Voortgang beschikbaarheid geneesmiddelen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 477GeneesmiddelenbeleidNr. 969 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 april 2026Met deze brief brengt het kabinet de Kamer op de hoogte van devoortgang op de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Sinds 2023rapporteert het kabinet hierover periodiek aan de Kamer.Passende zorg en de beschikbaarheid van geneesmiddelenHet kabinet werkt, samen met het veld, aan een verbeterde beschik-baarheid van geneesmiddelen. Dat doet het kabinet in een brederecontext: passende zorg moet de norm zijn voor het Nederlandsezorgstelsel. Het doel is om de zorg toegankelijk, betaalbaar en van goedekwaliteit te houden, nu en in de toekomst. Passende zorg betekent ook datgeneesmiddelen beschikbaar zijn voor patiënten die deze nodig hebben.Het is om die reden hoopvol om te zien dat het aantal geneesmiddelente-korten in 2025 voor het tweede jaar op rij is afgenomen. De ingezetterichting van afgelopen jaren lijkt te werken. Maar geneesmiddelentekortenraken nog steeds veel patiënten en kosten zorgverleners nog steeds veelwerk. Het kabinet zet zich daarom onverminderd in om tekorten zo veelmogelijk te voorkomen of op te lossen als ze er zijn.Geneesmiddelentekorten nemen af, maar treffen nog steeds veelpatiënten en zorgverlenersIn 2025 is het aantal gemelde geneesmiddelentekorten in Nederland voorhet tweede jaar op rij aanzienlijk gedaald. Dit is te zien in data van zowelgroothandels als apothekers.1, 2 Waar er in 2023 nog voor ruim 2.200geneesmiddelen een nieuw tekort werd gemeld, was dat aantal in 2024gedaald naar iets meer dan 1.500 nieuwe tekorten. In 2025 is deze trend1Strategies in Regulated Markets, januari, 2026. Kortere tekorten, inzicht in ontwikkeling.2KNMP, januari, 2026. Geneesmiddelentekorten in 2025. kst-29477-969ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9691 doorgezet en zijn er iets meer dan 1.100 nieuwe tekorten gemeld.3 Zowelhet totaal aantal tekorten als de duur ervan is afgenomen. Dit is positiefnieuws.Het is belangrijk om deze positieve ontwikkelingen in perspectief teplaatsen. Afgelopen jaar heeft het Meldpunt Geneesmiddelentekorten en-defecten (hierna: het Meldpunt) opnieuw diverse maatregelen moeteninzetten om geneesmiddelentekorten te voorkomen en de gevolgendaarvan te beperken.4 Toch ondervond in 2025 nog steeds bijna één op dedrie medicijngebruikers – circa 3,5 miljoen Nederlanders – de gevolgenvan tekorten.5 Ook dat is een daling, maar nog steeds krijgen patiëntenregelmatig te horen dat hun geneesmiddel niet beschikbaar is. Dit leidt totongerustheid bij hen. Het dagelijks oplossen van deze tekorten vergt ookeen aanzienlijke inzet van zorgpersoneel. Het oplossen van tekorten gaatdaarmee ten koste van tijd voor directe patiëntenzorg.Daarom blijft het noodzakelijk om oorzaken en gevolgen van tekorten aante pakken. Het verbeteren van de beschikbaarheid van geneesmiddelenblijft voor het kabinet een prioriteit. Het kabinet licht in deze brief de inzettoe en beschrijft de stand van zaken van al ingezette maatregelen.Leeswijzer aanpak geneesmiddelentekortenEerst wordt in deze brief ingegaan op de ontwikkelingen van enkeleomvangrijke trajecten die ook van invloed zijn op de beschikbaarheid vangeneesmiddelen. Hoewel deze trajecten bredere zorgthema’s behandelen,hebben ze ook (directe) gevolgen op de beschikbaarheid van geneesmid-delen. Onder deze trajecten worden het Aanvullend Zorg- en Welzijnsak-koord (AZWA) en de herziening van de Europese geneesmiddelenregel-geving genoemd.Vervolgens licht het kabinet de aanpak van geneesmiddelentekorten toeaan de hand van drie sporen:1.Het voorkomen van tekorten: hier worden maatregelen benoemd diezorgen voor meer leveringszekerheid van geneesmiddelen. Leverings-zekerheid betekent dat geneesmiddelen ongestoord geleverd kunnenworden. Dit vraagt om inzet op nationaal en internationaal niveau.2.Het voorbereid zijn op leveringsonderbrekingen: als geneesmiddelentijdelijk niet geleverd kunnen worden, dan hoeft dit niet altijd tot eentekort te leiden. Het kabinet beschrijft hier welke aspecten daaraanbijdragen en hoe deze worden versterkt.3.Het oplossen van tekorten wanneer ze zich voordoen: hier beschrijfthet kabinet de initiatieven die ervoor zorgen dat patiënten en zorgver-leners tijdens tekorten zo goed mogelijk worden geholpen en deimpact zo klein mogelijk wordt gehouden.Vergroten weerbaarheid Nederlandse zorgTot slot wordt stilgestaan bij de acties die het kabinet onderneemt om deweerbaarheid van de Nederlandse zorg te vergroten. De beschikbaarheidvan geneesmiddelen is essentieel voor de continuïteit van zorg tijdenscrisis. Internationale spanningen, conflicten en verstoringen in handels-en productieketens kunnen directe gevolgen hebben voor de levering vangeneesmiddelen in Nederland. Daarnaast neemt de vraag naar specifieke3Een tekort is in het rapport van de KNMP gedefinieerd als een geneesmiddel dat landelijkminimaal 14 dagen niet verkrijgbaar is.4Rapportage Meldpunt Geneesmiddelentekorten en -defecten 2025 | College ter Beoordeling vanGeneesmiddelen5KNMP, januari, 2026. Geneesmiddelentekorten in 2025.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9692 geneesmiddelen toe tijdens een crisis zoals een pandemie, een militairconflict of een klimaatramp.Dit vraagt om extra inspanningen van de maatschappij, maar ook van deoverheid.1. Beschikbaarheid van geneesmiddelen in AZWA en herzieningEuropese Geneesmiddelenregelgeving In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de voortgang van omvangrijketrajecten: het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en deherziening van de Europese geneesmiddelenregelgeving. Deze trajectenhebben niet alleen betrekking op de beschikbaarheid van geneesmid-delen, maar richten zich breder op onderwerpen binnen de zorg en deEuropese context. In de onderstaande paragrafen licht het kabinet deontwikkelingen toe die specifiek van invloed zijn op de beschikbaarheidvan geneesmiddelen.Beschikbaarheid van geneesmiddelen als onderdeel van hetAanvullend Zorg- en WelzijnsakkoordGeneesmiddelentekorten kennen uiteenlopende oorzaken en raken veelverschillende partijen. Een goede samenwerking met betrokken partijenen het maken van gezamenlijke afspraken zijn dan ook van groot belang.Daarom is op 8 september 2025 de verbetering van beschikbaarheid vangeneesmiddelen opgenomen in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord(AZWA).6 Het uitwerken van deze afspraken wordt gedaan met allepartijen uit de geneesmiddelenketen.7Na de ondertekening is gestart met de uitwerking van de zes afspraken.8Deze afspraken moeten de beschikbaarheid van bestaande geneesmid-delen voor patiënten verbeteren en stellen zorgverleners en apothekers instaat meer tijd aan hun zorgtaken te besteden. Dit gaat bijvoorbeeld omhet terugdringen van administratieve lasten als gevolg van tekorten. Ookwillen partijen de informatie voor patiënten over geneesmiddelentekortenverbeteren. Hierdoor zullen zorgverleners minder tijd kwijt zijn aan uitlegover tekorten. Een deel van de gemaakte afspraken sluit aan bij trajectendie al gestart zijn, zoals de verbetering van de inkoop van geneesmid-delen.6Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord ondertekend | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl. HetAZWA is ondertekend door de AZWA-partijen: ActiZ, De Nederlandse ggz, Federatie MedischSpecialisten (FMS), GGD GHOR Nederland, InEen, Landelijke Huisartsenvereniging (LHV),MIND, UMCNL (voorheen NFU), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), Patiëntenfe-deratie Nederland, Sociaal Werk Nederland (SWN), Vereniging van Nederlandse Gemeenten(VNG), Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), Zelfstandige KliniekenNederland (ZKN), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), en Zorgthuisnl.7Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ),Federatie Medisch Specialisten (FMS), Biosimilars en generieke geneesmiddelenindustrieNederland (Bogin), Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), Inspectie Gezondheidszorg enJeugd (IGJ), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), BG Pharma, College ter Beoordeling vanGeneesmiddelen (CBG), Associatie van Ketenapotheken (ASKA), OptimaFarma, KoninklijkeNederlandse Maatschappij der Pharmacie (KNMP), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapo-thekers (NVZA), UMCNL (voorheen NFU), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), PatiëntenfederatieNederland, Nederlandse Apothekers Collectief (NApCo), Vereniging Innovatieve Geneesmid-delen (VIG), Generieke Leveranciers Nederland (GLN), Zorginstituut Nederland (ZIN),HollandBio.8Afspraken onder E5 van het AZWA: We verbeteren toegang tot bestaande geneesmiddelenvoor patiënten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9693 Naast de zes gemaakte AZWA afspraken, zien partijen uit de geneesmid-delenketen en het kabinet dat er aanvullende kansen liggen om onzegezamenlijke inzet te versterken. Daarom zijn er nog zes aanvullendeafspraken gemaakt om de beschikbaarheid van geneesmiddelen teverbeteren. Er wordt op dit moment gewerkt aan een werkagenda vooralle afspraken. Het kabinet streeft ernaar om de Kamer in het derdekwartaal van 2026 te informeren over de inhoud van de aanvullendeafspraken en de werkagenda.9Beschikbaarheid van geneesmiddelen als onderdeel van deherziening van de Europese geneesmiddelenregelgevingOp 13 maart 2026 heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over deuitkomsten van de onderhandelingen over de herziening van de Europesegeneesmiddelenregelgeving.10 Tijdens de onderhandelingen was deNederlandse inzet onder meer gericht op de beschikbaarheid vangeneesmiddelen. Hier worden de resultaten besproken over de onder-werpen «verplicht melden van tijdelijke leveringsonderbrekingen» enapotheekbereidingen.Verplicht melden van tijdelijke leveringsonderbrekingenIn het voorlopig politiek akkoord van de nieuwe Europese geneesmidde-lenregelgeving11 is overeengekomen handelsvergunningshouders teverplichten om tijdelijke leveringsonderbrekingen zes maanden van tevoren te melden in plaats van twee maanden. Het kabinet is tegen ditvoorstel, omdat dit leidt tot een toename van zekerheidshalve meldingenbij het Meldpunt. Daarbij verhoogt dit onnodig de administratieve lastenvoor bedrijven en autoriteiten. Het kabinet heeft contact met handelsver-gunningshouders over de aanpassing van de meldtermijn.Op 23 september 2025 heeft de voormalig Minister van VWS de Kamergeïnformeerd dat het wetstraject over het openbaar maken van meldingenvan leveringsonderbrekingen door handelsvergunningshouders wordtgepauzeerd.12 De verplichting voor het openbaar maken van leveringson-derbrekingen volgt uit de herziening van de Europese geneesmiddelenre-gelgeving. Voor de verplichting, dat lidstaten een nationale website voortekorten hebben, geldt een kortere implementatietermijn dan de algeheletermijn. Dit zal zes maanden na inwerkingtreding van de verordeningingaan. Het kabinet zal hier de komende periode in nauwe samenwerkingmet het CBG uitvoering aan geven.ApotheekbereidingenIn Nederland wordt in principe gebruik gemaakt van geregistreerdegeneesmiddelen. De uitzondering hierop is dat apotheken geneesmid-delen mogen maken voor hun eigen patiënten. Dit zijn apotheekberei-dingen.9In het CD Hulp- en geneesmiddelenbeleid op 1 oktober 2025 heb ik toegezegd de Kamer naderte informeren over de uitkomsten van het gesprek in het AZWA over het aandachtspunt inzakeuniforme afspraken over de vergoedingstermijnen in het geval van wisseling van preferentproduct/geneesmiddelen. De gesprekken over de afspraak zijn op dit moment in volle gang.Hierdoor is het nog niet mogelijk om inhoudelijk in te gaan op de afspraak. Ik informeer deKamer over de inhoud van de afspraak als ik de Kamer informeer over de werkagenda in Q3van 2026.10Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 96811Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 96812Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 949Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9694 Niet elke apotheek heeft de expertise of faciliteiten om elke benodigdeapotheekbereiding voor haar eigen patiënt te maken. In dat geval is hetbelangrijk dat zij hun patiënten bereidingen kunnen aanbieden van andereapotheken die deze expertise of faciliteiten wel hebben. Een dergelijke«doorgeleverde» bereiding is onder de huidige Europese Geneesmidde-lenrichtlijn niet mogelijk. Daarom wordt dit in Nederland alleen onderstrikte voorwaarden gedoogd wanneer er geen geregistreerde alterna-tieven voor dat geneesmiddel beschikbaar zijn.Het is belangrijk dat patiënten in de toekomst kunnen blijven beschikkenover geneesmiddelen, ook als er tekorten zijn of geneesmiddelen niet opde Nederlandse markt zijn geregistreerd. Tijdens de onderhandelingenover de nieuwe Europese geneesmiddelenregelgeving heeft Nederlandeen trekkersrol opgenomen om ervoor te zorgen dat er, onder duidelijkeen strikte voorwaarden, in meer situaties dan nu bereidingen van anderenkunnen worden ingezet.Het voorlopig politiek akkoord13 bevat een wettelijke basis voor de inzetvan bereidingen bij met name tekorten. Deze regeling is niet hetzelfde alsde huidige Nederlandse gedoogpraktijk, maar creëert wel meer mogelijk-heden om in specifieke omstandigheden en onder passende voorwaardenapotheken toe te staan bereidingen van anderen te betrekken.2. Aanpak van geneesmiddelentekorten Het kabinet licht de aanpak van geneesmiddelentekorten toe aan de handvan drie sporen, namelijk het voorkomen van tekorten, het voorbereid zijnop leveringsonderbrekingen en het oplossen van tekorten.2.1 Voorkomen van tekorten Geneesmiddelentekorten wil het kabinet uiteraard zoveel mogelijkvoorkomen. Dit doet het kabinet door in te zetten op de verbeterdeleveringszekerheid van geneesmiddelen. Daarmee zorgen we dat nadeligeeffecten voor patiënten en zorgverleners helemaal niet optreden. Zowelnationaal als internationaal wordt door verschillende partijen hieraangewerkt.Nationale inzetVoor de nationale inzet kijkt het kabinet, onder meer samen met zorgver-zekeraars, groothandels, apothekers en ziekenhuizen, naar het eigen prijs-en vergoedingsinstrumentarium en het inkoopbeleid van zorgverzekeraarsen ziekenhuizen. Tegelijkertijd zet het kabinet in op het versterken vanleveringsketens en het stimuleren van productie van kritieke geneesmid-delen in Nederland of Europa.Herziening van de Wet geneesmiddelenprijzen