Lijst van vragen en antwoorden over de Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen over de periode januari - april 2024 (Kamerstuk 31066-1390)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 066BelastingdienstNr. 1422 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 29 augustus 2024 De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegdaan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 31 mei 2024inzake de Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen over deperiode januari – april 2024 (Kamerstuk 31 066, nr. 1390).De Staatssecretaris van Financiën heeft deze vragen beantwoord bij briefvan 29 augustus 2024. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,TielenAdjunct-griffier van de commissie,Meijerink kst-31066-1422ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14221 1Wordt een nog verdere toename van het aantal aanmeldingenverwacht vanwege een verschoonbare termijnovertreding?Antwoord:Het aantal aanmeldingen (inclusief de verschoonbare termijnover-schrijding) is 69.026 per 19 juli 2024. Voor 259 verzoeken wordt nogbeoordeeld of overschrijding van de aanmeldtermijn verschoonbaar is.Ouders kunnen altijd een beroep doen op een verschoonbare termijnover-schrijding. De kans van slagen op een succesvol beroep neemt met de tijdverder af.2Hoe groot is de verwachte doorstroom van personeel bij de UHTvan de eerste toets naar de integrale beoordeling en wat is deverwachte toename van het aantal beoordeelde integrale beoor-delingen hierdoor?Antwoord:De doorstroom van personeel vindt al anderhalf jaar geleidelijk plaats enis grotendeels gereed. De extra werkstroom bij de integrale beoordelingwaar deze medewerkers worden ingezet is onderdeel van het pakket aanmaatregelen waarmee een versnelling in het aantal gedane integralebeoordelingen is gerealiseerd. In de planning voor integrale beoordeling,zoals opgenomen in de laatste Voortgangsrapportage, is dit ook alverwerkt.3Kunt u een nadere duiding geven van de samenstelling van decategorie «2c. overige aanvragers die afzien van beoordeling»?Antwoord:Dit betreft afmeldingen waar geheel wordt afgezien van beoordeling. Er isbij deze afmeldingen geen uitkomst van de eerste toets. Voorbeelden vansituaties waarin dit kan voorkomen zijn aanmeldingen die bedoeld zijnvoor een andere regeling of als de aanmelding door de toeslagpartner isgedaan in plaats van de ouder die de kinderopvangtoeslag hadaangevraagd.4De Voortgangsrapportage geeft aan dat het huidige doorstroom-percentage van ouders die na de integrale beoordeling kiezenvoor een aanvullende schaderoute ongeveer 25 procent bedraagt.Is de verwachting dat dit percentage in de toekomst omhoog zalgaan en zo ja, kunt u daar een duiding bij geven?Antwoord:Voor het doorstroompercentage van ouders die na de integrale beoor-deling kiezen voor een aanvullende schaderoute wordt rekeninggehouden met meerdere scenario’s, met aan de ene kant het huidigepercentage van 25 procent en aan de andere kant maximaal alle oudersdie recht hebben op een beoordeling.Op 26 juni jl. is een nota van wijziging (NvW) op de 1e suppletoirebegroting van Financiën ingediend. In de raming van deze NvW isrekening gehouden met een totaal van 31.500 ouders die kiezen voor éénvan de mogelijke schaderoutes.5Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14222 Hoe kan het lagere aantal beschikkingen bij de CWS in hetafgelopen kwartaal ten opzichte van het kwartaal daarvoorworden verklaard?Antwoord:CWS heeft vanaf het begin van dit jaar een transitie ingezet, om deproductiecapaciteit te vergroten, ouders meer empathisch te bejegenenen achterstanden in te lopen. In april van dit jaar heeft CWS daarvoor eenplan van aanpak opgeleverd. Uw Kamer is over deze transitie geïnfor-meerd per brief van 31 mei jl.1 Daarbij is ook het plan van aanpak vanCWS met uw Kamer gedeeld. Het vernieuwde schadekader is op 1 juli jl.door CWS op haar website is gepubliceerd.Deze grootschalige transitie heeft de productie in de eerste vier maandenvan dit jaar beïnvloed. De transitie was echter noodzakelijk om in detoekomst versnelling te