Advies van het Adviescollege ICT-toetsing Programma Implementatie Generieke Functies

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 529Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) inde Zorg32 761Verwerking en bescherming persoonsgegevensNr. 362 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 juni 2026Op 28 mei 2026 ontving ik van het Adviescollege ICT-toetsing eenadviesrapport over het programma Implementatie Generieke Functies(IGF). Met waardering heb ik kennis genomen van de analyse, conclusiesen aanbevelingen van het Adviescollege. Het advies toont hoe complex deopgave is om gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid in de zorg teverbeteren. Daarbij biedt het rapport adviezen waarop mijn ministerieverder kan bouwen.Met deze brief bied ik u dit advies aan, samen met mijn reactie op deconclusies en adviezen van het Adviescollege. Ik beschrijf eerst de brederecontext van de generieke functies binnen het Gezondheidsinformatie-stelsel en een korte samenvatting en duiding van de conclusies.Vervolgens ga ik in op de afzonderlijke conclusies en adviezen voorzienvan mijn appreciatie en opvolging.Het belang van generieke functies1 in het Gezondheidsinformatie-stelselGegevensuitwisseling en databeschikbaarheid houden de zorg toegan-kelijk, goed en betaalbaar voor iedereen. Om de juiste gezondheidsge-gevens op het juiste moment op de juiste plek te krijgen, zijn afspraken,standaarden en voorzieningen nodig voor onder andere generiekefuncties. De generieke functies zijn bedoeld om ervoor te zorgen datgezondheidsgegevens veilig vindbaar, toegankelijk en uitwisselbaar zijn.Om gegevens namelijk opvraagbaar en uitwisselbaar te maken, moetbijvoorbeeld duidelijk zijn: wie logt er in? Wie mag de gegevens inzien? Enis de patiënt/cliënt ermee akkoord dat de gegevens worden ingezien ofgedeeld? Het programma werkt daarom samen met het zorg- en ICT-veldaan zes generieke functies. Daarmee zijn de generieke functies essentieel1Een combinatie van afspraken, standaarden en herbruikbare gestandaardiseerde bouwstenenvoor veilige en betrouwbare gegevensuitwisseling kst-27529-362ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3621 om de juiste gezondheidsgegevens op het juiste moment op de juiste plekte krijgen.Het Adviescollege heeft in haar advies oog voor de complexiteit van deopgave die mijn ministerie samen met het zorgveld heeft om gegevensuit-wisseling op weg naar databeschikbaarheid in de zorg te verbeteren. Hetrealiseren van de generieke functies is een onderdeel van de brederedoelstelling van de realisatie van het landelijk dekkend netwerk (LDN)binnen het Gezondheidsinformatiestelsel (GIS) voor gegevensuitwisselingen databeschikbaarheid in de zorg2. Het GIS is het landelijke kader voorgegevensuitwisseling en databeschikbaarheid in de zorg.Het doel is dat patiënten en zorgverleners altijd en overal veilig toeganghebben tot de juiste medische gegevens, wat de kwaliteit en efficiëntievan de zorg sterk verbetert. Onder regie van het ministerie wordt samenmet het veld het GIS gerealiseerd op basis van de Nationale visie enstrategie (NVS)3 en de ambities zoals verwoord in de European HealthData Space (EHDS). Over de voortgang heb ik uw Kamer eerder geïnfor-meerd in de brief van 18 mei 20264.Samenvatting en duiding van de conclusies van het AdviescollegeDe analyse van het Adviescollege richt zich op diverse elementen rond detotstandkoming van generieke functies. Het Adviescollege plaatst kritischekanttekeningen bij de gekozen aanpak om de generieke functies via eensamenhangend programma en vanuit een generieke benadering teontwikkelen. Het Adviescollege geeft aan dat de gekozen aanpak om zesgenerieke functies gelijktijdig en sectorbreed te realiseren de voortgangbelemmert. Daarbij worden kritische kanttekeningen geplaatst bij depragmatische inrichting van de governance van het programma, die in detijd is meegegroeid met de regierol van VWS en de beperkte inzet vansturingselementen zoals formele doorzettingsmacht en wettelijkeverplichtingen