Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 8 december 2009, inzake erfpacht Staatsbosbeheer

29659EvaluatieStaatsbosbeheerNr.45VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld22januari2010DevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit1heeftop8december2009overleggevoerdmetministerVerburgvanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitover:–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.28mei2009methetrapportvandeCommissieadviseringuitvoeringerfpachtStaatsbosbeheer(29659,nr.36);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.9oktober2009inzakedereactieophetrapport«Groeneerfpachtinbalans»(29659,nr.39);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.4december2009meteenreactieophetcompromisvoorstelerfpachters(29659,nr.43);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitd.d.23november2009metdelijstvanvragenenantwoordenoverhetrapport«Groeneerfpachtinbalans»(29659,nr.41).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,AtsmaDegriffiervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,Dortmans1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),ondervoorzitter,Schreijer-Pierik(CDA),Atsma(CDA),voor-zitter,Poppe(SP),Waalkens(PvdA),Snijder-Hazelhoff(VVD),Jager(CDA),Ormel(CDA),Koopmans(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Samsom(PvdA),VanDijken(PvdA),Neppérus(VVD),Jansen(SP),Jacobi(PvdA),Cramer(ChristenUnie),Koppejan(CDA),Graus(PVV),Zijlstra(VVD),Thieme(PvdD),Dibi(GroenLinks),Polderman(SP),Elias(VVD)enLinhard(PvdA).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Mastwijk(CDA),TenHoopen(CDA),Luijben(SP),Tang(PvdA),Bilder(CDA),Biskop(CDA),Pieper(CDA),Kos¸erKaya(D66),VanLeeuwen(SP),Eijsink(PvdA),Depla(PvdA),Kant(SP),Blom(PvdA),Ortega-Martijn(ChristenUnie),VanHeugten(CDA),Brinkman(PVV),TenBroeke(VVD),Ouwehand(PvdD),Vendrik(Groen-Links),Lempens(SP),DezentjéHamming-Bluemink(VVD)enVanDam(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1401160910tkkst29659-45ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.451 Voorzitter:AtsmaGriffier:DortmansAanwezigzijnzevenledenderKamer,teweten:Atsma,Snijder-Hazelhoff,Mastwijk,Cramer,Jacobi,PoldermanenVanderVlies,enministerVerburg,dievergezeldisvanenkeleambtenarenvanhaarministerie.Devoorzitter:Ikopendevergaderingenheetdeaanwezigenwelkom.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Voorzitter.Ikhebeensevengebla-derdinwatverslagenendiscussiestukken.Ikconcludeerdatwijnualanderhalfjaarsprekenoverhetzelfdeonderwerpenvolgensmijzijnwegeenstapverdergekomen,ondanksveelgepraathierenreactiesvanbuitenaf.Deministerheeftzelfseencommissievanwijzemenseninge-steld,decommissie-DeJong,diemetwerkbareaanwijzingengekomenis.Wijconstaterendatdaarnietsmeegebeurdis.Mijnfractievindtditalleszeerteleurstellend.Ikwilniethetheledebatoverdoen,maarweleenzinsnedeuithetrapportnoemen:«DeeilandenhebbenverschillendemalenlatenwetendatStaatsbosbeheeralsgrondeigenaarmetprivaat-rechtelijkemiddeleneenzodanigeinvloeduitoefentdatdaarmeedepubliekrechtelijkebevoegdhedenenverantwoordelijkhedenvandegemeentebesturenineentegrotemate,enopeenoneigenlijkewijzewordenbeperkt».Datisonsuithethartgegrepenenmijnfractieheeftdatinapril2008ookalnaarvorengebracht.Betreffendedegesteldevragenendeantwoordendiedeministerdaaropgegevenheeft,maakikeenzijsprongetjenaardeerfpachtdiedoorStaatsbosbeheerwordtopgelegdaandedrinkwaterbedrijven.Deministerantwoordtdaarover:«IndienStaatsbosbeheereenhogerecanoninrekeningbrengtzoudezeweerwordenafgewenteldopdesubsidieverstrekker,endaaromwiltudatniet».Alsikdatvertaalnaardehuisjes,legtdeministerduswélgerusteenhogerecanonbijdeburgersneer.Alshetomsubsidieverstrekkersgaat,zoalsnatuurorganisaties,mogendecanonsniethoger.Maaralshetomdeburgersgaat,heeftdezeministerdaarwélvredemee,dandoetheterniettoe.Kortenkrachtiggezegdwilmijnfractiedatdebreedaange-nomenmotie-Snijder-Hazelhoffc.s.van23april2008gewoonwordtuitge-voerd.Hetdictumvandiemotieluidt:«verzoektderegeringerzorgvoortedragendatStaatsbosbeheerinoverlegtreedtmetdebetrokkengemeentenenmetdebetrokkenburgers,omtekomentotteruggavevandegrondenondergenoemdevoorzieningenenbebouwingen,enverzoektderegeringdeKameroverdeuitkomstenvandatoverlegteinformeren»Ikhebgezegd.MevrouwJacobi(PvdA):Devorigekeerzatenwijhierookalmetdeintentieditoptelossen.Wijhaddenindeafgelopenwekengehooptdatdeministeronseenhandjezouhelpen.MevrouwSnijderkomtmethetvoorstelaantafeltegaanendezaakteverkopen.ZijnervoormevrouwSnijderooknogandereoplossingen,zoalshetzoekennaarmogelijkhedenomdeerfpachtcanonsteverlagen?Ditbijvoorbeelddoorextrabelas-tingenteheffen,indezinvanhetopleggenvanverplichtingenopdetebebouwengrond,zodatdeerfpachtcanonslagerkunnenzijn.Ofzietzijverkoopalsenigemogelijkheid?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ineeneerderoverleghebikalgezegddatwijeigenlijkhetliefstzoudenoverdragen.Datisdekortsteklap,danzijnwevanhetgedoeaf,zogezegd.Maarnatuurlijkzalereenaantaloverwegingenzijn,misschienookwelbijeenaantalhuiseigenarenengemeentebesturen.Alsdieaangevennaaranderevoorwaardentewillenkijken,zullenwijdaaruiteraardvoorzijn.HoedanookmoeternuTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.452 weleenslaggemaaktworden.Mijnfractiepastervooromwederompasopdeplaatstemaken.Actiedus,enikdachtdatdePartijvandeArbeiddatookvindt.DeheerMastwijk(CDA):Voorzitter.BeginvolgendjaarbesprekenwijdeevaluatievanStaatsbosbeheer(SBB),maariknoemdaaromtrentalvasteenopvallendpunt.DeevaluatiecommissiezieteentoenemendeklooftussendebeheerskostendieSBBmaaktendehuidigetegemoetkoming,maarschrijftookdatSBBeengoedeentreeopdemarktheeftgemaaktendeeigeninkomstensubstantieelheeftverhoogd.Deministerreageertdaaropdoorteschrijvendaterinderdaadeenkloofbestaattussendekostenvanhetbeheervandeecologischehoofdstructuur(ehs)enhethiervoorbeschikbarebudgetophaarbegroting.Datisnogalwat:wehebbenhetnietovereengaatje,maarovereenkloof!Ikveroorloofmijeenondeugendeopmerking:jezoubijnaindeverleidingkomentedenkendatdeerfpachtershetonderhoudvandeehsmoetengaanredden.Datlijktmijtochnietdebedoeling.Dedrinkwaterbedrijvenbeherennatuurterreinen.Zijbestedendaargeldaanenmogenuitdankbaarheiddaarvoor–althanszolijkthet–nueenhogereerfpachtgaanbetalen.Deministerschrijft:«Anderenatuurbeheer-dersbetaleneensymbolischecanon,omdatzijandersdehogerecanonafwentelenopdesubsidieverstrekker».Datvindikeenmerkwaardigantwoord,wantandereerfpachtersmoetennatuurlijkookafwentelen.Opdecampingbeheerder,dehotelgastofdewatergebruiker.Ikstelvastdatdeanderenatuurbeheerders,waarvansprakeis,eenvermomdesubsidiekrijgenendatisindeogenvandeCDA-fractienietzuiver.Hetisvantweeënéén:ofdewaterbedrijvenkrijgenookeensymbolischecanon,ofanderenatuurbeheerdersgaanookgewoonbetalen,hetgeendanmaarmoetdrukkenopdebegrotingvandesubsidieverstrekker.HieroverisdoorVewineenaantalideeënoptafelgelegd.HetCDAwildatdeministeropbasisvandieideeënmetVewingaatpraten.Dereactievandeministerophetrapportvandecommissie-DeJongoverdeerfpachtopdeeilandenisronduitteleurstellend.Deministerdoeter,ondanksstevigesignalenuitdeKamer,eigenlijknietsmee.Ikzalkortenduidelijkzijn:deCDA-fractievindtdatdeministerSBBdeopdrachtmoetgevenomtegaanpratenmetdeeilandenendeerfpachters,methetcompromisvoorstelvandeerfpachtersalsvertrekpunt.Wijziendeuitkomstendaarvangraagtegemoet,verpaktineengewijzigdvoorsteldatwordtvoorgelegdaandeKamer.Datvoorstelmoetvervolgensdebasiszijnvoordemanierwaaropeldersmetdeerfpachtwordtomgegaan.IndezenoemikdebiologischeboerenindebuurtvanErmeloendenatuur-campinginFriesland.MevrouwJacobi(PvdA):Steldatweernietuitkomeninzakehetcompromisvandeerfpachtverenigingen,watvindthetCDAdanvanhetplanomookoplossingentezoekenindezinvanhetopleggenvanextrabeperkingenopdeerfpachtgronden,waardoormenlagerindecanonterechtkomt?DeheerMastwijk(CDA):Hetheeftweinigzinomhieroptechniekintegaan.Ikvinddatdeministermetdeerfpachtersopdeeilandenmoetgaanpraten,opeenzodanigemanierdatereenoplossinguitdebuskomtwaariedereenmeekanleven.Welketechniekdaarvoorgebruiktwordtismijomheteven;allesiswelkom.