Verslag van een schriftelijk overleg over de nahang Besluit van 20 maart 2026 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 in verband met de mogelijkheid van het aanbieden van het praktijkgerichte vak in het havo (Kamerstuk 31289-608)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 289Voortgezet OnderwijsNr. 610 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 13 mei 2026 De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft eenaantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris vanOnderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 7 april 2026 over denahang Besluit van 20 maart 2026 tot wijziging van het UitvoeringsbesluitWVO 2020 in verband met de mogelijkheid van het aanbieden van hetpraktijkgerichte vak in het havo (Kamerstuk 31 289, nr. 608).De vragen en opmerkingen zijn op 22 april 2026 aan de Staatssecretarisvan Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 13 mei2026 zijn de vragen beantwoord.De voorzitter van de commissie,KoorevaarAdjunct-griffier van de commissie,Easton kst-31289-610ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6101 InhoudIVragen en opmerkingen uit de fracties2•Inbreng van de leden van de D66-fractie2•Inbreng van de leden van de VVD-fractie2•Inbreng van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie2•Inbreng van de leden van de PVV-fractie3•Inbreng van de leden van de CDA-fractie3•Inbreng van de leden van de BBB-fractie3IIReactie van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur enWetenschap3 I Vragen en opmerkingen uit de fracties Inbreng van de leden van de D66-fractieDe leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van hetontwerpbesluit en het advies van de Raad van State in verband met demogelijkheid van het aanbieden van het praktijkgerichte vak in het havo.Deze leden zijn positief over de mogelijkheid voor leerlingen om voor devakken maatschappij en technologie te kunnen kiezen bij de havo. Dezeleden vragen of en hoe de ontwikkelingen de komende jaren gevolgdworden betreft de aantallen leerlingen die voor deze vakken kiezen en hoede Tweede Kamer hierover op de hoogte gehouden wordt.Inbreng van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kamerbriefover de Nahang Besluit van 20 maart 2026 tot wijziging van het Uitvoe-ringsbesluit WVO 2020 in verband met de mogelijkheid van het aanbiedenvan het praktijkgerichte vak in het havo en hebben daarover geen vragen.Inbreng van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractieDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interesse kennisge-nomen van de nahang van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 in verbandmet de mogelijkheid van het aanbieden van het praktijkgerichte vak in hethavo. Deze leden juichen de ontwikkeling van de praktijkgerichte havo toe.Met dit besluit worden de praktijkgerichte vakken Maatschappij enTechnologie verankerd in het curriculum, nu bijna de helft van dehavo-scholen deze vakken aanbiedt.De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben nog enkele vragen overhet al dan niet verankeren van het vak Onderzoek & Ontwerpen (O&O) inhet curriculum. Dit vak wordt op meer dan honderd scholen aangeboden.Waarom is ervoor gekozen om dit vak niet ook op te nemen in hetcurriculum, zodat ook het vak O&O ook structurele financiering ontvangt?Klopt het dat de vakken maatschappij en techniek en het vak O&Obijdragen aan hetzelfde doel, namelijk het vergroten van de motivatie vanleerlingen, het versterken van de aansluiting op het hbo en het onder-steunen van weloverwogen loopbaankeuzes? Vindt de Staatssecretarisdat dit zorgt voor een ongelijk speelveld tussen de verschillende vakken?Is de Staatssecretaris bereid om te kijken of O&O ook kan wordenverankerd in het curriculum?