Derde monitor effecten loslaten verlaagde omzetdrempels concentratietoezicht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 620Beleidsdoelstellingen op het gebied vanVolksgezondheid, Welzijn en SportNr. 311 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 september 2025In de zorg golden van 2008 tot en met 2022 verlaagde omzetdrempelsvoor het concentratietoezicht op grond van de Mededingingswet (Mw)1.Ten opzichte van andere sectoren moesten concentraties in de zorg, zoalseen fusie of overname, al bij een lager omzetniveau gemeld worden bij deAutoriteit Consument & Markt (ACM). In 2022 besloot de toenmaligMinister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de verlaagdeomzetdrempels in de zorg los te laten naar aanleiding van een evaluatiedoor AEF. De Minister oordeelde dat – gegeven de huidige uitdagingen inde zorg – de beperkte impact van de verlaagde omzetdrempels op hetvoorkomen en beperken van nadelige effecten van concentraties niet inverhouding stond tot de (administratieve) lasten die de drempels met zichmeebrengen voor zorgaanbieders. AEF constateerde dat er jaarlijksgemiddeld één zaak in dit verlaagde omzetsegment werd tegenge-houden2. Vanaf 1 januari 2023 gelden in de zorgsector daarom geenaparte regels, en is het concentratietoezicht door de ACM in alle econo-mische sectoren gelijk. Op verzoek van uw Kamer wordt sindsdiengemonitord wat de effecten zijn van dit besluit.In lijn met voorgaande jaren informeer ik u in deze brief over de laatstetrends en ontwikkelingen rondom concentraties in de zorg3, evenals deeffecten van het loslaten van de verlaagde omzetdrempels. Ik kom tot deconclusie dat het loslaten van de verlaagde omzetdrempels tot nu toe niet1Een verlaging kan voor een periode van vijf jaar bij AMvB worden ingevoerd (artikel 29 derdelid Mw). Sinds 2008 zijn de verlaagde omzetdrempels twee keer voor een periode van vijf jaarverlengd. Vanaf 1 januari 2023 zijn er geen verlaagde omzetdrempels in de zorg vantoepassing.2Kamerstukken II 2021–2022, 32 620, nr. 2753Het gaat hier om concentraties in de zin van de Mededingingswet zoals een fusie of overname.Niet te verwarren met concentratie van zorg waarbij een zorgaanbieder een profielkeuze maakten zich specialiseert in een specifiek onderdeel van zorg. kst-32620-311ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 3111 heeft geleid tot significante gevolgen voor het zorglandschap en dewijziging daarom nog steeds gerechtvaardigd is. Tegelijkertijd wil ik niethet risico nemen dat zich evident onwenselijke concentraties kunnenvoordoen in de zorg. Ik ben daarom voornemens de voorgenomenaanpassingen van de Zorgspecifieke fusietoets (Zft) van de toenmaligMinister van VWS voor te zetten en daarmee de NZa meer mogelijkhedente geven om evident onwenselijke fusies tegen te houden.Een stabiel beeld ten opzichte van voorgaande jarenOp 29 juli jl. heeft de NZa de Informatiekaart Concentraties in de zorg 2025gepubliceerd4. Deze informatie is op 8 september jl. aangevuld met eenanalyse naar de effecten van het vervallen van de verlaagde omzet-drempels5. Daartoe vraagt de NZa bij iedere concentratie die zij toetst inhet kader van de Zft of die concentratie ook gemeld had moeten wordenbij de ACM als de verlaagde omzetdrempels op grond van de Mw nog welvan kracht zouden zijn.Uit de gegevens van de NZa blijkt dat 8 aanvragen in 2024 in hetverlaagde omzetsegment vielen. Deze aanvragen zouden in het verledendus wel getoetst worden door de ACM, maar sinds 1 januari 2023 nietmeer. Dit aantal is in lijn met aantallen in voorgaande jaren waarin tussende 8–12 concentraties in het verlaagde omzetsegment vielen (2021 –2024). Dit aantal is eveneens in lijn met het onderzoek van onderzoeks-bureau AEF waaruit bleek dat tussen 2008 en 2021 jaarlijks ongeveer 10zorgfusies/-overnames in het verlaagde omzetsegment bij de ACMwerden gemeld6. Het aantal meldingen in het verlaagde omzetsegment isdaarmee relatief stabiel, ook ten opzichte van het totaal aantal gemeldeconcentraties.JaarTotaal aantalgoedgekeurdeconcentratieaan-vragen bij de NZaAantal goedgekeurdeconcentratiesmeldingsplichtig%202421484%20232001126%202219684%2021184116%1 Het aantal goedgekeurde concentratieaanvragen bij de NZa is bijgewerkt ten opzichte van devorige monitor verlaagde omzetdrempel. Hier stond in de vorige monitor 175, maar moet 200zijn. Het percentage is bijgewerkt van 7% naar 6%.Bron: NZa, Resultaten monitor verlaagde omzetdrempels 2025 Achtergrond: omzetdrempels bij concentratietoetsingSoms moeten zorgpartijen bij bepaalde omzetten hun concentratieniet alleen melden bij de NZa, maar ook bij de ACM. Vergeleken metde regels en omzetdrempels voor andere economische sectoren,moesten zorgpartijen tot 1 januari 2023 hun concentratie al bij eenlager omzetniveau melden bij de ACM. Voor die tijd golden dezeregels (omzetdrempels):4Informatiekaart concentraties in de zorg 2025 – Nederlandse Zorgautoriteit5Zie bijlage «Resultaten monitor verlaagde omzetdrempel 2025» bij Informatiekaart concen-traties in de zorg 2025 – Nederlandse Zorgautoriteit6Zie ook Kamerstukken II, 2021–2022, 32 620, nr. 275. Van de genoemde gemiddeld tien fusies inhet verlaagde omzetsegment werd bij gemiddeld negen daarvan goedkeuring verleend.