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.IkbeginmetantwoordgevenaanmevrouwJacobi,dienoggeenvraagheeftgesteld:datweetiknogniet.Wehebbenhiereeningewikkeldediscussie.Erisaleenaantalkerenovergesprokenenhetdocument«Groeneerfpachtinbalans»isverschenen,TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.453 specifiekgerichtopdeWaddeneilanden.Hoejehetookwendtofkeert,deovertuigingvandeChristenUnie-fractieisdatdeWaddenspecialeaandachtverdienen.DaarbijdenkikookaanwatdeministervanBZKheeftaangegeven:zijwilmeteenactieplankomenomnategaanofdeeilandenspecifiekeregelgevingnodighebben.Erwordtdus,ookinhetkadervanbestuur,nagedachtoverdenoodzaakom,zogezegd,doordeoogharennaardeeilandentegluren.Ikbedoelinditgevalnatuurlijkglureninpositievezin.WijhebbenmetelkaarafgesprokendatStaatsbosbeheereigeninkomstenmoetgenererenenmarktconformeprijzenmoethanteren.Daaromzittenwevanavondweerhieraantafel.VooreendeelkandeChristenUnieerwelinmeegaandatdepachtprijzenomhoogkunnen.Wijdenkendatdezeerglangopeenlaagniveaugeblevenzijn.Staatsbosbeheeronderneemtveelactiviteiten,zoalshetonderhoudvandeeilanden,enerzijninkom-stennodigom,zoalsdeministerschrijft,hunmaatschappelijketakenwaartemaken.Tochkanikmijnietgeheelaandeindrukonttrekkendatditvooreenbelangrijkdeelgewoondekkingvaneenfinancieringsbe-hoefteis.Ikvraagmijafofjedatopdezemanier,doormarktconformwerken,bijeenbestuursorgaanmoetneerleggen.Devraagisdusofmarktconformiteitwelmogelijkis,metnameopdeeilanden.IkvraagdatomdatdepositievanStaatsbosbeheerzogrootis.Hetheeftzoveelmachtinzakeprivaatrechtelijkemogelijkheden,dathetdaarmeewelhaastdemo-cratischebesluitvormingdoorkruist.Iksnapdatalshetgaatomdebeste-dingvandenatuurlijkeruimte.Iksnaphetwatminderalshetdebedrijfs-matigingerichteterreinenbetreft,alsookdeopenbareruimteindezinvangemeentegronden.Daarinzitvoormijeengrootspanningsveld.Daniserdecommissie-DeJong,diedoordeministeraanhetwerkgezetis.Dieheeftinteressanteadviezenopgeleverd,enwijdelenhetgevoelenvandiecommissie.Wijdenkendaterwelietszitindedepreciatievandegrondwaardenetc.Maarvoormijisopditmomentdegeweldigestijging,diewezoudengaandoormakenalsdeplannenonverkortdoorgezetworden,belangrijker.Staatsbosbeheergeeftaandatdeverhogingomennabijde540%zouliggen,decommissie-DeJongspreektover315%.Datzijntochbehoorlijkestijgingen,enhetgaatdaarbijnietovereenverho-gingvanbijvoorbeeld€10naar€30.Deprijzenliggenwelanders.WatzijnpreciesdetakenenisderolvanStaatsbosbeheerinditdossier,alshetgaatomdeeilanden,inzakehetoverlegtussendegemeentenenStaatsbosbeheer?Eigenlijkzijnzetotelkaarveroordeeld,alsjekijktnaargrondbezitendemocratischeverantwoordelijkheid.Gezienvaneenafstandjeisdateenwatraresituatie:eenbos-ennatuurorganisatiediesamenmetgemeentenbijnaeensociaaleconomischeagendamoetgaanopstellen:hoehoudenwedeeilandenleefbaar?Daarkijkenwijmetzorgnaarenwijzijnernognietmeeklaardatditonverkortkandoorgaan.Wijhebbenmetelkaarafgesproken,nogmaals,daterweldegelijkietszalgebeurenaandepachtprijzen.Ikdenkdatiedereenopdeeilandenzichdatwelrealiseert,maardevraagishoewedeeilandenleefbaarenbetaal-baarhouden.Ermoetdusietsgebeuren.Ikvraagdeministerofer,ondankshaareerdereafwijzingvandevoorstellenvandecommissie-DeJong–datstelikmisschienwatboud,maarerwordenslechtsenkelepuntenuitovergenomenendebelangrijksteonderdelenniet–indegeestvanderesultatenindatrapportmogelijkhedenzijnomtebekijkenofwedeleefbaresituatieopdeeilandenkunnenvasthouden.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):SteuntdeChristenUnienogsteedsdemotie-Snijder-Hazelhoffc.s.uit2008?IkhoordeheerCramertwijfeleninzakedeinzetomeventueelgrondenvaneenaantalgemeenschappelijkezakenenookhuisjesovertedragen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.454 DeheerCramer(ChristenUnie):IkhebinmijnbijdragegezegddatikvinddatbekekenmoetwordenwaaromdepubliekegrondenonderStaatsbos-beheerblijvenvallen.Datsluitaanbijonzesteunvoordemotie.MevrouwJacobi(PvdA):Voorzitter.Ikbeginmetdebetaalbaarheidenleefbaarheidopdeeilanden.Ikbetreurdaternogsteedsgeenoplossingis,enikwilhiervanavondpaswegalsdeministerruimtegeeftaanStaatsbosbeheer,degemeentenendeerfpachters.Eenruimte,bruikbaaromdeonderhandelingenmeertotindetailtevoeren.Diewerdonlangswelenigszinsgegevendooronderanderedevoorzittervanderaadvantoezicht,deheerBrinkman,maartotophedenisdieerbijdeministerniet.Datvindikjammer.DedoordeministervanLNVingesteldecommissie-DeJongheeftbestgoedeaanbevelingengedaan,zoalshand-havingvanhetvoorkeursrechtvanStaatsbosbeheer,waarbijrekeninggehoudenwordtmetnoodzakelijkegebruiksbeperkingen.Daarnaastookbeterecommunicatie–maardatspreektvoorzich–enhetniettoepassenvanmeervoudigeinflatievergoedingen.Opzichallemaalprimapuntenommeeverdertekunnenwerkennaardeoplossing.IkwilsterktoespitsenopdepubliekeroldieStaatsbosbeheervervult;datistocheenanderekwestiedanwanneerwijhetzoudenhebbenovereengewoonerfpacht-rechtelijkprobleemvantweeprivatepartners.Diepubliekerolmoetnietonderschatworden,zekernietopdeeilandenwaarmeerdan90%vandegrondinbezitisvanStaatsbosbeheer.Inonzeogengaatdediscussievooraloverdevraagofdezehogeerfpachtcanonseenforsebelemmeringgaanvormenvoordeleefbaarheidendeeffectenvanhetsociaalecono-mischfunctionerenopdeWaddeneilanden.Ikvindoverigensdatdecommissie-DeJongdaaraanvoorbijisgegaanendatvindikjammer.DespecifiekeregelgevingvoordeWaddeniseenpuntwaarwetelkensweertegenaanlopen,ookopandereterreinenzoalszorgenonderwijs.Bijdezeerfpachtverhogingisdat,denkik,welheelspecifiekhetgeval.Medetenaanzienvandemaatschappelijkeverantwoordelijkheidiseenbetereafwe-gingnoodzakelijkvanwatopdeeilandenvooralopgrotebezwarenstuit:deleefbaarheid,dedoorStaatsbosbeheerbeoogdemarktconformiteitvandeerfpachtcanons.Deverwachtingisdatdeexorbitanteerfpachtstij-gingenvoordeWaddeneilandeneenernstigeaantastingzullenvormen:mindertoeristen,leegstand,minderovernachtingenendrukopdevoor-zieningen.Dezezakenmoetenvoordeministerhetperspectiefzijnbijonderhandelingenovereenoplossing.DeinzetvanStaatsbosbeheervooreensubstantiëleverhogingvandeerfpachtcanonsgaataandezebijzon-derepositievoorbij.Ikvinddatdeministerhierinderegiemoetnemen.Iksluitafmeteenpogingtochweerwatbewegingtekrijgeninhetvoor-stelzoalsdathieralvakergedaanis:nogeensgoedkijkennaardeWaddentoets,zoalsdemotie-Jacobidestijdsaangaf.Ishier,althansdeels,specifiekewet-enregelgevingnodig,geziendebijzonderebeschermingdiedaarvanuitmoetgaan?OokzalnogeensgoedgekekenmoetwordennaarenruimtegegevenwordenaanStaatsbosbeheerengemeentes,inditspecifiekegeval,inzakeverkoopvandiecollectievevoorzieningendieeengrotedrukleggenopdekostenvandemensendieopdeWaddenwonenofrecreëren.Ikdenkaanzwembaden,industrieterreinen,jachtha-vensetc.Ookmoetoverwogenwordenoferoplossingengevondenkunnenwordenwaardoorjeindividueleerfpachtovereenkomsten–doordegroteplanologischebeperkingenopdeeilanden;allesligtinNatura2000-gebied–maximaalkuntbeperken.Daarmoettochdeoplossingliggen?Ikroepdeministeropdieruimtetegeven,eneropenovertezijnwaardeschroomnogzit,zodatwijelkaarkunnenhelpen.DeheerPolderman(SP):Voorzitter.DevoorgesteldeverhogingvandecanonsopdeWaddeneilandenheeftveelcommotieopgeleverd.NaargoedHaagsgebruikwordterdaneencommissiegevormd,inditgevaldecommissie-DeJong.DezeheeftdeopdrachtserieusopgepakteneenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.455 gedegenadviesgegeven.Hetkomter,kortgezegd,opneerdathetinstru-mentvanerfpachtalszodanignietmoetwordenafgeschaft,maardatdeverhogingvandecanonsweleenbeetjeminderheftigzoukunnen:matigdeverhogingen.Datleekmijeenwijsadvies,maardeministervonddatniet.Hetgrootstedeelvanditadvieswordtdoorhaarnietovergenomen,maarzijkiestfeitelijkvoordelijnvanStaatsbosbeheerzelf:eenexorbi-tanteverhogingvandecanon.Marktconformiteitiseennieuwdogma.Alsjehetprobleemgoedwiltanalyseren,komjeuitopdediscussieoverdegrondpolitiek.Hoewordtdewaardevandegrondbepaald?Datiseentaboe-onderwerpvandeeersteorde,endaaromwilikheteroverhebben.Hetrapportvandecommissie-DeJonggaatwelopditprobleemin,maarkomterooknietgoeduit.UiteindelijkiserdanmaarvoorgekozenomdebepalingvandeWOZ-waardetenemenalseensoortijk-ofankerpunt.MaarhoedeWOZ-waardebepalingtotstandkomtblijftonduidelijk.Nognietzolanggeledenwasdegrondopdeeilandenvrijwelwaardelozeduingrond.Nuisheteentoplocatiewaarprojectontwikkelaarswelfiducieinzoudenhebben,alsdaarmogelijkhedenzoudenzijn.BouwendNeder-landkannietandersdanbelangstellinghebben.Eenvandeaanbeve-lingenvandecommissie-DeJongoverdeevaluatieis–overigensconformeeneerderadviesvandeAlgemeneRekenkamer–omstrakkenormenaanteleggenoverwelkevergoedingendeledenvanderaadvantoezichtkrijgenenwathunnevenfunctieszijn.Eenvandeuitwerkingenvanhunadviesommeerarmslagvoorderaadvantoezichttebewerkstel-ligen,isdatereensterkererolgegevenmoetwordenbijdegrondtransac-ties.Datvindikeenaanbevelingomeventeonthoudenindezediscussieovererfpacht,danweleigendomvangronden.Ikhadhetoverdeenormestijgingvandewaardevandiewaardelozeduingrond,vanpakwegvijftienjaargeleden,naardetoplocatiesvannu.Hetisdezelfdegrond.Hoezitdiewaardestijgingdaninelkaar?Watisermeegebeurd?Isdegrondbewerktofverrijkt?Nietsvandatal,alleendoordealgemenewelvaartsstijgingisdegronddaarnumeerwaard.Datwilzeggen:menheeftermeervoorover.Uiteindelijkishetdus«watdegekervoorgeeft».Hoemeermensendebehoeftehebbendaartewonenofterecreëren,enhetzichkunnenpermitteren,hoeduurderhetwordt.Hetiseenkwestievanvraagenaanbod,enalsjehetlouteraandewerkingvandemarktoverlaat,zalhetnietlangdurenvooralleenderijkenzicheenplekjeopdeWaddenkunnenveroorloven.Daarvanismijnpartijgeenvoorstander.Daarombenikervoordatdegrondvandezemooieengewildeeilandeninhandenblijftvandegemeenschap,vandestaat,vandeoverheid,ofhoejehetcollectiefookwiltnoemen.VoormijnpartisdatStaatsbosbeheer,zolangdatmaarnietverderwordtverzelfstan-digd,laatstaangeprivatiseerd.Daarmeekiesikdusvoorhetinstandhoudenvanhetinstrumentvanerfpacht,zolangdegrondeigendomisenblijftvandeStaat.Datisechterweerwatandersdanakkoordgaanmetdeverhogingenvandecanons,zoalsvoorgestelddoorStaatsbosbeheer.Daarmeewordtdezewaardestijginggebruiktalsordinairemelkkoe.Hetlijktersterkopdatdezeverhogingalleenisingegevendoordewensmeerinkomstentegenereren,hetgeendestijdsuiteindelijkdedoorslaggevenderedenwasomStaatsbosbeheeropafstandteplaatsen.Hetwreektzichnudatwedediscussieoverdeevaluatienognietgevoerdhebben.Voormijvormtdezewinstmaximalisatie,indevormvandecanonverhogingen,belangrijkeinputvoorhetdebatoverdetoekomstvanStaatsbosbeheer,enikkomerindatdebatgraagopterug.Destijging,diedecommissie-DeJongnaveelwikkenenwegenheeftbepleit,lijktmijinelkgevalmeerdangenoeg.Deargumentatievoordedepreciatie,zoalsdecommissie-DeJongdatnoemt,dewaardeverminderingdus,achtiksteekhoudend.Doordatdewoningennietstaanopgrondineigendom,maaropgrondinerfpacht,zijnzeminderintrek,aldusdecommissie.Datlijktmijlogisch.Alshetomeigendomzougaan,zoudeneigenarenermeermeekunnendoendannuindeerfpachtsituatie.HetligtdaaromvoordehanddatdeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.456 