Toeslagen

Brontekst

De heer Kouwenhoven (NSC): Dank u wel. Het toeslagenstelsel is stuk. Er zijn 2,6 miljoen terugvorderingen per jaar. Toeslagen is schuldeiser van bijna 200.000 huishoudens die in de problematische schulden zitten. Ik realiseer mij dat dit in 2018 nog 80.000 huishoudens waren. 200.000 huishoudens zijn meer huishoudens dan er in de hele gemeente Utrecht zijn. Krijg daarmee een beetje gevoel bij hoe fors die groep is. Tel daarbij op een betalingsregeling die niet aansluit bij de echte wereld. Geen geld voor kinderkleren, wel toeslagen moeten terugbetalen. Er is een fundamenteel beter stelsel nodig, één die zekerheid biedt. Geen bureaucratische drempels en geen terugbetaalonzekerheid. Ofwel, "hebben is houden" en automatisch toekennen. Woorden die direct uit de stukken van de staatssecretaris komen, die ik dan ook volmondig ondersteun. Daarbij vraag ik natuurlijk ook naar de verwachte doorlooptijden en bijzondere prioriteiten die onder de noemer "toekomst" staan. Een vergezicht is mooi, maar een terugkerend probleem in deze situatie is "te veel beloven en te weinig doen". Ik maak mij zorgen over de huidige situatie en de korte en middellange termijn. Ik heb hierover ook enkele vragen. Welke verantwoordelijkheid voelt de staatssecretaris voor de 200.000 huishoudens met de problematische schulden waarvan zij schuldeiser is? Hoe staat Toeslagen in contact met deze mensen? Weten we wat er met deze mensen aan de hand is? Is er sprake van een warme overdracht naar gemeentelijke dienstverlening, bijvoorbeeld via vroegsignalering? In het bijzonder vraag ik aandacht voor de mensen met lage inkomens. Ik waardeer die taskforce om de wachttijden aan te pakken, maar vraag ook specifiek naar de mensen nu. Hoe worden zij nu geholpen? In dat kader ben ik ook benieuwd hoe de staatssecretaris kijkt naar bijvoorbeeld het opzetten van een klein team van mensen dat juist op zoek gaat naar de meest pijnlijke situaties in deze doelgroep, zodat we nooit kunnen zeggen dat we die gemist hebben. Het toeslagenschandaal op zichzelf is een gitzwart hoofdstuk uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis en dit soort fouten mogen we nooit herhalen. Naast de mensen die wel gebruikmaken van toeslagen en die moeten terugbetalen, maak ik me ook zorgen over het forse niet-gebruik: 12% in de zorg- en huurtoeslag en 8,5% bij het kindgebonden budget. Ik waardeer de stappen die de staatssecretaris zet in het terugdringen ervan en zie uit naar een gesprek over de monitor. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening naar de Kamer komt? Voorzitter. Ik steun ook andere verbeterinitiatieven van de staatssecretaris, bijvoorbeeld de positieve ervaringen met het automatisch muteren, waardoor mensen minder snel in de problemen komen als wijzigingen niet direct worden doorgegeven. Ik zie ook een kritisch inspectierapport. We hebben hier gisteren een reactie van de staatssecretaris op ontvangen. Hierover heb ik enkele vragen. Ik vraag de staatssecretaris om concreet te reflecteren op de spanning die beschreven wordt met de beschikbare verandercapaciteit in relatie tot de beleidsprioriteiten. Ik kom zelf uit de wereld van publieke uitvoerders en weet ook dat de IV-portfolio bijna hetzelfde is als je verandercapaciteit. Ik weet dat niet alles kan, maar welke rol speelt de Kamer in de prioritering daarvan? U legde er wat over uit, maar de Kamerpositie ken ik niet. Voorzitter. Zoals gezegd, moeten wij mijns inziens scherper zijn op de korte en de middellange termijn. Ik daag de staatssecretaris uit om zonder taboes van kosten en doelgroepen naar deze termijnen te kijken. Voor de kinderopvang in het bijzonder vraag ik ook om te kijken naar de complexiteit die voortkomt uit de samenloop met gemeentelijke regelingen. Gister hebben we nog een technische briefing gehad waarin het ook ging over de samenloop met de SMI, de voorschoolse opvang, tegemoetkoming en eigen bijdrage. Het is heel erg complex en wordt bovendien gezien als een risico op ongelijkheid. Kijk dus ook naar de arbeidseis en de landelijke verbeteringskanten hierin, wat mij betreft verbeterkansen. Ook vanuit NSC kijken we naar deze periode. Ik sluit af en we komen op korte termijn met voorstellen. Tot slot. Het belang van een goed toeslagenstelsel is wat ons betreft zo groot dat het me logisch lijkt om hier vaker dan eens per jaar over te spreken. In de komende procedurevergadering zou ik het ook interessant vinden om met de collega's te kijken naar hoe we dat met elkaar kunnen doen. Dank u wel.

Versie 4b290983a30d824d4a26c4e8cbc1c98a251de11407f418627f7bfc15c76c354e · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.