naar het zorgveld.Voorafgaand aan mijn appreciatie op de afzonderlijke conclusies enadviezen is het belangrijk de context te schetsen van het programma.In de Kamerbrief van 15 december 20225 is het belang van de generiekefuncties geduid alsmede de noodzaak voor een overheidsinterventie omoplossingen tot stand te laten komen. Doordat oplossingen voorgenerieke functies vooral lokaal en regionaal ontwikkeld en in gebruik zijn,bleken deze functies niet of nauwelijks landelijk opschaalbaar. Daarbijhebben partijen die gebruik maken van lokale of regionale oplossingentegengestelde belangen: zij willen mede door gedane investeringengebruik blijven maken van hun eigen oplossingen en voorkomen datnieuwe investeringen nodig zijn. Om deze patstelling te doorbreken heefthet ministerie regie gepakt en is dit programma gestart. Het Adviescollegeerkent dat deze diepgewortelde en vaak aanzienlijke belangen denoodzakelijke digitale transformatie van de zorg kunnen hypothekeren.Deze strijd is moeilijk te doorbreken zonder wettelijke verplichting.Ik hecht er aan om op te merken dat het Adviescollege in de periodeseptember 2025 t/m februari 2026 onderzoek deed naar het programmagenerieke functies. De realisatie van generieke functies was toen in vollegang. Sindsdien is een aantal acties, die invulling geven aan de conclusies2Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 3613Nationale visie en strategie- gezondheidsinformatiestelsel, 31 maart 20234Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 3615Kamerstukken II 2022/23, 27 529, nr. 287Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3622 en adviezen van het Adviescollege, al in gang gezet. Denk aan degovernance van en rond het programma IGF en het concreet realiserenvan de generieke functies. Dat de generieke functies inmiddels werken isonlangs bijvoorbeeld aangetoond door middel van technische beproe-vingen en het houden van hackatons6.Dit laat overigens onverlet dat ik de observaties uit het adviesrapport zeerserieus neem. Ik heb de intentie om de aanbevelingen nadrukkelijk mee tenemen in de uitwerking van het beleid en de wettelijke kaders die moetengaan gelden voor gegevensuitwisseling in de zorg. Ook zal ik de komendemaanden de regierol van VWS verder versterken. Een aantal veldpartijenheeft dit onlangs overigens ook gevraagd. Vooruitlopend daarop zijn erverschillende verbeteringen aangebracht in de governance, normering,architectuur en uitvoering.In het vervolg ga ik verder in op de afzonderlijke conclusies en adviezenvan het adviescollege.Afzonderlijke conclusies van het adviescollege en mijnappreciatieConclusie A. Te ambitieus gestelde IZA-doelen werken contraproductiefvoor de voortgangIk deel de observatie van het Adviescollege dat de oorspronkelijketijdslijnen voor de realisatie van de generieke functies te ambitieus zijngebleken. Sinds de vorming van IZA doelstellingen is gebleken dat deontwikkeling en implementatie van landelijke voorzieningen meer tijdvraagt dan destijds werd voorzien. Daarbij hebben onder meer afhanke-lijkheden van wetgeving, besluitvorming en implementatie in het zorgveldeen rol gespeeld.Ik deel echter niet de conclusie dat de IZA-doelstellingen als zodanigcontraproductief zijn geweest. Deze hebben juist richting gegeven aan eengezamenlijke ambitie om te komen tot betere gegevensuitwisseling.Zonder deze afspraken zou de noodzakelijke ontwikkeling waarschijnlijkminder voortvarend van de grond zijn gekomen. Wel heeft de uitvoeringlaten zien dat de oorspronkelijke planning en fasering realistischer haddenmoeten worden ingericht.Conclusie B. Beleidsdirecties die voor de Wegiz-programma’s verantwoor-delijk zijn, geven IGF te weinig sturingIk herken dat de afstemming tussen de beleidsdirecties en het programmaIGF complex is geweest. De ontwikkeling van generieke functies raaktmeerdere gegevensuitwisselingen, die zich in verschillende fasen vanontwikkeling bevonden en waarvoor uiteenlopende behoeften bestaan.Tegelijkertijd zie ik dat de afgelopen periode belangrijke