Jaarverantwoording ProRail en NS 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1244 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 mei 2025Via deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de prestaties vanProRail en NS en andere belangrijke ontwikkelingen op en rondom hetspoor in 2024. ProRail en NS hebben in 2024 uitvoering gegeven aan hetbeheerplan 2024–2025 en het vervoerplan 2024.1 De jaarrapportages vanProRail en NS zijn bijgevoegd bij deze brief. Verder wordt in deze briefstilgestaan bij de evaluatie van het verbeterprogramma HSL-Zuid, deafsluiting van de HRN-concessie 2015–2024 en de verbindingen naarBrussel. Ook zal een antwoord gegeven worden op de motie van de ledenEerdmans en Veltman over de netheid van NS-treinen.2Jaarverantwoording ProRail en NSGezamenlijke prestatiesProRail en NS hadden in 2024 drie gezamenlijke prestatie-indicatoren metbijbehorende bodem- en streefwaarden: reizigerspunctualiteit 5 minutenop het Hoofdrailnet (HRN), reizigerspunctualiteit 15 minuten op het HRNen reizigerspunctualiteit 5 minuten op de Hogesnelheidslijn (HSL).3 VoorNS en ProRail gelden de bodemwaarden voor elk jaar en de streef-waarden gelden alleen voor het laatste jaar van een specifieke periode, indit geval 2024. Indien een bodemwaarde niet wordt gehaald, zijn NS enProRail conform de concessies gehouden een geldsom te voldoen. Eenuitzondering hierop is wanneer er naar het oordeel van IenW eenrechtvaardigingsgrond bestaat. Indien NS een streefwaarde niet haalt, isNS IenW een geldsom verschuldigd; ook in dit geval kan een rechtvaardi-gingsgrond worden toegekend.4 Tijdens de Midterm Review van de1Kamerstukken 29 984, nr. 1216.2Kamerstukken 29 984, nr. 1228.3Bij deze prestatie-indicatoren wordt de reizigerspunctualiteit gemeten voor het desbetreffendetraject en op 5 of 15 minuten.4IenW kan geen malus opleggen als ProRail één of meerdere streefwaarden niet haalt. kst-29984-1244ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12441 HRN-concessie in 20195 is besloten dat dit niet geldt voor de prestaties diebetrekking hebben op betrouwbaarheid. De prestaties op het gebied vanbetrouwbaarheid omvatten de reizigerspunctualiteit.Voor de prestatie-indicatoren reizigerspunctualiteit 5 en 15 minuten op hetHRN scoorden ProRail en NS in 2024 boven de afgesproken bodem-waarde. Gemeten op 5 minuten was de score 89,4% (de bodemwaardewas 88,9%). Gemeten op 15 minuten was de score 97,1% (de bodem-waarde was 96,7%). Voor beide prestatie-indicatoren is de streefwaardeniet behaald (91,5% respectievelijk 97,4%). Ondanks dat de scores nogonder de streefwaarden lagen, is het toch lovenswaardig dat ProRail enNS deze scores hebben weten te halen. Eind 2023 vielen de prestatiestegen en ook begin 2024 was er sprake van een lagere score. In 2024hebben ProRail en NS binnen het verbeterprogramma Betrouwbaar Beterveel werk verzet om de prestaties weer op niveau te krijgen. En metsucces. Om de hinder voor de reiziger te beperken zijn er ruim 30 tijdelijkesnelheidsbeperkingen versneld opgelost, is de materieelbeschikbaarheidweer op orde gebracht en wordt er gewerkt aan een robuuste dienstre-geling tijdens werkzaamheden. Ook is de informatievoorziening bijwerkzaamheden verbeterd. Komende tijd zal het programma BetrouwbaarBeter worden geëvalueerd. Na afloop zal de Kamer hierover wordengeïnformeerd.De score voor de reizigerspunctualiteit 5 minuten op de HSL was in 202469,0%. Dit is fors onder de bodemwaarde van 82,1% en is ook aanzienlijklager dan de score in 2023 (73,6%). NS en ProRail hebben rechtvaardi-gingsgronden ingediend voor het niet behalen