Geannoteerde Agenda Energieraad (formeel) van 17 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1114 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 februari 2025Bijgevoegd vindt u de geannoteerde agenda voor de Formele Energieraadvan 17 maart 2025 in Brussel.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans kst-21501-33-1114ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11141 Geannoteerde Agenda Formele Energieraad 17 maart 2025 Op 17 maart a.s. vindt in Brussel de formele Energieraad plaats onder hetPoolse EU-voorzitterschap (hierna: het voorzitterschap). Op het momentvan schrijven is de exacte agenda nog niet bekend, naar verwachtingwordt gesproken over het verwachte Actieplan voor Betaalbare Energie,de verlenging van de Gasopslagverordening en het thema energievei-ligheid.Actieplan Betaalbare EnergieprijzenNaar verwachting zal tijdens de Energieraad een beleidsdebat plaats-vinden over het Actieplan Betaalbare Energieprijzen, dat de EuropeseCommissie (hierna: Commissie) op 26 februari zal presenteren samen metde Clean Industrial Deal. Voor dit eerste beleidsdebat is het aannemelijkdat lidstaten een eerste indruk geven van hun appreciatie van hetActieplan. Het Actieplan bevat geen wetgevende voorstellen.Zoals ook gedeeld in de geannoteerde agenda van de Energieraad van16 december1 verwelkomt Nederland het streven van de Commissie omde energieprijzen voor bedrijven en huishoudens betaalbaar te houdenmet het aangekondigde Actieplan voor Betaalbare Energieprijzen.Nederland vindt het van belang dat het Actieplan structurele maatregelenbevat om energieprijzen te verlagen en dat onnodig ingrijpen op dewerking van de energiemarkt, via bijvoorbeeld het instellen van prijsli-mieten op de groothandelsmarkt voor gas, voorkomen moet worden.Nederland zal daarom bepleiten dat de interne energiemarkt versterktmoet worden om de voordelen ervan volledig te kunnen benutten, onderandere door middel van voldoende interconnecties, en dat het gelijkespeelveld binnen de EU wordt gewaarborgd. Nederland zal in hetbijzonder aandacht vragen voor het aanpakken van de stijgende netwerk-tarieven door een sterkere harmonisatie van de nettariefmethodologie eneen rechtvaardige kostendeling voor aanleg van nieuwe energie infra-structuur zoals wind-op-zee. Ook zet Nederland in op slimmer enflexibeler gebruik van netwerken om netwerkcongestie te verminderen ensysteemefficiëntie te verhogen, en op het bevorderen van eigen schoneenergieproductie, diversifiëring van import, energiebesparing, flexibiliteiten het versnellen van vergunningprocedures. Daarnaast zal Nederlandaandacht vragen voor een stabiel en duidelijk Europees regelgevingskaderom de effectieve werking van de energiemarkt te beschermen eninvesteringen aan te moedigen.Verlenging tijdelijke verplichte EU-vuldoelstellingenDe Commissie werkt momenteel aan een voorstel om de huidige tijdelijkebepalingen in de Verordening Gasleveringszekerheid2 ten aanzien vangasopslag te verlengen. Het voorstel wordt begin maart verwacht. Hetkabinet zal na publicatie de Kamer via een aparte Kamerbrief informerenover het voorstel van de Commissie en de inzet van het kabinet. Hetkabinet hoopt dit voorafgaand aan de Energieraad van 17 maart aan deKamer te sturen. Naar verwachting vindt tijdens aankomende Energieraadeen eerste discussie plaats.Het kabinet verwacht dat de Commissie een voorstel zal doen om deartikelen die relateren aan de verplichte vuldoelstellingen voor lidstaten te1Kamerstuk 21 501-33, nr. 1098.2Verordening (EU) 2017/1938 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2017betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid en houdendeintrekking van Verordening (EU) nr. 994/2010.