stappen zijn gezetom de samenhang tussen de Wegiz-programma’s en de ontwikkeling vangenerieke functies te versterken. Daarbij wordt steeds meer gewerktvanuit concrete knelpunten en worden prioriteiten gezamenlijk bepaald.De inzichten uit technische beproevingen, pilots en implementatietra-jecten leveren daarbij belangrijke informatie op over de functionelebehoeften van de verschillende uitwisselingen. Deze inzichten wordenbenut bij de verdere ontwikkeling en implementatie van oplossingen vooronder meer eOverdracht, Medicatieoverdracht en de BasisgegevenssetZorg.6Een evenement waarin teams in korte tijd samenwerken om innovatieve oplossingen tebedenken voor specifieke uitdagingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3623 C. Gebrekkige aansturing binnen DI/CIO en IGF belemmert het boeken vanresultatenNa het wegstemmen van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet gebruikburgerservicenummer in de zorg in verband met de elektronischeinformatieuitwisseling in de zorg in de Eerste Kamer in 2011, werd feitelijkde regierol van het Ministerie van VWS op het gebied van gegevensuit-wisseling en ICT in in de zorg beperkt. Vanaf de aanloop naar parlemen-taire goedkeuring van de Wegiz stapsgewijs en op verzoek van uw Kamerén het zorgveld de regierol door mijn ministerie verder opgepakt eningevuld. Deze rolwijziging vertaalt zich onder meer in een verdereopbouw van relevante kennis binnen mijn ministerie. Het programmaImplementatie generieke functies (IGF) was één van de eersteprogramma’s waarin deze regierol op grote schaal vorm kreeg, opgedaneervaringen hebben zichtbaar gemaakt waar verdere professionaliseringnodig is. De bevindingen van dit rapport biedt hiervoor goedeaanknopingspunten.D. VWS slaagt er onvoldoende in regie te pakken op gegevensuitwisselingin het zorgveld.Ik herken dat het voeren van regie in een complex veld zoals de zorg metvele zorgaanbieders, zorg-ICT-leveranciers actief zijn een complexeopgave is. De afgelopen jaren is gebleken dat vrijwillige samenwerking enovereenstemmingen alléén niet altijd voldoende is om de noodzakelijkevoortgang te realiseren.Mijn voorganger heeft daarom in het Commissiedebat van 10 april 2025,waarin de commissie aandrong op meer regie en versnelling vanuit VWS,aangegeven voorbereidingen te treffen voor nationale verplichtingen dierandvoorwaardelijk zijn voor de implementatie van de EHDS-verordening.Deze verordening vergt belangrijke keuzes over de wijze waarop nationalewet- en regelgeving met de verordening in overeenstemming wordtgebracht. Gelet op de beperkte tijd om tot uitvoeringswetgeving te komenvoordat de eerste bepalingen van de verordening van toepassing zullenzijn en het feit dat de verordening zelf ook in fasen van toepassing wordt,heb ik ervoor gekozen om de nationale wetgeving in tranches te wijzigenvia meerdere wetsvoorstellen. Tezamen zullen deze wetsvoorstellen dezeStelselwet gegevensverwerking in de zorg gaan vormen.Daarnaast zullen deze verplichtingen, zoals ik in de Kamerbrief van 20 meijl.7 heb verwoord voor zorgaanbieders en zorg-ICT-leveranciers essentieelzijn om (i) de ambities van de NVS op het gebied van databeschikbaarheidte realiseren en (ii) te kunnen voldoen aan de verplichtingen voortvloeienduit de EHDS. Daarbij blijft het uitgangspunt dat publieke regie, duidelijkeverantwoordelijkheden en werkbare afspraken voor zorgaanbieders enICT-leveranciers hand in hand moeten gaan. De Stelselwet, waarvan deeerste tranche in consultatie is gegaan, biedt mogelijkheden om landelijkeafspraken beter te verankeren. Daarnaast werk ik aan aanvullendeinstrumenten en verplichtingen die de naleving van afspraken onder-steunen en bijdragen aan een meer samenhangende inrichting vangegevensuitwisseling in de zorg.In lijn met de vorige conclusie onderken ik de veranderende regierol vanVWS gedurende de afgelopen jaren. In de eerdergenoemde Kamerbriefben ik dieper ingegaan op verplichtingen onder het GIS en wat dat vraagtvan zorgaanbieders en hun ICT-leveranciers. Voor het waarborgen