waardeverminderingindeberekeningvandecanonwordtdoorberekend.Deweerleggingvandieredeneringdoordeministerovertuigtniet.Deministerzegtdaterimmersookwaardevermeerderendeomstandighedenzijn,zoalsdeaanwezigheidvannatuur.Dieisechterookaanwezigalsdegrondwaaropdewoningenstaan,ineigendomzouzijn.Iksteundaaromderedeneringvande40%depreciatie.Hetpleidooiomdecanoneventueeltekunnenafkopen,ofovertegaantotvoortdurendeerfpachtinplaatsvandehuidigesystematiekvande30-jarigeperiode,spreektmijminderaan.Hierinvolgikderedeneringvandeministerwatmeer.Hetlijktmijwelverstandigomdehoogtevandecanonaantepassenendezeteindexeren,omdatanderszo’nenormesprong,na30jaar,steedstotditsoortdiscussiesleidt.Kortom:ikbenvoorstandervandehandhavingvanhetinstrumentvanerfpacht,mitsdeverpachterdestaatisendatookblijft.Watbetreftdewaardebepalingvandegrondkanikde40%depreciatievolgen,maarblijftdebepalingvanwatdegrondwaardisnattevingerwerk.Uiteindelijkishettochwatdegek,ofdemarkt,ervooroverheeft.Betergezegd:zouhebben,wanthetisniettekoop.DenoodzaaktotwinstmaximalisatiedoordeStaatzieiknietendaaromsteunikhetpleidooivoormatiging.Datkanbovendien,spre-kendovermarktconformiteit,alleenmaarmatigendwerkenopdealge-menegrondprijsendaarbijisnaarmijnmeningiedereengebaat.Alswijdoorditbeleidinstaatzoudenzijndegrondprijsinzijnalgemeenheidnaarbenedentedrukken,zouikweleenswillenhorenwiedaartegenis.MevrouwJacobi(PvdA):IkkaneenheeleindmeegaanmetdeSP,maardeheerPoldermanzegtwelheelstelligdatdegrondalleeninbezitmagzijnvandeStaatof,inditgeval,Staatsbosbeheer,dateenzelfstandigbestuursorgaanis.Watisertegenalseendeelinhandenzouzijnvandegemeenteofeenanderepubliekrechtelijkeorganisatie?DeheerPolderman(SP):DeStaatendeoverheidzijnnatuurlijkéén.Hetkaninhandenvaneengemeenteblijven,maargeziendeervaringenmetdeveelalkortetermijnagendavangemeentenlijkthetmijbeterdathetinrijkshandenis.InmijnoptiekzouStaatsbosbeheerweereenstaatsbedrijfmoetenworden,inplaatsvanhetzelfstandigbestuursorgaandathetnuis.GewooneenagentschapvanLNV,datlijktmijveelhandiger,maardiediscussiegaanwenogvoeren.Ikvindhetjammerdatditdevolgordeis,ikhebdaarnietvoorgekozen.IkzoulievereerstdediscussieoverdeevaluatievanStaatsbosbeheervoerenenpasdandeuitwerkingvandezeerfpachtenbespreken.Maarhetcrucialepuntishetwegnemenvandedruktotwinstmaximalisatie.DeuiteindelijkeredenomStaatsbosbeheeropafstandtezetten,isdemogelijkheidommeereigeninkomstentekunnengenereren.Daarvanmoetenwedusaf,wantikvindnietdatdestaatdeopdrachtheeftwinsttemakenophaarbezit.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):ZegtdeSPnudatzijvindtdathetbeterisdatStaatsbosbeheerdebeheerderofdeeigenaarblijftvandegronden,bijvoorbeelddieonderhetzwembadopeenvandeeilanden,endaarmeebepalendisvoorhetzwembadkaartje?DeheerPolderman(SP):Hetisabsoluutnietzo–misschiensteltudatteleur–dat,wanneereenzwembadeigendomisvandegemeente,daarmeedeprijzennaarbenedengaan.Ikkengenoegvoorbeeldeninhetlandwaarjuistdegemeente,omdatdegemeentebegrotingnietaltijdevenvetis,gedwongenisomdaareenbehoorlijkewinstuittehalen.Hetgaatomdeprincipiëlevraagofjetoestaatdatdebalanswordtopgemaaktaandehandvaneenwinstberekening.Datmoetenwenietwillen.Misschienishetdaaromverstandigeromtezeggen:laathetheleeilandinhandenvanStaatsbosbeheer,maarneemdedruktotwinstmakenweg.Datismijnvoorstel.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.457 MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):DatbetekentdusdatwanneerStaats-bosbeheerdecanonswelverhoogt–watwenudusniethelemaalindehandhebben–hetgemeentebestuuralsresultantehetzwembadkaartjeverhoogt.DatlaatdeSPdanmaarevenliggen?DeheerPolderman(SP):Nee,wantikbenhetnieteensmetdieenormestijging,opgelegddoorderijksoverheid.Menmoetperseuitdiecanonseenopbrengstverhoginghebben.Ikhebgepleitvooreenindexering,voormeegaanmetdealgemenewaardestijgingvandeeuro.Metstijgenindiezingaikakkoord.MaardeenormestijgingendienuwordenvoorgesteldkomenvolgensmijvoortuitdedrukopStaatsbosbeheeromeigeninkom-stentegenereren,metnamedoorgrondprijzenenuiterfpachten.Dateengemeentegedwongenisomdatdoorteberekenenisellendig,maardatisbijdekleineeigenarenookzo.DeheerCramer(ChristenUnie):DeheerPoldermanmerkteopdatdenatuurwaardeverminderendmerkt.Watmijbetreftisdateenwatmeerprincipiëlediscussie,dienietalleengaatoverdeeilanden.Ikhebeenpoosgewerktalsplaneconoom,waardoorikweetdatheelnadrukkelijkblijktdataanwezigheidvannatuurindedirecteomgevingeenbehoorlijkprijsopdrijvendeffectheeftopdewoningen.Graaghoorikeennadereonderbouwingvandestellingdatdenatuurhierwaardeverminderendzouwerkenendedepreciatieopdatpuntzourechtvaardigen.DeheerPolderman(SP):Volgensmijhebikdatnietgezegd.Deministerredeneertdaterookwaardevermeerderingisendathetindiezinookbeterinerfpachtkanblijven.Ikbendatmethaareens,maardeministerhoudtdataanalsargumentomdeerfpachtteverhogen.Ikhebgezegd:deredeneringvandeministerdathetwaardevermeerderendis,isopzichgeenargumentindediscussieovererfpachtofeigendom.Wantalshetineigendomzouzijn,zouernetzogoedwaardevermeerderingvandegronderomheenkunnenzijn.Hetiseendrogredeneringendatprobeerdeikuitteleggen.DeheerVanderVlies(SGP):Voorzitter.Metmeermarktconformiteitisopzich,alsuitgangspunt,nietsmis.Wijbeginnenhierechternietineenblancosituatie.Eriseenvoorgeschiedenis,erzijngevestigdeverhou-dingen.Staatsbosbeheeriseenpubliekrechtelijkeorganisatiedieooksociaalenmaatschappelijkverantwoordmoethandelen.Zijheefteenonmiskenbareeconomischepositiediebehoorlijkuitzonderlijkis,metnameopdeWaddeneilanden.Diepositiemagnietwordenuitgebuit.DeministerenStaatsbosbeheergevenaandatmarktconformiteitindecanonsystematiekvanStaatsbosbeheerallangetijdhetuitgangspuntisgeweest,endatdeverzelfstandigingvanStaatsbosbeheerdaaringeenveranderingheeftgebracht.Maarisdatovereenkomstigdepraktijk?OpbijvoorbeelddeWaddeneilandenkrijgenookbestaandeerfpachtcon-tractentemakenmetcanonverhogingenvanbeduidendepercentages,somsvanmeerdan500%.Zulkepercentagesgaanvolgensmijverbovendestijgingvandeprijzenvoorgrondenonroerendgoed,endeWOZ-taxaties,uit.HoemoetjedatrijmenmetdezojuistweergegevenstellingvandeministerenvanStaatsbosbeheer,datmarktconformiteitalvoordeverzelfstandiginghetuitgangspuntisgeweestindecanonsyste-matiek?Decommissie-DeJongheeftforsekritiekgeuitopdehuidigewaardebepalingvandegronddoorStaatsbosbeheer.Staatsbosbeheergaatuitvaneengrondwaarde,gebaseerdophetvolleenvrijeeigendom.Decommissie-DeJongtekenthierbijaandatgeenrekeninggehoudenismetdebijzondereenalgemenevoorwaarden,waarmeeStaatsbosbeheerheterfpachtrechtenookdewaardeervanbeperkt.Decommissiesteltzelfseendepreciatievandegrondwaardevoormet40%.Dezewaardebe-perkingwordttotnutoedoorStaatsbosbeheergenegeerdendeministerTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.458 