Staatsgarantie bedrijfscasus Royal IHC

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Economische Zaken (XIII) voorhet jaar 2025Nr. 61 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DESTAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 april 2025In vervolg op Kamerbrief (30 april 2020/ 35 300 XIII, nr. 102) informeren wiju over een steunverzoek met betrekking tot Royal IHC (vanaf nu: IHC). In2020 is IHC in problemen gekomen door slecht project- en risicoma-nagement en aanname van projecten met lage marges, waardoor groteverliezen werden geleden.De afgelopen vijf jaar is IHC onder regie van HAL Investments (vanaf nu:HAL) gereorganiseerd. Er is een nieuwe koers ingeslagen door schepen tebouwen met een lager risicoprofiel tegen een lagere kostenbasis.Jaarcijfers laten een voorzichtige verbetering zien en er bestaat voldoenderentabiliteits- en continuïteitsperspectief. Het bedrijf profiteert mee van dehuidige aantrekkende markt op onder meer het gebied van de bagger-sector en Defensie: het orderboek is gevuld.Het huidige financieringsarrangement loopt op korte termijn af. Hetwegvallen van dit financieringsarrangement leidt er ertoe dat IHCrechtstreeks in haar voortbestaan wordt bedreigd. HAL heeft echteraangeven bereid te zijn om dit financieringsarrangement te verstrekkenonder voorwaarden dat een staatsgarantie wordt verstrekt ondervergelijkbare voorwaarden als destijds in 2020. Aangezien HAL geen bankis, kan HAL zelf geen gebruik maken van de bestaande instrumenten zoalsde GO-regeling (Garantie Ondernemingsfinanciering). Het kabinet isvoornemens om gezien de financiële positie en het maatschappelijkbelang van IHC, aan HAL een maatwerkgarantie ter hoogte van 50% teverstrekken op het financieringsarrangement dat HAL aan IHC beschikbaarstelt. Dit bestaat uit € 100 mln. aan garantiefaciliteiten en € 40 mln. voorwerkkapitaal.De totale nieuwe blootstelling aan risico’s voor de Staat met dezemaatwerkgarantie bedraagt € 70 mln. (50% van € 140 mln.). De Staat stelt kst-36600-XIII-61ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XIII, nr. 611 aan deze maatwerkgarantie, strikte voorwaarden en verkrijgt daarbijzekerheden, zoals een onderpand op de werf van IHC in Kinderdijk,waardoor de risico’s voor de staat worden beperkt. Bij het aangaan van ditnieuwe financieringsarrangement vervalt het aflopende financieringsar-rangement van het bankenconsortium, inclusief de eerder afgegevenGO-faciliteiten aan het bankenconsortium. Met het nieuwe financieringsar-rangement zal de Staat zoals gebruikelijk ook op projectbasis exportkre-dietverzekeringen en -garanties kunnen afgeven ten behoeve vanexporttransacties.Afwegingskader steunverzoeken individuele bedrijvenTeneinde een weloverwogen besluit te kunnen nemen met betrekking totde steun aan IHC is conform het afwegingskader steunverzoekenindividuele bedrijven (kamerbrief 1 mei 2020) doorlopen. Dit afwegings-kader bestaat uit drie onderdelen:Fase A: politiek maatschappelijkGeconstateerd is dat er naast de specialistische kennis op het gebied vanwaterbouw en offshore een politiek maatschappelijk belang bestaat op hetgebied van de militaire veiligheid. Als soevereine staat beschikt Nederlandover een eigen marine waarvan de rol, taken, capaciteiten en inzetnationaal bepaald worden – rekening houdend met de eisen die hetlidmaatschap van de NAVO en de EU met zich meebrengen, alsmede metde verantwoordelijkheid die Nederland heeft c.q. voelt voor hethandhaven of bevorderen van de internationale vrede en veiligheid. DeDefensie Strategie voor Industrie en Innovatie van 4 april 2025 (D-SII 2025)benadrukt de ambitie om de marinebouw voor een belangrijk deel ineigen hand en (daarom) in eigen land te houden; waarbij een goedontwikkelde samenwerking in de «gouden driehoek» tussen overheid,industrie en kennisinstituten «wezenlijk belangen» vertegenwoordigd.Gelet ook op de grote opschalingsopdracht van Defensie en de wens omde strategische positie van Nederland in de mondiale toeleveranciers-keten te vergroten, zou het eventueel wegvallen van IHC een ongewensteffect hebben op het Nederlands industriële absorptievermogen enmogelijk leiden tot vertraging van levering van de benodigde productenen diensten voor de Koninklijke Marine. Zo is IHC bij Defensie nadrukkelijkin beeld voor verschillende maritieme projecten zowel wanneer het gaatom verwerving van nieuw materieel als om instandhouding enonderhoud. Zo wordt IHC een belangrijke toeleverancier van het FranseNaval Group voor de bouw van de nieuwe onderzeeboten voor deKoninklijke Marine.Fase B: Bedrijfseconomische toetsHierbij wordt onderzocht (op basis van scenario’s) in hoeverre het bedrijfin de kern gezond is. Een gespecialiseerd adviesbureau heeft hierbijvastgesteld dat IHC voldoende rentabiliteits- en continuïteitsperspectiefheeft onder andere op basis van een worst case scenario. Dit onderzoeks-rapport wordt op vertrouwelijke basis met uw Kamer gedeeld.Fase C: InstrumentariumEr is gekozen voor een instrument dat zo dicht mogelijk aansluit bij hetbestaande financiële instrumentarium van het Ministerie van Econo-mische Zaken en dat thans ook door het bankenconsortium wordtgebruikt. Aan HAL zal een Staatsgarantie van 