kunnen boeken bij het adviseren over werkelijkeschadeverzoeken. De transitie heeft ook nog gevolgen op de productie inde huidige periode. Hoewel alle wijzigingen nu zijn doorgevoerd, zal deverhoogde productie nog niet goed zichtbaar zijn, vanwege productie-verlies aan het begin van dit jaar. CWS verwacht echter dat met dewijzigingen die de afgelopen periode zijn doorgevoerd, het aantaladviezen dat per week kan worden afgegeven zal stijgen naar 15.6Wat is de verwachting van het aantal aanmeldingen voor deRegieroute VSO als deze verder wordt opgeschaald, ook in relatietot de SGH-route?Antwoord:Als de geplande opschaling van de Regieroute wordt gerealiseerd, zal debehandelcapaciteit stijgen naar uiteindelijk circa 300–400 dossiers opjaarbasis. Voor 2025 zal dit meer in de buurt van 300 dossiers zijn, envanaf 2026 meer richting 400 dossiers. Wordt de Regieroute nog verderopgeschaald, is de inschatting dat mogelijk tot 500 dossiers per jaarkunnen worden behandeld. Deze prognose is in de brief van 31 mei jl. metuw Kamer gedeeld.2 Toegang tot de Regieroute is op dit moment voorouders op uitnodiging, maar in toekomst wil het kabinet deze routeopstellen voor alle ouders die hierin zijn geïnteresseerd.7De Voortgangsrapportage geeft aan dat 52 procent van debezwaren ongegrond is, kunnen hieruit lessen worden getrokkenom deze vroegtijdig te signaleren of te voorkomen?Antwoord:Ouders maken om uiteenlopende redenen bezwaar, bijvoorbeeld omdatzij zich niet voldoende geïnformeerd voelen of zich niet (volledig) kunnenvinden in de uitkomst van de beoordeling of het bedrag dat zij krijgen ofomdat zij de berekening niet begrijpen.Er zijn mede naar aanleiding van ervaringen in bezwaar verschillendemaatregelen genomen om ouders beter mee te nemen in de integralebeoordeling, bijvoorbeeld door eerder en beter informatie te delen.Ook worden ervaringen uit de afdeling bezwaar worden besproken met decollega’s die contact met de ouders hebben.Daarnaast zijn PZB-ers getraind om de compensatieberekening, eenbelangrijk onderdeel van de beschikking, beter uit te leggen.1Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 13912Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1391Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14223 Tevens worden maatregelen ingezet voor het samenstellen en verstrekkenvan ouderdossiers.De komende periode wordt de informatievoorziening rond de compensa-tieberekening uitgebreid, zowel op de website als richting ouders enadvocaten (zoals ook opgenomen in paragraaf 1.4 van de laatsteVoortgangsrapportage). Ook wordt in de zienswijzeperiode ingezet op hetintensiever doorvragen aan de ouder als deze vragen heeft naaraanleiding van de beschikking. Dit om onnodige bezwaarprocedures tevoorkomen en als het toch nodig is, ouders eventueel naar het juiste loketbinnen UHT te begeleiden. Dat hoeft niet per se het bezwaarloket te zijn.8Hoe vaak komt het voor dat ouders/gemachtigden aangeven geenbehoefte te hebben aan een gesprek met de UHT en om welkeredenen?Antwoord:Circa 10–15% van de ouders/gemachtigden ziet bij bezwaren over deintegrale beoordeling en werkelijke schade af van een gesprek. Bij debezwaren eerste toets en overige regelingen is dit hoger (60–68%).In een overgrote meerderheid blijven de redenen waarom ouders/gemachtigden niet met UHT in gesprek gaan onbekend. Een grotemeerderheid van de ouders wordt in bezwaar vertegenwoordigd door eengemachtigde. Ook is onbekend of het een keuze van een ouder is of dezenamens ouder door een gemachtigde wordt gemaakt. In veel gevallenwordt de uitnodiging voor een ambtelijk hoorgesprek door een gemach-tigde ongemotiveerd afgewezen of onbeantwoord gelaten. Er zijn ookgemachtigden die voor al hun cliënten uitsluitend schriftelijk contactwillen met UHT. Het komt verder voor dat ouders/gemachtigden aangevenhet bezwaar enkel te willen bespreken in een hoorgesprek bij de Bezwaar-schriftenadviescommisie (BAC).Uit signalen van ouders en gemachtigden maakt UHT op dat een ambtelijkhoorgesprek doorgaans positief wordt gewaardeerd.9Zijn er nog andere maatregelen behalve het