerconcessie 2015-2025 van ProRail

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1205 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 september 2024Het is belangrijk te zorgen voor continuïteit in het beheer van de hoofd-spoorweginfrastructuur. De Beheerconcessie 2015–2025 (hierna: Beheer-concessie) met ProRail loopt af op 1 januari 2025, deze einddatum komtsteeds dichterbij. In afwachting van de besluitvorming over deomvorming van ProRail tot een zelfstandig bestuursorgaan (zbo)1 is ereen beheerconcessie nodig, zodat ProRail haar taken als beheerder van dehoofdspoorweginfrastructuur kan blijven vervullen. In december 2023 isdaarom een beleidsneutrale verlenging van de Beheerconcessie met vierjaar aangekondigd.2 Deze is noodzakelijk om te zorgen dat er per 1 januari2025 een beheerder van de hoofdspoorweginfrastructuur blijft.Via deze brief wordt u geïnformeerd over de beleidsneutrale verlengingvan de Beheerconcessie met ProRail, waarbij ik ook tegemoet kom aan hetschriftelijke verzoek van 19 juni jl. van de vaste commissie voor Infra-structuur en Waterstaat3. De commissie verzoekt daarin om de Beheercon-cessie aan de Kamer voor te hangen en het proces en een tijdlijn tebeschrijven van de definitieve totstandkoming van de Beheerconcessiezodat deze kan worden behandeld bij het commissiedebat spoor op12 september a.s. Met deze brief wordt invulling gegeven aan het verzoekvan de Kamer, wordt uitgelegd hoe de beleidsneutrale verlenging werkten wordt uitgelegd hoe het proces om te komen tot een definitiefwijzigingsbesluit eruit ziet.1Het voorstel voor de «Wet sturing en verantwoording ProRail B.V.» ligt bij uw Kamer.2Kamerstukken II 2023/24, 29 984, nr. 1177.3Kamerstukken II 2023/24, 2024Z10847/2024D25737. kst-29984-1205ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 12051 Proces en tijdlijnIn december 2023 is de beleidsneutrale verlenging van de Beheercon-cessie van ProRail aangekondigd.4 Het Ministerie van Infrastructuur enWaterstaat is wettelijk verplicht5 een concessiewijziging te consulteren bijbetrokken gerechtigden6. Na het opstellen van het concept wijzigingsbe-sluit heeft de consultatie bij gerechtigden plaatsgevonden en is eenadviesaanvraag gedaan bij de consumentenorganisaties vertegen-woordigd in het Locov (Landelijk Overleg ConsumentenbelangenOpenbaar Vervoer). Er zijn door verschillende partijen zienswijzeningediend. De inhoudelijke reactie op deze zienswijzen en het Locov-advies wordt tegelijkertijd met het verzenden van deze brief respectievelijkgepubliceerd op internetconsultatie.nl7 en toegezonden aan de consu-mentenorganisaties verenigd in het Locov die vervolgens de reactiepubliceren op hun website8.De Kamer heeft gevraagd om de Beheerconcessie aan de Kamer voor tehangen. Een formele voorhangprocedure maakt geen onderdeel uit vanhet proces van de vaststelling of wijziging van een concessie. Dit proces isbeschreven in de Spoorwegwet. Deze brief dient echter om alsnoginvulling te geven aan de wens om van gedachten te wisselen over deconceptwijziging van de Beheerconcessie tijdens het commissiedebat van12 september met u te bespreken. De behandeling dient voor half oktoberin zijn geheel afgerond te worden, zodat daarna het definitieve wijzigings-besluit, conform de Spoorwegwet, kan worden voorgelegd aan ProRail.ProRail heeft dan vier dagen om eventueel een voorbehoud te maken.9 Nadeze termijn wordt binnen vier weken een mededeling gedaan in deStaatscourant. 