Ontwikkelingen in het gevangeniswezen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 587Justitiële InrichtingenNr. 1136 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juni 2026Zoals ieder jaar wordt u voor de zomer geïnformeerd over de ontwikke-lingen in het gevangeniswezen. In deze brief ga ik in op verschillendeonderwerpen, zoals de inzet op re-integratie en de ontwikkelingen als hetgaat om de positie van (jong)volwassen vrouwen in detentie.Uw Kamer wordt apart geïnformeerd over de aanpak van de capaciteitste-korten bij DJI, daarom gaat deze brief hier niet nader op in. Dit geldteveneens voor de aanpak van voortgezet crimineel handelen in detentie.In deze brief ga ik in op de volgende onderwerpen:1.Re-integratie van (ex-)gedetineerden1.1.Verbetering ketensamenwerking1.2Werklastmeting casemanagers1.3Pilot UWV en DJI herleving Wajong-uitkering2.(Jong)volwassen vrouwen in detentie3.Overige onderwerpen3.1Stemmen door justitiabelen3.2Evaluatie Orthodoxe Zendende Instantie (OZI)3.3Voorkeurspeiling geestelijke verzorging3.4Nationaal Preventie Mechanisme BES-eilanden3.5Motie respect voor gezag3.6Motie meer maatwerk voor bezoek van schoolgaande kinderen aangedetineerde oudersIn de vorige brief is aangegeven dat de visie «Recht doen, kansen bieden»uit 2018 toe is aan een opvolger. De huidige situatie in het gevangenis-wezen is een heel andere dan acht jaar geleden. Er is sprake van capaci-teitsdruk, een veranderde detentiepopulatie met meer hoogrisicogedeti-neerden en een groeiende groep met een licht verstandelijke beperking ofpsychische problematiek. Dit brengt andere uitdagingen met zich mee danvoorheen. De huidige detentiepopulatie vraagt om een gedifferentieerdebenadering die tegelijkertijd moet passen binnen de krapte van personeel kst-24587-1136ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11361 en plekken. Dit alles vraagt om een herijking van de koers. Deze koers is alingezet met het Actieplan «Ruimte voor recht: meerjarig actieplangevangeniswezen», dat op 26 juni jl. aan uw Kamer is verzonden.1. Re-integratie van (ex-)gedetineerden Detentie moet naast vergelding ook perspectief bieden. De samenlevingheeft baat bij een goede terugkeer van ex-gedetineerden. Ik vind het danook belangrijk dat tijdens detentie wordt gewerkt aan een veiligeterugkeer en het helpen terugdringen van recidive, door in te zetten opre-integratie-activiteiten. De inspanningen die hiervoor nodig zijn, liggenbij verschillende partners en vragen om een gezamenlijke aanpak.Hieronder wordt ingegaan op de inzet en de resultaten die bereikt zijn ophet gebied van re-integratie. Ook geef ik een stand van zaken op dewerklastmeting casemanagers en kondig ik een pilot aan van het UWV enDJI waarmee gewerkt wordt aan het verbeteren van de inkomenssituatievan ex-gedetineerde Wajongers.1.1 Verbetering ketensamenwerking Op 1 juli 2019 hebben Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), JenV, Verenigingvan Nederlandse Gemeenten (VNG) en de reclassering het BestuurlijkAkkoord «Kansen bieden voor re-integratie» ondertekend. In dat akkoordis afgesproken intensiever samen te werken om een succesvolle terugkeervan gedetineerden naar de samenleving en vermindering van recidive tebewerkstelligen. Dit is terug te zien; het Bestuurlijk Akkoord heeft eraanbijgedragen dat er meer urgentie is ontstaan om samen te werken.1 Deverschillende initiatieven die zijn ontwikkeld om meer betrokkenheid vanketenorganisaties te creëren in de opstartfase van het re-integratietraject,zoals de structurele aanwezigheid van ketenorganisaties in de PI, hebbende samenwerking verbeterd. Daarbij blijkt uit verschillende onderzoekendat er ook kansen zijn voor verbetering.2 Daarom werk ik samen met DJI,de reclassering, de VNG, gemeenten, de Nederlandse Vereniging vanZorg- en Veiligheidshuizen en het Platform Sociaal Domein aan de verdereversterking