Toeslagen

Brontekst

Mevrouw Inge van Dijk (CDA): Dank je wel, voorzitter. Ik heb aantal punten die overlap hebben en een aantal aanvullende punten. Voor het debat vandaag beperk ik me tot de kortetermijnaanpassing van het toeslagenstelsel die in de brieven wordt beschreven. Ten aanzien van de toekomst zegt de staatssecretaris alleen dat de Kamer in het voorjaar een eerste inhoudelijke brief ontvangt met varianten en keuzeopties. Wel is mijn vraag dan: wat verstaat de staatssecretaris onder "voorjaar"? Voorzitter. De kinderopvangtoeslag. Afgelopen week verscheen de Staat van het Gezin 2025, een onderzoek naar hoe gezinnen ondersteund worden en wat zij nodig hebben. Hierin stonden enkele niet geheel nieuwe, maar wel relevante conclusies over toeslagen: ouders vinden met name de kinderopvangtoeslag onvoldoende, het is ingewikkeld om aan te vragen, het beleid wordt als onbetrouwbaar gekenmerkt, er zijn veel tekorten in de kinderopvang en wachttijden zijn lang. Daarover heb ik een paar vragen. Ik wil beginnen met onbetrouwbaar beleid. Voor veel gezinnen, zeker in de middenklasse, is kinderopvang ondanks de toeslag een enorme maandelijkse kostenpost. Hoe kijkt deze staatssecretaris naar het eerst beloven van gratis kinderopvang en het vervolgens inzetten van het halve budget voor andere dingen? Wij vinden helemaal gratis kinderopvang namelijk ook een risico voor het nog meer oplopen van wachttijden, maar waarom zou je het budget niet beschikbaar houden voor het verhogen van de vergoedingen? Zou dat ook niet hebben geholpen om het risico van terugvorderingen te verlagen, omdat het zo voor meer lage en middeninkomens gratis wordt, zeker in combinatie met de pilot muteren op opvanglasten, waardoor uren beter kunnen worden ingeschat? Daar leveren kinderopvanginstellingen maandelijks ook veel data voor aan. Voorzitter. Zoals we ook weten is een nog groter probleem dan onjuiste kinderopvanguren een onjuiste inkomensregistratie. De staatssecretaris geeft in de brief van december aan een verkenning te starten naar verbetering daarvan. Hoe staat het met die verkenning? Een betere inkomensregistratie kan namelijk ook een positief effect hebben op andere toeslagen. Dan de complexiteit van aanvragen. Ik weet dat gewerkt is aan een nieuwe app voor het aanvragen van de kinderopvangtoeslag, maar de signalen die ik krijg, zijn dat de app onduidelijk is en nauwelijks begeleiding biedt. Kent de staatssecretaris zulke signalen en is zij bereid de app hierop aan te passen? Voorzitter. Ik heb ook nog een paar vragen over het verkleinen van risico's op terugvorderingen. De staatssecretaris wil onderzoeken hoe we kunnen toewerken naar een situatie van hebben is houden, zonder terugvorderingen. Daar hebben we als CDA in diverse debatten ook om gevraagd. Dat betekent dus meer ambtshalve toekenning. Daarbij wijst zij terecht op de afhankelijkheid van beschikbare gegevens. Daar zit immers de crux. Kan de staatssecretaris aangeven in welke richtingen zij onderzoek doet naar mogelijkheden? Onderzoekt zij bijvoorbeeld ook of de maandelijkse loonadministratie, waar de Belastingdienst toegang toe heeft, ingezet kan worden? Wat zijn de acties die de staatssecretaris op dit moment specifiek voor die groep mensen met een wisselend inkomen neemt, aangezien zij vaak financieel het meest kwetsbaar zijn? Ook uit onderzoek van het Nibud blijkt dat onder deze groep de armoede-intensiteit hoger is. Dan de invordering van de terugvorderingen. Uit onderzoek van de IBTD blijkt dat bij betalingsregelingen voor terugvorderingen de betalingscapaciteit vaak veel hoger wordt vastgesteld dan in de praktijk haalbaar is. Mijn collega van GroenLinks-PvdA wees er zojuist ook al op. De staatssecretaris geeft aan dat hier een onderzoek naar loopt, maar klopt het dat het nog wel een halfjaar kan duren? Wat doet de staatssecretaris in de tussentijd? De brief over invorderingsstrategieën sluit hier eigenlijk op aan. Daarin wordt terecht gewezen op het belang van inzicht en overzicht voor mensen die te maken hebben met terugvorderingen. Voor de Belastingdienst wordt daar mogelijke aansluiting op de betalingsregelingen Rijk, het Vorderingenoverzicht Rijk en het samenwerkingsverband Clustering Rijksincasso genoemd. Dit zien we niet terug bij Dienst Toeslagen en mijn vraag is: waarom niet? Ook in de brief van gisteren lees ik namelijk dat het kan dat verschillende betalingsregelingen niet op elkaar aansluiten, terwijl de staatssecretaris wel aangeeft dat mensen inzicht in persoonlijke toeslagen, schuld en proces moeten krijgen. Is het niet belangrijker om een totaaloverzicht te krijgen en een daarop aansluitende betalingsregeling? Voorzitter. In het rapport van de IBTD wordt ook de zorg geuit dat verbeteringen op korte termijn lastig zijn, onder andere gezien de sterke afhankelijkheid van de Belastingdienst. In hoeverre zijn wensen die de staatssecretaris heeft voor de korte termijn ook gecheckt op kortetermijnuitvoerbaarheid? Tot slot. We zijn blij dat de Belangenbehartiger van start is gegaan, ook met de taak om de eerstelijns fiscale rechtshulp te versterken. We hebben namelijk allemaal het kaartje gezien van de gebrekkige landelijke dekking van fiscale rechtshulp, zoals de beschikbaarheid van sociaal raadslieden. Hoe ondersteunt de staatssecretaris deze activiteiten? En trekt zij hierin ook samen op met haar collega-bewindspersonen van Rechtsbescherming en Binnenlandse Zaken? Dank je wel, voorzitter.

Versie 4b290983a30d824d4a26c4e8cbc1c98a251de11407f418627f7bfc15c76c354e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.