van de bodemwaarde.Hierbij beroepen zij zich op de snelheidsbeperkingen op de HSL-Zuid,waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende maximalesnelheden in 2024 en de mate van verwerking in de dienstregeling. In derechtvaardigingsgronden geven ProRail en NS aan dat de bodemwaardezou zijn behaald zonder de directe en indirecte effecten van tijdelijkesnelheidsbeperkingen op de HSL. Dit is onderbouwd met een analyse vande gemaakte reizen in 2024. De snelheidsbeperkingen zijn het gevolg vanconstructieve ontwerpfouten en betonschade aan de HSL en vallendaarmee buiten de invloedssfeer van ProRail en NS. Om die reden zijn derechtvaardigingsgronden van NS en ProRail voor deze prestatie-indicatorgehonoreerd.Jaarrapportage impactvolle storingenProRail en NS rapporteren jaarlijks over de verstoringen die de meestehinder voor reizigers hebben veroorzaakt. Ook staan ze gezamenlijk stil bijverbetermaatregelen. In 2024 hebben er op het Nederlandse spoor (HRNen regionale lijnen) 103 verstoringen in de hoogste hinderklasse plaatsge-vonden. Dit is een afname ten opzichte van 2023 (146).De meeste storingen in 2024 werden veroorzaakt door technischestoringen aan de infrastructuur, zoals bovenleidingbreuken, spoorverzak-kingen en storingen aan de treinbeveiliging. Ook infrastoringen als gevolgvan derden hadden een groot aandeel in het totaal aan storingen in 2024.Het gaat dan bijvoorbeeld om (bijna) aanrijdingen, maar ook spoorlopers.Het aandeel technische storingen is beperkt toegenomen ten opzichte vanvorig jaar, het aandeel storingen door derden is licht afgenomen. Ook in2024 hebben ProRail en NS weer een aantal maatregelen genomen omstoringen te voorkomen, om storingen versneld op te lossen en om deimpact ervan te verzachten. Zo zijn er bijna 20 Niet Actief BeveiligdeOverwegen (NABO’s) opgeheven of beveiligd, is er gewerkt aan een5Beschikking Midterm review 2019Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12442 optimale inzet van Incidentenbestrijding en is een richtlijn voor pendelenopgesteld om reizigers tijdens een grote storing zo dicht mogelijk in debuurt van hun bestemming te kunnen brengen.Jaarverantwoording ProRail2024 was een jaar waarin veel is gebeurd en bereikt. Zo werkte ProRailaan grootschalige vernieuwing en vervanging van spoor en stations.Voorbeelden hiervan zijn de vernieuwing van emplacement Amersfoort,de oplevering van station Ede-Wageningen en de uitbreiding van hetspoor tussen Rotterdam en Den Haag. ProRail kreeg ook te maken metuitdagingen, zo was er wederom krapte in materieel en personeel. Ookbegon de 80-weekse buitendienststelling in Duitsland, wat zorgt voorextra druk op het Nederlandse spoor door omleidingen van goederen-treinen. 2024 was ook het jaar waarin IenW samen met ProRail hetbasiskwaliteitsniveau (BKN) spoor heeft vastgesteld. Een dieptepunt washet ongeluk in Hooge Zwaluwe, waar in augustus een goederentrein vanDB Cargo op een vrachtwagen botste. Hierbij kwam een medewerker vanDB Cargo om het leven. In 2024 was er bovendien veel aandacht voor hetverbeteren van de prestaties van ProRail, dat wordt hieronder verdertoegelicht.Prestaties ProRailNaast de gezamenlijke prestatie-indicatoren zijn er vier prestatie-indicatoren die specifiek voor ProRail gelden. Dit zijn de Betrouwbaarheidregionale series, Impactvolle verstoringen op de infra, het Klantoordeelgoederenvervoerders en het Klantoordeel reizigersvervoerders. ProRailscoorde beter dan de bodemwaarden van al deze prestatie-indicatoren. Destreefwaarden, die ook golden voor 2024, zijn niet behaald. De bodem- enstreefwaarden zijn eerder verlengd