van de samenwerking. Er wordt ingezet op het versterken vansamenwerkingsverbanden, een geactualiseerde (landelijke) werkwijzewaarbij gegevensdeling en privacyaspecten worden meegenomen, en eendivers aantal praktische zaken zoals het beter beschikbaar maken vancontactgegevens van betrokken functionarissen en de verdere verbeteringvan informatie-uitwisseling tussen de samenwerkende organisaties.Verder organiseert mijn ministerie eind 2026 een landelijke bijeenkomstvoor ketenpartners waarbij het belang van een goede samenwerkingtussen de betrokken organisaties centraal zal staan.1.2 Werklastmeting casemanagers In 2025–2026 heeft een kwalitatieve en kwantitatieve werklastmeting vande casemanager plaatsgevonden door een onafhankelijk adviesbureau.3De werklastmeting moet antwoord geven op de vraag in hoeverre deverhouding tussen het aantal justitiabelen (dossiers) en het aantal ftecasemanagers realistisch en werkbaar is. Het definitieve rapport wordt ditnajaar verwacht. Nadat deze is opgeleverd zal DJI bezien hoe om te gaan1Inspectie JenV, TK-bijlage 1: Rapport Samen werken aan een nieuwe start, rapport, 26 juni2023. Beschikbaar via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/06/26/tk-bijlage-1-rapport-samen-werken-aan-een-nieuwe-start2WODC en Universiteit Leiden, Van bajes naar buiten, rapport, 20 juni 2024. Beschikbaar via:https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/06/20/tk-bijlage-1-eindrapportage-vanbajesnaarbuitenulwodc20243Kamerstukken II, 2024/25, 24 587, nr. 1058Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11362 met de uitkomsten en dit bezien in samenhang met de maatregelen uit hetactieplan «Ruimte voor recht: meerjarig actieplan gevangeniswezen».1.3 Pilot UWV en DJI herleving Wajong-uitkering Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en DJI startendeze zomer een pilot van zes maanden om de Wajong-uitkering voorex-gedetineerden sneller te laten herleven. Deze pilot zal bij circa 5inrichtingen plaatsvinden.UWV signaleert dat Wajong-gerechtigden in de jaren 2014–2024 relatiefvaak voorkomen onder uitkeringen die zijn beëindigd wegens detentie:51% betrof Wajong. Bij detentie langer dan een maand wordt de Wajong-uitkering stopgezet. Na invrijheidsstelling kan herleving op eigen initiatiefworden aangevraagd. In de praktijk zit er vaak aanzienlijke tijd tusseninvrijheidsstelling en aanvraag. Dit inkomensgat vergroot het risico oprecidive. Schulden en een gebrek aan financiële stabiliteit zorgen immersvoor een toename van de kans dat ex-gedetineerden opnieuw de fout ingaan. In de pilot wordt de herleving al tijdens detentie aangevraagd,waarbij UWV de opgegeven einddatum controleert bij DJI om eventueelmisbruik te voorkomen. Zo wordt de periode tussen invrijheidsstelling eneerste betaling verkort, in de pilot wordt gestreefd naar een periode van72 uur. De Kamer wordt na afloop van de uitvoering van de pilot geïnfor-meerd over de resultaten en eventuele verdere opvolging.2. (Jong)volwassen vrouwen in detentie Naar aanleiding van een toezegging gedaan door mijn voorganger tijdenshet debat over het Gevangeniswezen op 24 september 2025 en deaangenomen motie van 2 april jl. van lid Abdi (PRO) informeer ik u hierbijover hoe de aanbevelingen inzake de sociale veiligheid in vrouweninrich-tingen worden uitgevoerd. Hiermee doe ik de toezegging en motie af.Daarna ga ik in op de herbezinning op vrouwendetentie en medische zorgin detentie.Onderzoeken sociale veiligheid in vrouweninrichtingen afgelopen jarenDe afgelopen jaren zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd naar grensover-schrijdend gedrag en sociale veiligheid binnen het gevangeniswezen.Specifiek gericht op de vrouweninrichting deed de Inspectie Justitie enVeiligheid in 2023 onderzoek naar niet-integer gedrag, waaronderseksueel grensoverschrijdend gedrag, in PI Nieuwersluis. Daarnaasthebben de regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag(RCGOG), de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming(RSJ) en de Universiteit Leiden onderzoek verricht naar deze thema’s. Indiverse Kamerbrieven is uw Kamer over deze onderzoeken en deopvolging hiervan geïnformeerd. Hieronder ga ik in op een aantalopenstaande punten en/of vervolgacties.Voortgang maatregelen–Advies van de inspectie van JenV en RCGOG over het inrichten vaneen meldpunt waar vrouwelijke gedetineerden een melding kunnendoen zonder medeweten van afdelingspersoneel: in augustus 2025 isdoor DJI een audit uitgevoerd naar het aanstellen van een functionaris– de portefeuillehouder sociale veiligheid- in de inrichtingen. Uit deaudit bleek dat deze rol in alle vrouweninrichtingen is ingevuld en datde benaderbaarheid en meldingsbereidheid als positief werdenbeoordeeld: justitiabelen gaven middels interviews aan dat zij dezefunctionaris weten te vinden, dat deze zichtbaar en benaderbaar is enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11363 dat zij zich veilig voelen om meldingen te doen. Eind 2026 volgt eenvervolgaudit die nader ingaat op de werking van de portefeuillehoudersociale veiligheid – ook in relatie tot ingerichte alternatieven zoals eenvertrouwenspersoon. De resultaten van de vervolgaudit wordenverwacht in de eerste helft van 2027. Uw Kamer wordt daar overgeïnformeerd.–Aanbevelingen inzake Bureau Integriteit (BI) van DJI: er waren nogtwee openstaande punten naar aanleiding van het advies van deRCGOG. Dit betrof de aanbeveling om te overwegen dat gedetineerdenook direct melding kunnen doen bij BI en om BI de bevoegdheid tegeven om zonder opdracht van een diensthoofd onderzoek te kunnendoen. Na een interne verkenning heeft DJI besloten deze aanbevelin-gen niet over te nemen. Op dit moment kunnen leidinggevenden enmedewerkers melden bij BI. Naar aanleiding van het advies van deRCGOG is het reeds aanvullend mogelijk gemaakt dat de Commissievan Toezicht (CvT’s) kunnen melden bij BI. Gedetineerden en advoca-ten kunnen eventuele meldingen bij de CvT doen. Daarmee staat eraltijd een gepaste meldroute open. Indien BI een melding onderzoekwaardig vindt, maar het diensthoofd geen opdracht wil geven, dan kangeëscaleerd worden naar de dienstleiding of de directeur-generaal DJI.Het zou daarom beperkte toegevoegde waarde hebben om te regelendat BI onderzoek kan doen zonder een opdracht. Bovendien zou datgrote gevolgen hebben voor de inrichting van het BI.Herbezinning vrouwendetentieMede naar aanleiding van hierboven genoemde onderzoeken is eerderaan uw Kamer gemeld dat er een fundamentele herbezinning nodig is opvrouwendetentie omdat detentie voor vrouwen te zeer een afgeleide isvan detentie voor mannen en daarmee onvoldoende recht doet aan despecifieke kenmerken en behoeften van vrouwelijke gedetineerden4.DJI heeft in het afgelopen jaar twee symposia georganiseerd met eengrote groep interne en externe deskundigen, ketenpartners en ervarings-deskundige vrouwen. De opbrengst hiervan wordt meegenomen in deontwikkeling van een handreiking voor vrouwen in detentie. Dehandreiking biedt handvatten, tools en aanbevelingen aan medewerkersen inrichtingen om gendersensitief te werken. Met de handreiking wordtook invulling gegeven aan de aanbevelingen van de RCGOG die zien opde omgangscultuur en de balans tussen professionele afstand ennabijheid binnen de vrouwendetentie. Het streven is om de handreiking inde tweede helft van 2026 gereed te hebben. Op de lange termijn kan deherbezinning leiden tot een wijziging van het detentieconcept voorgedetineerde vrouwen.Het onderzoek van Universiteit Leiden heeft aangetoond dat in eengesloten gesprekscultuur ook (seksueel) grensoverschrijdend gedrag nietgoed herkend wordt of bespreekbaar is. Deze bevinding werd ook herkenddoor behandelaren in de Penitentiair Psychiatrische