van de7Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 361Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3624 zorgkwaliteit en de aansluiting op de EHDS is een goed functionerend GISals basisvoorziening noodzakelijk.De EHDS gaat namelijk uit van een functionerend nationaal GIS, iets dat inNederland nog niet aan de orde is. De generieke functies vullen een deelvan die lacune in.Opvolging van de afzonderlijke adviezenHet Ac-ICT geeft aan dat gerichte verbetering van de gegevensuit-wisseling in de zorg urgent blijft. Om de IZA-doelen alsnog te halen voorde onder de Wegiz geprioriteerde gegevensuitwisselingen, adviseert hetAdviescollege een drastisch andere aanpak die rekening houdt met eenbreed scala aan factoren.1. Beëindig alle IGF-activiteiten, met uitzondering van de onderdelen Dezien MitzZoals eerder aangegeven, beweegt het programma vanwege de fasewaarin het verkeert, van realisatie naar implementatie. Niet alle doelenvan het programma zijn behaald, maar tegelijkertijd zijn de resultaten nuwel voldoende om de volgende implementatiefase te starten. Derecentelijk succesvol afgeronde technische beproevingen en hackatonshebben dat andermaal aangetoond.Het huidige programma IGF wordt per 1 juli dit jaar dan ook beëindigd,omdat we per 1 juli 2026 de overstap maken naar beproevingen in en methet veld. Deze beproevingen zullen de waarde van de generieke functiesaantonen alsmede de wijze waarop implementatie vormgegeven moetworden. Ten tijde van het onderzoek, zon concludeert het Adviescollegeterecht, dat dit bewijs nog ontbrak. Dit advies neem ik dan ook mee in hetvervolg voor toekomstige projecten en programma’s.Met betrekking tot Dezi merk ik op dat ik uitkijk naar de parlementairebehandeling van de Wet DIAZ, waarvan de plenaire behandeling geplandstaat in week 36. Ondertussen worden al vervolgstappen gezet metaanvullende beproevingen in en met het veld. De Dezi-pilot die eind 2025met Ambulancediensten Witte Kruis is uitgevoerd, toont aan dat veiliginloggen in de acute zorgpraktijk technisch goed werkt. De pilot heeft ookpositieve resultaten opgeleverd ten aanzien van de technischehaalbaarheid en gebruikerservaring.Specifiek voor Mitz geldt dat de implementatie al wordt uitgevoerd doorde Vereniging van Zorgaanbieders voor zorgcommunicatie (VzVz), samenmet zorgaanbieders en zorg-ICT-leveranciers. Vanuit mijn ministeriemonitor ik de voortgang van de implementatie en stel ik vanuit mijnregierol (aanvullende) eisen aan de kwaliteit op het gebied van security,privacybescherming, beschikbaarheid en bruikbaarheid.2. Verbeter gegevensuitwisseling door stapsgewijs concrete belemme-ringen weg te nemen in plaats van generieke oplossingen te ontwikkelen.Deze aanbeveling sluit aan bij een ontwikkeling die de afgelopen periodereeds is ingezet. De afgelopen maanden werkte het programma IGF metde afronding van succesvolle beproevingen en met focus op de Wegiz-uitwisselingen. Als ministerie werken we met zogenoemde «tranches»8,8Tranches zorgen ervoor dat verschillende programma’s gericht zijn op het bereiken van eengezamenlijk doel/meerwaarde voor de eindgebruiker (de zorgaanbieder). In dit geval eencombinatie van de Wegiz-programma’s, programma Generieke functies en programmaLandelijk dekkend netwerk.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3625 waarin we samen met de Wegiz-gegevensuitwisselingen en de andereaanpalende dossiers binnen het landelijk dekkend netwerk kijken wat ernodig is om direct meerwaarde te bieden voor deze uitwisselingen in dedagelijkse zorgpraktijk. Dit levert kort-cyclisch concrete resultaten op voordie uitwisselingen, zonder het risico te lopen op puntoplossingen. Degedachte achter de introductie van generieke functies is immers standaar-disatie voor zorgbreed gebruik. Met de adviezen uit dit rapport voel ik mijgesterkt om deze aanpak verder te intensiveren.3. Maak Wegiz-programma’s verantwoordelijk om samen met veldpartijensturing te geven aan het wegnemen van de concrete belemmeringenIn de eerdergenoemde tranche-aanpak