sluitzichhierbijaaninhaarreactie.Zijgeeftaandaterookwaardever-meerderendeomstandighedenzijn.Diezijnerzeker,maardezemogelijkewaardevermeerderendeomstandighedenzittentochalindegrondprijs,endusookindecanon?Deministerwijstookopdeanderegroeneerfver-pachters.Hetkomtonzefractievoordatditaandeinhoudelijkeargumen-tatievoordepreciatienietsafdoet.Bovendienberekenenandereerfver-pachters,zoalsgemeentenenwaterschappen,depreciërendefactorenwéldoor.MijnfractievraagtdeministerdaaromdezezaakmetStaatsbosbe-heerteheroverwegenenbijdewaardebepalingvandegronddegenoemdedepreciatieeenplektegeven.Inaansluitinghieropisdetijde-lijkeduurvandeerfpacht,teweten30jaar,eenbelangrijkebeperkendevoorwaarde.Alsditnietverdisconteerdwordtindecanon,bestaathetrisicodateencanonopbasisvaneengrondwaardebijvolenvrijeigendom,opgeteldovereenperiodevan30jaar,uitkomtbijdeverkoop-waardevandegrondaanhetbeginvandezeperiode.Bijhervestigingvanheterfpachtrechtkandanopnieuwhetvollepondbetaaldworden,endatlijkttochnietdebedoeling.Bijhervestigingvanheterfpachtrechtwordtuitgegaanvandevrijemarktwaardevandegrond;bijtoepassingvanhetvoorkeursrechtdoorStaatsbosbeheerniet.Dangeldtdevrijemarktwaardevandegrondopeensniet,maardievanheterfpachtrecht,metalzijnbeperkingenenmetinachtnemingvandeophetmomentvanverkoopgeactualiseerdecanon.Datlijktopmetenmettweematen,endatzijnwetochnietgewend,dannadeugdelijkeenduurzameargumentatie.Markt-conformhandelen:akkoord.MaarStaatsbosbeheerblijfteenpubliekrech-telijkeorganisatiedieooksociaalenmaatschappelijkverantwoordmoethandelen.Mijnconclusieisvergelijkbaarmetdievandiversecollega’s:minister,heroverweeguwstandpuntenreactieophetadviesvandecommissie-DeJong.DeheerCramer(ChristenUnie):VolgensmijbegrijpikwelwatcollegaVanderVliesbedoelt,maarikwilhettochevenduidelijkhebben.Hijzegt:metenmettweematenisnietdebedoeling,dannadegelijkeargumen-tatie.Kortom:ermagwelmettweematengemetenworden,alswehetmaargoeduitleggen.KandeheerVanderVliesdiestellingverduide-lijken?DeheerVanderVlies(SGP):Toenikhetuitsprakdachtik:datiseenzwakkestee,dusikbenzeererkentelijkvoordegelegenheiddaaropterugtekomen.Hetgaatomnietinalleopzichtenvergelijkbaresituaties.Endanishetresultaatinhetbeleiddatermetverschillendematen,endusmettweeverschillendematen,wordtgemeten.Zohebikhetbedoeld,maarikwaswatkortinmijnformulering.Daterkenikenikhoopdatbijdezenrechtgezettehebben.MinisterVerburg:Voorzitter.IkbedankdeKamerledenvoordeinbrengineerstetermijn.WesprekenvanavondovererfpachtopdeWadden-eilanden.DezeeilandenzijneenprachtigenbijzonderstukjeNederland,voornamelijknatuurgebied,waarmensenwonenenwaarookheelveelmensenkomenomtegenietenvanderustenderuimte,terecreërenenteherstellenvanalleswathendagelijksoverkomt.Hetisjammerdatwijditonderwerpnietkunnencombinerenmetdeoorspronkelijkeagenda,tewetendeevaluatievanStaatsbosbeheer,maarwebeperkenhetvanavondtotditopzichzelfbelangrijkeonderwerp.Onzeeersteopgaveenverant-woordelijkheidvoordeeilanden,omdathethiergaatomprachtigestukjesNederland,ishetbeschermenvandenatuur,hetlandenhetlandschap,omdeeilandenooktekunnenhoudenzoalszezijn.Datbetekent:behoudendoortebewerken,wanterzitaltijdwerkingenontwikkelingin,datwetenwevananderethema’s.Daaromzijnerverschillendeterreinbe-heerdersactiefopdeeilanden,waarvanStaatsbosbeheerinderdaaddegrootsteis.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.459 Eentweedeopgavevoordeeilandeniservoortezorgendatmensenerookvankunnenblijvengenieten.Genietenvanhetwonenenhetwerkenaldaar,maarookvandenatuurenhetlandschap.Datbetekentdathetgebruikvannatuurterreinenen-gebiedenaanvoorwaardenisgebonden.EenvandievoorwaardenisdatStaatsbosbeheer,vanuithetoogpuntvanbehoudvannatuurenlandschap,grondeninerfpachtuitgeeft.Daarmeekomenwebijhetadviesvandecommissie-DeJong,waarallecommissie-ledenovergesprokenhebben.Decommissie-DeJongconcludeertterechtdathetinstrumenterfpachtopdeWaddeneilandeneenlogischinstrumentis.Daarmeekunnenbijuitstekvoorwaardenmeegegevenwordenaanhetgebruikvandegrond,zodatnatuurenlandschapgespaardblijvenenookbewaardblijvenvoorkomendegeneraties.Ikonderschrijfdat,watmijbetreftishetinstrumenterfpachteentoepasselijkinstrument.Hetgaatomdevolgendetweevragen:watzijnredelijkevoorwaardenenhoekomjetoteengoedecanon?Datzijngeeneenvoudigevragen.Datheeftdecommissie-DeJonggemerkt,enalsikdecommissiehiergoedbeluister,zijndatvoordeKamerookgeeneenvoudigevragen.Wantmetallezorgendieerlevenenmetallegoedevoornemensomdezediscussietoteengoedeindetebrengen,beluisterikbijdeKamereenaantalvari-antenindevoorstellendiegedaanworden,endeuitwegdiedeKamerzouzienuitdezediscussie.Ikgeefhetgraagtoe:hetisnieteenvoudig.IkbenopdehoogtegesteldvandehoorzittingdiedezeKamercommissieheeftgehouden;daarisduidelijkgewordendatditgeenzaakisdiejealleenmaarvanéénkant–vanuitdeopzichtewaarderenkantvandeWaddeneilanden–kuntbekijken.Jehebtooktemakenmetandereconse-quenties,metgevolgen,metmogelijkeinvloeden.Kortom:hetiseensympathiekidee,maarhetiseencomplexezaak.Devragenzijndus:watzijnredelijkevoorwaardenenhoekomjetoteengoedecanon?Dievragenheeftdecommissie-DeJongzichookgesteld,enhetbleekvoordezecommissieevenmineeneenvoudigeopgave.Hetisjammerdatdecommissie-DeJongnietmeteenunaniemstandpuntiskunnenkomen.Datgeeftwelietsaanoverdecomplexiteit.Decommissie-DeJongpleitvooreencanondiegebaseerdisopdegrond-waarde.Daarzoudaneengeneriekedepreciatievan40%opmoetenwordentoegepast.Dezezouonveranderdvooreenperiodevan30jaarmoetenwordenberekend,zodatdeerfpachterswetenwaarzijaantoezijn.Ditiseenvoorsteldatdegoedkeuringvanveelerfpachterskanwegdragen.Ikhebechterproblemenmetditvoorstelendiezijnvantwee-ërleiaard.Teneerste:metditvoorstelzouStaatsbosbeheereenanderesystematiekgaantoepassendanandereerfverpachters,zoalshetRijksvastgoed-enontwikkelingsbedrijfofwelDomeinen,eneenandereaanpakdanprivateterreinbeheerders,landgoederenenandereprivategrondeigenaren.Datbetekentdatersprakezouzijnvaneenoneerlijkconcurrentievoordeel,nietbezienvanuitdemensenopdeWadden-eilanden,maarwelvanuitdemensenineengelijksoortigesituatieeldersinNederland.OokdezecommissieweetdatdeWaddeneilandenprachtigzijn,maarerzijnnogmeergebiedeninonsmooielandwaardanmutatismutandishetzelfdevoorzoukunnengelden.Wemoetenwatdatbetreftwelzorgvuldigzijnenzorgvuldighandelen;datmagvandeoverheidverwachtworden.Datbetekentdusdatersprakezouzijnvaneenconcur-rentievoordeelendatkanheelsnelgezienwordenenookverwerktwordenalseenprecedent,metallegevolgenvandien.Inzakedegene-riekedepreciatiehebbenwijeenrekensomgemaakt.De40%depreciatiekosttientallenenvolgensdezerekensomwelhonderdenmiljoeneneuro’sovereen30-jarigeerfpachtperiode.40%depreciatiemoetnamelijkdanookwordentoegepastinanderecontractenvanStaatsbosbeheer,want:gelijkemonniken,gelijkekappen.DatzouookmoetengeldenvoorDomeinenenhetzouconsequentieshebbenvoorparticuliereeigenaren.Datmoeteenzwaarwegendargumentzijn,althansikvinddatdeoverheiddatzwaarmoetmeewegen:hoekijkjeanderenindeogenalsjeditdoet?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4510 Indetweedeplaatszouersprakezijnvanniet-marktconformiteit,hetgeenbepaaldegroepenerfpachtersbevoordeelt,enwelerfpachtersmetpubliekemiddelen.WijmogennietvergetendatStaatsbosbeheerverrewegdemeestetakenuitvoert,financieelondersteunddoordebelas-tingeuro’sdiewijmetelkaaropbrengen.Voorhetovergrotedeelisersprakevanpubliekgeld.Daarmagdeoverheidopbevraagdwordenendaarheeftzijopeenverantwoordemanierintehandelen.Ookheeftzijverantwoordingafteleggenoverdebestedingvandepubliekemiddelen.Eenlaatsteargumentligtinlijnmetheteerstepuntdatiknoemde:metditvoorstel,tewetendedepreciatiedoorStaatsbosbeheer,wordtrechtson-gelijkheidtenopzichtevananderegroenevererfpachtersgecreëerd.Dattiktdoor,datheeftdezecommissieoverigensookindehoorzittingvanverschillendepartijenvernomen.Hetgaatduseerstomdeanderesystematiek,dedepreciatieendeonge-lijkebehandelingendeprecedentwerking.Erisechternogeentweedeargument:eengeneriekedepreciatievan40%zouleidentoteencanondielagerisdanindemarktgebruikelijk.Ikhebookinmijnbriefalaange-gevendatmarktconformiteiteenbelangrijkuitgangspuntis.Alswijdatuitgangspuntloslaten,zouerbijcommerciëlebedrijvensprakezijnvanconcurrentievoordeel,endatvindikonwenselijk.Alsikditzeg,refereerikaaneerderediscussiesdiewijgevoerdhebbenoverStaatsbosbeheerwaarbijeenvandeledengevraagdheeft:isStaatsbosbeheermethetverkopenvanhoutnietbezigdemarktteverstoren?Alshetdusgaatommarktconformeactiviteiten,magergeensprakezijnvanmarktverstoring.IkhebdattoenbeaamdenookgezegddatwijdaarovereengedragscodehebbenafgesprokenmetStaatsbosbeheer.IkhebStaatsbosbeheerdaaropaangesproken,wantalswedaareencodeoverafspreken,vindikdateenorganisatiezichdaaraanheefttehouden,althanseenorganisatiedieonderpubliekeeninditgevalmijnverantwoordelijkheidvalt.Datzelfdeprincipezouikookhiervantoepassingwillenverklaren.Datismijntweedepunt:ikvinddatonwenselijk.BovendienverwachtikvaneenorganisatiealsStaatsbosbeheer,maarinfeitevaniedereoverheidsorgani-satie,datdiezorgvuldigomgaatmetdemiddelendiezijinbeheerheeft.Alsdevoorstellenvandecommissie-DeJongzoudenwordenoverge-nomen,betekentdatrijksbreedtochalsneleeninkomstendervingzoalsikdiezojuisthebgenoemd.Tientallen,misschienwelhonderdenmiljoeneneuro’sperjaaralshetgaatomeen30-jarigeerfpachtperiode.Alswekijkennaardekwaliteitvandenatuur,degroeiendeaantrekkelijkheidvandeWaddeneilanden,diezichooklaatuitdrukkeninprijsenwaardering,ishetdevraagwaardiemeerwaardedanterechtkomt.Dathebbenweuitge-zocht.OpditmomentlevertdeerfpachtopdeWaddeneilandenjaarlijks1,2mln.op.SamenmetandereinkomstenbedragenderevenuenopdeWaddeneilandenvoorStaatsbosbeheerongeveer2mln.perjaar.HetbeheerenhetonderhoudopdeWaddeneilandenkostStaatsbosbeheerruim4mln.Hetlijktmeeerlijkenfairomdiebedragenhiertenoemen.NetalsdeKamerbenikbezigomditprobleemoptelossen.Ikwileenoplossingdierechtdoetaanallespelers,mogelijkespelersenpotentiëlespelersopafstand.Ikwilhierookeenuitkomsthebbendieweoveralopeengoedemanierkunnenuitdragenenverdedigen.Ikgavertellenwatweopditmomentaanhetdoenzijn,enikgadeKamereenvoorsteldoen.Staatsbosbeheergaatomtafelzittenmetgemeenten–openkeleplaatsenisdeorganisatiedaarmeealbezig–omtekomentoteengezamenlijkeontwikkelagenda.HetdoeldaarvanisprecieswatdeheerCramerformu-leerde,namelijkhetbevorderenvandeleefbaarheidopdeWadden-eilanden.Indieagendazullenafsprakengemaaktwordenoverhetoppeilhoudenvanhetrecreatieaanbod.Decommissieledenhebbendatterechtaangegeven.Ikkomerzelfveelteweinig,maarikkomerwelgraag,enhetisvanbelanghetrecreatieaanbodoppeiltehouden,zowelkwalitatiefalskwantitatief.StaatsbosbeheerstreefteengevarieerdaanbodopdeWaddennaenisbereiddaarinteinvesteren.StaatsbosbeheerkandaarTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4511 