Evaluatierapport WOT-Voedselveiligheid Beleid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 991VoedselveiligheidNr. 596 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 juni 2026Hierbij bied ik uw Kamer, mede namens de Minister van Volksgezondheid,Welzijn en Sport en Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselze-kerheid en Natuur, het evaluatierapport aan over de uitvoering van dewettelijke onderzoekstaken op het gebied van Voedselveiligheid Beleid(hierna WOT-VV Beleid) over de periode 2021–2025. Het evaluatieon-derzoek is in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij,Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) uitgevoerd door het onafhankelijkonderzoeks- en adviesbureau Dialogic. In de evaluatie is onderzocht inhoeverre er sprake is van een doeltreffende en doelmatige uitvoering vande WOT-VV Beleid. Ik beschrijf de belangrijkste conclusies en aanbeve-lingen uit de evaluatie en geef mijn beleidsreactie.Typering wettelijke onderzoekstakenHet Ministerie van LVVN laat zes wettelijke onderzoekstaken (WOTs)uitvoeren, zijnde: Besmettelijke Dierziekten, Voedselveiligheid, GenetischeBronnen, Natuur en Milieu, Visserij Onderzoek en Economische informa-tievoorziening. Het domein Voedselveiligheid is opgesplitst in tweeprogramma’s: de WOT-Voedselveiligheid Beleid (WOT-VV Beleid) en deWOT-Voedselveiligheid Handhaving (WOT-VV HH). Middels de WOT-VVBeleid wordt de overheid voorzien van data (o.a. uit analyses), expertise,advies, methoden en faciliteiten. Deze ondersteuning stelt de overheid instaat om (inter)nationale wet- en regelgeving uit te voeren en verplich-tingen uit (inter)nationale verdragen na te komen.Gegeven het publieke belang van de wettelijke onderzoekstaken, stelt deoverheid extra eisen aan de onafhankelijkheid, betrouwbaarheid entransparantie van de uitvoering van deze taken. Deze eisen zijn vastgelegdin de Overeenkomst Wettelijke Onderzoekstaken (2018) tussen LVVN enWageningen University & Research (WUR). Hiermee zijn deWOT-instituten binnen WUR formeel erkend als nationale instellingenvoor uitvoering van publieke taken. Wageningen Food Safety Research kst-26991-596ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 991, nr. 5961 (WFSR), een onderdeel van Wageningen University & Research (WUR),voert de wettelijke onderzoekstaken uit op het gebied van voedselvei-ligheid.Omschrijving van WOT-VV BeleidDe WOT-VV Beleid ondersteunt de overheid (LVVN, VWS en NVWA) bij hetwaarborgen van voedsel- en voederveiligheid en voedselintegriteit, meteen primaire focus op chemische voedselveiligheid. De WOT-VV Beleidomvat op hoofdlijnen de volgende wettelijke vaste taken:•De functie van referentie- en onderzoekslaboratorium op het vlak vanvoedselveiligheid (inclusief diervoeders);•Het uitvoeren van de toegewezen Europese (EURL) en NationaalReferentie Laboratorium (NRL) functies en overige borgingstaken;•Vertegenwoordiging in (inter)nationale gremia ter beoordeling vanvoedselveiligheid, incl. advisering, dossierbeoordeling en methodehar-monisatie;•Ontwikkeling en instandhouding van kennis, modellen, dataverzame-lingen en methoden ten behoeve van bestaande en nieuwe analysesop het gebied van voedsel- en voederveiligheid en voedselintegriteit;•Crisisparaatheid op het gebied van chemische voedselveiligheidbinnen afgesproken domeinen en de functie van crisisorganisatie (24/7beschikbaarheid);•Ondersteuning van het bureau Risicobeoordeling & onderzoek van deNederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-BuRO);Naast de vaste taken worden er variabele taken uitgevoerd zoals surveys,beleidsonderbouwing, methodeontwikkeling en inventariserendonderzoek.De WOT-VV Beleid wordt aangestuurd door een Opdrachtgeversoverleg.De leden zijn afkomstig uit de relevante onderdelen van de ministeriesvan LVVN en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de NederlandseVoedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en NVWA-BuRO. Zij bepalen destrategie van de WOT-VV Beleid en keuren de activiteitenplannen en hetactiviteitenverslag goed. Het Opdrachtgeversoverleg wordt geadviseerddoor Adviescommissies, bestaande uit deskundigen van betrokkenministeries, de NVWA en NVWA-BuRO.Conclusies en aanbevelingen