tot en met 2025.6 IenW verwacht danook dat ProRail haar uiterste best doet om de prestaties in 2025 verder teverbeteren.In 2024 waren er in totaal 507 impactvolle storingen. Dit is beter dan debodemwaarde van 520. Het is wel een aanzienlijke stijging ten opzichtevan 2023 (475 impactvolle storingen). ProRail geeft aan dat het hogereaantal storingen in 2024 met name verklaard kan worden door eentoename van het aantal technische storingen en storingen als gevolg vanonderhoud aan het spoor (bijvoorbeeld uitgelopen werkzaamheden enstoringen als gevolg van werkzaamheden) in de eerste helft van 2024.De score voor de prestatie-indicator betrouwbaarheid regionale series in2024 was 90,7%. Hiermee is de bodemwaarde net behaald (ook 90,7%).ProRail bespreekt voorstellen voor maatregelen met vervoerders vanseries met de grootste negatieve impact op deze prestatie-indicator. Zo iser een verbetering van de dienstregeling in Zuid-Limburg doorgevoerd.Ook hebben de maatregelen binnen het verbeterprogramma BetrouwbaarBeter een positieve impact, bijvoorbeeld door het versneld oplossen vantijdelijke snelheidsbeperkingen.ProRail kreeg een 7 van de reizigersvervoerders en een 6 van de goede-renvervoerders.7 Hiermee is de bodemwaarde van beide prestatie-indicatoren behaald. Het is met name positief dat ProRail een voldoendekreeg van de goederenvervoerders, die gaven ProRail in 2022 en 2023namelijk een onvoldoende (waar IenW ook boetes voor heeft opgelegd).6Kamerstukken 29 984, nr. 1216.7IenW velt voor de klantoordelen een oordeel op basis van een heel afgerond cijfer, conformafspraken in de beheerconcessie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12443 Toezegging communicatie ProRailZoals toegezegd aan Kamerlid Heutink tijdens het commissiedebatSpoorveiligheid en ERTMS op 11 december 2024 is met ProRail hetgesprek gevoerd over hun aankondiging te stoppen met het gebruik van Xom reizigers te informeren en om aandacht te vragen voor het feit datgoede communicatie via verschillende kanalen gewaarborgd moetblijven.8ProRail heeft veel aandacht voor snelle en duidelijke communicatie. Hetgaat dan over bijvoorbeeld aankomende werkzaamheden, maar ookincidenten of andere relevante ontwikkelingen. ProRail is een aantalmaanden geleden gestopt met het gebruiken van het platform X, maarblijft actief op de platforms prorail.nl, Threads, Instagram, LinkedIn,YouTube en Facebook. Ook via deze platforms (en directe communicatiemet belanghebbenden) is ProRail in staat om belangrijke ontwikkelingentijdig en helder te communiceren.Bovendien is er binnen het verbeterprogramma Betrouwbaar Beterspecifiek aandacht voor communicatie rondom werkzaamheden. Een deelvan de boete die ProRail heeft ontvangen voor het niet behalen van debodemwaarde op de HSL in 2023 is door IenW bestemd voor eeninformatieplatform en een informatiecampagne om reizigers enomwonenden ruim op tijd te informeren over (de impact van) werkzaam-heden en de impact op hun reis.9 Dit is ook opgenomen in het plan vanaanpak van het verbeterprogramma dat uw Kamer in juli 2024 heeftontvangen.10Nieuwe Generatie sein (NG sein)ProRail en IenW zijn in gesprek over hoe de uitkomsten van de evaluatieNG seinen en het verbeterplan die hieruit volgt. Bij de volgende (half)jaar-rapportage wordt de Kamer geïnformeerd over de implementatie van deverbeteringen. Het verbeterplan heeft IenW tot op heden niet mogenontvangen.Jaarverantwoording NS2024 was het laatste jaar van de HRN-Concessie 2015–2024 en het jaarwaarin voor NS de streefwaarden gelden, later in deze brief zal hier verderop worden ingegaan. De prestaties van NS worden