kiezen we, geheel in lijn met deaanbeveling van het Adviescollege, voor een aanpak gericht op het vindenvan deeloplossingen. Voor die Wegiz-gegevensuitwisseling waar hetopdrachtgeverschap nog onvoldoende opgepakt is wordt binnen VWS deopdrachtgever per Wegiz-uitwisseling bepaald. Ik ben met het advies-college eens dat het beleggen van opdrachtgeverschap en daarmee desturing beter georganiseerd moet worden. Tegelijkertijd onderzoeken wehoe andere bestaande overleg- en besluitvormingsstructuren doelmatigerkunnen worden ingericht. Hiermee bevorderen we een effectievesamenwerking4. Verbeter de uitvoering en coördinatie van projecten binnen DI/CIOIk omarm dit advies. We zetten stappen naar het verder professionaliserenvan het project-, programma- en portfoliomanagement. Onderdeelhiervan is de ontwikkeling van een periodiek strategisch portfolio-overlegwaar de betrokken directies de prioritering, coördinatie en uitvoering vanVWS-programma’s voor de totstandkoming van het GIS gaan bespreken.Het hebben van één GIS-stelselarchitectuur is belangrijk om te kunnenkomen tot een eenduidige prioritering en uitvoering. In septemberverwacht ik een eerste versie van de GIS-architectuur in openbareconsultatie te laten gaan.5. Ga door met het ontwikkelen van juridische instrumenten om regie tevoerenZoals in een eerdere brief aan uw Kamer gemeld, zet ik met de stelselwetGIS9 die onlangs in consultatie is gegaan een grote stap om zowel regie tevoeren, als om afspraken wettelijk te verankeren. In de aanloop naar dezewetgeving bouw ik, gesteund vanuit de bestuurlijke ambities10, door aanhet GIS. Dit betekent dat ik keuzes zal maken vanuit consent in plaats vanconsensus. Hierdoor ontstaat meer standaardisatie in plaats van kostbare,niet-interoperabele maatwerkoplossingen. Hiermee wordt tevensbijgedragen aan het voldoen aan de Wegiz- en EHDS-tijdlijnen, meerpatiëntveiligheid, het vergroten van werkplezier in de zorg onder anderedoor het verminderen van administratieve lasten. Bij de complexe enomvangrijke transformatie die de zorg op dit terrein doormaakt hoort ookhet afscheid nemen van bestaande ICT-oplossingen. In sommige gevallenzal verdere standaardisatie ertoe leiden dat bestaande oplossingenmoeten worden aangepast of uitgefaseerd. Met de totstandkoming vanhet GIS maak ik de kanteling van een louter marktgedreven model naareen stelsel onder publieke regie, met verplichte naleving van uniformeaansluitvoorwaarden en landelijke afspraken.9Kamerstukken II 2025/26, 27 529, nr. 36110Vanuit het Integraal ZorgAkkoord (IZA) en Aanvullend Zorg en WelzijnsAkkoord (AZWA).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3626 Dit jaar worden de resultaten zichtbaar van de eerste doelstellingen uit deNVS. Dit is een goed moment om terug te kijken op de afgelopen jarenwaarin de regierol van VWS zich heeft ontwikkeld, welke wensen er tenaanzien van deze regierol bestaan en hoe de samenwerking met het veldhet best kan worden ingericht. Het advies van Ac-ICT geeft mij helderehandreikingen voor deze reflectie op de rol en aanpak van VWS en deandere (veld)partijen. Ik wil daarom na het zomerreces vanuit mijnministerie het gesprek aangaan met het veld om de ervaringen vanuit deafgelopen periode op te halen en de aanpak te evalueren. Dit advies vanAc-ICT zal daarmee bijdragen aan het doel waar we voor staan; VWSsamen met de betrokken veldpartijen.Tot slotTer afsluiting spreek ik nogmaals mijn waardering uit voor het onderzoekvan het Adviescollege. Ik bedank de onderzoekers voor hun inzet ensamenwerking. Ik heb er alle vertrouwen in dat de waardevolle adviezenvan het Adviescollege en de manier waarin deze door VWS wordenopgevolgd, leiden tot realisatie van een het landelijk dekkend netwerkvoor gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid in de zorg waarbinnenspecifiek de generieke functies bijdragen aan een veilige beschikbaarheidvan data.De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport,W.R.C. SterkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 529, nr. 3627