en het geneesmiddelenver-goedingssysteemOp grond van de Wet geneesmiddelprijzen (Wgp) worden maximum-prijzen vastgesteld voor geneesmiddelen. Deze maximumprijzen wordenelk half jaar opnieuw vastgesteld en weer in lijn gebracht met de prijzen inde vier referentielanden: de halfjaarlijkse herijkingen. Daarmee is de Wgpeen belangrijk instrument om de uitgaven aan geneesmiddelen tebeheersen. Deze wet dateert van 1996 en is aan herziening toe. Zo is er deafgelopen 30 jaar onder andere meer prijsconcurrentie ontstaan enhanteren zorgverzekeraars en zorginkopers meer inkoopbeleid. De13Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 968Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9695 veranderde geneesmiddelenmarkt maakt dat opnieuw bekeken moetworden hoe dit prijsinstrument doelmatig en doeltreffend ingezet kanblijven worden. Bovendien zijn er aanwijzingen dat prijsdruk vanuit deWgp een risico kan vormen voor de beschikbaarheid van bepaaldegeneesmiddelen. Op dit moment geldt dan ook nog de tijdelijke mitige-rende maatregel binnen de Wgp in afwachting van de herziening.14 Opgrond van deze voorzorgsmaatregel worden de maximumprijzen vangeneesmiddelen met een relatief lage omzet op verzoek met 15%verhoogd. De herziening van de Wgp maakt ook onderdeel uit van deafspraken die zijn gemaakt binnen het AZWA.Als belangrijk onderdeel van de herziening wordt verkend of onderbepaalde voorwaarden prijsdruk vanuit de Wgp verminderd kan wordenom zo de prijsstelling meer aan marktpartijen over te laten.Ook wordt ingezet op meer stabiele maximumprijzen door de ongewensteinvloed van wisselkoersschommelingen op de maximumprijzen tedempen.15 Deze onderwerpen maken onderdeel uit van een bredeherziening van de Wgp waarbij ook veldpartijen worden betrokken. Hetzorgvuldig uitwerken van mogelijke wijzigingen en het doorlopen van hetwetstraject kost tijd. De nieuwe (herziene) Wgp zal dan ook op zijn vroegstper 1 januari 2029 in werking treden.De herziening van de Wgp hangt samen met de herziening van hetgeneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Waar de Wgp de prijzen vangeneesmiddelen reguleert, begrenst het GVS de vergoeding vanextramurale geneesmiddelen. Als geneesmiddelen uitwisselbaar zijn,worden ze gegroepeerd in clusters in bijlage 1A van het GVS. Elkgeneesmiddel in zo’n cluster krijgt een vergoedingslimiet. Wanneer eengeneesmiddel hoger geprijsd is dan de vergoedingslimiet, betaalt depatiënt het verschil als bijbetaling uit eigen portemonnee.Het GVS dateert van 1991. De laatste grote wijziging is uitgevoerd in 1999.Het GVS kent daarom verouderde vergoedingslimieten en is nietaangepast op andere instrumenten die de uitgaven beheersen, zoals deWgp en het inkoopbeleid van zorgverzekeraars. Er zijn aanwijzingen datde vergoedingslimieten in het GVS in bepaalde gevallen de beschik-baarheid van geneesmiddelen beperken. Dit is, samen met de afgenomeneffectiviteit van het GVS, een van de redenen om het systeem te herzien.De afgelopen jaren is meermaals geprobeerd het GVS te moderniseren,maar door de potentieel grote impact op de beschikbaarheid vangeneesmiddelen en de werklast van zorgverleners is dit traject in 2023definitief stopgezet. Het kabinet werkt op dit moment aan een nieuweinvulling van de GVS-herziening. Vorig jaar heeft mijn voorganger hiereen brief over gestuurd aan de Tweede Kamer.16 Omdat het GVS invloedheeft op de prijzen van geneesmiddelen en de Wgp ook ingrijpt op degeneesmiddelenprijzen, is het belangrijk om de beide herzieningen insamenhang te bezien. De Tweede Kamer zal nog voor de zomer uitge-breider geïnformeerd worden over de beide trajecten en de voortgang.14Tijdelijke beleidsregel maximumprijzen geneesmiddelen 202415Twee van de Wgp-referentielanden zijn geen eurolanden. Dit maakt dat de geneesmiddelen-prijzen in deze landen omgerekend moeten worden naar euro’s. Door de huidige systematiekwaarmee wordt omgerekend naar euro’s kunnen wisselkoersschommelingen leiden tot relatiefiets grote maximumprijsfluctuaties.16Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 938Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9696 Verbeteren van het inkoopbeleidHet inkoopbeleid van partijen zoals ziekenhuizen, groothandels ofzorgverzekeraars kan effect hebben op de beschikbaarheid van genees-middelen. Inkoopbeleid kan bijdragen aan de toegankelijkheid enbeschikbaarheid van geneesmiddelen voor de patiënt, bijvoorbeelddoordat een inkoper leveringsgaranties afspreekt met de leverancier. Maarinkoopbeleid kan ook leiden tot een afname van de beschikbaarheid vangeneesmiddelen, bijvoorbeeld wanneer alle inkopers een bepaald productvoor een lange tijd bij dezelfde leverancier inkopen. Dan kan het voorandere leveranciers onaantrekkelijk worden om dat product nog op deNederlandse markt te houden. De leverancier heeft immers geen kopersvoor zijn product, maar wel allerlei kosten.Samen met partijen vertegenwoordigd in de werkgroep VerbeterenBeschikbaarheid Geneesmiddelen17 wil het kabinet de nadelige effectenverminderen.Hierbij geeft het kabinet de Kamer een update van de laatste ontwikke-lingen.a. Evaluatie van het preferentiebeleid Op 22 april 2025 heeft de Kamer via een motie van de leden DaniëlleJansen (NSC) en Tielen (VVD) verzocht om een onafhankelijke evaluatievan de baten en lasten van het preferentiebeleid.18 Door middel van debijlage bij de vorige voortgangsbrief19 is de Kamer geïnformeerd over decontouren van deze evaluatie. De evaluatie heeft tot doel om inzicht tebieden in de effecten, kosten en baten van het preferentiebeleid zoals datop dit moment door zorgverzekeraars wordt uitgevoerd. De uitkomstenvan de evaluatie kunnen richting geven aan beleidskeuzes en aan hethandelen van betrokken partijen in de geneesmiddelenketen.In het Commissiedebat Hulp- en Geneesmiddelenbeleid van 1 oktober2025 is toegezegd om de Kamer dit voorjaar te informeren over devoortgang en planning van de evaluatie van het preferentiebeleid. Dietoezegging komt het kabinet in deze brief na.De evaluatie bestaat uit drie fasen:1.Het opstellen van hypotheses over de effecten van het preferentiebe-leid en het in kaart brengen van bruikbare databronnen. Deze fase isinmiddels afgerond.2.Het onafhankelijk toetsen van de opgestelde hypotheses aan de handvan data en modellen en het uitvoeren van een kosten-batenanalyse.De verwachting is dat het uitvoerende bureau het onderzoek in dezomer van 2026 afrondt.3.Het formuleren van een beleidsadvies. Dit advies bouwt voort op deuitkomsten van de kosten-batenanalyse. Deze fase start na de zomer.Bij de evaluatie betrekken de onderzoekers ook de effecten van deafspraken die al tussen partijen zijn gemaakt ter verbetering van hetpreferentiebeleid. Denk bijvoorbeeld aan de effecten van de LeidraadVerantwoord Wisselen, de afspraken van de «Taakgroep Preferentie-17In de Werkgroep Verbeteren Beschikbaarheid Geneesmiddelen zijn de volgende partijenvertegenwoordigd: ASKA, BG Pharma, BOGIN, CBG, FMS, GLN, HollandBio, IGJ, KNMP, LCG,LHV, NApCo, UMCNL (voorheen NFU), NHG, NVZ, NVZA, Optima Farma, PatiëntenfederatieNederland, VIG, VWS, ZN.18Kamerstukken II, 2045–2025, 36 682, nr. 1119Bijlage «Werken aan het preferentiebeleid»Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9697 beleid» over