Reactie op verzoek commissie over het advies van de Onderwijsraad ‘Talige diversiteit benutten’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2026Nr. 15 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 november 2025Hierbij stuur ik u de reactie op het verzoek van de vaste commissie voorOnderwijs, Cultuur en Wetenschap naar aanleiding van de vergaderingvan 11 september 2025 inzake het advies van de Onderwijsraad «Taligediversiteit benutten».De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,K.M. Becking kst-36800-VIII-15ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 151 Op 4 september 2025 publiceerde de Onderwijsraad het advies «Taligediversiteit benutten». Dit advies is op verzoek van de Minister vanOnderwijs, Cultuur en Wetenschap uitgebracht over de vraag wat er nodigis om in het onderwijs goed om te gaan met talige diversiteit. Met dezebrief kom ik tegemoet aan het verzoek van uw Kamer om een kabinetsre-actie te geven op het advies. Uw Kamer heeft op 26 september 2025tevens verzocht om in de reactie in te gaan op een brief en een bijgevoegdartikel die de commissie op 8 september 2025 ontving.Hieronder geef ik eerst een reactie op de kernpunten van het rapport vande Onderwijsraad. Vervolgens reageer ik op de aanbevelingen van deOnderwijsraad en licht ik toe hoe het advies aansluit bij mijn beleid. Tenslotte ga ik in op de brief en het meegezonden artikel.Kernpunten uit het adviesBijna alle scholen, mbo-opleidingen en voorzieningen voor voorschoolseeducatie in Nederland hebben te maken met kinderen of jongeren die vanhuis uit een andere taal spreken dan het Nederlands. Dat kan Fries, Engelsof Turks zijn, of een streektaal van het Nederlands zoals het Limburgs. Metde nieuwe conceptkerndoelen en -examenprogramma’s is het niet langervrijblijvend voor scholen om hier aandacht voor te hebben.1 Het Talis-onderzoek van de OESO, dat de leer- en werkomgeving van leraren enschoolleiders in kaart brengt, laat echter zien dat veel leraren in hetprimair en voortgezet onderwijs zich niet goed toegerust voelen omonderwijs te verzorgen aan leerlingen met uiteenlopende thuistalen.2 Omdie reden adviseert de Onderwijsraad over de vraag wat nodig is om inhet onderwijs goed om te kunnen gaan met talige diversiteit.De Onderwijsraad adviseert, op basis van wetenschappelijk onderzoek envoorbeelden uit de onderwijspraktijk, om kennis en vaardigheden van eeneerder geleerde taal in te zetten om Nederlands te leren en om vakkennisop te doen in het Nederlands. Talige diversiteit wordt in de praktijk nogvaak genegeerd of gezien als een belemmering bij het leren van en in hetNederlands. Daardoor blijven kansen onbenut om talige diversiteit juist tegebruiken in het onderwijs om onder andere Nederlands goed te leren.Het advies van de Onderwijsraad gaat uit van Nederlands als voertaal,instructietaal en doeltaal in het onderwijs. «Talige diversiteit benutten»betekent dan ook niet dat leraren (een deel van het) onderwijs moetengeven in andere talen dan het Nederlands. Pedagogisch medewerkers,leraren en docenten hoeven de andere talen ook niet zelf te beheersen. Deleraren die de Onderwijsraad sprak in het kader van haar advies, gavenaan dat het haalbaar is om meertaligheid te benutten in het onderwijs. Hetvergt volgens hen geen complexe interventies. Er zijn laagdrempeligemanieren die al een positief effect hebben.3 Voorbeelden hiervan zijn omvertaalapps te gebruiken, of om een meertalige bibliotheek in te richten,zodat leerlingen het Nederlandstalige boek dat op school wordt voorge-lezen in een vertaling in de thuistaal mee naar huis kunnen nemen. Hetgaat er dus vooral om dat leraren de beschikking hebben over (voorbeeld-)materialen, kennisbronnen en expertise over tweede-taalonderwijs.Het staat voor mij voorop dat alle leerlingen, ongeacht de taal die zij thuisspreken, goed onderwijs in de Nederlandse taal moeten krijgen, zodat zijleren lezen, schrijven en rekenen in het Nederlands. Dit legt de basis voor1Het gaat bijvoorbeeld om de kerndoelen 1a,7a en 7b in SLO, 2025b.2Sapulete, S., De Wilde, P., Ouwehand, K., & Van der Boom, E. (2020b). Teaching and learninginternational survey (TALIS) 2018: Nationaal rapport voortgezet onderwijs. Den Haag: NRO.3Meertaligheid in het onderwijs | OnderwijskennisTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 152 de kennis, vaardigheden en persoonlijke en sociale groei die nodig zijnvoor school- en studiesucces en om deel te kunnen nemen aan desamenleving. Het is aan scholen en instellingen om hiervoor eenweloverwogen aanpak te kiezen die past bij hun populatie en onderwijs-visie. Het uitgangspunt van het kabinet hierbij is dat deze aanpakevidence-informed is. Daarbij is er niet één juiste methode voor allescholen, maar gaat het juist om schooleigen keuzes in didactiek enaanpak. Het advies van de Onderwijsraad sluit hierbij aan. De inzichtenover