het eindverslag van de informateur

Brontekst

De heer Jimmy Dijk (SP): Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de informateur voor het prettige gesprek. Er ligt vandaag een keuze voor: kiezen we voor een vervolgstap in deze formatie? Dat is geen technische keuze. Het is een keuze tussen een samenleving die mensen beschermt en een samenleving die mensen uitlevert aan de grillen van de markt. De agenda die D66 en het CDA onlangs presenteerden, kiest duidelijk de richting van de markt. Dit is een richting waarin zorg een kostenpost wordt, waarin ziekte een prikkel moet zijn, waarin sociale zekerheid wordt versoberd en waarin solidariteit iets lijkt te zijn wat er alleen nog is als de begroting het toelaat. Laat ik helder zijn: de rekening wordt zo door gewone mensen betaald. Wat betekent die agenda van D66 en het CDA nu? Het betekent dat de vrouw in Almere haar tanden laat trekken, omdat ze de tandartskosten niet kan betalen, dat een jonge vader in Zwolle zijn baan verliest, omdat hij naast zijn werk ook mantelzorger moet zijn, dat een WIA-aanvrager die te ziek is om te werken te gezond wordt verklaard om steun te krijgen en dat ouderen hun zorg zien verschralen, maar wel zelf meer moeten betalen. Dat zijn geen abstracties. Dat zijn mensen zoals wij. Ja, ik ben verontwaardigd. Ik ben verontwaardigd omdat onze zorg wordt weggezet als een kostenpost, dat ziekte wordt behandeld als een economisch risico en dat families structureel worden overbelast, omdat de overheid een stap terugdoet. Maar naast die verontwaardiging voel ik vooral zorg, zorg om een land dat steeds vaker zegt "red jezelf" in plaats van: we helpen elkaar. Laat ik de kritiek van de SP dan ook heel simpel samenvatten: Nederland wordt sterker als we voor elkaar zorgen en zwakker als de markt de maat der dingen is. Het eigen risico is namelijk marktdenken. Een strengere WIA is marktdenken. Het verschralen van het zorgpakket is marktdenken. Het verminderen van de regels ten gunste van investeerders is marktdenken. De vraag is simpel: willen wij dat de markt het morele kompas van ons land wordt? Ik wil dat niet. De SP wil dat niet. Wij kiezen niet voor een land van prikkels, schotten, drempels en spreadsheets, maar voor een land met een stevige gemeenschappelijke grond. Wij kiezen niet voor een samenleving waarin mantelzorgers worden gebruikt als verborgen noodrem, maar voor een samenleving waarin de overheid een zichtbaar vangnet blijft. Wij kiezen niet voor een ijskoude 24 uurseconomie, maar voor een warme 24 uurssamenleving. Wij kiezen niet voor de markt als maat van de mens, maar voor de mens als maat van de politiek. Laten we de politieke realiteit onder ogen zien. De agenda van D66 en het CDA is al duidelijk doordrenkt met deze neoliberale aannames. En we weten allemaal wat er gebeurt wanneer de VVD zich ermee gaat bemoeien. Dan worden bezuinigingen geen risico maar een zekerheid. Dan wordt de markt niet begrensd maar juist verdiept. Waar D66 en het CDA soms nog spreken over evenwicht, zal de VVD gaan afbreken. Waar zij spreken over hervormen, zal de VVD gaan ontmantelen. Als de VVD aanschuift, komt er geen rem op het neoliberalisme, maar komt de turbo erop. De SP zal er alles aan doen om dat te voorkomen. Er is nog een tweede punt dat hier eerlijk genoemd moet worden in de richting van D66. In de campagne sprak D66 met overtuiging over de gemeenschap. Het klonk als een nieuwe boodschap. Daarbij werd zelfs met een Nederlandse vlag gezwaaid. Maar in de agenda van D66 en het CDA zien we de invulling hiervan nergens meer terug. Dan moeten we eerlijk zijn: een ideaal dat alleen tijdens campagnes bestaat, is geen ideaal. Dat is een marketingtruc. Want wie echt gelooft in gemeenschappen, verhoogt niet het eigen risico, wat mensen uitsluit. Wie werkelijk gelooft in gemeenschappen, legt geen extra lasten neer bij gezinnen en mantelzorgers. Wie werkelijk gelooft in gemeenschappen, laat mensen niet vallen wanneer het moeilijker wordt. Het bouwen aan gemeenschappen is geen slogan. Het bouwen aan gemeenschappen is een keuze. En die keuze ontbreekt in deze agenda volledig. We staan vandaag niet voor een technische keuze. Deze agenda levert ons land en de mensen uit aan de grillen van de markt. Het is terug naar de afbraakpolitiek van de kabinetten-Rutte, de kabinetten waarmee de problemen van vandaag veroorzaakt zijn. Na twee jaar stilstand is terug naar toen geen vooruitgang. Vandaag kunnen we kiezen voor een samenleving die gewone mensen beschermt, of voor een samenleving die mensen uitlevert aan de logica van de markt. Wij weten waar we voor staan. De SP weet waar onze samenleving voor kan staan: voor een Nederland waarin niemand wordt weggezet als kostenpost, voor een samenleving waarin mensen elkaar optillen en niet wegschuiven, voor een land waarin een mens weer boven de markt staat. Ik hoop dat veel andere partijen dat ook zo zien. Dank u wel.

Versie 61e60a6df40b07ba6111999e8cee22ee79d3dacf1f7d7712d61b87f30a380d45 · Officiële bron.