Toezichtbrief CTIVD over de bevindingen van het monitoringstraject omtrent de zorgplicht mentaal welzijn agenten AIVD

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 924Toezichtsverslagen AIVD en MIVDNr. 287 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 november 2025InleidingBij deze bied ik u de brief aan van de Commissie van Toezicht op deInlichtingenen Veiligheidsdiensten (CTIVD) over de invulling van dezorgplicht van de AIVD met betrekking tot het mentale welzijn vanagenten. Deze brief is het sluitstuk van het onderzoek dat de CTIVD in2023 gestart is naar de bevoegdheid tot de inzet van agenten door deAIVD en de MIVD. Eerder bent u geïnformeerd over de inzet van virtueleagenten door de AIVD en MIVD (rapport 79, 9 september 2024) en de inzetvan journalisten als agent door de AIVD en de MIVD (rapporten 77 en 78,28 juni 2024).AlgemeenOp grond van artikel 41 van de Wet op de inlichtingen- en veiligheids-diensten 2017 (Wiv 2017) hebben de AIVD en de MIVD de mogelijkheid tothet inzetten van agenten. Een agent is een natuurlijk persoon dieweloverwogen door de diensten wordt ingezet en aangestuurd om gerichtinformatie te verzamelen die voor de taakuitvoering van de diensten vanbelang is.De inzet van agenten is al sinds jaar en dag onlosmakelijk verbonden methet werk van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in Nederland. Het isook een bevoegdheid die zich door de tijd heen steeds weer ontwikkelt.Deze brief en de twee eerdere CTIVD-rapporten tezamen bieden eenoverzicht van de actuele thema’s die spelen bij de inzet van de agenten-bevoegdheid door de AIVD. Ik wil de CTIVD bedanken voor deze drieonderzoeken en het verdiepte inzicht in de agentenbevoegdheid dat zogeboden wordt aan het parlement. kst-29924-287ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2871 ZorgplichtDe inzet van agenten is een onmisbaar middel voor de AIVD, maar kanook risico’s met zich meebrengen voor de fysieke veiligheid en hetmentale welzijn van deze agenten. De AIVD heeft een bijzonderezorgplicht voor medewerkers (artikel 15 Wiv 2017) en voor personen metwiens medewerking gegevens worden verzameld (artikel 23 Wiv 2017). DeAIVD zal zich vanuit deze bijzondere zorgplicht zoveel mogelijk inspannenom de geheimhouding en veiligheid van de agenten te beschermen. DeAIVD zal daartoe steeds risico’s in kaart brengen en maatregelen treffendie redelijkerwijs mogelijk zijn. Dit is een continu proces wat zowel voorals tijdens de inzet wordt uitgevoerd. Welke maatregelen de AIVD in eenindividueel geval treft, is maatwerk en kan per geval verschillen.De zorgplicht van de overheid is ook bij andere organisaties een actueelthema. De directe aanleiding voor dit onderzoek van de CTIVD was hetonderzoek van de Commissie-Brouwer naar de suïcide van een politiemanin 2021 die langdurig werkzaam was als infiltrant in een undercoverope-ratie1. Deze commissie heeft geconcludeerd dat er bij de uitvoering vanundercoveroperaties te weinig aandacht was voor het mentale welzijn vaninfiltranten.Na de Commissie-Brouwer zijn nog twee relevante rapporten verschenen,namelijk het rapport van de Commissie Sorgdrager over de waarborgenvoor het werken onder dekmantel door de politie en het rapport van dePG Hoge Raad over de zorgplicht van het Openbaar Ministerie in het kadervan getuigenbescherming2, 3. De conclusies en aanbevelingen uit dezedrie rapporten zijn voor de AIVD zeer relevant en bieden een leidraad voorhet geven van invulling aan de inspanningsverplichting als overheidsor-ganisatie.Het is daarbij belangrijk dat de kennis van de verschillende organisaties inhet heimelijk domein bij elkaar wordt gebracht. De kennissessie over hetmentaal welzijn van operationeel medewerkers op 29 november 2024, diedoor de CTIVD is georganiseerd, was in dit kader een mooi initiatief.Hiervoor wil ik de CTIVD dan ook hartelijk danken.Reactie bevindingenCTIVD In dit derde en laatste onderzoek concludeert de CTIVD ten aanzienvan de AIVD dat de afgelopen twee jaar belangrijke stappen zijn gezet inde invulling van zorgplicht met betrekking tot het mentale welzijn vanagenten. De CTIVD constateert dat de AIVD voldoet aan de toetsingscri-teria en dat de CTIVD het monitoringstraject dan ook kan beëindigen.Ik ben blij met dit positieve signaal van de CTIVD en omarm de conclusiesin de brief. Ik stel tegelijkertijd ook vast dat het werk voor de AIVD op ditthema nog niet af is. De nog openstaande verbetermaatregelen wordende komende periode opgepakt en uitgevoerd, onder verantwoordelijkheidvan het diensthoofd van de AIVD. Daarbij gaat er bijzondere aandacht uitnaar het structureel inbedden en verankeren van deze verbeteringen in dehuidige en toekomstige werkwijze én door in te zetten op het zijn van eencontinu lerende organisatie.1Uit het zicht. Conclusies en aanbevelingen rapport Commissie Brouwer, Bijlage bij Kamerstuk29 628, nr. 1050.2Commissie Waarborgen Werken onder Dekmantel, Waarborgen voor heimelijk werk, 2023.3Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden, Zorgplicht en getuigenbescherming.Over de zorgplicht van het Openbaar Ministerie in het kader van het stelsel getuigenbe-scherming, Den Haag: 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2872 Tot slot wil ik nog aangeven dat aan de MIVD een gelijkluidende brief isgestuurd door de CTIVD. Hier wordt u door de Minister van Defensieseparaat over geïnformeerd.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F. RijkaartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 924, nr. 2873