slimmere inkoopcycli, en de afspraken tussen zorgverzeke-raars en groothandels over de bekostiging van distributie en voorraad-beheer.20 Het kabinet verwacht de Kamer eind 2026 te informeren over deuitkomsten van de evaluatie.b. Samenwerken aan inkoopkaders voor betere beschikbaarheid Verschillende partijen in de keten, zoals zorgverzekeraars, groothandels enziekenhuizen, hebben met de wijze waarop zij geneesmiddelen inkopeninvloed op de beschikbaarheid van geneesmiddelen. In 2024 is daarom detaakgroep «Geneesmiddeleninkoop en Beschikbaarheid» opgericht.In deze taakgroep werken alle betrokken partijen (leveranciers, groot-handels, ziekenhuizen, zorgverzekeraars en apotheken) samen aangezamenlijke inkoopkaders die in een inkoopleidraad bij elkaar wordengebracht. Het doel van de leidraad is om ongewenste effecten in de ketenop de beschikbaarheid van geneesmiddelen te voorkomen. De inzet wasom deze vanaf voorjaar 2026 te implementeren. In de voortgang isgebleken dat de oorspronkelijke planning helaas niet haalbaar is.De taakgroep is de afgelopen periode actief geweest met het verderuitwerken van gezamenlijke inkoopkaders. De inhoud en afbakening zijninmiddels afgestemd, en enkele onderdelen worden nog verder uitge-werkt.Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor de volgende stap: consul-tatie van de achterban. Deze vervolgfase vraagt extra tijd voor verdereafstemming en besluitvorming. Partijen blijven betrokken en positief overde verdere uitwerking. Met deze update doet het kabinet de toezegging uitde vorige voortgangsbrief21 om de Kamer op de hoogte te houden van devoortgang van de inkoopleidraad gestand.Zorgplicht van zorgverzekeraars voor tijdige beschikbaarheid vangeneesmiddelenIn de vorige voortgangsbrief22 is de Kamer geïnformeerd over deinspanningen die zorgverzekeraars binnen hun zorgplicht moeten leverenom tekorten te voorkomen of beheersbaar te houden. In de zomer 2025heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die toezicht houdt op denaleving van de zorgplicht, de resultaten van diens onderzoek naar deinspanningen van zorgverzekeraars bekend gemaakt.23 Voor het oplossenvan tekorten is een gezamenlijke aanpak nodig. Vanwege diens zorgplichtis de zorgverzekeraar verantwoordelijk voor tijdige toegang tot genees-middelen voor hun verzekerden, voor zover hun invloedssfeer reikt. DeNZa ziet mogelijkheden tot verbetering van de inzet van zorgverzekeraars.Net als in andere zorgsectoren verwacht de NZa ook in de geneesmidde-lensector dat zorgverzekeraars de regie nemen. Zorgverzekeraars moetenzorgen dat ze meer en scherper inzicht krijgen in de zorgvraag en in debeschikbare hoeveelheid geneesmiddelen. Dat is nodig om tijdig in tekunnen grijpen, bijvoorbeeld in geval van een dreigend tekort. Om eensterke informatiepositie te krijgen hebben zorgverzekeraars andere20Hierbij geef ik uitvoering aan de toezegging om vinger aan de pols te houden ten aanzien vanslimmere inkoopcycli n.a.v. het Dertigledendebat over het tekort aan medicijnen op 7 maart2024 (Dertigledendebat over het tekort aan medicijnen | Tweede Kamer der Staten-Generaal).21Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 93922Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 93923Zie nieuwbericht Verbeteringen mogelijk voor zorgplicht op geneesmiddelen | NederlandseZorgautoriteit en brief van de NZa aan de zorgverzekeraars en Zorgverzekeraars Nederland(ZN) https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_792794_22/1/.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9698 partijen nodig. De NZa roept alle stakeholders op om zorgverzekeraars tehelpen. Dat is in ieders belang.De NZa schept op deze manier meer duidelijkheid over de rol en deverantwoordelijkheid van zorgverzekeraars. De NZa heeft laten weten datzorgverzekeraars sinds afgelopen zomer inderdaad stappen hebben gezet.Zorgverzekeraars kijken naar de mogelijkheden die er nog zijn om debeschikbaarheid van generieke geneesmiddelen te bevorderen. Bijvoor-beeld door hun informatieposities onderling te delen. Dit zijn volgens deNZa goede stappen. De volgende stap is dat zorgverzekeraars samen metandere partijen zorgen voor een betere beschikbaarheid van geneesmid-delen.Zorgverzekeraars Nederland (ZN) bevestigt dat diens leden hun verant-woordelijkheid nemen en blijven nemen. ZN wijst daarbij ook op deafspraken die haar leden al eerder hebben gemaakt om de beschik-baarheid van geneesmiddelen te verbeteren. Bijvoorbeeld over aanpas-singen in het preferentiebeleid en over de bekostiging van groothandelsvoor distributie en voorraad. Ook benadrukt ZN dat de beschikbaarheidvan geneesmiddelen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is, die in deAZWA-afspraken door het hele veld is omarmd. Een eenduidig encompleet beeld van de tekorten is essentieel voor zorgverzekeraars omhun regierol te vervullen.Zelf gaan zorgverzekeraars snel een gezamenlijk en actueel overzichtbieden in welke producten ieder van hen vergoedt. Apothekers enverzekerden weten zo bij een tekort van een bepaald merk direct welkmerk wel vergoed wordt.Stimuleren van productie dichtbij huisOok werkt het kabinet aan een verbeterde beschikbaarheid door productiedichtbij huis te stimuleren. Dat sluit aan op het standpunt uit het Coalitie-akkoord om in te zetten op meer productie binnen Europa om zogeneesmiddelentekorten tegen te gaan.24 Hierbij ligt de nadruk op kritiekegeneesmiddelen.25 Dit zijn voor een groot deel generieke geneesmid-delen. Een generiek geneesmiddel is een medicijn dat dezelfde werkzamestof bevat als een bekend merkmedicijn, waarvan het patent is verlopen.Generieke medicijnen zijn meestal goedkoper dan het merkmedicijn. Deproductie van dit soort geneesmiddelen vindt steeds meer plaats buitenEuropa.26 Nederlandse producenten van generieke geneesmiddelengeven aan dat het voor hen moeilijk is om te concurreren met landenbuiten Europa. Zij wijzen op de hoge loonkosten, milieueisen en energie-prijzen in Europa. Als Nederlandse producenten van kritieke geneesmid-delen de deuren sluiten, vergroot dat onze afhankelijkheid van landenbuiten Europa. Dat wil het kabinet waar mogelijk voorkomen.Het kabinet zet zich op verschillende vlakken in om productie van kritiekegeneesmiddelen in Nederland te bevorderen. Ten eerste werk ik samenmet de Minister van Economische Zaken. Conform de brief van deMinister van EZ over het nieuwe industriebeleid27 wordt ingezet op deversterking van zes markten. Hiervan zijn de markten «biotechnologie» en«innovatieve chemie» van belang voor de ontwikkeling en productie vangeneesmiddelen. Het behouden en opbouwen van capaciteiten op deze24Aan de slag – Coalitieakkoord 2026–203025Op basis van de Nederlandse lijst kritieke geneesmiddelen 2025 (Lijst kritieke geneesmiddelen| Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen)26COM(2025) 102 final.27Kamerstukken II, 2025–2026, 29 826, nr. 277Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9699 markten draagt ook bij aan het verminderen van strategische afhankelijk-heden. Per markt werkt de Minister van EZ een actieprogramma uit. Ik zalbij de uitwerking daarvan de eerdergenoemde knelpunten voor Neder-landse producenten onder de aandacht brengen. Ook laat het kabinet ditjaar een onderzoek uitvoeren