daarom ook nogbeoordeeld volgens de systematiek van de HRN-Concessie 2015–2025.Sociale veiligheid was een centraal thema in 2024 en hier heeft NS samenmet partners volop ingezet. Op 15 december 2024 is de nieuwe dienstre-geling van start gegaan waarbij NS veel verbeteringen heeft doorgevoerd.Zo rijden er meer treinen zoals de airportsprinter, extra tienminutentreinenin de daluren; een nieuwe tienminutensprinter Den Haag–Rotterdam enrijden er meer treinen naar België.Prestaties NSIn 2024 tonen de prestaties van NS een geleidelijke stijging. Na eenmoeilijke periode aan het einde van 2023 en het begin van 2024, is ervanaf het tweede kwartaal een duidelijke verbetering te zien. Dezevooruitgang is onder meer toe te wijzen aan een onverminderde inzet opmaatregelen van het verbeterprogramma. NS heeft zich samen met8TZ202502-122 (Kamerstuk 29 893, nr. 271)9Kamerstukken 29 984, nr. 1215.10Kamerstukken 29 984, nr. 1203.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12444 ProRail in 2024 maximaal ingespannen om de hinder voor de reiziger tebeperken. De reiziger kan dan ook weer rekenen op een betrouwbaarderedienstregeling. Daarnaast liep ook de levering van de Intercity NieuweGeneratie (ICNG) in 2024 beter. IenW is hier zeer tevreden over.Naast de drie gezamenlijke prestatie-indicatoren (PI) gelden er acht pres-tatie-indicatoren specifiek voor NS, te weten: Zitplaatskans in de spitsHRN; Zitplaatskans in de spits HSL; Aantal drukke treinen in de spits HRN;Gebruiksvriendelijke reisinformatie; Kwaliteit van aansluitingen;Algemeen klantoordeel HRN; Algemeen klantoordeel HSL; enKlantoordeel sociale veiligheid. NS haalt de bodemwaarden van dezeacht prestatie-indicatoren, met uitzondering van Kwaliteit van aanslui-tingen. NS heeft de streefwaarden, zoals opgenomen in de concessie,behaald voor de prestatie-indicatoren Aantal drukke treinen in de spits,Gebruiksvriendelijke Reisinformatie evenals voor de prestatie-indicatorenKlantoordeel Sociale Veiligheid en Algemeen klantoordeel HRN en HSLdie zijn gepresenteerd in de OV-Klantenbarometer. Wel scoort NS in 2024iets lager dan in 2023 op Algemeen klantoordeel HSL.Kwaliteit van aansluitingenVoor de prestatie-indicator Kwaliteit van aansluitingen haalt NS met 93,8%de bodemwaarde van 94% net niet. De streefwaarde wordt met 1,8% nietgehaald. Deze prestatie-indicator meet de aansluitingen van NS op hetregionale treinverkeer. Voor het niet halen van de bodem- en streefwaardevoor Kwaliteit van aansluitingen heeft NS een rechtvaardigingsgrondaangedragen en een nadere onderbouwing opgeleverd. NS geeft aan datde oorzaken voor het niet behalen van de bodem- en streefwaarde vandeze prestatie-indicator buiten de eigen invloedsfeer lagen. Het ginghierbij om tijdelijke snelheidsbeperkingen, vertragingen van internationaletreinverbindingen uit Duitsland en langdurige werkzaamheden tussenEmmerich en Oberhausen. De onderliggende analyse bevestigt dat NSlager heeft gescoord door oorzaken buiten de eigen invloedsfeer. Derechtvaardigingsgrond voor de bodem- en streefwaarde van Kwaliteit vanaansluitingen wordt daarom gehonoreerd.Bonus-malusIn de HRN-concessie 2015–2025 zijn streefwaarden afgesproken, met eenbijbehorende bonus-malus systematiek. Indien NS de streefwaarden niethaalt, is NS IenW per prestatie-indicator een maximale geldsom van€ 1,5 miljoen verschuldigd behoudens het geval dat voor het niet halenvan een streefwaarde een rechtvaardigingsgrond bestaat. Indien NS debedoelde waarden ruimschoots haalt, ontvangt NS een bonus vanmaximaal € 1 miljoen per prestatie-indicator. De hoogte van de bonus-malus wordt beoordeeld