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11142 verlengen voor een periode van twee jaar. Het gaat dan om de artikelendie toezien op de methodiek waarmee de verplichte EU-vuldoelstelling op1 november en de daarbij horende vultrajecten worden bepaald, hoelidstaten deze vuldoelstelling en vultraject moeten implementeren, deverplichting voor lidstaten zonder gasopslag op het eigen grondgebied enhet kostendelingsmechanisme. Daarnaast bevatten deze artikelen denodige definities, afspraken over monitoring, handhaving en rapportagevan de Commissie. Het is op basis van deze tijdelijke bepalingen dat voorNederland een verplichte vuldoelstelling van 74% geldt voor 1 november2025.3Het kabinet vindt het, net als de Commissie en de overige lidstaten, vanbelang dat gasopslagen goed functioneren en goed gevuld worden.Gasopslag is een belangrijke schakel in het Nederlandse enEU-gassysteem, zeker nu de productie van gas in Nederland terugloopt enbijvoorbeeld gasgestookte elektriciteitscentrales een belangrijkeback-uprol hebben voor het geval de opbrengst van wind- en zonenergietegenvalt. Zolang gas een cruciale rol in onze energievoorziening speelt, ishet van belang om ons gassysteem zo robuust en weerbaar mogelijk temaken. Dit is belangrijk gezien de onzekere geopolitieke situatie. Het isvolgens het kabinet daarbij belangrijk om te kijken naar het totalegassysteem, dus de combinatie van de verwachte gasvraag, export naarbuurlanden, aanbod via LNG-import, toevoer via pijpleidingen engaswinning in Nederland én gasopslag. Op basis van zo’n totaalbeeld isook de vulambitie van het kabinet voor 1 november 2025 tot standgekomen4.Hoewel het kabinet gasopslag dus erg belangrijk vindt, is het kabinetkritisch op het ongewijzigd verlengen van de bovengenoemde huidigetijdelijke Europese gasopslagbepalingen5. Dit vanwege een aantalredenen die Nederland ook zal opbrengen tijdens de Raad. Ten eerste zijnde EU-vuldoelstellingen en bijbehorende vultrajecten te rigide. Ze zijngebaseerd op de omvang van de opslagcapaciteit in een lidstaat enhouden daarbij te weinig rekening met de (dalende) gasvraag en anderevormen van flexibiliteit (zoals de toegenomen LNG-importcapaciteit inveel EU-lidstaten). Hierdoor ontstaat het risico dat de vuldoelstellingenkunstmatig hoog zijn en daardoor een onnodig prijsopdrijvend effecthebben voor de gasprijzen in de zomer.Ten tweede, als gevolg van het mechanisme waarmee deEU-doelstellingen worden bepaald, zijn de lasten (zowel voor het nemenvan maatregelen als de bijbehorende kosten) ongelijk verdeeld tussenlidstaten. Lidstaten met relatief veel gasopslagcapaciteit ten opzichte vanhun vraag (zoals Nederland) krijgen een hoge verplichting opgelegd invergelijking met lidstaten met relatief weinig of geen opslagcapaciteit,zonder dat daar een goed werkend kostenverdelingsmechanismetegenover staat. Het kabinet is dan ook van mening dat ook lidstatenzonder opslagen of met slechts beperkte opslagcapaciteit ten opzichte vanhun nationale gasconsumptie zouden moeten bijdragen aan het vullen.Daarom zou het volgens het kabinet eerlijker zijn om de vuldoelstellingente bepalen op basis van de gasvraag per lidstaat en om rekening tehouden met andere gasinfrastructuur, zoals de toegenomenLNG-importcapaciteit.Tot slot, de huidige bepalingen houden geen rekening met het feit dat hetprimair aan marktpartijen, zoals energieleveranciers, is om te borgen dat3Kamerstuk 29 023, nr. 519.4Kamerstuk 29 023, nr. 532.5Bijlage bij Kamerstuk 21 501-33, nr. 1075.