Centra (PPC). Naaraanleiding van de aanbeveling van Universiteit Leiden om (praten over)seksualiteit in detentie te normaliseren, voert DJI op een aantal vrouwen-en PPC-afdelingen een pilot uit in het kader van seksuele gezondheid. Depilot is bedoeld om seksuele gezondheid en een open gesprekscultuur tebevorderen. Onderdeel van de pilot is het toestaan van een beperkteselectie aan hulpmiddelen binnen de veiligheids- en hygiënekaders.4Kamerstukken II, 2024–2025, 24 587, nr. 1058Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11364 Medische zorgIn de vorige voortgangsbrief is uitgebreid ingegaan op het misstan-denboek van Bureau Clara Wichmann5. In navolging daarvan is inmiddelshet Vademecum6 aangepast op twee punten: 1) kosten van onderzoek envervoer voor een second opinion kunnen voor rekening van DJI komen en2) de kosten- en doelmatigheidsaspecten van zorg zijn verduidelijkt.Daarmee zijn twee belangrijke verbeteringen door DJI doorgevoerd erstaan geen toegezegde actiepunten meer open.3. Overige onderwerpen 3.1 Stemmen door justitiabelen Naar aanleiding van het RSJ-advies «Uitvoerbaar en effectief stemrechtvoor ingesloten justitiabelen» van 19 september 2025 heeft DJI, insamenspraak met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, enkeleverbeteringen aangekondigd.7 Sindsdien is het voorlichtingsmateriaalvoor gedetineerden over de volmacht procedure in eenvoudiger,toegankelijker taal geschreven en is ervoor gezorgd dat het materiaal inhet Nederlands, Engels en Papiaments beschikbaar is. Tevens is ervoorgezorgd dat de landelijke online stemwijzers beschikbaar zijn voorjustitiabelen die toegang hebben tot het internet en heeft het personeeleen actievere rol gekregen bij het informeren van justitiabelen over hetstemproces en de volmacht procedure.Zoals aangegeven in de beleidsreactie zou DJI in één PI bezien of tijdensde Tweede Kamerverkiezing van oktober 2025, op een voldoende veiligemanier een stembureau ingericht kon worden dat voldeed aan devereisten van de Kieswet. In samenspraak met de betreffende gemeente iseen stembureau ingericht op een openbaar toegankelijke locatie op hetterrein van PI Ter Peel, in het Bajescafé. De opkomst bestond uit 24gedetineerden. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 iswederom bij PI Ter Peel en ook in het vergadercentrum bij de PI Nieuwer-sluis een openbaar toegankelijk stembureau ingericht. De verkiezingenzijn zonder incidenten verlopen. In Ter Peel hebben 10 gedetineerden eenstem uitgebracht, in Nieuwersluis heeft geen enkele gedetineerde terplaatse gestemd. In PI Ter Peel en Nieuwersluis leent de gebouwelijkesituatie en de aard van de doelgroep (relatief licht beveiligd) zich, nu en inde toekomst, voor het op een veilige manier inrichten van een openbaartoegankelijk stemlokaal. De kans dat ook andere locaties geschikt zijn vooreen openbaar toegankelijk stembureau is niet groot. Om die reden, en methet oog op het geringe aantal justitiabelen dat een stem heeft uitgebrachtin het stemlokaal in verhouding tot de door DJI te verrichten inspan-ningen, is het verder onderzoeken van een uitbreiding van het aantalDJI-locaties waar gestemd kan worden niet opportuun.Voor de justitiabelen blijft de volmacht procedure dan ook de geijkte routeom te kunnen stemmen. DJI heeft een aantal maatregelen getroffen omdit beter te faciliteren. Het personeel is door middel van het beschikbarevoorlichtingsmateriaal goed geïnformeerd en toegerust om eventuelevragen van gedetineerden over het stemproces en de volmacht procedurete beantwoorden. Hier is evenwel weinig gebruik van gemaakt tijdens delaatste twee verkiezingen. Uit een uitvraag bij een aantal PenitentiaireInrichtingen en Forensisch Psychiatrische Centra is gebleken dat de5Kamerstukken II, 2024–2025, 24 587, nr. 10586Vademecum: In dit document staat beschreven welke (para)medische en mondzorg verstrek-kingen geboden worden tijdens detentie.7Kamerstukken II 2025/26, 35 165 en 29 614, nr. 94.