Rapport wettelijke evaluatie van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) over de periode 2019-2023 en bestuurlijke reactie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202525 422Opwerking van radioactief materiaal25 268Zelfstandige bestuursorganenNr. 307 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 april 2025Hierbij ontvangt u de wettelijke evaluatie van de Autoriteit NucleaireVeiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) over de periode 2019–2023.Daarmee voldoet het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)aan de verplichting om de doeltreffendheid en doelmatigheid van eenzelfstandig bestuursorgaan eens per vijf jaar te evalueren.1 De evaluatievan de ANVS is uitgevoerd door een consortium van onafhankelijkeonderzoekers van de adviesbureaus KPMG en KWINK-groep. In deze briefreageert het ministerie op de conclusies en aanbevelingen van deonderzoekers. Het rapport en de bestuurlijke reactie van de ANVS treft uaan als bijlagen bij deze brief.Het zelfstandig bestuursorgaan ANVSDe ANVS is opgericht in 2015 om kennis te bundelen in één organisatie ente voldoen aan de internationale standaarden van onafhankelijkheid vaneen autoriteit voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming. De ANVSzorgt voor de advisering over en uitvoering van de nationale wet- enregelgeving. Daaronder vallen ook internationale afspraken die inNederland zijn geïmplementeerd. De ANVS is een zelfstandig bestuurs-orgaan dat valt onder het Ministerie van IenW. De ANVS en IenW werkensamen, waarbij de secretaris-generaal van IenW de rol van de eigenaarvervult, de directeur-generaal Milieu en Internationaal de rol vanopdrachtgever en de ANVS die van opdrachtnemer.2 Dit wordt debestuurlijke driehoek genoemd.De conclusies en aanbevelingen uit het rapportIn het rapport concludeert KPMG/KWINK-groep dat «het aannemelijk isdat de ANVS doeltreffend en doelmatig functioneerde in de evaluatiepe-1Artikel 39 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen2Conform de Circulaire governance ten aanzien van zelfstandige bestuursorganen kst-25422-307ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3071 riode, de mate waarin is niet exact vast te stellen». Zo heeft de ANVS haarwettelijke taken uitgevoerd, oordeelden de internationale missiesoverwegend positief over het functioneren van de ANVS en is de output(o.a. aantal inspecties, registraties en erkenningen en vergunningverle-ningen) volgens de onderzoekers meer gestegen dan de input (kostenvoor mensen en middelen). De onderzoekers ook aan dat het met het oogop de groeiende nucleaire sector niet vanzelfsprekend is dat de ANVS ookin de toekomst doeltreffend zal kunnen functioneren. Vier hoofdaanbeve-lingen worden gegeven aan het Ministerie IenW en de ANVS voor hetverbeteren van de doeltreffendheid en doelmatigheid:1) Heb aandacht voor de langetermijncontext waarin de ANVS opereert enstel een visie op die daar recht aan doet, 2) zorg voor middelen die passenbij de langetermijncontext van de nucleaire veiligheid en stralingsbe-scherming en de omvang van de taken, 3) werk aan het versterken van hetsamenspel in de driehoek zodat de externe governance past bij delangetermijnvisie en bijdraagt aan het doeltreffend en doelmatigfunctioneren van de ANVS, 4) zorg voor meer inzicht in de kosten voor hetuitvoeren van de taken om beter het gesprek te kunnen voeren overpassende middelen.De ANVS en het ministerie onderschrijven de aanbevelingen vanKPMG/KWINK-groep. Op enkele punten geeft de ANVS in haar reactie aanzich niet volledig te herkennen in het geschetste beeld of de oplossings-richting. Hierover gaan IenW en de ANVS in gesprek3.De aanbevelingen van KPMG/KWINK-groep zijn concreet en bruikbaar.Hierna is op een aantal onderwerpen nader ingegaan die het ministerie bijopvolging van de aanbevelingen belangrijk acht.Langetermijncontext: visie en middelenOp diverse plekken in het rapport constateert KPMG/KWINK-groep hetbelang van meer aandacht voor de langetermijncontext. Het gaat dan metname over de ontwikkelingen in de sector en de politieke ambities op hetnucleaire gebied. Dit herkent en