overigensnietalleenverantwoordelijkheidvoornemen,wantalsweinzoomenopeeneilandalsTerschelling,moetenwevaststellendatnoggeenkwartvanallebeddenopgrondvanStaatsbosbeheerstaat.Datbetekentdatdriekwart,bijna80%,opanderegrondstaat.Hetisgoedalswedatevenoponslateninwerken.Eenanderonderdeelvandeontwikke-lagendaismogelijkegrondverkoop.Erisdusgeensprakevanteruggaveomniet,zoalsmisschienwelopgemaaktzoukunnenwordenuitdemotievanmevrouwSnijder.Daarovermogengeenmisverstandenbestaan.Staatsbosbeheergaataangevenwelkegrondenmetgemeenschapsdoelen–grondenwaaropbedrijvengevestigdzijn,industrieenwoningen–kunnenwordenverkocht.Vanzelfsprekendmoetendedoelenophetgebiedvannatuurenlandschapdatweltoelaten.IndewetisopgenomendatStaatsbosbeheerhiervoortoestemmingnodigheeftvandeministervanLNV,dusvanmij,envandeministervanFinanciën.Ikzegtoedatwijeengoedonderbouwdvoorstelinzorgvuldigeoverwegingzullennemen.StaatsbosbeheerheeftaanmijlatenwetendaterinmiddelsconstructievegesprekkenplaatsvindentussenStaatsbosbeheerendeeilandbesturenoverdeontwikkelagendaendebijdragedieStaatsbosbeheerhieraanzoukunnenleveren.Eenontwikkelagendaisechtervoordeindividueleerfpachtersnatuurlijknietdirectdeverbeteringendeoplossingdiewordtbeoogd.Zijkijkentochnaardevraaghoeveelgeldeennieuweerfpacht-canonhengaatkosten.Ikhebinmijnbriefeenaantalmaatregelengenoemdwaarmeeikdeerfpachterstegemoetwilkomen,enikhechteraanhiereenpaarelemententenoemen:eengoedeingroeiregeling,eengoederegelingvoorknelgevallen,maatwerkvoortaxatiesendemogelijk-heidvanberoepviaeendriedeskundigentaxatie.Daarnaastzijnernogmeerspecifiekemaatregelenwaarmeeikdenkdatwe,binnenmijnuitgangspunten,toteenoplossingmoetenkomenalsmededeerfpachterstegemoetkomen.Alleshorende,enwetendedatdeKamereruitwilkomen,maardaarvooreenwatverschillendeinsteekheeft,wilikeenvoorsteldoen.IksteldeKamervooromeenoftweewijzemannenofvrouwendiehunsporenverdiendhebbeninhetopenbaarbestuurendiekennisvanzakenhebben,tevragenomnogeensgoednaardezaaktekijken.DezewijzepersoonofpersonenmoetenbinnenhetkadervanhetkabinetsstandpuntkomentoteengedragslijnofinstructievoorStaatsbosbeheerhoetehandelenbijhetvaststellenvaneencanon,enwelkeaspectendaarinmeegenomenmoetenworden.Ikdenkdanaandecontractduur,deingroei,dedepreci-atie,debestemmingsklem–waarovermevrouwJacobihetheeftgehadenwaaropmaatwerkgeleverdkanworden–eneendeskundigentaxatie.Binnenhethuidigestandpuntiserveelruimtevoormaatwerk.Alsdatnogwatverdergepreciseerdenuitgewerktkanwordenineenhandleidingofhandreiking,kandatgebeurendoordieeenoftweewijzepersonen.Dezemogendaarbijzelfgeenbelanghebben,nochbijdeeilanden,nochbijStaatsbosbeheer,nochbijderijksoverheidindiezin,maarmoetenwelinstaatzijnomdatopeenverstandigeenwijzemaniertedoenbinnenderandvoorwaardendiedeoverheidstelt.Datismijnvoorstel.Onafhanke-lijkheidisessentieelomtoteenadviestekomenvooreenaanpakdievoorallepartijenkanwerken,maardatbetekentweldatallebetrokkenendaarconstructiefinmoetenzitten.IkbenverantwoordelijkwatbetreftStaats-bosbeheer,maarlatenwezeggendaterfpachtgeeneenvoudigekwestieisendeinzetvraagtvanvelen.MevrouwSnijderheeftgewezenopdeuitvoeringvandemotie,waaropikalbeningegaan.Ikhebaangegevendatdeverkoopvangrondeneenvandemogelijkhedenis.DeheerMastwijkheeftgewezenophetcompromis-voorstelvandeerfpachters.Dathebikvooralgezienalseenstandpuntbe-paling,waarinoverigenseenaantalpuntenisovergenomenvandecommissie-DeJong.Hetisgeenstukwaarwezomaareenhandtekeningonderkunnenzetten,maardeinbrengeninzetvaneenoftweedeskun-digenzouhierbijeenbrugkunnenbouwen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4512 MevrouwSnijderendeheerMastwijkhebbengevraagdhoehetzitmetdewaterwinbedrijven;waaromkrijgendiegeensymbolischecanon,zoalsanderenatuurbeheerders?Overdenatuurgebiedendiebeheerdwordendoorwaterwinbedrijvenwordtgeencanongevraagd,maarweloverdeterreinendieingebruikzijnvoordewaterwinning.Decanonwordtmedegebaseerdopdeomzetvandewaterwinning,wantwaterwinbedrijvenzijnnutsbedrijvenmaartegelijkertijdcommerciëlebedrijven.Indiezinwijkenzijafvannatuurbeheerdersdiegeencommerciëleactiviteitenuitoefenen.Hetcreërenvaneensymbolischecanonvoorburgersmeteenhuisjeofeenrecreatiewoning,zoalsmevrouwSnijderlijkttesuggereren,isvoormijgeenbegaanbareroute.Maarikbegrijpdatikhaarverkeerdinterpre-teer.Watjammerdatikdatvanavondalvoordetweedekeerdoe!MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Deministerzegtsimpelweg:alsStaatsbosbeheerhetaaneenterreinbeherendeorganisatieofeenrecrea-tieschapinerfpachtuitgeeft,hoefternietsberekendtewordenomdatditdanzouwordenafgewenteldopeensubsidieverstrekker.Alsjehetzelfdegebiedjedaarentegenaaneenburgerzouverhurenofuitgeveninerfpacht,moetjehetwelberekenen.Ikvinddatmetenmettweematen.MinisterVerburg:DanhebikmevrouwSnijderwelgoedbegrepen,maardreigtzijmijverkeerdtebegrijpen.Ikgeefjuistaandathetwaterwinbe-drijf,voorhetterreindatingebruikis,decanonwélmoetbetalen.Datmoetzeker,datzegikhierklip-en-klaar.Overdenatuurgebiedendiewordenbeheerddoorwaterwinbedrijvenwordtgeencanongevraagd,maarvoorrecreatiegebiedenwordtietsbetaaldendatkomtdanookterug.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Erzijntweeheelverschillendevragengesteld.DeenevraaggaatoverdrinkwaterbedrijvendiegrondenvanStaatsbosbeheerinerfpachthebben.Diebetalendaarzekervoor.Deanderevraagbetrefthetuitgeven,doorStaatsbosbeheer,aaneennatuur-beheerorganisatieofrecreatieschap.Daartussenzittenechtverschillen.Deeenhoeftniettebetalen,maarhetdrinkwaterbedrijfwel.MinisterVerburg:Ja,hetdrinkwaterbedrijfbetaaltinderdaad.Welkeandereniet?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):DerecreatieschappenenandereterreinbeheerdersdieietsvoorStaatsbosbeheerbeheren.Diebetalenhelemaalniets;datgeeftuzelfaan.MinisterVerburg:Datbetreftnatuurbeheer.Devraagisofersprakeisvancommercie.Gaathetomeencommerciëlezaakofexploitatie,jaofnee?Datmaakthetverschil.Geldtmarktwerkingopdeeilanden?Alserhuizenverkochtworden,isermarkt.AlserhuizenopdeWaddeneilandentekoopwordenaangeboden,denkikdatdieookverkochtworden.Deskundigengevenookaandatereenweliswaarkleine,maartochduide-lijkemarktisenhetisaanrentmeestersentaxateursomtebepalenwatdaarbijredelijkeprijzenzijn.Doorsommigenwordtgestelddatergeenmarktis,onderanderendoordeheerPolderman,maardaterdusweleenmarktis,wordtaangegevendoormensendieerverstandvanhebben.InNederlandhebbenwijveeldeskundigenvoortalvanzaken,endieschakelikgraagin.DeheerCramer(ChristenUnie):Daaromhebbenwezoveelverschillendemeningen,ookoverwatdeministerzojuiststelde.MinisterVerburg:Datklopt,enbijwetenschapperswordthetsomsnogerger.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4513 DeheerPolderman(SP):Deministerzegtdatikgezegdzouhebbendatergeenmarktis.Datisonzin;ikzegalleendatjenietallesaandemarktmoetoverlaten.Datisietsanders.MinisterVerburg:DaarheeftdeheerPoldermangelijkin,hijheeftdatinderdaadgezegdenikmoethemrechtdoen.Inalgemenezinbenikhetmethemeens,albenikbangdatwehetmindereenswordenalswedatsamengaaninvullen.MevrouwJacobinoemdedespecifiekeregelgevingvoordeWadden,zoalsvoorzorgenonderwijs,enrefereerdeaandeWaddentoets.IkhebalgezegddatdeWaddeneilandenbijzonderzijn.IkbenvanmeningdatStaatsbosbeheerdaarookeenbijzondereverantwoordelijkheidheeft.VandaardatiktegenStaatsbosbeheerhebgezegd:gaaandegangmetdeontwikkelagenda.Daarinzitechteenaantalelementen.Voorhetanderedeelhebikdehandreikinggedaanomeenoftweewijzemensentebena-derendieeensoorthandleidingzoudenkunnenformulerenvoorhettoepassen,hetopmaatbrengenenhetpreciesvaststellenvandeerfpachtcanon.Ikbenheteensmetwaterisgezegdoverdebestemmingsklem;daarmeekaninderdaadmaatwerkgeleverdworden.Datleidttotvoorwaardendieinlijnzijnmetnatuur-enlandschapsbehouden-beheer,endatkanleidentoteenlagerecanon.Daarstaikvooropen,enhetzoueenvandeelementenzijnwaareenopeningingevondenkanworden,mitsdatzorg-vuldigkanwordentoegepast.DeheerVanderVliesmerkteopdatdecanonharderstijgtdandewaardevangrondofonroerendgoed.Hoeverhoudtzichdattothetuitgangspuntvandemarktconformiteit?Inhetverledenzijnallerleicontractenafge-sloten;sommigezonderindexering,endezezijndaardoorverachterge-blevenbijdemarktconformiteit.Bijdeherzieningwordtdatnatuurlijkmeegenomenenmeegewogen,endatbetekentinderdaaddatersprakeisvaneenwatstevigestijgingopbepaaldepunten.Ikdenkdatikdaarmeeallevragenhebbeantwoord.