meertaligheid als kans om Nederlands te leren worden dooronderwijsonderzoekers en -experts breed gedragen. Ook het NRO, dat dedoelstelling heeft om met kennis uit onderzoek de kwaliteit van hetonderwijs te verbeteren, beschouwt het benutten van meertaligheid alseen effectief hulpmiddel om leerlingen met een andere thuistaal dan hetNederlands te ondersteunen bij het leren van en in de Nederlandse taalAanbevelingenDe Onderwijsraad doet drie aanbevelingen aan overheid en scholen omtalige diversiteit beter te benutten in het onderwijs:1.Maak als school, opleiding en voorschoolse voorziening beleid datkansen van talige diversiteit benut. De overheid zou de wettelijkeopdracht voor het ontwikkelen van een dergelijk taalbeleid kunnenaanscherpen en de Inspectie van het Onderwijs zou hierop kunnentoezienNet als de Onderwijsraad ben ik van mening dat de talige achtergrondvan leerlingen en hoe hiermee wordt omgegaan ten behoeve van deNederlandse taalvaardigheid van leerlingen, onderdeel zou moetenzijn van het taalbeleid van scholen, opleidingen en voorschoolsevoorzieningen. Ik zie aanscherping van de wettelijke opdracht om eentaalbeleidsplan uit te werken niet als een middel om dit te bereiken. Ditzou een nieuwe administratieve verplichting voor scholen zijn, watonwenselijk is.2.Investeer in ondersteuning, opleiding en verdere professionaliseringDeze aanbeveling van de Onderwijsraad sluit aan bij diverse lopendetrajecten. Zo is de omgang met talige diversiteit onderdeel van degeactualiseerde conceptkerndoelen en -examenprogramma’s en zullenscholen ondersteuning krijgen om de nieuwe kerndoelen te implemen-teren.4 Daarnaast werkt de Gelijke Kansen Alliantie actief aancommunicatie over meertaligheid en het gebruik van thuistalen in hetonderwijs. Ook via het Masterplan basisvaardigheden is veel aandachtvoor thuistalen in relatie tot een goede beheersing van het Nederlands.Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) is eenwetenschappelijk onderbouwde vindplaats van kennis en heeft op dewebsite onderwijskennis.nl onderzoek, praktijkvoorbeelden enhandvatten voor het benutten van talige diversiteit beschikbaargemaakt. Ook de SLO voorziet in inspirerende lesideeën en informatieover meertaligheid.5 Ten slotte zijn op 24 september 2025 de herijktebekwaamheidseisen gepubliceerd. Hierin is expliciet opgenomen datde leraar dient te beschikken over (basale) kennis van het lesgeven aananderstalige leerlingen en over een (breed) handelingsrepertoire omhen effectief te ondersteunen.63.Breng wettelijke ruimte onder de aandacht.Ik ben het ermee eens dat scholen, opleidingen en voorzieningen voorkinderopvang op de hoogte zouden moeten zijn van de mogelijkhedendie wet- en regelgeving biedt. Ik zal dan ook onderzoeken hoe dit4Het gaat om de kerndoelen 1a,7a en 7b en de eindtermen in domein B, in het bijzonder ineindterm 11 (vmbo) en 12 (havo-vwo) over taalvariatie en -verandering.5Zie: Meertaligheid - SLO6Herijking bekwaamheidseisen leraar, september 2025, blz. 18.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 153 laagdrempelig gecommuniceerd kan worden als hulpmiddel voorleraren en docenten.«Meertalige ontwikkeling: een probleem of zegen?»Van uw Kamer kreeg ik het verzoek om in mijn reactie ook in te gaan opeen brief en meegezonden artikel «Meertalige ontwikkeling: een probleemof zegen?» De auteur van de brief, tevens co-auteur van het artikel, wilenige nuances bij het advies van Onderwijsraad aanbrengen. In het artikelwordt uiteen gezet dat leerlingen met een andere thuistaal bij de start vanhet basisonderwijs doorgaans een achterstand hebben in het Nederlandsten opzichte van leerlingen die thuis Nederlands spreken. Dit is nietzorgelijk, want hun taalvaardigheid ontwikkelt zich anders. De meestetweetalige leerlingen lopen deze achterstand in. Voorwaarde hiervoor isdat leerlingen veel worden blootgesteld aan de Nederlandse taal en hier,liefst vanaf de kleuterjaren, sterk onderwijs in krijgen. Dit punt ondersteunik volledig. Leerlingen met een anderstalige achtergrond moeten opschool zoveel mogelijk in aanraking komen met de Nederlandse taal enhierin goed onderwijs krijgen. Het benutten van talige diversiteit kanhierbij desgewenst worden ingezet als hulpmiddel.Tot slotIk wil de Onderwijsraad bedanken voor dit advies. Talige diversiteit is voorveel leraren en docenten onderdeel van de dagelijkse realiteit. Zij zijn opzoek naar manieren om leerlingen met andere thuistalen zo goed mogelijkte leren lezen, schrijven en rekenen. Zeker nu omgaan met meertaligheidonderdeel wordt van het curriculum is het van belang dat leraren hierbijworden ondersteund. Ik zie het advies als een waardevolle aanvulling opreeds ingezet beleid om leraren te ondersteunen om talige diversiteit tebenutten ten behoeve van het leren van en in het Nederlands.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VIII, nr. 154