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11365 verkiezingen niet erg leefden bij justitiabelen. De Re-integratiecentra(RIC’s), waar de landelijke stemwijzers konden worden geraadpleegd, zijnniet of nauwelijks met dit doel bezocht. Exacte cijfers zijn niet beschikbaar,maar op basis van ervaringen vanuit de inrichtingen bestaat de indruk datslechts weinigen via volmacht hun stem hebben uitgebracht. De eerderge-noemde verbeteringen ten aanzien van informatie over het stemproces ende volmacht procedure, waaronder de mogelijkheid tot het gebruik vanonline stemwijzers, blijven uiteraard wel gehandhaafd voor volgendeverkiezingen.3.2 Evaluatie Orthodoxe Zendende Instantie (OZI) De Orthodox Zendende Instantie (OZI) heeft in 2019 het verzoek gedaanom erkend te worden als Zendende Instantie (ZI) bij DJI. Naar aanleidingvan een eerder onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) is in2023 eerst een voorlopige erkenningsovereenkomst overeengekomenvoor een periode van drie jaar8. Onderdeel van deze overeenkomst wasdat na deze periode zou worden getoetst of de OZI aan alle criteria vaneen zendende instantie voldoet en of er kon worden overgegaan tot eendefinitieve erkenning. Deze toetsing is uitgevoerd door de Universiteitvoor Humanistiek (UvH), die de evaluatie in mei dit jaar heeft afgerond.Voor de beoordeling van de OZI als ZI heeft de UvH vier criteria gehan-teerd, die ook zijn gebruikt bij eerdere aanvragen van een ZI9:1.Representativiteit van de OZI;2.Kwantiteit en kwaliteit van het aanbod geestelijke verzorging;3.Functioneren van de OZI als zendende instantie binnen DGV;4.Beschikbaarheid en inbedding van een universitaire opleiding.De UvH concludeert dat de OZI op alle vier de beoordelingscriteria involdoende mate voldoet aan de gestelde criteria. De aandachtspunten diein het rapport uit 2021 werden benoemd, met name rond het opleidings-niveau van geestelijk verzorgers en de prille bestuurlijke samenwerking,zijn volgens de onderzoekers in de tussenliggende periode «in overwe-gende mate geadresseerd»10. De UvH adviseert om de voorlopigeerkenning van de OZI als zendende instantie bij DJI om te zetten in eenerkenning voor onbepaalde tijd. Op basis van het onderzoek van de UvHheb ik besloten om de OZI definitief te erkennen als zendende instantie. Inbijlage 1 is het volledige rapport te vinden.3.3. Voorkeurspeiling geestelijke verzorging De Voorkeurspeiling is een peiling onder gedetineerden waarbij gevraagdwordt welke vorm van geestelijke verzorging hun voorkeur heeft. Deuitslag wordt gebruikt om de voorkeur voor geestelijke verzorging inbeeld te brengen en betreft geen categorisering tot welke religie oflevensbeschouwing men zich rekent.De peiling is uitgevoerd door Ipsos I&O. De onderzoekers hebben 80% vanalle ingeslotenen kunnen benaderen en 95% hiervan heeft deelgenomenaan de voorkeurspeiling. Hieronder volgen de resultaten:Resultaten 2026 ten opzichte van de voorkeurspeiling 20178Vrije Universiteit Amsterdam, Advies Geestelijke Verzorging Justitiële Inrichtingen 2021,(oktober 2021).9Zoals bijvoorbeeld bij de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) en Hindoe Raad Nederland(HRN).10Vrije Universiteit Amsterdam, Advies Geestelijke Verzorging Justitiële Inrichtingen 2021,(oktober 2021).