1 januari 2025 treedt dan het besluit in werking. Deplanning is erop gericht te borgen dat er ook met ingang van 1 januari2025 nog een beheerconcessie en een infrastructuurbeheerder zal zijnvoor het spoor.ConcessiewijzigingenHet verlengen van de Beheerconcessie betekent in de praktijk hetdoorvoeren van een aantal wijzigingen in de Beheerconcessie. Er isgekozen om de verlenging beleidsneutraal uit te voeren, mede omdatbeoogde wijzigingen al in het wetsvoorstel «Wet sturing en verant-woording ProRail B.V.» zijn verwerkt. Dit betekent dat in afwachting vande besluitvorming over de zbo-vorming alleen het strikt noodzakelijkewordt aangepast, namelijk de einddatum en enkele achterhaalde(juridische) verwijzingen. De taken en verantwoordelijkheden van ProRailblijven onveranderd.De einddatum 1 januari 2025 van de Beheerconcessie wordt vervangendoor 1 januari 2029. Er is gekozen voor een verlenging van vier jaar zodater ofwel voldoende tijd is voor de Kamer om het wetsvoorstel «Wetsturing en verantwoording ProRail B.V.» te behandelen en voor ProRailom het vervolgens te implementeren, ofwel om een nieuwe beleidsrijkebeheerconcessie te ontwikkelen. Het ontwikkelen van een concessie kostdrie jaar. Dat betekent dat op zijn laatst begin 2026 gestart moet worden4Kamerstukken II 2023/24, 29 984, nr. 1177.5Volgens artikel 18 van de Spoorwegwet.6De gerechtigden worden gedefinieerd in artikel 57 van de Spoorwegwet.7Zie: Overheid.nl | Consultatie Wijziging Beheerconcessie ProRail (internetconsultatie.nl).8Zie: Adviesvraag wijziging Beheerconcessie voor verlenging | Landelijk Overleg Consumenten-belangen Openbaar Vervoer (locov.nl).9Dit is waar overweging b in het concept wijzigingsbesluit naar verwijst. Het concept wijzigings-besluit moet gelezen worden als het definitieve wijzigingsbesluit, maar deze stap moet dus noggenomen worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 12052 met het ontwikkelen van een nieuwe beleidsrijke concessie indien datnoodzakelijk is.Naast de einddatum worden enkele achterhaalde (juridische) verwijzingenaangepast. Het gaat bijvoorbeeld om het vervangen van verwijzingen naarde Wet openbaarheid van bestuur door de Wet open overheid en hetMinisterie van Infrastructuur en Milieu door het Ministerie van Infra-structuur en Waterstaat.De ingediende zienswijzen en het Locov-advies hebben, gelet op debeleidsneutrale verlenging van de concessie, niet tot additionelewijzigingen geleid. Zij bevatten wel waardevolle input voor anderetrajecten. Ook na de beleidsneutrale verlenging blijft het mogelijk om eenen ander bij te sturen. Zo kunnen er via de jaarbrief (met beleidspriori-teiten) en het (addendum op het) beheerplan nog steeds afsprakenworden gemaakt met ProRail. Dit geldt ook voor wijzigingen in deinformatie- en prestatie-indicatoren en de bijbehorende bodem- enstreefwaarden. Het is dus niet nodig om dergelijke wijzigingen nu mee tenemen in de wijziging van de Beheerconcessie.Het concept wijzigingsbesluit van de Beheerconcessie treft u aan alsbijlage bij deze brief.Tot slotDe beleidsneutrale verlenging van de beheerconcessie is nadrukkelijk eentussenoplossing. Deze tussenoplossing is nodig in afwachting van debesluitvorming over het wetsvoorstel «Sturing en verantwoording ProRailB.V.». Zonder verlenging loopt de Beheerconcessie af op 1 januari 2025 enzal ProRail niet langer de beheerder van de hoofdspoorweginfrastructuurzijn. Als gevolg kan ProRail haar taken en verantwoordelijkheden alsbeheerder van de hoofdspoorweginfrastructuur niet uitvoeren. Het is danook van belang dat de voornoemde stappen voor verlenging van deBeheerconcessie vóór 31 december 2024 zijn afgerond.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,C.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 12053