evaluatierapportDe centrale vraag van de uitgevoerde evaluatie is in hoeverre sprake isvan een doeltreffende en doelmatige uitvoering van de WOT-VV Beleidover de looptijd van de Uitvoeringsovereenkomst WOT-VV Beleid van2021 tot 2025. Dialogic concludeert dat het overkoepelende oordeel overdoelmatigheid en doeltreffendheid van de WOT-VV Beleid over dezeperiode positief is. Er is sprake van een doelmatige en doeltreffendeuitvoering en opzet van de WOT-VV Beleid. De WOT-VV Beleid draagtdirect bij aan de ontwikkeling en toegang tot relevante en actuele kennis,informatie en data voor de onderbouwing van voedselveiligheidsbeleid.De uitvoering van projecten en rapportages vindt naar tevredenheidplaats, doelstellingen worden behaald, budgetoverschrijdingen zijnbeperkt en het afwegingskader ondersteunt de selectie van de juisteonderwerpen en activiteiten. De efficiënte uitvoering van de WOT-VVBeleid wordt ondersteund door een goede governance en structureleafstemming in uitgebreide overlegstructuren tussen betrokken partijen.Dialogic komt met een aantal aanbevelingen ter verbetering van deWOT-VV Beleid. De eerste aanbevelingen richten zich op het verbeterenvan de samenwerking tussen verschillende partijen zoals de opdracht-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 991, nr. 5962 gevers, onderzoekers en de adviescommissies. Ook wordt er nadrukgelegd op het verbeteren van kennisoverdracht binnen de WOT-VV Beleiddoor de relatie tussen beleid en onderzoek te verstevigen.Verdere aanbevelingen richten zich op verbetering van de doeltref-fendheid en doelmatigheid van de organisatie en processen. In dit kaderwordt geadviseerd voor projecten goede onderlinge afstemming teborgen, overlap van overleggen te verminderen, samenwerking metandere kennisinstellingen te intensiveren en het afwegingskader vooronderzoeksprioritering meer bekendheid te geven.Ten slotte zijn er aanbevelingen die zich richten op het zorgen voorflexibiliteit en financiële ruimte voor variabele taken binnen de WOT-VVBeleid, en op het behoud van onafhankelijkheid volgens de geldendeonafhankelijkheidseisen in relatie tot opdrachten voor derde partijen.BeleidsreactieIk ben blij met de uitkomsten van de evaluatie. Het beeld uit het rapport ispositief ten aanzien van de opzet en uitvoering van de wettelijkeonderzoekstaken. De WOT-VV Beleid draagt direct bij aan de ontwikkelingen toegang tot relevante en actuele kennis, informatie en data voor deonderbouwing van het voedselveiligheidsbeleid. Er wordt gewerkt aaneen nieuwe uitvoeringsovereenkomst die in de loop van 2026 in zal gaan.Bij de invulling van deze nieuwe uitvoeringsovereenkomst worden deconclusies en aanbevelingen van Dialogic meegenomen.De aanbevelingen worden als waardevol gezien en worden overgenomen.Ten aanzien van de aanbevelingen over het verbeteren van de samen-werking en kennisoverdracht zullen procesmatige en inhoudelijke stappenworden genomen. Zo zal verdere aanscherping van beleidsvragen in deprogrammeringscyclus plaatsvinden en zal er een sterker beroep wordengedaan op de inhoudelijke expertise van betrokkenen in overlegstruc-turen. Gegeven de aanbevelingen over verbetering van de doeltref-fendheid en doelmatigheid van organisatie en processen wordt hetAfstemmingoverleg opgeheven en zal het RIVM worden uitgenodigd omdeel te nemen aan relevante overleggen. In het licht van de aanbevelinggericht op het zorgen voor flexibiliteit en financiële ruimte voor variabeletaken, zal er in de programmeringscyclus jaarlijks gekeken worden naardeze ruimte voor variabele taken en naar onderzoeksprioritering op basisvan het afwegingskader. Ten slotte wordt de aanbeveling overgenomenom de geldende onafhankelijkheidseisen bij werken voor derden te blijvenbehouden.Met de betrokken partijen wordt een uitvoeringsagenda opgesteld waarinwordt vastgelegd hoe gezamenlijk verdere uitvoering wordt gegeven aande aanbevelingen. Dit zal de WOT-VV Beleid nog verder versterken.Tot slotDe WOT-programma’s worden elke vijf jaar door een extern bureaugeëvalueerd. In 2030 zal de volgende evaluatie van de WOT-VV Beleidplaatsvinden.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J. van EssenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 991, nr. 5963