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6102 Inbreng van de leden van de PVV-fractieDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de NahangBesluit van 20 maart 2026 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit WVO2020 in verband met de mogelijkheid van het aanbieden van het praktijk-gerichte vak in het havo. Deze leden hebben hier op dit moment geenopmerkingen of vragen over.Inbreng van de leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging vanhet uitvoeringsbesluit WVO 2020 betreffende de mogelijkheid tot hetaanbieden van het praktijkgerichte vak binnen de havo. Deze ledenwensen een aanvullende vraag te stellen: hoeveel scholen willen gebruikmaken van deze mogelijkheid om het praktijkgerichte vak aan te bieden inde havo en is deze spreiding over Nederland evenwichtig?Inbreng van de leden van de BBB-fractieDe leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbe-sluit tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 in verband met demogelijkheid van het aanbieden van het praktijkgerichte vak in het havo.Daarbij hebben deze leden tevens de beantwoording van het eerdereschriftelijk overleg over de voorhang van dit ontwerpbesluit betrokken.De leden van de BBB-fractie constateren dat in de eerdere beantwoordingis aangegeven dat er op dit moment in de pilot sprake is van voldoenderegionale spreiding en dat de bekostiging zal plaatsvinden op basis vaneen bedrag per leerling waarmee wordt beoogd dat middelen terecht-komen bij de leerlingen voor wie daadwerkelijk kosten worden gemaakt.Deze leden kunnen zich in deze uitgangspunten vinden, maar hechteneraan dat ook op de langere termijn wordt geborgd dat scholen in krimp-en regiogebieden daadwerkelijk in staat zijn om een praktijkgericht vakaan te bieden. Zij vragen daarom of de Staatssecretaris bereid is deinvoering en mate van aanbieden en de deelname aan een praktijkgerichtvak actief te monitoren met specifieke aandacht voor regionale spreidingen betaalbaarheid voor kleinere scholen.Voorts vragen de leden van de BBB-fractie of de Staatssecretaris kantoezeggen dat er een duidelijk evaluatie- of ijkmoment komt waaropbezien wordt of aanvullende maatregelen nodig zijn indien blijkt dat deregionale spreiding of toegankelijkheid onder druk komen te staan.II Reactie van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur enWetenschap De regering dankt de leden van de fracties van D66, VVD, GroenLinks/PvdA, PVV, CDA en BBB voor de getoonde belangstelling in hetvoorliggend besluit. Hierna zal de regering fractiegewijs ingaan op degestelde vragen. De vragen van de leden zijn hieronder geparafraseerd,cursief, weergeven.D66De leden van de D66-fractie vragen of en hoe de ontwikkelingen dekomende jaren gevolgd worden betreft de aantallen leerlingen die voordeze vakken kiezen en hoe de Tweede Kamer hierover op de hoogtegehouden wordt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6103 Op basis van de examen- en deelnamecijfers levert DUO jaarlijks data aanhet Ministerie van OCW aan over de aantallen scholen en leerlingen dievoor deze vakken kiezen. Ik zal uw Kamer hierover informeren, gekekenwordt of het in de vakkenbijlage kan worden opgenomen die jaarlijks metde examenmonitor verschijnt.GroenLinks-PvdADe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben nog enkele vragen overhet al dan niet verankeren van het vak Onderzoek & Ontwerpen (O&O) inhet curriculum. Dit vak wordt op meer dan honderd scholen aangeboden.Waarom is ervoor gekozen om dit vak niet ook op te nemen in hetcurriculum, zodat ook het vak O&O ook structurele financiering ontvangt?Het vak O&O is in 2007 erkend als profielkeuzevak voor de profielen«natuur en techniek» en «natuur en gezondheid» in de tweede fase op hethavo en het vwo. Het vak kan daarnaast momenteel door scholen alsschooleigen vak worden aangeboden in de bovenbouw van het havo enhet vwo. Een school die het vak O&O als examenvak wil aanbieden, moethier momenteel eerst goedkeuring voor vragen aan de Minister van OCW.In de praktijk wordt deze goedkeuring (nagenoeg) altijd