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 3112 •Ten minste twee van de betrokken organisaties hebben in hetvoorgaande kalenderjaar met het verlenen van zorg iederafzonderlijk een omzet behaald van meer dan 5,5 miljoen euro.•Gezamenlijk hebben alle betrokken organisaties wereldwijd eenjaaromzet van meer dan 55 miljoen euro, én•Minimaal twee van de betrokken organisaties hebben elkminstens 10 miljoen euro omzet in Nederland behaald.Sinds 1 januari 2023 zijn de regels voor ACM-goedkeuring voor allesectoren weer gelijk. De omzetdrempels zijn:•De organisaties die samengaan, hebben samen wereldwijd eenjaaromzet van 150 miljoen euro of meer, én•Minimaal twee van de betrokken organisaties hebben elk inNederland een jaaromzet van 30 miljoen euro of meer behaaldDe NZa-monitor laat tevens zien dat in het verlaagde omzetsegment nogsteeds geringe variatie over de jaren zichtbaar is tussen concentratiesnaar sector, betrokkenheid van private equity, betrokkenheid van eenbuitenlandse partij en regio7. Het besluit om de verlaagde omzetdrempelslos te laten, lijkt daarmee geen aanzuigende werking te hebben op eenspecifiek type concentratie die anders getoetst zouden moeten wordendoor de ACM. Daarnaast constateert de NZa dat geen van de in 2024gemelde concentraties in het verlaagde omzetsegment eerder gemeld entegengehouden zijn door de ACM. Dat betekent dat partijen eerdertegengehouden concentraties door de ACM niet alsnog hebben doorgezetbuiten het toezicht van de ACM. Daarmee lijkt gecalculeerd gedrag dooraanbieders uitgesloten.Vorig jaar constateerde de toenmalig Minister van VWS op basis van demonitor dat er relatief vaak aanvragen werden gedaan in het verlaagdeomzetsegment door organisaties die vaker aanvragen indienen. Dat zoukunnen wijzen op een toename van het aantal ketens in de zorg. Dit jaar ishet aantal concentraties in het verlaagde omzetsegment met betrok-kenheid van een organisatie die vaker aanvragen indient iets lager (5 vande 8 concentraties in 2024 t.o.v. 9 van de 11 concentraties in 2023). Ookhet aantal concentraties met betrokkenheid van private equity nam in2024 licht af in het verlaagde omzetsegment. Het totaal aantal concen-traties met betrokkenheid van private equity nam eveneens licht af (ca. 46procent van de goedgekeurde concentraties in 2024 t.o.v. 59 procent vande goedgekeurde concentraties in de periode van juli 2022 t/m december2023). Ik vind het echter nog te vroeg daar harde conclusies aan teverbinden. Zo valt bijvoorbeeld op dat tegelijkertijd het totaal aantalconcentraties waarbij een grote aanbieder met een kleine aanbiedersamengaat juist relatief toeneemt (ca. 25 procent van de goedgekeurdeaanvragen in 2024 t.o.v. 20 procent van de goedgekeurde aanvragen in deperiode van 1 juli 2022 t/m 31 december 2023)8.Conclusie en vervolgDe gegevens uit de Informatiekaart Concentraties in de zorg 2025 en deaanvullende monitor van de NZa naar de effecten van het loslaten van deverlaagde omzetdrempels laten een stabiel beeld zien ten opzichte van7Het aantal concentraties in de farmaceutische zorg en de geestelijke gezondheidszorg in hetverlaagde omzetsegment lijkt de afgelopen jaren wel licht te stijgen, respectievelijk te dalen.Het aantal is echter te laag om hier harde conclusies aan te verbinden en lijkt bovendien in lijnmet een algehele stijging en daling van het totaal aantal concentraties in genoemde sectoren.8Cijfers geven daarnaast mogelijk een licht vertekend beeld door een methodologischewijziging. De laatste informatiekaart ziet toe op een periode van één jaar in plaats van anderhalfjaar. Reden hiervoor is dat de NZa ernaar streeft om vanaf nu jaarlijks een informatiekaart uit tebrengen in plaats van per anderhalf jaar.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 3113 voorgaande jaren. De wijziging heeft niet geleid tot significante gevolgenvoor het zorglandschap. Tegelijkertijd wil ik niet het risico nemen dat zichevident onwenselijke concentraties kunnen voordoen in de zorg.Bijvoorbeeld wanneer een fusie of overname ervoor zorgt dat decontinuïteit van zorg niet geborgd is en patiënten niet meer de zorgkunnen krijgen die zij nodig hebben. Ik ben daarom voornemens devoorgenomen aanpassingen van de Zft van de toenmalig Minister vanVWS voor te zetten en daarmee de NZa meer mogelijkheden te geven omevident onwenselijke fusies tegen te houden. Ik zal het wetsvoorstel voorhet einde van 2025 aan uw Kamer aanbieden. Zoals beschreven in reactieop Kamervragen9 maak ik daarbij graag het voorbehoud dat dit een zeerambitieus tijdspad is en afhangt van reacties op de internetconsultatie ende toetsten die op dit moment worden uitgevoerd. Alles overziendconcludeer ik dat het vervallen van de verlaagde omzetdrempels nogsteeds gerechtvaardigd is.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J.A. Bruijn9Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 2942Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 620, nr. 3114