afdoen van bezwarenmiddels een schikkingsvoorstel die zijn overwogen om hetbezwaarproces te versnellen en zo ja, welke?Antwoord:In de Voortgangsrapportage wordt naast het schikkingsvoorstel een aantalandere maatregelen genoemd.Om de processen te versnellen wordt beter gestuurd op termijnen.Daartoe is het Beleid procesrecht herstel toeslagen gepubliceerd, zoalsaangekondigd in de laatste Voortgangsrapportage. Hierbij is vanzelf-sprekend gekeken naar termijnen die ook voor ouders en hun gemach-tigden redelijk zijn. Er worden duidelijke en haalbare termijnen gehan-teerd, daarmee wordt geen afbreuk gedaan aan de rechtsbescherming.Om meer bezwaren sneller te kunnen behandelen wordt gewerkt aan hetlaten behandelen van specifieke groepen bezwaren door partijenwaarmee reeds een mantelovereenkomst bestaat voor de inhuur vanjuridische capaciteit.10Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14224 Hoe wordt voorkomen dat het afdoen van bezwaren middels eenschikkingsvoorstel juist een aanzuigende werking heeft op hetaantal bezwaren?Antwoord:De voorwaarden om in aanmerking te komen voor een gestandaardiseerdschikkingsvoorstel zijn drieledig: er is sprake van een toekennendebeschikking op de integrale beoordeling (een ouder die gedupeerd is), hetbezwaar is ingediend vóór 1 juni 2024 en UHT heeft op 1 september 2024nog geen beslissing op bezwaar genomen.Daarmee komen later ingediende bezwaren niet in aanmerking voor hetschikkingsvoorstel.11Hoe wordt de samenwerking binnen de UHT en de kwaliteitgeborgd bij het inhuren van complete bezwarenteams?Antwoord:UHT heeft er na onderzoek voor gekozen geen complete bezwarenteamsin te huren, maar in te zetten op het laten behandelen van groepenbezwaren door partijen waarmee reeds een mantelovereenkomst bestaatvoor de inhuur van juridische capaciteit. Dat betekent dat nadereopdrachten kunnen worden gegund via een minicompetitie en dat geenvolledige aanbesteding hoeft te worden gehouden. De verwachting is datdaardoor sneller kan worden gestart met de uitvoering.UHT zet de opdracht voor hybride insourcing uit met een resultaatver-plichting. De borging van kwaliteit is daarvan een essentieel onderdeel.Voor de beoordeling van de kwaliteit wordt in de overeenkomst aange-sloten bij de doelen van UHT ten aanzien van de juridische correctheid, detevredenheid van ouders, helderheid van communicatie en de snelheidvan behandeling. Om de kwaliteit te borgen zal UHT onder meer detraining van de inhurende partijen verzorgen, de richtlijnen aanleverenvoor het werkproces en permanente vaktechnische ondersteuningaanbieden. Ook zullen beschouwingen en beslissingen op bezwaar doorUHT worden tegengelezen, De voortgang en de kwaliteit van de bezwaar-behandeling door externe partijen zal door UHT nauwgezet wordengemonitord en met partijen worden besproken in het kader van decontractuele verplichtingen12Wat is de reden voor de afname van het aantal adviezen vanuit deBAC in het eerste kwartaal van 2024?Antwoord:Na het inwerking treden van de nieuwe instellingsregeling op 26 oktober2023 geeft de BAC geen adviezen meer af over de eerste toets zaken. Dezebezwaarschriften zijn dan ook van de hoorzittingsagenda afgehaald enhebben derhalve niet geleid tot een afgegeven advies in de eerste viermaanden van 2024.13Hoeveel middelen zijn naar verwachting nodig om toekomstigedwangsommen uit te keren als gevolg van beroepen niet tijdigbeslissen (BNTB)?Antwoord:Bij de voorjaarsbesluitvorming is voor dwangsommen in het kader vanToeslagen Herstel een bedrag van € 75 mln. toegekend. Daarnaast is opde Aanvullende Post een bedrag van € 11 mln. gereserveerd. Dezebedragen zijn gereserveerd voor te betalen bedragen op basis van eenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14225 ingebrekestelling (IGS) of een beschikking na een beroep niet tijdigbetalen (BNTN).De prognose met betrekking tot toekomstige dwangsommen wordtperiodiek geactualiseerd. Uw Kamer wordt over eventuele financiëlebijstellingen geïnformeerd via de Voortgangsrapportages over dehersteloperatie toeslagen en/of de (suppletoire) begroting.14In hoeverre