verleend. Naastdat dit voor scholen onnodige administratieve lasten met zich meebrengten capaciteit vraagt van het ministerie, is het ook niet langer passend bijde status van het vak dat door veel scholen al jaren wordt aangeboden.Om die reden is de regering voornemens om dit vak als onderdeel van deintegrale curriculumherziening, tegelijkertijd met de vakken Friese taal encultuur voor het beroepsgerichte vmbo en Chinese taal en cultuur voorhet havo, in te bedden in de vakken- en profielenstructuur voor het havoen het vwo. Het ontwerpbesluit actualisatie bovenbouwcurriculum waardeze wijzigingen in zijn opgenomen, gaat naar verwachting in het beginvan 2027 in internetconsultatie.Het vak O&O wordt kortom een officieel vak en telt momenteel al mee alsonderwijstijd, waarvoor reeds basisbekostiging aan scholen wordtverstrekt. Voor deelname aan het vak O&O is niet voorzien in aanvullendebekostiging. O&O is een bètagericht vak met praktijkgerichte elementenwaarin onderzoeksvaardigheden en ontwerpmethodieken centraal staan.Het vak kent een eigen examenprogramma waarin natuurwetenschap-pelijk praktijkonderzoek centraal staat en waardoor het vak deelspraktijkgericht is. SLO zal de opdracht krijgen om onderzoek te doen naarde praktijkgerichte componenten in alle interdisciplinaire vakken op hethavo en vwo, daarin wordt het vak O&O meegenomen. Vervolgens zalworden bezien of de uitkomsten van het onderzoek aanleiding geven omte kijken naar de passende randvoorwaarden voor verschillende typevakken.Klopt het dat de vakken maatschappij en techniek en het vak O&Obijdragen aan hetzelfde doel, namelijk het vergroten van de motivatie vanleerlingen, het versterken van de aansluiting op het hbo en het onder-steunen van weloverwogen loopbaankeuzes?O&O deelt met het interdisciplinaire vak natuur, leven en technologie(NLT) een basis vanuit natuurwetenschappen en technologie. Het isdaarmee nauw verweven met de natuurwetenschappelijke schoolvakkenbiologie, natuurkunde en scheikunde. De leerlingen voeren bij O&O op hethavo praktijkonderzoek uit waarbij ze natuurwetenschappelijke entechnologische kennis toepassen. Ze worden ondersteund in het gebruikvan onderzoeks- en ontwerpmethodieken, waardoor ze goed voorbereidworden op een hbo-opleiding. De rollen waar leerlingen zich in projectenmee bezighouden, sluiten aan bij de rollen van hbo-opgeleide professi-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6104 onals. Op basis van het bovenstaande lijkt het vak O&O inderdaad deelshetzelfde doel te kennen als de praktijkgerichte vakken in het havo:technologie en maatschappij. Er wordt namelijk ook een explicieteaansluiting met het hbo gemaakt. In de uit te geven opdracht aan SLOnaar praktijkgerichte componenten zal onder andere gevraagd worden teonderzoeken wat de overeenkomsten en verschillen zijn tussen de diversevakken. Het praktijkgerichte vak maatschappij richt zich op anderewerkvelden dan het vak O&O en het praktijkgerichte vak technologie.Meer informatie over het geactualiseerde examenprogramma O&O is tevinden op de site van SLO.1Vindt de Staatssecretaris dat dit zorgt voor een ongelijk speelveld tussende verschillende vakken?Het is niet de verwachting dat er een financiële prikkel uitgaat van deaanvullende bekostiging van de praktijkgerichte vakken. De deelnemendescholen maken immers ook extra kosten voor het ontwerpen vanonderwijs in de praktijkgerichte vakken. Daar staat de aanvullendebekostiging tegenover. Zoals genoemd is de regering voornemens omO&O in te bedden in de vakken- en profielenstructuur voor het havo enhet vwo. In de bovenbouw van het havo en het vwo zijn er nu verschil-lende vakken met een praktijkgerichte component. De omvang, inhoud enfunctie en mate van praktijkgerichtheid verschilt per vak en wellicht ookper schoolsoort. SLO zal de opdracht krijgen om onderzoek te doen naarde praktijkgerichte componenten in alle interdisciplinaire