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Voorzitter.IkbenhetmeestgeschrokkenvanhetantwoordvandeministerinzakedevraaghoeStaatsbosbeheeraanzijneigenfinanciëlebegrotingenverplichtingenmoetkomen.AlseenministerzegtdathetonderhoudopdeWadden-eilanden4mln.kostendatermaar2mln.aaninkomstenis,vindikhetbuitenalleproportiesomditnunaarvorentebrengen.Wewetenalle-maaldatdenatuurgebiedeninNederlandtientallenmiljoenenkosten.Wevragenonsnooitafwatdeinkomstendaarvanzijn.Datdeministerdatnuindezezaal,metdeeilandbewonerserbij,zoexplicietnoemtsteltmijhevigteleur.Ikwildatnuverderbuitenbeschouwinglaten.Ikconstateernogmaalsdatdeministereigenlijknietsdoetmetdeaanbevelingenvandecommissie-DeJongendatbetreuriktenzeerste.Deministerzeinogeensgoedgekekentehebbennaarwatdeinspraakrondeheeftopgele-verd,maarikkomterugopdeondergrondenvandemaatschappelijkedoelen–hetzwembad,debrandweerkazerne,etc.–endeondergrondenvandehuisjes.IkhebindegespreksrondeexplicietaandedirecteurvanStaatsbosbeheergevraagdofhetvoorStaatsbosbeheer,voorhetonder-houdvandenatuur,eenessentiëlevoorwaardeisdatmendeondergrondvandezegebouwenineigendomheeft.Dedirecteurheefttoengezegd:datisvoorhetbeheervandenatuurgeenvoorwaarde.Datgeeftaandatdelijn,diemeteengrotemeerderheidin2008voordemotieisuitge-sproken,heelhelderis.ErwastoenmaaréénfractiedienietvoordemotiestemdeendatwasdeSP-fractie.Alleanderefractiesdiehierzittenhebbenvoorgestemd,alsookdriefractiesdiehiernunietzijn.Ikroepdeministeropdemotiegewoonuittevoeren,endaarnaastiniedergevaldeaanbevelingenuittevoerenvandecommissie-DeJong.WijhebbennietTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4514 nogeenstweewijzemannennodig.Deministerstaataanhetroer,zijbepaaltwatergebeurtennietwijzemannenofvrouwen.DeheerMastwijk(CDA):Voorzitter.Ikhebeenaantaldingenvoormezelfopeenrijtjegezet,enkelewaarnemingen.Deministerzegtdaterfpachteeninstrumentisombepaaldedoelstellingenterealiserenendatisjuist.Tijdensdehoorzittingisookgeblekendatgemeentebesturenpubliekrech-telijkeinstrumentenhebbenomdiezelfdedoelenterealiseren;ikwileropwijzendaterfpachtniethetenigeinstrumentis.Deminister,slimalszijis,signaleertvanuitdecommissieverschillendeoplossingsrichtingen.Datklopt.Tegelijkertijdstelikvastdatdecompletecommissieietsanderswildandeminister.Hetlijktmijbelangrijkomookdatteconstateren.Inzakedevergelijkingmetdemarktconformiteit:ikwaswaarschijnlijkeenvandegenendiezichboosgemaakthebbenoverdehandelwijzevanStaatsbosbeheermetbetrekkingtothout,maardemarktvoorhoutiseentotaalanderedandievooreenondergrondvooreenbiologischeboer,danwelrecreatieparkenenterreinenopdeWaddeneilanden.Deministervergelijkthierappelsmetperen,devergelijkinggaatmank.Hetisdemeningvanmijnfractie–envolgensmijisdatookvastgelegdindenotitie-Witteveen«Stureninhetbos»–datStaatsbosbeheereenmaat-schappelijkeondernemingis.DatbetekentdatStaatsbosbeheererbijhetvaststellenvantarieven,maarookbijdeuitvoeringvanbeleidaangehoudeniszichrekenschaptegevenvandemaatschappelijkeomge-ving.Ikvinddatdittotnutoeonvoldoendegebeurt.Inzakedewaterleidingbedrijvenblijfikvolhoudendathiermettweematenwordtgemeten.Ikhebaangegevendatwatmijbetrefteennatuur-beheerder,indiendieeensymbolischecanonkrijgtopgelegdomdathetanderstenkostegaatvandesubsidieverstrekker,opdatmomenteenvermomdesubsidiekrijgt.IkkanmijmomentenhierindeKamerherin-nerendatwijdaartegenwaren.Deministersteltalsoplossingvooromandermaaltweewijzepersonennaardezematerietelatenkijken.Datzoueenoplossingkunnenzijn,zegikvoorzichtig,maarnietintheblind.Deministerzegt:binnenhetkabinets-standpunt.IkvoegdaaraantoedatdiecommissievanwijzenstraksnietnaardeKamerennaardeministermoetkomenmeteenstandpuntdatvoor95%hetstandpuntisdatdeministernunaardeKamerheeftgestuurd.Datbetekentdatdetweewijzendienaardezemateriegaankijkenheelduidelijkeopdrachtenmeemoetenkrijgen,bijvoorbeeld:maaknogeensgoedstudievanhetvoorsteldatdoordeerfpachtersoptafelisgelegd.Deministerzegtdatzijdaarnietintheblindeenhandtekeningondergaatzetten.Datsnapik,maarhetverdientweldegelijknauwkeu-rigebestudering.BovendienliggenerdriemotiesoptafeldieKamerbreeddanwelbijnaKamerbreedzijnaangenomen.Ikvinddatdiemotiesheelnadrukkelijkonderdeeluitmoetenmakenvanhethuiswerkdatdetweewijzedamesofherenmeekrijgen.Ikwilvandeministerhorendatzij,alszijdiewijzepersonenoppadstuurt,heneenheelduidelijkeboodschapmeegeeft.Voorikakkoordgametditvoorstelwilikeenheelduidelijketaakomschrijvinghebbenwaarmeedetweewijzenhetveldwordeningestuurd.HetisbinnenkortDriekoningen,misschienkunnenweerweldriewijzenvanmaken.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):AlsikdeheerMastwijkgoedbeluistergaathijervanuitdatnu,naanderhalfjaar,tweewijzemensenbinnenongeveerdriemaandenwélzullenkunnenwatdezeministerinanderhalfjaarnietheeftgekund.DeheerMastwijk(CDA):Ikbemerkbijdeministerenigopschuivenindegoederichting.Hetverwijtzoukunnenzijn:waaromisdeministernieteerdertotdezegedachtegekomen?Misschienheeftzijdeernstvandezesituatiewatonderschat.IkvinddatdeoplossingdiedeministeraanreiktTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4515 eenkansmoethebben,wantwatishetalternatief?Erliggendriemoties,diealuitgevoerdhaddenmoetenzijn.Maardeministerreiktnueenoplossingaanlangswelkewegwijwellichttoteengoedeuitvoeringvandemotieskunnenkomen.Hetalternatief,geefikmevrouwSnijderaan,ishetindienenvaneenmotievanwantrouwen,maardaarmeezijndeeilandbewonersooknietgebaat.Daarom:latenwedeministerdekansgevenomviatweewijzedamesenherentoteengoedeoplossingtekomen.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.Ikgeefdetekstvandeministerinmijnwoordenweerals:erkanvoordeeilandennietnagedachtwordenovereenstatusaparte.IkhebverwezennaareendiscussiedieinelkgevaldeministervanBZKookheeftaangegeven,alshetgaatomdespecifiekesituatie.IkbenhetwelmetdeministereensdatjeheeldegelijkmoetnadenkenoverhoeStaatsbosbeheer,alsverpachter,daarookophetvastelandeenrolinheeft.Daaropgraageennaderetoelichtingvandeminister.HetisgoeddatdeministerdeopdrachtaanStaatsbosbeheergeeftdatmetdemogelijkegrondverkoopgewerktgaatworden;datisvolgensmijdeinvullingvandemotievancollegaSnijder.Hetpuntvandemaatschappelijkeondernemingwilikonderstrepen,datisvanbelangenraaktookaandemarktwerking.Ikhebdaargeenuniekantwoordop,maarvolgensmijmoetStaatsbosbeheerzich,juistomdatdeorganisatiezichopdemaatschappelijkeverantwoordelijkheidberoeptdiezijopdeeilandenheeft,daarzelfookrekenschapvangeven.Ikvindhetvoorstelinzakedewijzemannenofvrouwenprima.Ikdenkdatdatgoedis.Inplaatsvantevragen«waaromnupas?»ishetbelangrijkertekijkennaarwatwewelgaandoendannaarwatweallemaalniethebbengedaan.Wemoetenvooruitkijken,metnameooknaardeeilanden.Totsloteenopmerkingoverdeberekeningvandecanon.Ikgafalaandatikeenpoosjewerkzaamgeweestbenalsplaneconoom.Prof.ir.Seijffert,uitZeewolde,heefteenstukjeuitgereiktoverdeberekeningvaneenerfpachtcanon.Datisredelijktechnischenikzalhetooknietgaanvoor-lezen.Ikweetookniethoejealdieformulesuitspreekt.Hetgrappigeisdatzijnverhaaleindigtmet:«Devastecanongedurende30jaarisdan2,13%vandegrondwaarde».Alsikdatcombineermetmijnkennisvanderesiduelegrondwaardebenaderingkomikuit–ineenvoorbeeldvaneenwoningprijsvan€450000–opeencanonvanongeveer€5500.Watisdeprijsinhetrekenvoorbeeldvandecommissie-DeJong?Ongeveer€5500.Ikdenkdusdaterweldegelijkdiscussieisalshetgaatomdedepreciatieendemanierwaaropjedatbenadert.Daarisaltijdgenoegopaftedingen.Deministergafzelfaandatergenoegdeskundigeninhetlandzijnomelkrapportvancommentaartevoorzien,maaralsikditcombineer–deministergafdatookaan,alsopdrachtaandiewijzemannen–iserweldegelijkgrondomgenuanceerdernaardegrondwaardebepalingtekijken.MevrouwJacobi(PvdA):Voorzitter.Ikbeginmethetvoorstelvandeministerinzakededriewijzen.Mijnvoorstelisommaaréénwijzetenemen,dankomterinelkgevaleenunaniemadviesuit.Mijninsteekwas:betaalbaarwonen,werkenenrecreërenopdeeilanden.Deeilandenhebbeneenheelbijzonderepositie.Ikbenerblijmeedatersteedsmeermedestanderskomenvooreenstatusaparte;datkunnenzegoedgebruiken.Staatsbosbeheerheefteenpubliekerol.Deministerschuiftinderdaadindegoederichtingop.Tochhoudikeenbeklemdgevoel:alsjedatalskaderneemt,enjewilteruitkomen,enjewiltwinstmaximali-satie,danblijfjehoedanookvervandeoplossing.Minister,ermoetietsgebeuren:hetmeegevenvaneenduidelijkkaderinzakeredelijkheid.Jemagbeststellendatdeeilandeneenheelbijzonderepositieinnemen,zeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4516 zíjnookbijzonder.Hetiseenoplossingsrichtingomdatalsuitgangspuntmeetenemen.DeministerzegtdatdeeersteoplossingsrichtingisdatStaatsbosbeheeromtafelgaatinzakedeontwikkelagenda.Iksteldatopprijs,maarhetmoeterniettoeleidendaterstrakseenprachtigeontwikkelagendaiseneengoedrecreatiebeleid,maardatdeprijzenzodanigzijndatweernietmeernaartoegaanomdathetnietmeertebetalenis.Hetblijfttochworstelenomtoetewerkennaardieredelijkecanon.Ikziebestoplos-singeninhetverkopenvaneengedeelte,wellichtvoorwonenenwerken.Ikzieookoplossingsrichtingenbijdepositievandebestemmingsklem,daaroverbenikhetdusmetdeministereens.Daarwaardepubliekesturing,doorgemeentenenhetRijkindezenonvoldoendeis,kanheterfpachtmodeljuistaanvullendzijnomhetspecifiekemaatwerktebieden.Daardoorkomjetochtotlagereerfpachtcanons,waariederebewonerenrecreantvoordeelbijheeft.IkwilgraagdatdeministerwatdatbetrefttochwatruimtegeeftaanStaatsbosbeheer,zodatwijhopelijkindierich-tinggaankomen.Alleeneeningroeimodelkannooitdeoplossingzijn;watmijbetreftisdatnieteenvandeeerstepuntendiemoetenwordenopgelost.