conform een puntensysteem zoals vastgesteld inde vervoersconcessie.Van de acht prestatie-indicatoren die specifiek voor NS gelden, heeft NS in2024 vijf streefwaarden gehaald. Zo heeft NS de prestatie-indicator Aantaldrukke treinen per werkweek met 88 van de 98 en Gebruikersvriendelijkereisinformatie met 81,4% van de 68,5% ruimschoots gehaald. NS ontvangteen bonus voor het ruim behalen van deze prestatie-indicatoren.Algemeen klantoordeel HSL & HRN en Klantoordeel sociale veiligheidhebben de gestelde streefwaarde gehaald, maar niet ruimschoots.Daarvoor ontvangt NS dan ook geen bonus. Voor Zitplaatskans in de spitsHRN & HSL behaalde NS de streefwaarden met 94,6% en 95,0% niet enhiervoor ontvangt NS een malus. De eindafrekening van de HRN-concessie leidt tot een bonus van € 500.000,– voor NS.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12445 IenW en NS hebben afgesproken om deze bonus in te zetten voor socialeveiligheid, bij voorkeur voor de uitrol van bodycams voor het serviceper-soneel om zo de veiligheid van zowel reizigers als personeel te bevor-deren. Dit is voor IenW en NS een topprioriteit en dat blijft het ook.Klantoordeel Sociale VeiligheidHet Klantoordeel sociale veiligheid is met een 8,0 iets lager dan in 2023.De toename van geweldsincidenten tegen NS-personeel is zorgwekkenden onacceptabel. NS is momenteel in gesprek met IenW over de verderefinanciering van de brede uitrol van bodycams onder servicepersoneel.NS meldt dat het cameratoezicht is uitgebreid, zodat de Meldkamer NS opmeer locaties kan meekijken ten behoeve van de veiligheid van reizigersen personeel. Daarnaast is er een proef gestart op Utrecht Centraal enRotterdam Centraal om onveiligheidsgevoel en overlast door mensen metonbegrepen gedrag op het station tegen te gaan en handhavers teontlasten. Interventiemedewerkers Onbegrepen Gedrag zoeken contactmet deze mensen en helpen hen naar de juiste zorg- en hulpinstanties.Reinheid treinenEen schone trein draagt bij aan een prettige reiservaring, en is hetuithangbord van NS. NS spant zich daarom maximaal in om treinen zowelvan binnen als van buiten schoon goed en efficiënt te reinigen. De kostenhiervoor zijn tussen 2023 en 2024 gestegen van € 60 miljoen naarcirca € 75 miljoen per jaar. In de jaarverantwoording over 2024 geeft NSdesondanks aan dat het interieur en exterieur van treinen niet altijd zoschoon waren als gewenst. Er zijn volgens NS verschillende uitdagingenin het reinigingsproces. Zo staan de treinwasinstallaties door ontwikke-lingen in de infrastructuur en de dienstregeling niet langer op de meestoptimale locaties, terwijl personeelstekorten en veranderd reizigersgedraghet schoonhouden van het interieur beïnvloeden. Mede naar aanleidingvan de motie Eerdmans (Kamerstuk 29 984, nr. 1228), heeft IenW met NSgesproken over de maatregelen die NS neemt om, ondanks dezeuitdagingen, de netheid van treinen te verbeteren. NS licht deze maatre-gelen ook toe in de jaarverantwoording.Voor het interieur van de treinen richten de maatregelen van NS zicho.a. op (1) het werven en behouden van schoonmaakpersoneel, (2) hetefficiënter inzetten van de beschikbare schoonmaakcapaciteit (waarbij devuilste treinen voorrang krijgen), en (3) het optimaliseren van hetreinigingsproces. Ook probeert NS reizigers door berichtgeving in de treinte stimuleren om zijn of haar afval op te ruimen of mee te nemen. Voor debuitenkant van de treinen probeert NS de reinigingsbeurten – die idealitereens per twee weken met zeep worden uitgevoerd – efficiënter te plannen,bijvoorbeeld door deze te combineren met onderhoudsbeurten. Voor delangere