50% worden verstrekt overeen bedrag van € 140 mln. in de vorm van een maatwerksubsidie, dieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XIII, nr. 612 deels gelijkenis vertoond met de GO-regeling zoals banken die kunnenaanvragen bij RVO. Verder is een «bail-in» van € 11 mln. in de vorm vanachtergestelde leningen door stakeholders vanuit de baggersectoringebracht.Budgettaire dekkingVoor deze maatwerkgarantie wordt gebruik gemaakt van garantieruimteop de EZ-begroting. Daarnaast wordt een risicovoorziening aangelegd omhet uitstaande risico van de Staat te mitigeren. Deze voorziening wordtgevuld uit bestaande middelen van het Ministerie van Defensie en hetMinisterie van Economische Zaken. Voor de garantiestelling wordt eenmarktconforme premie gevraagd aan IHC en deze zal na aftrek van kostenworden toegevoegd aan de risicovoorziening.De budgettaire verwerking zal plaatsvinden in de voorjaarsnota. Vanwegehet algemeen belang zoals geschetst in deze brief en de gewenstespoedige uitvoering van de garantiefaciliteit voordat de voorjaarnotabehandeld is in uw Kamer doen wij een beroep op artikel 2.27 lid 2 van deComptabiliteitswet.Maatregel: Maatwerkgarantie HAL/IHC1. Doel(en)Via een maatwerkgarantie steun verleend aan IHC. HAL voorziet IHC van een garantiefaciliteit van100 mln. en een werkkapitaalfaciliteit van 40 mln. met daarop ene 50% Staatsgarantie. Hiermeewordt de continuïteit van IHC versterkt.2. Beleids-instrument(en)Dit betreft een maatwerkgarantie die gebruik maakt van de bestaande garantieruimte op deEZ-begroting. Een risicovoorziening wordt aangelegd middels een storting uit bestaandemiddelen van het Ministerie van Defensie en het Ministerie van Economische Zaken. De regelingwordt vormgegeven met deels vergelijkbare voorwaarden als de bestaande GO-regeling.3.A. Financiële gevolgen voor het RijkWelke financiële gevolgen heeft het voorstel voor de Rijksbegroting?(€ mln.)totaal’25’26’27’28’29’30Garantie (verplichtingen)7070–––––Storting in risicovoorziening3030Omdat dit een garantie betreft zijn er op dit moment nog geen kasuitgaven. De dekking komt uitbestaande middelen op de DEF (€ 6 mln.) en EZ (€ 24 mln.) begrotingen.3.B. Financiële gevolgen voor maatschappelijkesectorenn.v.t.4. Nagestreefde doeltreffendheidEen extern gespecialiseerd adviesbureau heeft vastgesteld dat IHC voldoende rentabiliteits- encontinuïteitsperspectief heeft. Middels deze steun wordt de continuïteit van IHC versterkt en heefthet bedrijf een gunstig toekomstig verdienvermogen.5. Nagestreefde doelmatigheidEen maatwerkgarantie was de preferente keuze boven een directe lening of subsidie. Middelsdeze vorm gaat de Staat niet zelf middelen verstrekken en staat de Staat voor 50% garant voor demiddelen die een 3e partij aan IHC voorziet.6. EvaluatieparagraafNa afloop van de garantieregeling zal deze worden geëvalueerd. AchtergrondDe Nederlandse maritieme maakindustrie is door haar innovatiekracht,naast het beschermen van onze nationale vitale belangen, van econo-misch belang voor Nederland.De maritieme sector heeft een toegevoegde waarde van € 75 mld. (7,3%BNP) en de 24.420 bedrijven verschaffen in totaal 530.914 banen (5,2%Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XIII, nr. 613 van de werkgelegenheid) in Nederland.1 De Nederlandse maritiememaakindustrie (MMI) is onderdeel van de innovatieve en gespecialiseerdemaritieme sector en werkt vooral aan complexe, specialistische schepenals eindproduct. Meer dan andere industriële sectoren is deze sectorafhankelijk van samenwerking met toeleveranciers, maar óók met deafnemers van de schepen (de maritieme sector werkt als een waarde-keten, waarbij het wegvallen van één van de sterk met elkaar verbondenschakels grote impact heeft op de hele keten). Schepen die in Nederlandworden (af)gebouwd gaan naar nationale en internationale reders,particulieren en de Koninklijke Marine om vervolgens te worden ingezet inde binnen- en kustvaart, in de natte waterbouw, voor defensie of voor deoffshore infrastructuur.IHC heeft als bedrijf een belangrijke toegevoegde waarde in de regie-voering om partijen binnen het maritieme ecosysteem bij elkaar tebrengen teneinde moderne, specialistische, innovatieve schepen tekunnen ontwerpen, bouwen en onderhouden (dat kan voor defensie zijn,bagger, onderhoud windparken, leggen van onderzee kabels, etc.). IHCmaakt op grote schaal gebruik van de maritieme toeleverketen inNederland, waarbij zo’n 50% van de omzet bestaat uit ingekochteproducten en diensten, waarvan ongeveer 80% bij Nederlandse toeleve-ranciers. Als deze ketenregisseur wegvalt heeft dit een forse impact op hetgehele Nederlandse maritieme ecosysteem zoals op baggeraars alsBoskalis en Van Oord die voor bijna hun gehele vloot gebruik maken vandoor IHC gebouwde schepen.Tot slotGelet op het bedrijfsvertrouwelijke karakter van de staatsgarantie zijn wij –indien gewenst – graag bereid om uw Kamer tijdens een vertrouwelijketechnische briefing nader te informeren over de voorwaarden waaronderdeze garantie wordt verstrekt.De Minister van Economische Zaken,D.S. BeljaartsDe Staatssecretaris van Defensie,G.P. Tuinman1Maritieme monitor cijfers 2023Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XIII, nr. 614