naar de milieueisen voor geneesmiddelen-producenten binnen en buiten Europa. Dat inzicht helpt om de uitda-gingen van de geneesmiddelenproductiesector op dit gebied beter inkaart te brengen.Innovatie van productieprocessen om beschikbaarheid te verbeterenHet innoveren van productieprocessen helpt producenten hun geneesmid-delen efficiënter, energiezuiniger of flexibeler te produceren.Zo kunnen zij beter concurreren met landen buiten Europa en kanproductie binnen Europa blijven plaatsvinden. Verschillende initiatievendragen hieraan bij. Zo lopen momenteel drie (deels) Nederlandseprojecten binnen de Important Projects of Common European InterestMed4Cure (IPCEI Med4Cure).28 Deze projecten ontvangen subsidie vanuithet Ministerie van VWS voor het ontwikkelen van innovatieve productie-processen voor geneesmiddelen.Daarnaast is de Kennis- en Innovatieagenda Gezondheid & Zorg29uitgebreid met het thema leveringszekerheid van medische producten.Hiermee wordt beoogd publiek-private samenwerkingen te stimulerenvoor innovaties die de geneesmiddelenketen minder kwetsbaar maken.Behoud registraties kritieke geneesmiddelenIeder jaar worden registraties van geneesmiddelen in Nederlandingetrokken door handelsvergunninghouders. Meestal zijn er voldoendealternatieven. Of zijn deze geneesmiddelen door toepassing van nieuwebehandelmethoden niet meer nodig in de behandeling. Maar in enkelegevallen vormt het een probleem voor de patiënt. Dit zijn onwenselijkedoorhalingen van registraties. In de vorige voortgangsbrief is aangegevente onderzoeken hoe onwenselijke doorhalingen voorkomen kunnenworden. Binnen het AZWA is daarom een afspraak gemaakt met koepelsvan zorgaanbieders, zorgprofessionals, zorgverzekeraars en leveranciers.De partijen zetten zich in om gezamenlijk te voorkomen dat doorhalingvan registraties leidt tot onwenselijke verschraling van het aanbod.Tegelijkertijd onderzoekt het kabinet maatregelen om in urgente gevallenzelf actie te ondernemen om registraties van kritieke geneesmiddelen tebehouden.Internationale inzetIn dit hoofdstuk licht het kabinet de ontwikkelingen op internationaalgebied toe. Nederland werkt binnen de Europese Unie samen met anderelidstaten om de beschikbaarheid van geneesmiddelen te verbeteren.Andere lidstaten ervaren, net als Nederland, regelmatig geneesmiddelen-tekorten. Daarnaast is de geneesmiddelenketen internationaal verweven.28Med4Cure is een Important Project of Common European Interest (IPCEI). Onder Med4Curevallen 14 projecten met deelname vanuit tien verschillende lidstaten. De projecten dragen metonderzoek en innovatie bij aan het verbeteren van medicijnontwikkeling en aan de ontwik-keling van nieuwe productieprocessen.29De Kennis- en Innovatie Agenda Gezondheid & Zorg is onderdeel van missiegedreveninnovatiebeleid (MIB) van het Ministerie van EZ. De kern van het MIB is om via publiek-privatesamenwerkingen te starten om te komen tot innovaties die bijdragen aan maatschappelijkedoelen. Bedrijfsleven en onderwijsinstellingen zijn aangesloten bij de KIA, hun inzet iscruciaal.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96910 Op Europees niveau worden daarom verschillende acties ondernomen omde productie van geneesmiddelen in de Europese Unie te stimuleren.Europese samenwerking is belangrijk om de beschikbaarheid langscomplexe leveringsketens te verbeteren en gezamenlijk tekorten van(kritieke) medicijnen te voorkomen. Volledige onafhankelijkheid van derdelanden is niet mogelijk. Daarom blijft Nederland ook buiten Europainternationale partnerschappen en samenwerking actief opzoeken.Voortgang onderhandelingen over de Verordening kritieke geneesmid-delenDe Europese ambitie om de Europese productie te versterken krijgt vormmet de voorgestelde Verordening kritieke geneesmiddelen (CriticalMedicines Act, CMA).30 Deze verordening heeft als doel om de leverings-zekerheid en beschikbaarheid van kritieke geneesmiddelen te versterkenen de toegankelijkheid van andere geneesmiddelen van gemeenschap-pelijk belang te verbeteren.In december 2025 is de Kamer geïnformeerd over zowel het raads-mandaat als de behaalde resultaten voor Nederland.31 Het raadsmandaatdient als basis voor verdere onderhandelingen in de triloogfase tussen deRaad, het Europees Parlement en de Europese Commissie. Op 20 januari2026 heeft het Europees Parlement haar positie over de verordeningbepaald.32 In februari 2026 zijn de trilogen gestart. Conform de informatie-afspraken blijft het kabinet de Kamer informeren over de voortgang vande onderhandelingen.Vragen vaste Kamercommissie VWS over geneesmiddelenvoorziening inde Europese UnieDe vaste Kamercommissie van VWS heeft de voormalig Minister van VWSverzocht om een toelichting te geven op drie geïdentificeerde aandachts-punten die voortvloeien uit het tussentijdsverslag van de EU-rapporteursover de Europese geneesmiddelenregelgeving.33Ten eerste is gevraagd een toelichting te geven op de rol van Nederlandten aanzien van de Europese strategische autonomie op het gebied vanvolksgezondheid. Het kabinet onderschrijft het belang van een sterke enweerbare Europese geneesmiddelenvoorziening. Het kabinet zet zich inom de strategische autonomie van Europa te versterken. Dat is in nauwesamenwerking met de Europese Commissie en andere lidstaten. Zodraagt Nederland bij aan gerichte Europese maatregelen om de productie-capaciteit in de Europese Unie te vergroten en de toeleveringsketens tediversifiëren. Denk bijvoorbeeld aan deelname aan de eerdergenoemdeEuropese subsidieregeling IPCEI Med4Cure, waar lidstaten door middelvan subsidies innovatieve productieprocessen van geneesmiddelenstimuleren. Er komen meer maatregelen aan ter versterking van deproductie met het hierboven genoemde voorstel voor een Verordeningkritieke geneesmiddelen. Deze voorgestelde verordening is aanvullend opde herziening van de Europese geneesmiddelenregelgeving. Dit pakketaan maatregelen moet samen leiden tot sterke toeleveringsketens enbetere bescherming tegen tekorten in de Europese Unie.30COM(2025) 102 final.31Kamerstukken II, 2025–2026, 36 365, nr. 832P10_TA(2026)000133Besluitenlijst van de procedurevergadering van woensdag 24 september 2025 (2025D41644).