termijn investeert NS onder meer in nieuwe treinwasinstallaties(circa € 100 miljoen), en de ontwikkeling en toepassing van vuilbesten-dige(re) treincoatings. Het is positief dat NS maatregelen neemt om dereinheid van treinen te verbeteren, en dit ook heel serieus oppakt. NS isgevraagd om in de halfjaarverantwoording over 2025 een update te gevenover de voortgang van deze inspanningen. De motie wordt hiermee alsafgedaan beschouwd.Afsluiting HRN-Concessie 2015–2024Met het ingaan van de HRN-Concessie 2025–2033 is een einde gekomenaan de HRN-Concessie 2015–2024. Deze concessie werd aan NS verleendmet het doel het beste product aan de reiziger in Nederland te kunnenbieden. Gedurende die tien jaar hebben het Ministerie van IenW en NSTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12446 gezamenlijk verschillende ontwikkelingen doorlopen, met zowelsuccessen als uitdagingen. Hieronder wordt een weergave van deafgelopen concessieperiode geschetst.Groei op het spoorIn de eerste vijf jaar van deze concessie zat er een flinke groei in de trein.Het aantal dagelijkse treinreizigers groeide van 1,1 miljoen in 2015 naar1,3 miljoen in 2019 en de tevredenheid van de reizigers groeide met 14%naar 89% in 2019. Tot de pandemie wist NS de stevige reizigersgroei goedop te vangen door voldoende treinen in te zetten en het aantal rijdendetreinen op drukke trajecten te verhogen. Met elke dienstregeling steeg hetaantal rijdende treinen op het Nederlandse spoor en 2018 zette NS voorhet eerst tienminutendiensten in op het traject Amsterdam–Utrecht–Eindhoven. Hierna volgden ook tienminutendiensten op andere trajecten,zoals tussen Rotterdam en Dordrecht.InnovatiesGedurende de concessieperiode heeft NS gewerkt aan het innoveren vanhaar dienstverlening. In 2016 ontwikkelde NS een innovatief dashboardom de deur-tot-deurreis beter te monitoren. Hiermee was meer transpa-rantie geboden over de kwaliteit van aansluitingen met anderevervoerders.In de jaren die volgden heeft NS meer geïnvesteerd in het verbeteren vande reisinformatie. Tegenwoordig kunnen reizigers via de NS-appeenvoudig toegang krijgen tot actuele informatie over geplandewerkzaamheden, verstoringen en alternatieve routes. Daarnaast biedt deapp ook inzicht in de verwachte drukte in treinen, waardoor reizigers betervoorbereid hun reis kunnen plannen.ToegankelijkheidIn het kader van toegankelijkheid heeft NS gedurende de concessie hetnaast reizen met de klassieke kaart uit de automaat ook mogelijk gemaaktom te reizen met een ov-chipkaart of een e-ticket. Het gebruik van dee-ticket optie steeg stevig over de jaren heen. Tegelijkertijd was NS ookbezig met het ontwikkelen van alternatieve ticketopties, waarvan debankpas via OV Pay in 2023 officieel ingevoerd werd en hiermee nog meerflexibiliteit biedt voor de reizigers. Ook biedt NS sinds twee jaar de nieuweticketoptie «PrijsTijd Deal», welke reizigers stimuleert om op minderdrukke momenten in de daluren goedkoper te kunnen reizen.Ook heeft NS haar reisassistentie verbeterd, waardoor ondertussen op241 van de 247 NS stations die bedient worden reisassistentie beschikbaaris.DuurzaamheidGedurende de afgelopen concessieperiode heeft NS zich ook ingezet ophet gebied van duurzaamheid. Sinds 2017 rijden alle NS treinen volledigop groene windenergie, waardoor destijds al de duurzaamheidsdoel-stelling uit de concessie behaald werd. Omdat windenergie in Nederlandschaars is, werkt NS sinds dien aan het verlagen van het energieverbruikin de operatie. Hiernaast streeft NS ook naar circulariteit, bijvoorbeelddoor oude treinen te moderniseren. In 2021 is de eerste gemoderniseerdeVIRM 2/3 in dienst genomen, die nog meer reizigerscomfort biedt en ookin de tweede klas over usb-poorten voor het opladen van smartphonesbeschikt. Ondertussen rijden er 242 rijtuigen van dit type op het hoofd-railnet en loopt de voorbereiding van de modernisering van de volgendetreintypes.