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11366 Voorkeur denominatieVoorkeurspeiling 2017Voorkeurspeiling 2026Pastor (rooms-katholiek)20,77%15,87%Dominee of pastor (protestants-christelijk)12,21%13,76%Rabbijn (joods)1,86%0,98%Humanist (humanistisch)10,04%6,98%Imam (islamitisch)29,00%31,87%Pandit (hindoe)1,50%1,86%Boeddhist (boeddhistisch)1,81%2,33%Priester (orthodox christen)2,79%3,17%Anders2,34%1,52%Ik wil geen geestelijke verzorging17,68%21,67% De voorkeurspeiling is richtinggevend bij het verdelen van de totaleformatie van geestelijk verzorgers. Op die manier wordt het recht vangedetineerden op de geestelijke verzorging die hun voorkeur geniet,geborgd. DJI zal de komende maanden de nieuwe verdeling effectueren.3.4 Nationaal Preventie Mechanisme BES-eilanden Op 27 september 2023 heeft de toenmalige Minister voor Rechtsbe-scherming uw Kamer geïnformeerd over het besluit om het NationaalPreventie Mechanisme (hierna NPM) opnieuw in te richten.11 De taak vaneen NPM is het bezoeken van plaatsen van vrijheidsbeneming12 omfoltering en mensonwaardige behandeling te voorkomen, door ondermeer monitoring, het doen van aanbevelingen aan autoriteiten en hetadviseren over wet- en beleidsvoorstellen. De NPM-taak wordt sinds april2024 uitgevoerd door het College voor de Rechten van de Mens (hiernaCRM). Bij het besluit tot de herinrichting van het NPM is besloten tewachten met de uitrol van het NPM naar Caribisch Nederland tot deherinrichting afgerond was. De herinrichting is afgerond en het CRM voertde NPM-taak nu ruim twee jaar uit. Er is daarom een impactanalyseuitgevoerd hoe het NPM uitgebreid kan worden naar Caribisch Nederland.Bij de analyse is gekeken naar de uitvoeringsimpact voor het CRM en deontvangende partijen in Caribisch Nederland. Op basis van de impact-analyse zijn gesprekken gevoerd met de belangrijkste stakeholders inCaribisch Nederland, waaronder de Dienst Justitiële Inrichtingen, deRijksdienst en de Raad voor de Rechtshandhaving. Ik heb naar aanleidinghiervan besloten het CRM te verzoeken de NPM-taak uit te bereiden naarCaribisch Nederland. Het streven is dat het CRM in de loop van 2027 startmet de uitvoering van de NPM-taak op de BES. Ik bereid samen met deMinister van BZK een wetsvoorstel voor om de NPM-taak te verankeren inde Wet College voor de Rechten van de Mens. Dit besluit zal in hetwetsvoorstel worden meegenomen.3.5 Motie respect voor gezag De motie van het lid Van Hijum c.s. verzoekt de regering ervoor te zorgendat bij relschoppers die zich tegen hulpverleners, journalisten en anderegezag dragende personen of organisaties keren tijdens hun detentie wordtgewerkt aan het bijbrengen van respect voor gezag13. Naar aanleiding vandeze motie is onderzocht of en welke (gedragsprogramma)»s er al zijn.Hieruit is gebleken dat er al verschillende (gedrags)programma’s zijn.11Kamerstukken II 2023–2024, Kamerstuk 33 826, nr. 5212Vrijheidsontneming betreft «elke vorm van detentie of gevangenschap of het plaatsen van eenpersoon in een publieke of private inrichting die deze persoon niet naar believen kan verlatenop last van een gerechtelijke, bestuursrechtelijke of andere autoriteit.13Kamerstukken II, 2025/ 26, 28 684, nr. 802Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11367 In algemene zin kunnen tijdens detentie door DJI verschillende trainingenaangeboden worden die zich richten op het gedrag van gedetineerden ennormen, waarden en respect voor anderen. Welke interventies nodig zijnen tijdens detentie worden ingezet, is onderdeel van een op maattoegesneden persoonsgerichte aanpak. Voorbeelden van trainingen die indetentie worden gegeven zijn: de agressieregulatie-training waarbij hetgedrag van gedetineerden centraal staat en de landelijke re-integratietraining «Aan de bak» met daarin aandacht voor de keuzes die iemandheeft gemaakt. Ook kan het respect voor gezag terugkomen in (indivi-duele) gesprekken met bijvoorbeeld de trainer of de geestelijk verzorger.Als er wordt gekeken naar de mogelijkheden van (gedrags)programma’sbuiten detentie, biedt de huidige wetgeving verschillende mogelijkhedenvoor het opleggen van educatieve maatregelen en gedragsinterventies. Inhet kader van een voorwaardelijk strafdeel kan de rechter bij opleggingvan bijzondere voorwaarden de individuele persoonlijke omstandighedenvan de verdachte meenemen en in dat kader een