vakken op hethavo en vwo. Vervolgens zal worden bezien of de uitkomsten van hetonderzoek aanleiding geven om te kijken naar de passende randvoor-waarden voor verschillende type vakken. Vanuit het Ministerie van OCWwordt hard gewerkt aan het versterken van de rol van praktijkgerichtonderwijs en meer waardering daarvoor. In het CommissiedebatPraktijkonderwijs en vmbo van 22 april jl. is aan uw Kamer toegezegd datik uw Kamer voor de zomer hierover een brief zal sturen.Is de Staatssecretaris bereid om te kijken of O&O ook kan wordenverankerd in het curriculum?Ja. Het ontwerpbesluit actualisatie bovenbouwcurriculum waar dezewijzigingen in zijn opgenomen, gaat naar verwachting in het begin van2027 in consultatie.CDAHoeveel scholen willen gebruik maken van deze mogelijkheid om hetpraktijkgerichte vak aan te bieden in de havo en is deze spreiding overNederland evenwichtig?Op dit moment zijn circa 320 vestigingen (de helft van alle havo-scholen)bezig met (de voorbereiding op) het aanbieden van één of beide praktijk-gerichte vakken op het havo, verspreid over het hele land. Op descholenkaart van SLO is de spreiding van de pilotscholen over Nederlandterug te vinden. Hieruit blijkt een brede spreiding. Praktijkgerichte vakkenworden in iedere provincie aangeboden en niet alleen in stedelijk gebied.2Het streven is dat alle leerlingen op een fietsbare afstand een praktijkge-richt vak in de havo zouden kunnen volgen. Op basis van het bereik en de1https://www.slo.nl/thema/meer/actualisatie-kerndoelen-examenprogramma/actualisatie-examenprogramma/examenprogramma-natuurwetenschappelijke/@24437/conceptexamenprogramma-havo/.2https://www.slo.nl/thema/vakspecifieke-thema/havo-praktijkgericht/ontwikkelingen-havo/praktijkgerichte-programma-havo/scholenkaart/.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6105 deelname tijdens de (door)ontwikkeling van de praktijkgerichte vakken inhet vmbo en het havo is de verwachting dat het bereik de komende jarenzal blijven groeien, tot naar inschatting 75% van de vestigingen diehavo-onderwijs in de bovenbouw aanbieden. Op deze vestigingen zal naarschatting gemiddeld 50% van de leerlingen in de bovenbouw van hethavo praktijkgerichte vakken volgen. Er waren tijdens de pilotfase al(regio)bijeenkomsten die vanuit SLO door regiocoördinatoren werdenverzorgd. Middels deze bijeenkomsten wordt actief kennis en informatiegedeeld in regio’s overal in Nederland, om zoveel mogelijk verschillendescholen te kunnen bereiken. In 2026–2027 gaan acht (nieuwe) regiocoördi-natoren aan de slag voor Platform Havo-P, die tweemaal per jaarregiobijeenkomsten zullen verzorgen.BBBDe leden van de BBB-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is deinvoering en mate van aanbieden en de deelname aan een praktijkgerichtvak actief te monitoren met specifieke aandacht voor regionale spreidingen betaalbaarheid voor kleinere scholen.Ja, ik zal dit actief monitoren. Op basis van de examen- en deelname-cijfers levert DUO jaarlijks data aan het Ministerie van OCW aan over deaantallen scholen en leerlingen die voor deze vakken kiezen. Daarbij kanworden bijgehouden of en op welke wijze de regionale spreiding zichontwikkelt en of het vak overal voldoende toegankelijk is. Zoals aange-geven in antwoord op de vorige vraag is het streven dat alle havisten opeen fietsbare afstand een praktijkgericht vak in de havo kunnen volgen.Voorts vragen de leden van de BBB-fractie of de Staatssecretaris kantoezeggen dat er een duidelijk evaluatie- of ijkmoment komt waaropbezien wordt of aanvullende maatregelen nodig zijn indien blijkt dat deregionale spreiding of toegankelijkheid onder druk komen te staan.Vijf jaar na invoering zal worden geëvalueerd of de kwaliteit en toeganke-lijkheid van de vakken voldoende geborgd is door de structurele veran-kering van het praktijkgerichte vak als examenvak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 289, nr. 6106