Leefstijlpreventie

Brontekst

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Dank u, voorzitter. Vandaag heb ik vier minuten om de kansen op een gezonde leefstijl voor iedereen te vergroten. Ik richt mij vandaag op roken, op een gezonde voedselomgeving en op alcoholpreventie. Voorzitter. Op 11 februari is een motie aangenomen waarin NSC, CDA en GroenLinks-PvdA de regering verzoeken om de verkoop van tabak en rookwaren in uitsluitend speciaalzaken in plaats van in 2032 al per 2028 in te voeren. De staatssecretaris meldt in een brief dat hij de landsadvocaat om advies vraagt over de gevolgen van deze versnelling, met name rond het eigendomsrecht van ondernemers. Ik wil meteen mijn zorgen uitspreken dat dit soort onderzoeken het risico in zich draagt van uitstel van de invoering in 2028 en misschien wel van afstel. Kan de staatssecretaris nu al duidelijk maken op basis waarvan er wordt besloten of de motie wordt uitgevoerd? Wat moet dus de uitkomst zijn? De adviesvraag gaat over of er bij de versnelling voldoende rekening wordt gehouden met de belangen van ondernemers. Zij moeten zich nu sneller aanpassen aan de nieuwe regels. Ik begrijp dat hierover advies moet worden ingewonnen, maar het is te beperkt om alleen deze belangen te wegen. Er wordt volledig voorbijgegaan aan de maatschappelijke belangen en aan schade door de trage invoering, namelijk: het aantal mensen, vooral jongeren, dat in de tussentijd verslaafd raakt, omdat tabak te makkelijk verkrijgbaar is. Kan de staatssecretaris toezeggen dat bij het advies ook expliciet wordt gekeken naar de gevolgen van uitstel voor de volksgezondheid? En kan hij ook aangeven wanneer het onderzoek en het advies worden afgerond? Daarnaast is het belangrijk om te benadrukken dat de handhaafbaarheid van het aantal verkooppunten door de NVWA steeds moeilijker zal worden, naarmate er meer nieuwe verkooppunten blijven komen juist doordat de doelstelling van 2032 nog ver weg is. Kan de staatssecretaris toelichten hoe hij de toenemende druk op de NVWA wil aanpakken? Tot slot, kan hij alvast voorbereidingen treffen voor invoering in 2028, bijvoorbeeld door brancheorganisaties nu al te betrekken? Zo wordt duidelijk dat deze stap er hoe dan ook aankomt en voorkomen we dat het advies zó laat komt dat 2028 alsnog onhaalbaar wordt. Dan over voedsel en de gevolgen daarvan. Volgens recente cijfers heeft inmiddels 1 op de 7 kinderen overgewicht en 1 op de 28 kinderen obesitas. Als er niets verandert, lopen deze kinderen, vooral de kinderen uit gezinnen met lagere inkomens, een veel grotere kans op hart- en vaatziekten, diabetes en andere ernstige gezondheidsproblemen op latere leeftijd. Dit vergroot de sociaaleconomische gezondheidsverschillen en kansenongelijkheid. Als we de stijging van overgewicht bij kinderen echt willen keren, moeten we kritisch kijken naar het voedselaanbod in supermarkten. Dat is de plek waar ouders en kinderen, soms dagelijks, keuzes maken, vaak onder invloed van een overvloed aan verleidelijke, ongezonde producten. Nieuw Sociaal Contract pleit voor een nulmeting van het verkoopaandeel van ongezonde en gezonde voeding in supermarkten, zodat we eerst helder in beeld krijgen waar we nu staan. Dat hebben we nu namelijk nu nog niet goed in beeld. Wat ons betreft betekent dit een uniforme meetmethode die jaarlijks over het hele assortiment wordt toegepast en verplicht is voor alle supermarkten. Daarnaast pleit Nieuw Sociaal Contract voor het vaststellen van een concrete, realistische en ambitieuze doelstelling om het verkoopaandeel van Schijf-van-Vijf-producten jaarlijks daadwerkelijk te laten toenemen. In de contourenbrief over de preventiestrategie lezen wij dat de staatssecretaris in 2025 hardere afspraken wil maken met de vijf grootste supermarkten over een groter verkoopaandeel van Schijf-van-Vijf-producten, zonder een nulmeting af te wachten. Hoe denkt de staatssecretaris over een nulmeting en het vastleggen van een ambitieus doel, niet al te ver in de toekomst? Daarnaast willen we ook kijken naar producten buiten de Schijf van Vijf. Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat ook het verkoopaandeel gezondere producten in zicht komt dat buiten de Schijf van Vijf valt? Voorzitter. Te weinig Nederlanders zijn zich bewust van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik. De Wereldgezondheidsorganisatie beveelt aan om gezondheidsinformatie op alcoholhoudende dranken te plaatsen. Etikettering is grotendeels een Europese bevoegdheid, maar lidstaten kunnen hierin zelf actie ondernemen. Erkent de staatssecretaris dat gezondheidsinformatie op alcoholverpakkingen bijdraagt aan de bescherming van de volksgezondheid en het recht op informatie van consumenten? Hoe denkt de staatssecretaris over het invoeren van gezondheidsinformatie op alcoholverpakkingen? Tot zover.

Versie c367be42634fda38dce4a8c08e744d294190631b080f5df509aa42c6eaba8b95 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.