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):VindtmevrouwJacobihetookbelangrijkdatdedriebreedaangenomenmotiesdieernogsteedsliggen,welmedeleidendzijnommeetegevenaandeeenoftweewijzen?MevrouwJacobi(PvdA):DemotieinzakedeWaddenregelingzitsteedsinmijnreactie.Demotiedieoproeptomdeelsteverkopenzitereveneensin.Watmijbetreftzijndienogsteedsleidend.Erkentdeministerdatook?DeheerPolderman(SP):Voorzitter.Ikbennietheelgelukkiggewordenvandeantwoordenvandeminister.Hierwreektzichtochdatwijdezediscussienuvoeren,enernietvoorgekozenhebbeneerstdediscussietevoerenoverdeevaluatieendetoekomstvanStaatsbosbeheer.Daarkandeministernietsaandoen,daarhebbenwijzelfvoorgekozen.ZolangdedrukblijftomStaatsbosbeheerdeopdrachtmeetegeveneenaanzienlijkdeelvandeinkomstenuiteigeninitiatieventeverkrijgen,waaronderdeerfpacht,blijvenwedediscussiedaardoorvervuilen.Ikbenervoor-standervandiedrukteverminderen,wantdatdeStaatergensopmoetverdienen,iseenabsoluutanderverhaaldandateenzelfstandigbestuurs-orgaaneenheleboeleigeninkomstenmoetgenereren.Weziennuwatdatbetekent;jezultmaarzo’nhuisjehebben.Deministerzegtdathetweleenforseverhogingis,maarhetgaatvijfofzeskeeroverdekop!Datiswatandersdaneenforseverhoging,datisexorbitant.Zoblijfthetinstrumentvanerfpachtgewooneenmelkkoe,inplaatsvaneenzinvolinstrument.Wantopzichbenikheteensmetdeministerenmetdeadviezenvandecommissie-DeJongdathetinstrumentvanerfpachtalszodanigeenbuitengewoonwaardevolinstrumentis,datwenietmoetenweggooien.DeoplossingdiemevrouwSnijderaandraagt,tewetenzoveelmogelijkverkopen,isinelkgevalnieteenoplossingdieikwil.Dankrijgjenamelijkprecieswaariedereenvoorwaarschuwt;danzullenbinnendekortstekerendeWaddeneilandenalleennogvoorderijkenzijn,wantdatvraagtdemarkt.Alserveelvraagisenminderaanbod–wanthetzijnuiteindelijkkleineeilanden–zaldiedrukertoeleidendathetalleennogvoordehappyfewis,endanzijnwenogveelverdervanhuis.Ikbenhetdusabsoluutnieteensmetdeoplossingomzoveelmogelijktegaanverkopen.Houddatinoverheidseigendomendoejevoordeelmethetinstrumentvanverpachten.Haaldewinstmaximalisatiedaaruit,danhebjedeenige,juisteoplossing.Nogmaalsgeefikaandathetjammerisdatwediediscussienieteerstgevoerdhebben.Deministerzegtdatdoortematigenzoalsdecommissie-DeJongvoor-stelt,dedepreciatievan40%,precedentwerkingoptreedtendatandereTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4517 groeneverhuurdersdanookwatzullendoen.Indeeersteplaats:watisertegenalswealsoverheid,opdezemanier,dewaardevandegrondnaarbenedendrukken?HetisinNederlandjuisteengrootprobleemdatdewaardevandegrondalmaarstijgtenalsmaaropgedrevenwordt.Alswijdatnaarbenedenkunnendrukken,zoudateenheelgoedezaakzijnvoordeeconomischeontwikkelingvanditland.Ikziedaargeenbezwarenin.Natuurlijkhebbenparticuliereverhuurdersenverpachtersdaarproblemenmee,maardaarligikpersoonlijknietvanwakker.Inzakehetvoorsteldatdeministeruiteindelijkdoet,hetmaarweerinstellenvaneencommissievanwijzen,vindikdesuggestievanmevrouwJacobinognietzoslecht.Neemmaaréénwijze,danismenhetinelkgevalmetelkaareens.Wantisditeenoplossing?Decommissie-DeJonghebbenweookingesteldmethetideedathetnietdedomstenwaren;daarwarenverstandigemensenvooringehuurd.Maarzijkwamenernietuit.Datwilzeggen:hunadviesbevaltdeministerniet.Ikhebhetvoorstelvande40%kortingserieusbestudeerd.Hetiseenreëelendoor-dachtvoorstel.Alsdeministerdatwegzetomdathetprecedentwerkingzouscheppen,vindikdatbuitengewoonjammer.DatdoettekortaandespecifiekesituatievandeWadden,wanthetzijnbijzondereeilandendienietzomaarvoorelkanderstukjeNederlandingewisseldkunnenworden.Ikbendaardusnietgerustop.HetCDAomarmtdezeoplossing;datdenktdatheteenboeiisomzichaanvasttekunnenhouden,omhetmisschientocheenstekunnenwordenmetdeminister.Mijnvraagis:ismetnamehetCDAbereidomeindelijkeensaftestappenvandeopdrachtdiehetzelfgegevenheeftaanStaatsbosbeheer?Dusomhetwinstoogmerkdaaruittehalen?DathoorikhetCDAnognietzeggen.Misschienmoetenwedaaromdiediscussieeerstvoeren,alvorenswediewijzemanofvrouwhetbosinsturenmeteenopdrachtdiewaarschijnlijknietuitge-voerdkanworden.DeheerMastwijk(CDA):Daarmoetikeencorrectieopmaken.DeCDA-fractieheeftStaatsbosbeheernooithetveldingestuurdomzoveelmogelijkgeldteverdienen.DeCDA-fractieheeftmedeaandewieggestaanvanhetbesluitomvanStaatsbosbeheereenzbotemaken,maardatwasmethetoogopmogelijkefficiëntergaanwerken.Datisietsandersdanerfpachtershetveloverdeorenhalen.DeheerPolderman(SP):Maardaarkomthetduswelopneer.DeheerVanderVlies(SGP):Voorzitter.Deantwoordenvandeministerhebbenookmijnogniethelemaaltevredengesteld.Hetpolitiekrelevantefeitindebeantwoordingvandeministerisnatuurlijkdatzij,luisterendnaardeKamer,meteenvoorstelkomtomeenàtweewijzemensen,onaf-hankelijkvandematerie,aantestellen.Zijzalhenverzoeken,binnenhetkadervandebesluitvormingtotnutoe,eengedragslijntotstandtedoenkomenaandehandwaarvandecanonkanwordenbepaald.Maatwerkendaarovereenhandleidinggeven,zovatikdatmaarevensamen.Opzich-zelfverdientdatwaardering,wanthetismeerdannietsennietszouinditgevalbetekenen:ikblijfbijhetbesluitwaarvanikophetpuntstadattenemen,naaraanleidingvandevoorliggendematerie,gelezenhetadviesvandecommissie-DeJong.Tochdoenzichnatuurlijkwelwatvragenvoor.Watisdetoegevoegdewaardevanditteamvanmensenopdebevindingenendeaanbevelingenvandecommissie-DeJong?Wantdatzijnookwijzemensen,datisduide-lijk.Enwatishetmandaatdataandezemensengegevenwordt?Watisderuimteomcreatiefomtegaanmetdeomgevingendemarges,omtotmaatwerkindetaxatiestekomen,omtoteenknelpuntenregelingtekomen?Entoteeningroeiregeling,zodieoverwogenzouworden.Alshetwaarisdatdezaakinbepaaldegevallenzelfsvijfkeeroverdekopgaat,iseenzekeregeleidelijkheidvandeeffectueringtochwelhetminstewatjeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4518 kuntdoen.Ikwilhelderheidoverdievragen,dievanpolitiek-bestuurlijkeaardzijn,alvorensmijnfractiejazegtopde,overigensmetwaarderingaangehoorde,suggestievandeminister.Vervolgensisdevraag:hoelangkrijgtdatteamvanmensendetijdomtotdiehandleidingtekomen?Endemeestcrucialevraagismisschienwelhoebindenddehandleidingdiegegevenwordteigenlijkis.Globaalgesprokenzijnerdriepartijeninhetgeding:debetrokkenen,depachtersdus,deverpachtendeinstantieendeminister.Hoeverbindendishetresultaatvandatclubje–metrespectzogenoemdoverigens–datdeministerdenkttegaanaanstellen?MinisterVerburg:Voorzitter.GoedluisterendnaardeKamerhoorikinelkgeval:wijkunnenonsvindenindeontwikkelagenda.Daarbijhebikeenaantalmogelijkeverkoopsituatiesbenoemd.Staatsbosbeheergaataangevenwelkegronden,gemeenschapsdoelen,bedrijven,industrieenwoningenzoudenkunnenwordenverkocht.Datwordt,denkik,doordeKameromarmdendatiseenbelangrijkpunt.Hetisnognietdeoplossingvanditingewikkeldevraagstuk,wantookintweedetermijnvindikhetbelangrijkdatwijdattegenelkaarzeggen:hetisnieteenvoudig.Ookintweedetermijnhebikverschillendevertrekpuntenendoelengehoord.AlswealleendoenwatmevrouwSnijdervraagt,komenweerdusniet.Danhebbenwealleendeontwikkelagenda,maardeerfpachtcanonisdannognietgeregeld.DeheerVanderVliesnoemdedriepartijen,maarikzieervier.Ikzienietalleendeerfpachters,deverpachtersenderijksoverheid,waarnietalleenikeenrolheb,maarookdeministervanFinanciën.Daar-naastzieikookdeparticuliereverpachtersendeanderepubliekeverpach-ters.Ikwijstochnogevenopdeprecedentwerking,waarwijalsrijksover-heidnatuurlijkwelrekeningmeehebbentehouden.TegendeheerMastwijkenmevrouwSnijderzegik:ja.DeheerCramerheeftgezegddatStaatsbosbeheereenmaatschappelijkeondernemingisendatditookinhetgedragendewijzevanopererentotuitdrukkingmoetkomen.DatbetekentnietdatStaatsbosbeheereendisbalansopdemarktmagcreëren,wanthetiswelzo–enindiezinverstaikdeheerPoldermanheelgoed–datwijtegenStaatsbosbeheerhebbengezegd:eendeelvanuwinkomstengenereertuookopbasisvanmarktconformopereren.Ustaatonderverantwoordelijkheidvanderijksoverheid,maareendeeldaarvanismarktconform,daarlegtuverantwoordingoverafaanmij.IkdoedatinderichtingvandeKamer,wijsprekendaarvantijdtottijdoverenwijzullenlater,wellichtvolgendjaar,ookkomentesprekenoverdeevaluatie.WatdaarbijgeldtisdatwijmetelkaarheelveelbelastinggeldaanStaatsbosbeheergevenomeenaantalpublieketakenterealiseren.Alswijvanhetongeveereenderdedeel,waarinStaatsbosbeheerzelfvoorhetinkomenmoetzorgen,zeggen:datdoenwenietmeer,zoudatbetekenendatdeKamermoetaangevenwaaruitdatdangefinancierdmoetworden.Wantalshetnietmeeruitdemarktconformeactiviteitenkomt,moethetuitdepubliekeuitgavenkomen.Daarmoetenwedangeldvoorvinden.Ikzegvanavondnogmaareensdathetgeldderijksoverheiddekomendejarenwaarschijnlijknietopderuggroeit.IkdoenietsafaandegemaakteopmerkingenoverhetgedragvanStaatsbosbeheer;datmoetmaatschappelijkverantwoordzijnenzorgvuldig,ookindecommu-nicatieenbijhetzoekennaarmogelijkeoplossingen.Inzakedewijzepersoonofdetweewijzepersonen:ikwilnietnaardriepersonengaan.Ikgakijkennaaréén,endiewilikeenopdrachtgeven.Deelementendaarvanhebikgenoemdinmijninleidingeniknoemzenogeenkeer.Waarkunnenwestappenvooruitmakenenhoekunnenwehieropenigmomentuitkomen,opeenmanierdievooriedereenperspectiefbiedt?Datzieikindeinvullingvandecontractduur,dewijzevaningroei,dedepreciatie,debestemmingsklemendedeskundigentaxatie.Datzijnelementenvandeopdrachtdieikwilgeven.Hetkabinetsstandpuntisdaarvoorhetvertrekpunt.Natuurlijkzaldaarookmetdeerfpachtersovergesprokenkunnenworden,maarwaarhethieromgaatisdatdieTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4519 commissievanwijzengeenwetvanMedenenPerzenneerlegt,maarweleeninstrumentopgrondwaarvanhetmaatwerkgeleverdkanworden.Wantlosvanhoejehetgaatregeleninalgemenezin,gaathetomdebalansenomhetmeewegenvandeverschillendeelementen.Datzalderhalvedeopdrachtzijnaandiewijzemanofvrouw.Ikgadezepersoonofpersonenopkortetermijnzoekenenikzalhaar/hemofhunvragenopkortetermijnteadviseren.Daarbijdenkikaanhetopleverenvaneenhandreikinguiterlijkop1april.Ikgaeveneensvragenomnategaanofheteerderzoukunnen,enalsaangegevenwordtdatditookop1maartkan,zoudatmooizijn,maarhetmoetuiteraardserieusgebeuren.Waterwinbedrijvendiecommerciëleactiviteitenuitvoeren,krijgeneengewoneerfpachtcanon,zozegiktegendeheerMastwijk.Alsdaaranderevoorbeeldenvanzijn,zieikdiegraag,zodatikzetoelichten.Ikkandecommissiegeruststellendooraantegevendathet,watdeoverheidbetreft,zeker«gelijkemonniken,gelijkekappen»is.TegenmevrouwSnijderzegikdatdeheerKaldebijdehoorzittingnietgezegdheeftwatzijaangeeft.Althans,hijkannietzomaargezegdhebbendat,alshijallesverkoopt,debeheertaaknoggerealiseerdkanworden.Erligteenopdrachtinhethelewerk.HetonderhoudenhetbeheervandenatuuriseenvandeaantrekkelijkhedenvandeWaddeneilanden,endatmagnietzomaarverlorengaan.InzakedemogelijkegrondverkoopzegikdeheerCramerdatikbijdeministervanBZKzalnavragenhoehetzitmetdespecialepositievandeWadden,waarmeezijbezigzouzijn.Alsdatzois,zalikdaarsamenmethaarnaarkijkenengeefikdaaropschriftelijkeenreactie.IkherinnermehettienpuntenplanvandestatusapartevanmevrouwJacobi.IkweetnietofdathetiswaarmeedeministervanBZKbezigis,maardaargaiknaarkijken.Hetonderwerpmarktconformiteitisaandeordegeweest.Hetgaathiernietomwinstmaximalisatie,maarduswelommarktconformiteit.Diebalans,dezorgvuldigeafwegingtussendepartijenendeprecedentwer-king,zalwelmeegewogenmoetenworden.Ditzekerookrichtinganderepubliekeerfverpachters,alsmedeStaatsbosbeheer.DeheerPoldermanheeftnogeensgewezenopdebijzonderestatusvandeeilanden,hetbelangvannietdeparticulierenetc.Opzichbenikhetdaarmeeeens.DebeidemotieswaarmevrouwJacobinaarverweeswordenmeege-nomen,daarmeezijnwevolopbezig.DeheerMastwijk(CDA):Hetisgoeddatdeministerdemotiesnogevennoemt;zijheefthetoverhetkabinetsstandpunt,maarminstenszobelang-rijkisnatuurlijkhetstandpuntvandeKamer.Datisverwoordindrieaangenomenmoties,endezemoetendeeluitmakenvanhetboodschap-penlijstjedatdewijzepersoonmeekrijgt.Ikvinddatdekwestievandewaterwinbedrijvenopditmomentonvol-doendeisuitgediscussieerd.Daarkomikviadeprocedurevergaderingnogopterug.MinisterVerburg:DatstaatdeheerMastwijkvrij.Ikdenkdatditverstandigis,erkandanpreciesingezoomdwordenopwathijbedoelt,zodatikdaarookpreciesopkanreageren.Devoorzitter:Demotieswordenmeegenomen?MinisterVerburg:Nee,demotieswordennietzozeermeegenomenindeopdracht;diezijnteruitvoeringdoorderegering.Omhetnietnodeloosingewikkeldtemaken,wilikdeopdrachtbeperkentotdeelementendieikhebgenoemd.Hetgaatomhetmakenvaneenhandreikingdiekanwerkenenkanzorgenvoorhetpassendemaatwerk.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4520 MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ikhebnogtweeopmerkingen.DeministertrokhetbeheervandenatuuropdeWaddeneilandenwatbrederdanikbedoelde.NatuurlijkzijnwijerookvanovertuigddatStaatsbosbe-heerdienatuurmoetbeheren.Maardevraaginhetrondetafelgesprekwas:isheteenessentiëlevoorwaardevoordenatuurenhetbeheeromdeondergrondvandehuizeninbezittehebben?HetantwoordvanStaatsbosbeheerdaaropwasdatditnietessentieelis.Ikbenzeerteleurgesteldoverhetplanvandeminister.Hetuitgangspuntblijfthetkabinetsbesluit,demotieswordeneigenlijknietmeegewogen.Deministerzegtaltijd:wijvoerenuitwatdeKamerwil.Erliggennuechterdrieaangenomenmotiesenvoormijngevoelwordtdaarvannietsuitgevoerd.Inmijnogenisermaaréénvrouwdieietsuitmoetvoeren,endatisdeminister.Wijzemannenzijnnietnodig!MinisterVerburg:Inzakedemotie-Snijder-Hazelhoffwijsikeropdatikineersteentweedetermijnhebaangegevendateenvandeelementendevraagbetreftwatkanwordenverkocht.Watkanwordenovergedragen?Datisonderdeelvandeontwikkelagenda.MevrouwSnijderkanvindendatdatonvoldoendeis,maarikvindheteenbelangrijkestap.Ikhebaangegevendatwijdaarnaarzullenkijkenophetmomentdatereengoedvoorstelvoorkomt.Eenvandemoties-Jacobigingoverdetaakopdrachtvandecommissie-DeJong.Diecommissieheefthaarwerkinmiddelsbeëindigd.Deanderemotiegaatoverhetbetaalbaarhoudenvanderecreatieopdeeilandenendaarzijnwijmeebezig.Hetrealiserendaarvaniseengeza-menlijkeopdracht.Nogmaals:hetisnieteenvoudig,datdoejenietzomaareven.Ikmerkbijdecommissiedatdieworstelingeris:decommissie-DeJongkonernietuitkomen,wehebbentemakenmeteeningewikkeldvraagstukentegelijkertijdmeteenaantalverschillendepartijen.Deoplossingligtnietzomaarvoorhetgrijpen.Ikdoemijnuiterstebestomeruittekomen,maarhetmoetweleenhoudbaarvoorstelzijn.MevrouwJacobi(PvdA):IknoemnogmaalsdepositievanStaatsbosbe-heeralsmaatschappelijkeondernemingendespecifiekepositievandeeilanden.NergensinNederlandisheteffectopdelokaleeconomiezogrootalshierhetgevalis.Daaraanisdecommissie-DeJonggeheelvoor-bijgegaaninhaarworstelingtekomentoteengoedeoplossing.Ikziegraagdatdewijzepersoonofpersonenheelspecifiekdierelatiemetdelokaleeconomie,deeffectenopbetaalbaarwonen,werkenenrecreërenalsrichtsnoermeekrijgen.Ermoeteenregelingbovenwaterkomenwaarbijdebeperkingenvanhetgebiedalszodanig,endeeffectenopdelokaleeconomie,leidentotlagereerfpachtcanonsamenstellingen.Andershoudenweeenprobleem.MinisterVerburg:Dieelementenzitteninwatdewijzepersoongaatdoen.DaarbijmoeterookrekeninggehoudenwordenmethetfeitdatdeWaddeneilandenonderlingverschilleninhunkansen,bereikbaarheid,capaciteiten,mogelijkhedenenz.Ineenhandreikingmoetdatminofmeerweerspiegeldworden,dusdaarligteenstevigeuitdaging.AlsmevrouwJacobidatbedoelt,benikdatmethaareens.DeheerPolderman(SP):EenvraagvandeheerVanderVliesisnietbeantwoord,tewetenwathetmandaatendebindendheidvanhetadviesvandewijzepersoonzalzijn.Alshetadviesbindendis,beveelikmr.Visser,deRijdendeRechteraan.Diezegtzomooi:ditismijnadvies,endaarmoetuhetmeedoen.MinisterVerburg:Dezerechterzoudatadviesookalgemeenverbindendwillenverklaren.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4521 Ikgadebetreffendemanofvrouwvragenomdeuitvoeringvandeopdrachtaanmijteoverleggen.Daarkijkikdannaar.IkkendeappreciatievandeKamer,ikhebrekeningtehoudenmetallevierdepartijen.IkzegtoedatikdeuitvoeringvandeopdrachtnaardeKamerstuur,zodatwijdaaroverkunnenspreken.Devoorzitter:Debelangrijkstetoezeggingvandeministerisdater,naaraanleidingvanhetdebatvanvanavond,eenwijze,eensoortWaddenge-zantzalkomen,dieeenspecifieketaakopdrachtkrijgt.DezetaakopdrachtzalbeginjanuarinaardeKamergestuurdworden.MinisterVerburg:Nee,ikhebdeopdrachtgeformuleerd.Deuitkomstkomtzosnelmogelijk.Ikhebaprilgenoemd,maardatzouookeerderkunnenzijn.Devoorzitter:IkhebookbegrependatuaangafdatudeopdrachtaandeKamerzoudoentoekomen.MevrouwJacobi(PvdA):Erzijntweezaken:deopdrachtendehandrei-king.Dehandreikingwordtinmaartofaprilverwacht,deopdrachtkanvolgendeweekalgegevenworden.MinisterVerburg:IkwildeopdrachtookwelnaardeKamersturen.Ikgazosnelmogelijkmetdewijzepersoonofpersonenaandeslag.ToezeggingenDevoorzitter:Ikhebdevolgendetoezeggingengenoteerd:–Deministerbenoemteenoftweepersonenineencommissievanwijzemensen,dieeenhandreikingzullensamenstellenaandehandvaneenspecifiekeopdracht.–DeformuleringvandezeopdrachtwordtdoordeministeraandeKamergestuurd.–Dehandreikingvandecommissievanwijzemensenzaluiterlijk1april2010gereedzijnenaandeKamergestuurdworden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,29659,nr.4522