Staat van de Rechtsstaat: Algemeen

Brontekst

De heer Kummeling: Dank u wel, voorzitter. Allereerst mijn hartelijke dank voor de uitnodiging om hier mede het gesprek te mogen voeren. De kern van mijn schriftelijke inbreng is heel kort weer te geven als: er valt nog heel veel te doen. Natuurlijk moet ik meteen bekennen dat er ook nogal wat goede voornemens in het coalitieakkoord te vinden zijn, maar tegelijkertijd moet er nog heel veel in gang gezet worden. Daarover valt een hele gedetailleerde stand van zaken te maken, bijvoorbeeld over de vraag wat er eigenlijk is gebeurd met de tien verbetervoorstellen die de staatscommissie heeft gedaan, die u ook toegezonden heeft gekregen, maar daarvoor ontbreekt uiteraard de tijd en de ruimte. Op drie specifieke punten heb ik om wat nadere aandacht gevraagd. Die heeft u allemaal kunnen lezen. Het gaat om het rechtsstatelijk kompas en leiderschap, dienstverlening en rechtsbescherming. Ik ben natuurlijk van harte bereid om daar nadere vragen over te beantwoorden, maar in deze korte inleiding wil ik in het voetspoor van mijn derde punt, over rechtsbescherming, toch nog even extra aandacht vragen voor een punt dat ook door de staatscommissie is benoemd, namelijk de kosten en vooral ook de opbrengsten van allerlei verbeteringen aan de rechtsstaat in financiële zin. Dit zal waarschijnlijk mede ingegeven zijn door het kasstelsel, dat vandaag ook plenair weer regelmatig ter discussie staat, heb ik gehoord, stukjes van het debat meepakkend, en de stringente handhaving van de regels budgetdiscipline. Dat leidt ertoe dat bij allerlei voorstellen tot verbetering van de rechtsstaat alleen maar wordt gekeken naar de kosten op korte termijn en er nauwelijks wordt nagedacht over de financiële opbrengsten van die investeringen op lange termijn. Ik noem even kort twee voorbeelden. Als je er bijvoorbeeld voor zorgt dat je kunt voorkomen dat je bij potentiële conflicten in een vroegtijdig stadium het contact met de burger kwijtraakt, dan kun je inderdaad ook voorkomen dat er heel langdurige, kostbare bezwaar- en beroepsprocedures in gang moeten worden gezet. Dan een item dat vandaag ongetwijfeld vaker aan de orde zal komen: proactieve dienstverlening. Als je daarvoor zorgt, dan kun je voorkomen dat er eindeloze hoeveelheden tijd en middelen moeten worden ingezet om het weer voor burgers op orde te brengen en om mensen weer op de been te helpen. Daarbij vrees ik, en ook de staatscommissie, dat wij in Nederland geen instantie hebben die systematisch beleidsinformatie op rechtsstatelijk gebied verzamelt en monitort en ook de effecten van maatregelen op langere termijn doorrekent, ook in financiële zin. Dan zou namelijk zomaar eens zichtbaar kunnen worden dat investeren in de democratische rechtsstaat financieel loont en dat het zich uitbetaalt in meer vertrouwen van de burger. Dank voor de aandacht. Ik zie uit naar het gesprek.

Versie 0dcbcc3b652347fbeba13d1efe3d2b24479d2be16dc3a7e37b63f3b5a7224d6c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.