onderschrijft het ministerie. Het isbelangrijk om gezamenlijk een heldere visie voor de lange termijn teformuleren en die te vertalen naar concrete doelstellingen en acties. Ditziet het ministerie als de basis voor het kunnen uitvoeren van deaanbevelingen.Naar aanleiding van de aanbevelingen zal het ministerie een onderzoekdoen naar de manier waarop de middelen vanuit het Rijk passen bij delangetermijncontext van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming ende omvang van de taken. Zo zal in 2025 een verkenning gedaan wordennaar de voor- en nadelen van een eigen begrotingsartikel voor de ANVS.Doeltreffend en doelmatigDe evaluatieperiode 2019–2023 was een periode die voor de ANVSgekenmerkt werd door intensivering en uitbreiding van de nucleairesector. Denk daarbij aan de vergunningverlening voor de bouw van deonderzoeksreactor Pallas en de voorbereidingen voor nieuwe kerncen-trales. De ANVS heeft in deze periode zijn wettelijke taken op het gebiedvan nucleaire veiligheid en stralingsbescherming uitgevoerd, zoals degenoemde vergunningverlening voor Pallas en bijvoorbeeld ook de3Zie bijlage I – Reactie ANVSTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3072 publicatie van de Staat van de Nucleaire Veiligheid4. Tegelijkertijd is deANVS als organisatie verder geprofessionaliseerd en steviger bemenstwaardoor de ANVS heeft laten zien zich voor te bereiden op de toekomst.In het onderzoeksrapport staat dat de ANVS veel geleerd heeft van dePallas-vergunningverlening voor toekomstige vergunningverlening vannucleaire installaties. Dit beschouwt het ministerie als een goed voorbeeldvan hoe de ANVS effectief meebeweegt in een nucleaire sector die zichsteeds meer uitbreidt. Ook voorstellen om het proactief toezicht op hetgebied van stralingsbescherming te verbeteren5, getuigt volgens hetMinisterie van toekomstgerichtheid. Het ministerie vindt het positief datKPMG/KWINK-groep het aannemelijk acht dat de ANVS bij dit allesdoeltreffend en doelmatig heeft gewerkt in de evaluatieperiode.De verwachting is dat de omvang van het werk van de ANVS in detoekomst zal blijven toenemen. Zo zijn de ambities van het kabinet op hetnucleaire gebied groot. De onderzoekers geven aan dat het daarom nietvanzelfsprekend is dat de ANVS ook in de toekomst doeltreffend endoelmatig kan zijn. Op basis van de aanbevelingen zal het Ministerie vanIenW met de ANVS dit verder oppakken.Een belangrijk aspect hierbij is de informatie die nodig is om het gesprekgoed te kunnen voeren tussen het ministerie en de ANVS. De onder-zoekers constateren dat het de ANVS niet lukt om IenW voldoende zicht tegeven op de doelmatigheid en doeltreffendheid van de taakuitvoering. In2022 is in opdracht van de ANVS een visie opgesteld over de doelma-tigheid. Volgens de onderzoekers is deze visie onvoldoende. De onder-zoekers concluderen ook dat meer inzicht in de kosten voor het uitvoerenvan de taken nodig is om het gesprek over passende middelen tussen deANVS en het ministerie beter te kunnen voeren. Hierover zal het gesprekworden gevoerd tussen IenW en de ANVS.Samenspel tussen eigenaar, opdachtgever en opdrachtnemerIn de evaluatieperiode is de samenwerking tussen IenW en de ANVS overhet algemeen als constructief en coöperatief ervaren. Dit laat echteronverlet dat er moet worden gewerkt aan de samenwerking en hetonderlinge vertrouwen. Het ministerie ziet het als een kans op basis vande eerder genoemde gezamenlijke lange termijn visie het samenspelverder te versterken. Dit draagt bij aan concrete beleidsdoelstellingen enheldere rolverdeling.ConcluderendHet Ministerie van IenW en de ANVS onderschrijven de aanbevelingenvan KPMG/KWINK-groep. Daarbij staat voorop dat de ANVS doeltreffenden doelmatig heeft gefunctioneerd in de onderzochte periode. Deaanbevelingen van KPMG/KWINK-groep worden ter harte genomen envoortvarend opgepakt.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. Jansen4https://www.autoriteitnvs.nl/actueel/nieuws/2020/12/15/anvs-publiceert-eerste-staat-van-de-nucleaire-veiligheid-en-stralingsbescherming5Zie bijlage I – Reactie ANVSTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3073