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12447 UitdagingenMet de pandemie en daaraan verbonden flink lagere reizigersaantallen,stond NS voor veel uitdagingen. Op vraag van het Kabinet opereerde NSzo volledig als mogelijk volgens dienstregeling. Gezien de lage reizigers-opkomst heeft NS hieraan financiële schade opgelopen, waarvan zij nogniet hersteld is. Ook is het reizigerspatroon dat tot 2020 gebruikelijk wasfors veranderd, waardoor het efficiënt inzetten van treinen uitdagendergeworden is.Ook zijn in de afgelopen jaren enkele incidenten in treinen en opNS-stations gebeurd, waar NS aandacht aan heeft besteed. Zo heeft NS in2020 een meldkamer opgericht, waar reizigers in onveilige situatiesgeholpen kunnen worden. Ook heeft NS in het afgelopen jaar een pilotmet bodycams voor de hoofdconducteurs uitgevoerd en extraveiligheids-personeel op stations ingezet en werkt NS nauw samen aan veiligheidmet politie, handhaving en regionale overheden. In de toekomst blijftsociale veiligheid in treinen en op stations voor NS een belangrijkaandachtspunt.In 2022 moest NS tijdelijk de dienstregeling aanpassen, vanwege teweinig beschikbaar personeel. Om vergelijkbare problemen in detoekomst te voorkomen heeft NS hiervoor strategische maatregelenontwikkeld, zoals het efficiënter inrichten van werkzaamheden in deoperatie en aan de treinen, bijvoorbeeld door datagedreven innovaties.Tegenwoordig lukt het weer goed om voldoende personeel te hebben omde dienstregeling te kunnen rijden.ConclusieDe HRN-Concessie 2015–2024 begon goed met een groei in het aantalreizigers, bijzonder hoge prestatiecijfers en een positieve Midterm review.De coronapandemie en de bijbehorende terugval van reizigers heeftgezorgd voor een nieuwe realiteit waar NS zich naar moest verhouden.Ondanks vele inspanningen bleven de prestaties daarom soms achter.Inmiddels is met de HRN-Concessie 2025–2033 een nieuwe start gemaakt.Gericht op kwalitatief goed vervoer per trein in Nederland.Evaluatie verbeterprogramma HSL-ZuidHet Verbeterprogramma HSL-Zuid viel onder de Hoofdrailnet Concessie2015–2025. Nu deze concessie afgelopen is, heeft het Ministerie hetprogramma laten evalueren (zie de bijgevoegde evaluatie). Uit dezeevaluatie volgt dat het verbeterprogramma beëindigd kan worden.Beëindigen van het programma is mogelijk, omdat de maatregelen uit hetprogramma zijn gerealiseerd en de sturing op de HSL-Zuid is onderge-bracht in de reguliere organisatie van NS en ProRail.Gelet op de huidige prestaties op de HSL-Zuid is het volgens het rapportbelangrijk om de specifieke aandacht van NS en ProRail scherp te houden.Verder wordt aanbevolen om de frequentie de Stuurgroep HSL-Zuidafhankelijk te maken van de ontwikkelingen en deze tevens te richten opbesluitvorming naast de aandacht voor informatieoverdracht. Ook wordtaanbevolen om de gevolgen van potentiële nieuwe toetreders op deHSL-Zuid goed te onderzoeken, vanwege de complexiteit van de HSL-Zuiden de daaruit voortvloeiende kwetsbaarheid van het leveren vanbetrouwbare diensten.In lijn met het rapport zal het Verbeterprogramma beëindigd worden.Vanwege de tijdelijke snelheidsbeperkingen en nog lopende instroom vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12448 de Intercity’s Nieuwe Generatie (hierna: ICNG) en uitstroom van het oudematerieel, worden