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96911 Ook vraagt de vaste Kamercommissie van VWS om de effecten van debepalingen in de Verordening kritieke geneesmiddelen op het nationalezorgsysteem in kaart te brengen. Voor het opstellen van het Commissie-voorstel voor deze verordening heeft de Europese Commissie afgezienvan een impactanalyse vanwege de hoge urgentie. Wel heeft de EuropeseCommissie brede consultaties uitgevoerd voorafgaand aan het voorstel.Het kabinet blijft tijdens de triloogfase het nodige doen om een beeld tekrijgen van de effecten van het voorstel, zodat die kunnen meegewogen inhet definitief oordeel van het kabinet. Het is te verwachten dat deVerordening kritieke geneesmiddelen bijdraagt aan leveringszekerheidvan kritieke geneesmiddelen en aan de verbetering van de beschik-baarheid van kritieke geneesmiddelen.Tot slot is gevraagd om een toelichting op milieueisen die gelden voorproducenten binnen de Europese Unie, en hoe wordt omgegaan met deeisen aan producten uit derde landen. Het kabinet gaat hiervoor eenonderzoek laten doen.Het onderzoek moet een vergelijking maken tussen milieuregels binnenen buiten de Europese Unie. Hierbij wordt rekening gehouden metoplopende schaarste aan kritieke grondstoffen.IndiaAanvullend op de acties die ondernomen worden om de productie in deEuropese Unie te stimuleren, blijft het kabinet investeren in de relatie metgrote producerende landen. Mijn voorganger heeft met het Memorandumof Understanding (MoU) met het Indiase Department of Pharmaceuticalsverdere invulling gegeven aan de samenwerking met India.34Met het afsluiten van dit MoU is met de Indiase overheid een basis gelegdvoor meer samenwerking tussen bijvoorbeeld Nederlandse en Indiaseonderzoeks- en kennisinstellingen op het gebied van medische producten.India en Nederland delen bijvoorbeeld de ambitie strategische afhankelijk-heden te verminderen. Tijdens het bezoek van de Minister van Buiten-landse Zaken in december 2025 aan India, werd dit MoU nogmaals doorbeide landen verwelkomd en bevestigd. Naar verwachting vindt in mei2026 een eerste Joint Working Group van Indiase en Nederlandseoverheidsvertegenwoordigers plaats, om afspraken te maken over deacties die onder het MoU worden uitgevoerd. Gedacht wordt aan hetopzetten en versterken van de samenwerking tussen academische centradie aan humane geneesmiddelenontwikkeling werken. Daarnaast is hetkabinet voornemens om wederom Indiase inspecteurs te trainen in hetBiotech Training Facility te Leiden. Een sterkere Indiase inspectiedienstkan bijdragen aan betere leveringszekerheid door kwaliteitsissues in deproductieketen eerder en beter te signaleren en waar nodig op te treden.2.2. Voorbereid zijn op leveringsonderbrekingen De geneesmiddelenketen is internationaal verweven en complex. Niet elkeleveringsonderbreking en een daaropvolgend tekort kan wordenvoorkomen. Daarom zet het kabinet acties in om zo veel als mogelijkvoorbereid te zijn op leveringsonderbrekingen. Ten eerste zijn voorradenvan geneesmiddelen aangelegd. Op die manier ontstaat er een buffer omleveringsonderbrekingen op te vangen. Ook wordt een kwetsbaarheden-analyse uitgevoerd om beter inzicht te krijgen in waar kwetsbaarheden inde leveringsketen van geneesmiddelen zitten. Ten slotte wil het kabinet34Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 939Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96912 meer inzicht krijgen in leveringsonderbrekingen door middel vanmeldingen en data-uitwisseling.Aanleggen extra voorraden kritieke geneesmiddelenVoorraden van geneesmiddelen kunnen tijdelijke leveringsonderbrekingenoverbruggen en gevolgen voor patiënten en zorgverleners voorkomen. Inseptember 2025 is de Kamer geïnformeerd dat de volgesorteerdegroothandels een subsidieaanvraag hadden ingediend voor het aanleggenvan een extra voorraad kritieke geneesmiddelen.35 Deze aanvraag volgdeop het besluit om extra voorraden aan te leggen van geneesmiddelen diezijn opgenomen op de Nederlands lijst kritieke geneesmiddelen.36Het betreft een extra voorraad van vier weken voor geneesmiddelen in derode categorie en drie weken van geneesmiddelen in de oranje categorievan deze lijst.37 Voor beide categorieën zijn dit alleen geneesmiddelen meteen apotheekinkoopprijs onder € 15. Deze subsidie is inmiddelstoegekend. De volgesorteerde groothandels zijn begonnen met deopbouw van deze extra voorraad. De verwachting is dat in de loop van2026 het gewenste peil van de extra voorraad bereikt wordt.Eind vorig jaar heeft adviesbureau Strategies in Regulated Markets (SiRM)een onderzoek uitgevoerd naar het effect van deze extra voorraden op debeschikbaarheid van geneesmiddelen.38 Dit is gedaan in opdracht vanbranchevereniging BG Pharma. SiRM constateerde een verbetering in hetaantal geneesmiddelentekorten in 2025 bij de volgesorteerde groot-handels.39De grootste verbetering is zichtbaar bij geneesmiddelen waarvoor eenextra voorraad is aangelegd, onder andere met subsidie die is verstrektvoor antibiotica en salbutamol. Dit onderstreept nogmaals het besluit omde subsidie voor een extra voorraad van kritieke geneesmiddelen teverstrekken en voorraden te vergroten.Kwetsbaarheden: inzicht in Nederlandse leveringsketenHet identificeren van kwetsbaarheden in de keten van geneesmiddelenkan bijdragen aan het gerichter aanpakken en voorkomen van beschik-baarheidsproblemen. In de vorige voortgangsbrief40 heeft mijnvoorganger de Kamer geïnformeerd niet zelf een analyse van kwetsbaar-heden in de leveringsketen uit te voeren, maar aan te sluiten bij het noglopende project MOSUPPAN.41 Dit project wordt naar verwachting in dezomer van 2026 afgerond.In dit project worden voorspelmodellen ontwikkeld om beter inzicht tekrijgen in de Nederlandse leveringsketen. De voorspelmodellen biedennaar verwachting nuttige input voor beleidsontwikkeling op het gebiedvan productie dichtbij huis, prijs- en inkoopbeleid en het inzetten vanmaatregelen om geneesmiddelentekorten te mitigeren. Dit inzicht kanbijdragen aan het versterken van de keten en zo helpen om tekorten terug35Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 94936Lijst kritieke geneesmiddelen | Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen37Zowel van de lijst voor volwassenen, alsmede de lijst voor kinderen38Geneesmiddelentekorten dalen fors | SiRM39Definitie van tekorten volgens het SiRM rapport: een aaneengesloten reeks van tekortmel-dingen door twee of meer groothandels.40Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 93941https://projecten.zonmw.nl/nl/project/modeleren-van-supply-chain-best-practices-voor-betere-pandemische-paraatheid-de-farmacieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96913 te dringen. Het kabinet gaat in gesprek met de onderzoekers en neemtwaar mogelijk de resultaten mee in de beleidsvorming.Meldplicht en publicatie meldingen van leveringsonderbrekingenHet afgelopen jaar heeft mijn voorganger met input van het College terBeoordeling van Geneesmiddelen en de Inspectie Gezondheidszorg enJeugd (IGJ) gewerkt aan een beleidsregel meldplicht tijdelijke leverings-onderbrekingen van geneesmiddelen (hierna: de beleidsregel). Debeleidsregel is op 5 december 2025 gepubliceerd in de Staatscourant42 entreedt per 1 april 2026 in werking. De beleidsregel biedt meer duidelijkheidaan handelsvergunninghouders wanneer zij een melding moeten doen bijhet Meldpunt, maar ook wanneer er uitzonderingen voor het meldenoptreden. Deze verduidelijkingen moeten ervoor zorgen dat zekerheids-halve meldingen bij het Meldpunt afnemen. Hierdoor kan het Meldpuntzich richten op die leveringsonderbrekingen waarbij de inzet van hetMeldpunt de meeste meerwaarde heeft.Bij de totstandkoming van de beleidsregel zijn betrokken koepelorga-nisaties43 geconsulteerd. Zo hebben de leveranciers recent laten wetendat zij verwachten dat de beleidsregel duidelijkheid biedt en inderdaadkan bijdragen aan minder zekerheidshalve meldingen.Te zijner tijd zal het kabinet de beleidsregel meldplicht tijdelijke leverings-onderbrekingen van geneesmiddelen aanpassen om te voldoen aan denieuwe Europese geneesmiddelenregelgeving. In het voorlopig politiekakkoord van de nieuwe Europese geneesmiddelenregelgeving44 isnamelijk overeengekomen handelsvergunningshouders te verplichten omtijdelijke leveringsonderbrekingen zes maanden van