Uitvoering motie van de leden Heutink en Veltman over alle activiteiten van NS die niet bijdragen aan de primaire kerntaak in kaart brengen en betrekken bij de gesprekken over een structurele oplossing voor de tarieven (Kamerstuk 36600-XII-32)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1231 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 februari 2025Met deze brief wordt de Kamer, mede namens de Minister van Financiën,geïnformeerd over de uitvoering van de motie-Heutink/Veltman.1 Dezemotie verzoekt de regering om alle activiteiten van NS die niet bijdragenaan de primaire kerntaak in kaart te brengen en dit te betrekken bij degesprekken over een structurele oplossing voor de NS-tarieven. Conformde motie is het Ministerie van IenW (hierna: IenW) in gesprek gegaan metNS en met de aandeelhouder (het Ministerie van Financiën) over deactiviteiten die NS uitvoert. In deze gesprekken zijn ook specifiek devoorbeelden betrokken die het lid Heutink noemde in het debat van8 oktober 2024 over de IenW-begroting voor 2025.Vanuit de rol als concessieverlener stuurt IenW op prestaties en schrijftIenW niet in detail voor hoe NS deze prestaties dient te behalen. Deinrichting van de bedrijfsvoering is aan het bedrijf zelf. IenW borgt wel datde bedrijfsvoering voor de uitvoering van de hoofdrailnetconcessieefficiënt is. Ook het Ministerie van Financiën verwacht als aandeelhoudereen gezonde en efficiënte bedrijfsvoering van NS.In de aanloop naar de gunning van de hoofdrailnetconcessie zijn met NSdiverse afspraken gemaakt om de efficiëntie te verbeteren, om daarmeede dienstverlening binnen de financiële kaders uit te kunnen voeren.Daarbij is de bedrijfsvoering van NS en de businesscase van de hoofdrail-netconcessie (met inachtneming van de efficiëntiedoelen) doorgelicht engevalideerd door een extern bureau. De Kamer is hierover op21 december 2023 geïnformeerd.2 Uit deze onderzoeken bleken geengrote inefficiënties of besparingsmogelijkheden, zonder de operationeleprestaties van NS in gevaar te brengen.1Kamerstuk 36 600 XII, nr. 32.2Zie «Samenvattende rapportage financiële onderzoeken in 2023» als bijlage bij Kamerstuk29 984, nr. 1176. kst-29984-1231ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12311 NS staat voor een besparingsopgave van ongeveer € 200 miljoen per jaar,als gevolg van de efficiencyafspraken die zijn opgenomen in het financieelkader van de hoofdrailnetconcessie en maatregelen die NS neemtvanwege actuele financiële ontwikkelingen (zoals achterblijvendereizigersaantallen en het dempen van de tariefstijging). De gevoerdegesprekken en de hiervoor genoemde externe validaties geven niet hetbeeld dat er ruimte is voor verdere efficiencybesparingen.Als het gaat om de bedrijfsvoering van vervoerders met een concessieschrijft de PSO-verordening3 een gescheiden boekhouding voor. Ditbetekent dat geldstromen van diverse activiteiten op transparante wijzeuit elkaar gehouden moeten worden en dat opbrengsten uit de concessie-activiteiten niet mogen worden vermengd met opbrengsten uit anderebedrijfsactiviteiten. Kruissubsidiëring is niet toegestaan. Daarom hanteertNS een strikt gescheiden boekhouding tussen de activiteiten in het kadervan de hoofdrailnetconcessie en overige bedrijfsactiviteiten. Besparingenop en winst uit overige bedrijfsactiviteiten leiden daardoor niet tot eenbetere businesscase van de concessie of tot lagere tarieven op hethoofdrailnet. De tariefkaders voor het hoofdrailnet zijn vastgelegd in dehoofdrailnetconcessie. NS mag de tarieven ieder jaar verhogen conformde in de concessie gemaakte afspraken.Het lid Heutink heeft in het eerder genoemde debat acht voorbeeldengenoemd van NS-activiteiten die niet zouden bijdragen aan het vervoerenvan reizigers. Vier daarvan (fietsenmakers bij fietsenstallingen, deexploitatie van restaurants, beheer van cultureel erfgoed en de EcoCheck)vallen niet onder de concessieactiviteiten. Een andere koers op dezeactiviteiten heeft, zoals hierboven aangegeven, geen financiële impact opde hoofdrailnetconcessie en kan dus niet bijdragen aan een demping vantariefstijgingen bij NS.De overige genoemde activiteiten (innovatieprojecten, sponsoring aanderden, de wekelijkse video-update en de RailConnect-app) dragen bij aande uitvoering van de hoofdrailnetconcessie. Zo zijn sponsoring aanderden en de wekelijkse video-update promotieactiviteiten bedoeld om(betalende) reizigers aan te trekken en de financiële positie van NS teversterken. NS is opbrengstverantwoordelijk en dient dus zelf voorvoldoende reizigers te zorgen, zoals dat ook geldt voor andere concessie-vervoerders. Innovatieprojecten zorgen ervoor dat NS ook in de toekomsthaar taken uit kan voeren. Dat NS kritisch is ten aanzien van de efficiëntebesteding van de beschikbare middelen, blijkt ook uit het feit dat NS heeftaangegeven dat zij in het kader van efficiëntie enkele innovatie- enontwikkelprojecten stop heeft gezet dan wel deze temporiseert.Zoals hierboven beschreven komt uit de gevoerde gesprekken en deexterne validaties niet het beeld naar voren dat er bij NS ruimte is voorverdere efficiencybesparingen, om zo de tariefstijgingen tegen te gaan.Zoals ook op 17 september 2024 aangegeven4 blijft de intentie om samenmet NS te komen tot een structurele, meerjarige oplossing voor deNS-tarieven. De Kamer wordt bij de Voorjaarsnota 2025 nader over ditthema geïnformeerd.Mede namens de Minister van Financiën,De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. Jansen3Verordening (EG) nr. 1370/2007 van het Europees parlement en de Raad van 23 oktober 2007.4Kamerstuk 29 984, nr. 1207.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12312