de prestaties op de HSL-Zuid in 2025 nog gemonitord.De overlegstructuur tussen het Ministerie, NS en ProRail zal daarom ditjaar nog voortgezet worden. Daarbij wordt op het herstel van de viaductenmiddels de MIRT systematiek gestuurd. IenW gaat met ProRail in gesprekover hoe nieuwe toetreders goed geïnformeerd kunnen worden over deHSL-infrastructuur.Sinds begin 2025 is een duidelijke verbetering te zien in de prestaties: detijdelijke snelheidsbeperkingen zijn in de dienstregeling van 2025 verwerkten er stromen steeds meer ICNG’s in. Dit heeft een positieve invloed op deprestaties.Verbindingen naar BrusselSinds de start van de dienstregeling 2025 rijdt NS, in samenwerking metde Belgische partnervervoerder NMBS, twee verbindingen naar Brussel.Dit betreft een snelle verbinding tussen Amsterdam en Brussel (deEurocity Direct) en een verbinding tussen Rotterdam en Brussel met eenregionaal karakter (de EuroCity). Beide verbindingen naar Brussel zijnopgenomen in de Concessie voor het Hoofdrailnet 2025–2033.De Eurocity Direct rijdt met nieuw NS-materieel, namelijk een uitvoeringvan de Intercity Nieuwe Generatie die ook voor België geschikt is (hierna:ICNG-B). Met de inzet van de ICNG-B en een andere lijnvoering heeft deEurocity Direct een tijdswinst van ongeveer 45 minuten ten opzichte vande dienstregeling 2024. Het afgelopen jaar heeft NS gewerkt aan hetProefbedrijf voor de ICNG-B. Op 14 december 2024 heeft NS dit afgerondna een Ingebruikname Advies (hierna: IGA) voorgelegd te hebben aan deStuurgroep HSL-Zuid, bestaande uit NS, ProRail, IenW, ILT en Infraspeed.Op het moment van het IGA was het bekend dat NS bij de start vandienstregeling 2025 een transitiefase met een gemengde inzet van ICNG-Ben TRAXX-ICR composities in de Eurocity Direct hanteert. NS verwachtdat de volledige instroom van de ICNG-B in de Eurocity Direct in hetvoorjaar van 2025 voltooid zal zijn.De EuroCity rijdt met NMBS-materieel bestaande uit TRAXX-locomotievenmet I11-rijtuigen (sandwich TRAXX-I11). Het afgelopen jaar heeft NSgewerkt aan het Proefbedrijf voor de TRAXX-I11. Eind 2024 heeft NS ditafgerond na een IGA voorgelegd te hebben aan de Stuurgroep HSL-Zuid.In een reactie op het IGA van NS voor de EuroCity heeft IenW aangevende inzet van TRAXX-materieel onwenselijk te vinden vanwege demogelijke schade die hierdoor ontstaat aan de spoorstaven op deHSL-infrastructuur. IenW verwacht dat het TRAXX-materieel zo snel alsmogelijk wordt vervangen door geschikter materieel. NS geeft aan dat deTRAXX-locomotieven door NMBS na 2027 worden vervangen door eennieuwe generatie TRAXX-locomotieven waarbij een snelheidsverhogingnaar 200 km/u kan worden behaald.Tot slot2024 was een uitdagend jaar voor ProRail en NS. Ondanks dat deprestaties in 2024 onder druk stonden, hebben ProRail en NS de bodem-waarden van de meeste prestatie-indicatoren weten te behalen. Hiervooris binnen het verbeterprogramma Betrouwbaar Beter door beide partijenveel werk verzet. IenW is zeer tevreden over de succesvolle inspanningenProRail en NS hiervoor. Voor 2024 golden ook de streefwaarden, die zijnniet allemaal behaald. Met de start van de nieuwe HRN-concessie geldener vanaf 2025 voor ProRail en NS ook weer nieuwe afspraken gezamen-lijke rondom prestatie-indicatoren, zoals 3 en 10 min ReizigerspunctualiteitTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12449 HRN. IenW verwacht dat ProRail en NS zich ook in 2025 in blijven zettenvoor het verbeteren van de prestaties en de dienstverlening aan reizigers,vervoerders en andere belanghebbenden.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 124410