te voren te melden inplaats van twee maanden.Data-uitwisseling over beschikbaarheid van geneesmiddelenData-uitwisseling over de beschikbaarheid van geneesmiddelen is vangroot belang.Actuele en betrouwbare informatie helpt om geneesmiddelentekortentijdig te signaleren en gerichter maatregelen te nemen. Tijdens het Hulp-en Geneesmiddelendebat op 1 oktober 2025 heeft de Kamer gewezen ophet belang van goede data-uitwisseling. Ook heeft het Kamerlid Thiadens(PVV)45 de regering per motie verzocht om zicht te krijgen op de medica-tietekorten alsmede op de naleving van de verplichte buffervoorraden.Recenter heeft het Kamerlid Bushoff (GroenLinks-PvdA)46 de regering indezelfde lijn verzocht om met een voorstel te komen voor een verplichtcentraal meldpunt voor medicijntekorten in overleg met zorgverleners,leveranciers en verzekeraars. Mijn voorganger heeft de Kamer tijdens hetdebat gezegd regie te nemen over dit dossier. In deze brief wordt deKamer geïnformeerd over hoe het kabinet uitvoering geeft aan dezeregierol, en daarmee ook bovenstaande twee moties. Hiermee doet hetkabinet beide moties af.42Staatscourant 2025, 42045 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen43BG Pharma, Bogin, GLN, HollandBio, KNMP, NApCo, Neprofarm, NHG, NVZA, Patiëntenfede-ratie Nederland, VIG en ZN.44Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 96845Kamerstukken II, 2024–2025, 36 725 XVI, nr. 3446Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 956Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96914 Zoals in de brief van 23 september 202547 aangegeven, zijn met veldpar-tijen binnen het AZWA afspraken gemaakt om data-uitwisseling tijdensgeneesmiddelentekorten te versnellen en te verbeteren. Ook zijnafspraken gemaakt om tot eenduidige definities van tekorten te komen. Indeze brief is ook aangegeven dat er meer nodig is op dit gebied dan alleendatgene dat in de AZWA-afspraak is vastgelegd.Daarom is onder leiding van een onafhankelijk bureau samen metrelevante veldpartijen een verkenning uitgevoerd naar de haalbaarheidvan de ontwikkeling van een centraal informatiepunt. Partijen hebbennamelijk zeer uiteenlopende beelden en stellen randvoorwaarden bij eencentraal informatiepunt. Uit de verkenning zijn een aantal vervolgstappennaar voren gekomen die het kabinet de komende periode, samen metbetrokken partijen, verder uitwerkt. Vervolgstappen zijn onder andere hetin kaart brengen van de randvoorwaarden waaronder datadeling kanplaatsvinden, het in kaart brengen van bestaande databronnen en hetidentificeren van de verhouding met nieuwe verplichtingen overdatadeling die volgen uit de herziening van de Europese geneesmiddelen-regelgeving.De eerste twee vervolgstappen sluiten grotendeels aan bij de afsprakendie zijn vastgelegd in het AZWA. Met de verkenning naar de ontwikkelingvan een centraal informatiepunt wordt vooruitgelopen op een aantalonderwerpen uit de werkagenda van het AZWA ter verbetering van debeschikbaarheid van geneesmiddelen, die nu in ontwikkeling is.Het kabinet wil benadrukken dat dit een complex traject is. Er spelen veelverschillende belangen en zorgvuldigheid is vereist. Gegevens overbeschikbaarheid van geneesmiddelen zijn verspreid over verschillendepartijen in de keten, worden niet altijd op dezelfde manier vastgelegd enzijn soms commercieel gevoelig. Denk bijvoorbeeld aan data overwanneer een volgende levering verwacht wordt, of wat de voorraad-standen zijn. Daarnaast spelen vragen over verantwoordelijkheden,privacy en de meerwaarde van een centraal informatiepunt een rol. Ditmaakt het delen en benutten van data niet vanzelfsprekend.Dit betekent dat realisatie van een centraal informatiepunt niet op kortetermijn te verwachten is. Het kabinet houdt de Kamer via periodiekevoortgangsbrieven op de hoogte van de ontwikkelingen.2.3 Oplossen van tekorten wanneer ze zich voordoen Ondanks alle inspanningen om tekorten te voorkomen en op tekortenvoorbereid te zijn, kunnen tekorten in de praktijk toch ontstaan. Wanneertekorten zich voordoen, is het nodig om actief in te grijpen en gerichteoplossingen toe te passen. In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welkemaatregelen worden getroffen om tekorten op te lossen.Wijziging Regeling Geneesmiddelenwet voor mogelijkheid tot geven vanvrijstellingenIn de vorige voortgangsbrief48 schreef de voormalig Minister van VWS dater werd gewerkt aan een wijziging van de Regeling Geneesmiddelenwetom de import en invoer van vergelijkbare geneesmiddelen tijdens eentekort – onder voorwaarden – weer mogelijk te maken. Een wijziging wasnodig omdat de Raad van State de voormalige tekortenbesluiten op basis47Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 94948Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 939Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96915 van toestemming in november 2024 onverbindend verklaarde.49 DeRegeling Geneesmiddelenwet is inmiddels gewijzigd.50 Hierdoor kan deInspectie Gezondheidszorg en Jeugd sinds 9 september 2025 eenvrijstelling geven voor de invoer van geneesmiddelen uit het buitenland ingeval van een tekort.51Op 4 februari 2026 is de Kamer geïnformeerd over de uitspraak van devoorzieningenrechter om de vrijstellingsbesluiten voor de geneesmid-delen met werkzame stoffen lithiumcarbonaat en geneesmiddelen metwerkzame stoffen promethazine te schorsen.52 Dit betekent dat het voorde geneesmiddelen met deze werkzame stoffen per direct niet meer istoegestaan om deze te importeren, af te leveren, op voorraad te houden,of ter hand te stellen. Daarmee heeft de uitspraak zeer ingrijpendegevolgen en mogelijk levensbedreigende gevolgen voor patiënten.Om de gevolgen voor de patiënten zo klein mogelijk te houden, heeft devoormalig Minister van VWS besloten om wederom een aanwijzing tegeven aan de Inspecteur Generaal van de IGJ.53 De IGJ zal tijdens eentekort niet-handhavend optreden als geneesmiddelen met werkzamestoffen lithiumcarbonaat en geneesmiddelen met werkzame stoffenpromethazine uit het buitenland worden ingevoerd. De aanwijzing wordtweer ingetrokken zodra dit verantwoordelijk wordt geacht vanuit hetoogpunt van patiëntveiligheid.LCG: samenwerking in de eerste lijnHet Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen (LCG) speelt eenactieve rol in het signaleren en oplossen van geneesmiddelentekorten inde medisch specialistische zorg. Het kabinet is tevreden over hoe het LCGdeze rol uitvoert. Daarom heeft mijn voorganger het afgelopen jaar aanhet LCG gevraagd om te kijken of en hoe zij ook een rol kunnen vervullenin het oplossen van geneesmiddelentekorten in de eerstelijnszorg.Het LCG heeft dit in samenwerking met de Koninklijke NederlandseMaatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) en de NederlandseVereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) uitgevoerd. Hieruit isgebleken dat het LCG een toegevoegde waarde kan hebben in deeerstelijnszorg.Het LCG gaat hieraan opvolging geven door in gesprek te gaan metrelevante partijen uit de geneesmiddelenketen.3. Weerbaarheid Onzekerheden en dreigingen nemen zowel mondiaal als aan de grenzenvan Europa toe. Deze ontwikkelingen vragen om een zorgsysteem datweerbaar is. Dit is nodig om voorbereid te zijn als het mis gaat en omcrises het hoofd te bieden. De zorg moet de capaciteit hebben om tekunnen opschalen bij een militair conflict zoals een oorlog in Nederland ofop bondgenootschappelijk grondgebied, pandemieën en klimaatrampen.De beschikbaarheid van geneesmiddelen én medische hulpmiddelen54 isdaarbij cruciaal.49Uitspraak 202201407/1/A3 – Raad van State50Staatscourant 2025, 28250 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen51IGJ kan vrijstelling geven voor invoer medicijnen bij medicijntekorten | Inspectie Gezond-heidszorg en Jeugd52Kamerstukken II, 2025–2026, 29 477, nr. 96353Staatscourant 2026, 3853 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen54Medische hulpmiddelen zijn producten die worden gebruikt om een ziekte of klacht teonderzoeken, te behandelen of te voorkomen. Denk aan verband, maar ook een MRI-scanner.