gedragsinterventieopleggen. De officier van justitie kan dit doen als gedragsaanwijzingbinnen een OM-strafbeschikking. De reclassering kan de rechter of deofficier van justitie adviseren over wat nodig en mogelijk is. Een gedrags-interventie is een cursus of training gericht op het verbeteren vanbijvoorbeeld sociale en cognitieve vaardigheden, agressieregulatie,alcohol- en drugsgebruik of arbeidsvaardigheden van de veroordeelde.Voorbeelden hiervan die worden gegeven door de reclassering zijn deCoVa(-Plus); een sociale probleemoplossingstraining met aandacht voorzelfbeheersing, geïntegreerd met een oplossingsgerichte aanpak. Detraining Alcohol en Geweld, met als belangrijkste doel om herhaling tevoorkomen van strafbare feiten met geweld waarbij alcohol een rolspeelde. En de i-Respect(-Plus), waarbij wordt geleerd om woede enagressie te beheersen. Deze cursussen vinden zowel tijdens als buitendetentie plaats.Er zijn dus verschillende bestaande mogelijkheden om te werken aan hetbijbrengen van gezag. Ik doe de motie hiermee gestand.3.6 Motie meer maatwerk voor bezoek van schoolgaande kinderen aangedetineerde ouders De motie van het lid Dobbe (SP) verzoekt de regering om te zorgen voormeer maatwerk in bezoekuren voor bezoek van schoolgaande kinderenaan gedetineerde ouders14, zodat schoolgaande kinderen hun ouderskunnen bezoeken. Hierover ben ik in gesprek gegaan met DJI.Kinderen kunnen tijdens reguliere bezoekuren bij hun ouder op bezoekkomen. Incidenteel kan dit plaatsvinden in de familiekamer. Voorschoolgaande kinderen kan het echter een uitdaging zijn om tijdens deingeroosterde bezoekuren op bezoek te komen, omdat de bezoekuren opvaste momenten doordeweeks en overdag plaatsvinden. Het is echter nietmogelijk om voor elke situatie een apart bezoekmoment te faciliteren. DJIheeft verkend of andere bezoekmomenten, zoals in de avond of hetweekend, mogelijk zijn. Vanwege diverse factoren, waaronder personelecapaciteit en de samenstelling van het dagprogramma, is dit nietuitvoerbaar. Daarbij geldt dat als het kinderen niet lukt om fysiek opbezoek te komen, beeldbellen soms een goed alternatief is. Alhoewel ditook tijdens de reguliere bezoekuren plaatsvindt, scheelt dit reistijd.14Kamerstukken II, 2025/ 26, 36 800 VI, nr. 121Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11368 Om invulling te geven aan de motie gaat DJI zich er voor inzetten omsamen met gedetineerden naar andere werkbare oplossingen te zoeken.Zo kan worden bekeken of het mogelijk is dat de gedetineerde internwordt overgeplaatst naar een afdeling met een meer passende bezoektijdof dat kan worden aangeschoven bij het bezoekmoment van een andereafdeling, waar het bezoekmoment geschikter is voor het betreffende kind.Dit betreft maatwerk en door capacitaire (on)mogelijkheden kan niet iniedere inrichting op elk moment van de standaardbezoektijden wordenafgeweken.Naast de bezoekuren zijn er ook andere mogelijkheden voor contacttussen ouder en kind, zoals de zogeheten Herfst- en/of Lentekampen die insamenwerking met stichting Exodus worden georganiseerd. Tijdens dezedagen kunnen ouders en kinderen tijd met elkaar doorbrengen enactiviteiten ondernemen. Ook organiseren inrichtingen meerdere kerenper jaar een ouder-kind dag.Conform de motie van uw Kamer blijf ik mij samen met DJI inzetten voorde belangen van (schoolgaande) kinderen en het contact met eengedetineerde ouder en voor maatwerk waar dit mogelijk is. Ik beschouwde motie hiermee als afgedaan.4. Tot slot Ik vind het goed om te zien dat er het afgelopen jaar op deze thema’sstappen zijn gezet. En ik blijf mij hier, naast alle inspanningen voor hetActieplan «Ruimte voor recht: meerjarig actieplan gevangeniswezen», ookde komende periode met volle kracht op inzetten.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,K.T. van BruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11369