Staat van de Rechtsstaat: Algemeen

Brontekst

De heer Kummeling: Twee dingen. Ten eerste denk ik dat ook mijn collega's aan de rechterzijde hier niet een soort exactheid hebben bepleit in de zin van: dit is zus en zo en dit is precies wel of niet rechtsstatelijk. Volgens mij zijn er presentaties geweest waarin surveys zijn getoond met opvattingen van mensen over waar het knelt en waar het pijn doet. Maar dat kunnen mijn collega's beter zelf toelichten. Het rapport van de staatscommissie biedt volgens mij wel een duidelijk handvat. Eigenlijk gaat het om twee zaken. Ten eerste is er een harde kern van de democratische rechtsstaat. Die hebben wij in het rapport beschreven, met een aantal elementen die daarbij horen. Tegelijkertijd hebben wij ook aangegeven — dat zien we terug in allerlei nationale en internationale instrumenten — dat de rechtsstaat geen statisch begrip is. Het is geen exacte wetenschap met een meetlat die je precies kunt hanteren. De rechtsstaat ontwikkelt zich. Internationale documenten worden bijvoorbeeld beschouwd als living documents. De bedoeling daarvan is altijd geweest dat we de democratische rechtsstaat proberen te verbeteren en verder te helpen. Dat betekent onder andere dat je ervoor zorgt dat de rechten en posities van verschillende groepen in de samenleving verder worden geholpen. Hoe dat uiteindelijk moet gebeuren, is inderdaad een politieke vraag. De wetgever moet daarbinnen uiteindelijk een beslissing nemen. Op basis van internationale verdragen, maar ook op basis van de eigen Grondwet, kan de wetgever zeggen: tot hier en niet verder. Tegelijkertijd — dat is mijn laatste punt, voorzitter — is het belangrijk om te realiseren dat de intenties van de democratische rechtsstaat en van de wetgever op diverse punten niet altijd worden gerealiseerd. Ik denk dat mevrouw Park dat ook mooi heeft aangegeven rondom die proactieve dienstverlening. Er zijn allerlei voorzieningen klaargezet om mensen die in moeilijkheden verkeren daadwerkelijk te helpen en hen volwaardig te kunnen laten functioneren binnen de democratische rechtsstaat. Maar die voorzieningen worden niet altijd benut. De vraag is dan hoe we ervoor zorgen dat vanuit de politiek incentives worden gegeven om de instrumenten die al beschikbaar zijn — de budgetten zijn er vaak zelfs al voor gereserveerd — daadwerkelijk in te zetten voor het doel waarvoor zij bedoeld zijn. Op die manier kunnen grotere groepen in de Nederlandse samenleving daadwerkelijk participeren in de democratische rechtsstaat. Dat is wat mij betreft een van de grootste knelpunten van dit moment. Het potentiële gevolg daarvan, en daarvoor bestaan ook aanwijzingen, is dat het vertrouwen in het politieke en democratische bestel afneemt. Daarom is het van belang, ook voor deze Kamer, dat wij werken aan maatregelen die mensen daadwerkelijk in staat stellen volwaardig te functioneren binnen dat bestel.

Versie 0dcbcc3b652347fbeba13d1efe3d2b24479d2be16dc3a7e37b63f3b5a7224d6c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.