is voor ouders duidelijk dat een (hoger) beroep in veelgevallen de procedure verder verlengt, maar vaak niet hetgewenste inhoudelijke resultaat heeft?Antwoord:Het kabinet streeft ernaar om juridische procedures zoveel als mogelijk tevoorkomen. Ouders moeten krijgen waar ze recht op hebben zonder datzij daar juridische procedures voor hoeven te voeren. Dat lukt helaas nietin alle gevallen, bijvoorbeeld omdat ouders in beroep principiëlerechtsvragen aan de orde stellen over de systematiek van de integralebeoordeling. Ouders hebben het recht om een onafhankelijk oordeel vande rechter te vragen. Een groot deel van de ouders die bezwaar hebbengemaakt, doet dat overigens niet, zo blijkt ook uit de laatste Voortgangs-rapportage.Het is primair aan de gemachtigde om ouders inzicht te verschaffen in dete verwachten resultaten in (hoger) beroep.Het huidige beeld in de jurisprudentie is dat in de meeste gevallen debeschikking in stand wordt gelaten (163 van de 179 beoordeeldeberoepen). Tegelijkertijd is er nog geen compleet beeld van hoe rechters,ook in hoogste instantie rechtsvragen beoordelen.Ook gedurende de beroepsprocedures is de inzet erop gericht omgezamenlijk uit te komen.15Op welke manieren kunnen jongeren beter worden bereikt en inhoeverre is er vanuit de doelgroep zelf actieve vraag naarfinancieel advies en ondersteuning?Antwoord:Bereiken van jongerenWe zetten in op het voor jongeren aansprekender maken van de commu-nicatie en zetten hierbij ervaringsdeskundige jongeren in. Onder meerdoor het Ontwikkelnetwerk Herstel van Diversion wordt voortdurendgezocht naar mogelijkheden om jongeren te bereiken op een manier dieaansluit bij hun belevingswereld. Binnen dit netwerk hebben jongeren ookzelf de regie bij het ontwikkelen van bijvoorbeeld een gezamenlijkebijeenkomst voor andere jongeren, waardoor ook weer andere jongerenworden bereikt. Dit jaar zal Diversion zich focussen op het bereiken vanmeer en nieuwe jongeren. Hiervoor zetten ze o.a. ervaringsverhalen oplokale media in.Om jongeren beter te bereiken is deze zomer een gerichte herhalingsbriefdoor UHT gestuurd aan alle jongeren die onder de kindregeling vallen.Met deze brief worden zij gewezen op het totale beschikbare aanbod. Ookdelen gemeenten via de site kindregelingvoorjou.nl hun contactmogelijk-heden, zodat het voor jongeren makkelijker is om gemeenten te bereiken.Ook werken veel gemeenten met een wijkgerichte jongerenaanpak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14226 Ervaringen en succesverhalen met het bereiken van jongeren wordenuitgewisseld tussen gemeenten, onder meer door de spreekuren en deonline toolkit van de VNG.Vraag naar financieel advies en ondersteuningUit het rapport «Ken ons, help ons» kwam naar voren dat jongerenbehoefte hebben aan hulp bij geldzaken. De samenwerking met Geldfitkomt voort uit deze behoeften van jongeren. Zij kunnen op een laagdrem-pelige manier terecht bij Geldfit voor hulpvragen op het gebied vanfinanciën. Jongeren hebben daarnaast aangegeven behoefte te hebbenaan financieel advies op een fysieke locatie. Daarom is er samen metjongeren uitgewerkt hoe deze hulp eruit moet komen te zien. Hieruit is desamenwerking met SNS Bank ontstaan. Deze samenwerking is dit jaarvoortgezet, waarbij SNS de behoefte aan financiële begeleiding vangetroffen jongeren verder inventariseert.Voor getroffen jongeren met problematische schulden is aanvullendschuldhulpverleningsaanbod ontwikkeld. Dit aanbod richt zich op hetsaneren van (saneerbare) schulden en het bieden van toekomstperspectiefdoor begeleiding, al dat niet op het gebied van financiën. Jongerenkunnen hier zelf invulling aan geven. Uw Kamer heeft hier op 23 oktober2023 een brief over ontvangen.3Met betrekking tot studieleningen bij DUO worden er aanvullende stappengezet om zowel jongeren als gemeenten beter te informeren over demogelijkheden die DUO biedt. Uw Kamer heeft hier in juli een brief overontvangen.4Kortom, de kindregeling en de voorzieningen die er zijn voor kinderen enjongeren komen altijd voort uit de behoeften van deze kinderen enjongeren zelf en worden