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96916 Weerbaarheidsvoorraden55Voorraden van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen zijn nodig omde continuïteit van zorg te waarborgen zodat essentiële zorg ook tijdenseen crisis verleend kan blijven worden. In de vorige voortgangsbrief56 isde Kamer geïnformeerd dat het huidige zorgstelsel beperkte prikkels biedtvoor het aanhouden van extra voorraden voor weerbaarheid bij marktpar-tijen.De voormalig Minister van VWS heeft al een eerste stap gezet richting hetversterken van de weerbaarheid van de zorg met het aanleggen van extrageneesmiddelenvoorraden van de Nederlandse lijst kritieke geneesmid-delen. Deze voorraden zijn bedoeld als buffer in de keten en voorkomenzo geneesmiddelentekorten in de zorg. Maar deze extra voorraad is niettoereikend voor de zorg tijdens crises met grote aantallen patiënten.De verhoogde instroom van patiënten tijdens crises vergroot de druk opde zorg. Afhankelijk van de aard van een crisis neemt de vraag naarspecifieke geneesmiddelen en medische hulpmiddelen toe.Daarom wil het kabinet verdere stappen zetten en heeft hiervoor in deVoorjaarsbesluitvorming57 financiële middelen gereserveerd. Op kortetermijn wordt een verkenning gestart naar zowel de geneesmiddelen alsde medische hulpmiddelen die nodig zijn gedurende uiteenlopende crises.In deze verkenning wordt ook gekeken naar de meest effectieve enefficiënte wijze waarop voorraden eventueel aangelegd kunnen wordenen naar een veilige opslag en verdeling van geneesmiddelen en medischehulpmiddelen in reguliere en crisistijden.Het is belangrijk dat de zorg tijdens een crisis kan doorgaan voor hetfunctioneren van de samenleving. Maar continuïteit van zorg is ook eenvoorwaarde voor militaire slagkracht. In lijn met de opgestelde weerbaar-heidsopgave58 kan Nederland vanuit een artikel-5 situatie59 gevraagdworden om een groot aantal (militaire) gewonden op te vangen.Ik bekijk daarom samen met de Minister van Defensie op welke maniergeneesmiddelen en medische hulpmiddelen ingezet kunnen worden voorhet gebruik van de Nederlandse burger en militair60.De nationale inzet moet aansluiten op Europese samenwerking enEuropese strategieën. Daarbij zijn er in dit kader twee strategieën vanbelang die onder de Preparedness Union-agenda van de EuropeseCommissie vallen: de EU-voorraadstrategie (Stockpiling Strategy) en demedische tegenmaatregelenstrategie (Medical CountermeasuresStrategy). De Kamer is over de Nederlandse positie op 9 juli 2025geïnformeerd.61 Nederland neemt actief deel aan de voortvloeiende acties55In de vorige voortgangsbrief zijn weerbaarheidsvoorraden als «strategische voorraden»aangeduid (Kamerstuk 29 477, nr. 949)56Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 93957Kamerstuk II, 2025–2026, 36 915, nr. 158Weerbaarheidsopgave: Versterken van weerbaarheid in het licht van militaire en hybridedreigingen59Artikel 5 van het NAVO-verdrag verplicht lidstaten elkaar te helpen bij een aanval. Die hulp kanook medisch zijn, zoals het opvangen en behandelen van gewonde militairen van bondge-noten.60Kamerbrief over weerbaarheid en militaire paraatheid tegen hybride en militaire dreigingen.61Kamerstuk II, 20245–2025, 22 112, nr. 4159. Fiche 20: EU Voorradenstrategie; Fiche 21:EU-strategie borgen beschikbaarheid medische tegenmaatregelen ter versterking crisispa-raatheid en gezondheidsbeveiligingTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96917 uit de strategieën, evenals aan de Joint Action Stockpile62 die in juni 2025is gestart. De Joint Action Stockpile richt zich op de vraag welke medischeproducten in welke hoeveelheden beschikbaar moeten zijn bij een breedscala aan gezondheidsbedreigingen en bijbehorende scenario’s.Opschaalbare productie (tijdens crisissituaties)Inzet op opschaalbare productie kan een belangrijke bijdrage leveren aande weerbaarheid van de Nederlandse zorg. Opschaalbare productie is hetmaken van afspraken met producenten over het aanleggen van grondstof-voorraden en het vrijhouden van productiecapaciteit. Zo kan de genees-middelenvoorziening overeind blijven tijdens crisissituaties. Conflicten enandere crises kunnen de levering van geneesmiddelen verstoren.Tegelijkertijd kan in een dergelijke situatie juist sprake zijn van eenplotseling verhoogde vraag naar geneesmiddelen.Het kabinet onderzoekt hoe opschaalbare productie kan worden ingezetom de zorg beter voor te bereiden op diverse scenario’s. Daarnaastonderzoek ik samen met het Ministerie van Defensie hoe opschaalbareproductie in te zetten is voor geneesmiddelen die nodig zijn aan het frontbij een militair conflict.In de vorige voortgangsbrief63 gaf de voormalig Minister van VWS ookaan te gaan onderzoeken hoe opschaalbare productie ingezet kan wordentijdens tekorten. Uit de gesprekken met producenten en de verdereuitwerking bleek dat het vrijhouden van productiecapaciteit voor dit doelzowel kostbaar als complex is. Het is namelijk niet te voorspellen vanwelke geneesmiddelen tekorten zullen optreden. Opschalen van deproductie duurt lang en in die tijd is een tekort vaak al opgelost. Daarnaastis het financieel en technisch onhaalbaar om voor alle geneesmiddelenafspraken te maken over opschaalbare productie. Dit is waarom hetkabinet zich in eerste instantie richt op opschaalbare productie tenbehoeve van weerbaarheid en niet voor het oplossen van tekorten.Tot slotIn deze brief heeft het kabinet het beleid toegelicht dat richting geeft aanhet verbeteren van de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Ondanks depositieve ontwikkelingen in de afname van geneesmiddelentekorten,ondervinden nog altijd te veel patiënten en zorgprofessionals dagelijks degevolgen hiervan. De beschikbaarheid van geneesmiddelen is nauwverbonden met de bredere opgave van passende en weerbare zorg.Dit vraagt om de blijvende aandacht en een voortvarende aanpak van hetkabinet om de beschikbaarheid van geneesmiddelen te verbeteren.Zo wordt bijgedragen aan goede, toegankelijke en betaalbare zorg voorpatiënten. Het kabinet streeft ernaar de Kamer in het eerste kwartaal van2027 te informeren over de voortgang op dit beleidsterrein.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.Th.M. Hermans62EU Joint Action on Comprehensive and Sustainable Strategic Stockpiles of Medical Counter-measures Used in Crisis (jastockpile.eu)63Kamerstukken II, 2024–2025, 29 477, nr. 939Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 96918