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11143 ze kunnen voorzien in hun leveringsverplichtingen en daarvoor de nodigevoorzieningen moeten treffen. Overheden zijn beperkt in hun mogelijk-heden om het vullen van gasopslagen te stimuleren of dat zelf te doen,gezien de beperkingen door de EU-staatssteunkaders en vanwege depotentiële kosten van de vulmaatregelen. Bovendien kunnen vulmaatre-gelen van lidstaten juist averechts werken: het kan de negatieve spreadtussen de zomer- en de winterprijs van gas versterken, waardoorgasopslag steeds duurder en minder aantrekkelijk wordt. Als gevolg vande huidige rigide vuldoelstellingen lijken sommige marktpartijen ervan uitte gaan dat overheden zullen inspringen om tegen iedere prijs degasopslagen te vullen. Dit is een van de oorzaken dat op dit moment dezomerprijs van gas hoger ligt dan de gasprijs in de winter van 2025/26.Dit laat zien dat te rigide vuldoelstellingen, die onvoldoende rekeninghouden met de verantwoordelijkheden van marktpartijen en ontwikke-lingen als de dalende gasvraag en toegenomen LNG-importcapaciteit, eenaverechts effect kunnen hebben. Het kabinet vindt het belangrijk dat bij deverlenging van deze tijdelijke verplichte vuldoelstelling rekening wordtgehouden met die averechtse effecten en dat de bepalingen hieropworden aangepast.Uit gesprekken met andere lidstaten blijkt dat deze aandachtspunten enzorgen van Nederland ook door andere lidstaten worden gedeeld. Hetkabinet verwacht dat meerdere lidstaten zullen verzoeken om meerflexibiliteit wat betreft de verplichte vuldoelstellingen.EnergieveiligheidHet Poolse voorzitterschap heeft aangekondigd tijdens de formeleEnergieraad in juni 2025 Raadsconclusies aan te willen nemen overenergieveiligheid. Raadsconclusies brengen geen (nieuwe) wetgevendeverplichtingen met zich mee, maar kunnen worden beschouwd als eenniet-bindende oproep naar de EU-instellingen met aandachtspunten enprioriteiten voor de Europese beleidsagenda. Veiligheid is een prioriteitvoor het nieuwe Poolse voorzitterschap en in de huidige geopolitiekecontext komt ook energieveiligheid hoog op de agenda te staan. Naarverwachting zal tijdens de formele Energieraad een eerste beleidsdebatworden gevoerd over energieveiligheid. Hierbij zullen naar verwachtingde toegang tot voldoende schone en betaalbare energie, het uitfaserenvan Russische brandstoffen in het kader van REPowerEU, de verwachteherziening van het Europese kader voor leveringszekerheid, maar ookbredere onderwerpen zoals de veerkracht van Europese energie-infrastructuur, solidariteit tussen lidstaten, fysieke veiligheid, cybervei-ligheid en toegang tot kritieke grondstoffen voor de energietransitie eenrol spelen.Een veilige, betrouwbare en betaalbare energievoorziening is cruciaalvoor economie en maatschappij. Hiervoor moeten risicovolle afhankelijk-heden worden afgebouwd. Door de voorziening van energie te verduur-zamen en te diversifiëren, verkleinen we de impact van onvoorspelbareinternationale marktprijzen en eventuele prijspieken veroorzaakt doorgeopolitieke spanningen. In de Energienota 2024 bent u geïnformeerdover de visie van het kabinet op energieonafhankelijkheid en de beleids-inzet van dit kabinet. Ook op Europees niveau zijn de afgelopen jarenacties in gang gezet om risicovolle strategische afhankelijkheden teverminderen, zoals het REPowerEU-pakket, dat als doel heeft om hetgebruik van Russische fossiele energie in 2027 te beëindigen. Het kabinetroept de Commissie op om tot een routekaart te komen in het kader vanREPowerEU met maatregelen voor het uitfaseren van Russische brand-stoffen, zoals gedeeld in de geannoteerde agenda van de Energieraad vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11144 15 oktober 2024. Het kabinet verwelkomt de door de Commissie aange-kondigde herziening van de leveringszekerheidsverordening voor gas.Over de Nederlandse inzet bent u met het verslag van de formeleEnergieraad van 30 mei 2024 geïnformeerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11145