zoveel mogelijk samen met hen vormgegeven.16Welke stappen worden er gezet om de expertise en capaciteit ophet gebied van psychosociale problemen en rouwverwerkingverder te ontwikkelen?Antwoord:Er is een programma voor psychosociale hulp in voorbereiding dat alsdoel heeft gedupeerde ouders maar ook hun kinderen betere begeleidingen behandeling te bieden om positieve stappen te zetten op gebied vanhun mentale gezondheid. Voor veel ouders is dit een thema dat pas laterin het herstelproces concreet wordt. We zoeken samenwerking metexperts en professionals en gaan daarbij uit van de context van detoeslagenproblematiek zodat de hulp die er komt passend is voor watdeze doelgroep heeft meegemaakt en de drempel om hulp te zoeken lagerkomt te liggen dan nu vaak het geval is. In een volgende Voortgangsrap-portage wordt u hierover verder geïnformeerd.17Hoe verloopt de informatieverstrekking aan gemeenten overouders die in de integrale beoordeling een negatieve beschikkinghebben gekregen?Antwoord:3Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 515, nr. 7284Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1415Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14227 De knelpunten rond de levering van deze gegevens zijn aangepakt. Zoalsin de Voortgangsrapportage is aangegeven worden gegevens overniet-gedupeerdheid tweewekelijks met gemeenten gedeeld.18Zijn er voorbeelden te noemen van de bijzondere situatieswaardoor kinderen nog niet beschikt en betaald zijn?Antwoord:Het betreft met name kinderen waarbij een gezagsvraagstuk speelt. UHTheeft hierover contact met instellingen als Veilig Thuis en Jeugdzorg enstelt samen met hen vast voor welke kinderen zij het voogdijschapbeheren en op welke wijze UHT ervoor kan zorgen dat deze kinderen debeschikking en de tegemoetkoming ontvangen.Dit gezagsvraagstuk speelt ook bij kinderen die in het buitenland wonen ofhebben gewoond. Voor deze groep kinderen worden nog vervolgactiesuitgevoerd in samenwerking met o.a. de Raad voor de Rechtspraak alsbeheerder van het centraal gezagsregister.19Wanneer wordt verwacht dat er meer duidelijkheid komt over demogelijkheden voor ex-toeslagpartners om ook het traject vaneen aanvullende schaderoute te doorlopen?Antwoord:De uitvoeringstoets laat zien dat UHT op zijn vroegst per 2027 deaanvullende schaderegeling voor ex-toeslagpartners kan gaan uitvoeren,omdat er nu nog geen capaciteit beschikbaar is. Er wordt momenteelbezien of versnelling mogelijk is, waarbij ook wordt gezocht naar eenalternatieve route om de ex-partners zo snel, zoveel en zo goed mogelijkte voorzien van een aanvullende compensatie voor de werkelijke schade.Zodra hierover meer bekend is wordt uw Kamer geïnformeerd.20Hoe kunnen ondernemers met zakelijke schulden die tot nu toenog niet zijn bereikt, alsnog bereikt worden en welke inspan-ningen vinden daarvoor reeds plaats?Antwoord:Een speciaal team ingericht voor de afwikkeling van dit type schuldenprobeert op verschillende wijze ondernemers met zakelijke schulden tebereiken die tot toe niet zijn bereikt. Op verschillende momenten wordendeze ondernemers telefonisch en schriftelijk benaderd. In de laatsteVoortgangsrapportage laten deze inspanningen een dalende trend zien inde cijfers van het aantal ondernemers dat nog niet is bereikt.21Wat is de verwachting van het bedrag dat de UHT aan rentebeta-lingen moet voldoen en hoe staat dit in verhouding met deuitvoeringskosten van de herstelactie wettelijke rente?Antwoord:UHT is wettelijke rente verschuldigd in geval van een te late uitbetaling.Voor beschikkingen die reeds zijn afgegeven en waar wettelijke rente nogvoor moeten worden betaald (nabetalingen) is in april jl. een inschattinggeweest dat UHT op dat moment circa 21 miljoen euro moet uitbetalenaan wettelijke rente. Dit bedrag loopt verder op omdat op dit moment dewettelijke rente nog niet wordt uitgekeerd, ook is dit bedrag exclusief denog af te geven beschikkingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14228 De uitvoeringskosten bedragen circa 1 miljoen euro.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 14229