het eindverslag van de informateur

Brontekst

De heer Klaver (GroenLinks-PvdA): Voorzitter, dank. We zijn bijna twee uurtjes op stoom met dit debat. We hebben al een inkijkje kunnen krijgen in het voorland van dit minderheidskabinet. Maar daarover straks meer. Allereerst veel dank aan de heer Buma. Na de heer Koolmees is het fijn om weer een bekend gezicht hier terug te zien in Den Haag. Er waren eerder mensen die zeiden: volgens mij vindt hij het wel leuk dat hij terug is. Dat gevoel heb ik ook, maar ik heb ook het idee dat hij heel graag weer terug wil naar Leeuwarden. Nu heb ik alleen begrepen dat de dienstauto de nieuwe informateur moet ophalen in Maastricht. Dan zit de chauffeur aan het einde van zijn rijtijd, dus de heer Buma zit voorlopig nog even vast hier in Den Haag. Maar u bent hier altijd van harte welkom. Voorzitter. Deze campagne en deze verkiezingen gingen over de belofte van verandering. Die hing in de lucht. We zouden het anders gaan doen, een nieuwe politiek: afrekenen met die oude politieke cultuur, het landsbelang boven het partijbelang en proberen het over de inhoud te hebben. Ik vind het stuk dat is geschreven door de heer Jetten en de heer Bontenbal daar echt een hele goede poging toe. Daarmee heb ik niet gezegd dat we het met alles eens zijn, maar ik zie wel dat er wordt geprobeerd om op inhoud met elkaar door te praten. De wijze waarop dat is gebeurd de afgelopen weken vond ik ook heel fijn. Dat is ook fijn, want daardoor weten we dat als de komende weken iets lekt … De vorige weken is dat niet gebeurd in ieder geval. Die nieuwe politieke cultuur is belangrijk, niet omdat dat voor ons prettig is, omdat je op een andere manier met elkaar werkt, maar omdat de uitdagingen waar Nederland voor staat groot zijn. We hebben grote uitdagingen op het gebied van wonen. We hebben het vaak over hoeveel woningen er dan gebouwd moeten worden, of over wat er moet gebeuren, maar eigenlijk is het nog veel kleiner en pijnlijker. Ik heb berichten gelezen over alleenstaande moeders die op straat leven en die, als ze ergens aankloppen voor woonruimte, te horen krijgen: sorry, we pakken je kinderen van je af. Het laat zien hoe groot de problemen in dit land zijn. Dat betekent dat we niet hier met elkaar moeten blijven knokken en vechten, maar tot oplossingen moeten komen. Daar waren wij toe bereid. Het stikstofdossier is een drama voor de economische kracht van Nederland. Kijk naar Oost-Brabant, waar de groeimotor van Nederland zit, ASML, en waar problemen zijn met de uitbreidingen. Dat raakt ons allemaal. Tegelijkertijd leven boeren in onzekerheid, omdat ze niet weten welk beleid er wordt gevoerd en of ze straks wel door kunnen. Ook daar zit een grote onzekerheid. Die onzekerheid is er ook bij gezinnen die de rekening niet kunnen betalen, of bij bedrijven die graag willen weten op welke manier ze investeringsbeslissingen kunnen nemen voor de komende jaren. Juist deze grote uitdagingen en de wil om bij te dragen aan een andere politieke cultuur hier in Den Haag hebben ons ertoe gebracht om de afgelopen weken zo constructief mogelijk mee te denken. We hebben aan tafel bij deze informateur, maar ook bij de verkenner, aangegeven dat wij graag willen bijdragen aan het vooruithelpen van Nederland. Dat bestond uit drie zaken. De eerste is dat wij graag een meerderheidskabinet willen, omdat wij zekerheid willen geven over de koers voor Nederland voor de komende jaren. De tweede is dat wij geen inhoudelijke blokkades hebben neergelegd. We zijn het niet over alles eens, maar goed, dat wisten we al. Daarom zijn we verschillende politieke partijen, maar daar ga je over onderhandelen. En drie, we hadden geen blokkades van politieke partijen. Voor eenieder die denkt dat onze leden staan te springen om met de VVD een kabinet te vormen: ik dacht het niet. Ik krijg berichten binnen met: "Je gaat toch niet met de VVD? Ben je soms vergeten dat ze twee jaar geleden met de leugen over nareis op nareis een kabinet hebben laten vallen? Ben je soms vergeten dat ze de afgelopen twee jaar met de PVV hebben geregeerd? Ben je gek? Dit moet je helemaal niet doen. Je partij is nu aan het fuseren. Je moet op jezelf letten." Maar wij zijn bereid om terug te gaan naar onze leden en te zeggen: sorry, het landsbelang vraagt meer. Het landsbelang vraagt erom dat we samenwerken, ook als we het niet eens zijn, ook als mensen onaardig over je zijn. Who cares? Het gaat erom dat die moeder met die kinderen niet van de overheid het verhaal krijgt dat haar kinderen worden afgepakt, maar juist hoort: hier heb je een woning. Dan kom ik bij de keuze voor dit minderheidskabinet. Dat vinden wij een onverstandige keuze, omdat dit de keuze is voor een permanente formatie. Een permanente formatie de komende jaren betekent permanente onzekerheid voor Nederland. Ik heb de afgelopen jaren veel met bedrijven in Nederland gesproken die zich zorgen maken over het vestigingsklimaat. Ze zeggen: "Wat jullie als GroenLinks-PvdA willen met belastingen is wel heel veel, maar er kan best wel wat gebeuren. Wat we vooral willen, is zekerheid. We willen dat er gewoon een kabinet komt dat aan het begin van de rit bepaalt wat het gaat doen en aangeeft waar we de komende jaren op kunnen letten als we investeringsbeslissingen nemen." Daar heb je een meerderheid voor nodig. Dit minderheidskabinet gaat straks van alles bedenken, maar zoals we hier net in de Kamer hebben gezien, is er geen meerderheid in de Tweede Kamer. En die is er ook niet in de Eerste Kamer. Onzekerheid. Over zorg en sociale zekerheid wordt gezegd dat erop bezuinigd moet gaan worden. Ik kan alvast een tipje van de sluier oplichten: dat gaan wij niet steunen. Maar het gaat wel onzekerheid meebrengen in de zorg. Mensen die daar werken, denken: oei, als deze bezuinigingen er komen, moet ik misschien in een andere sector gaan werken. Het gaat het leven van mensen overhoop helpen. Weer onzekerheid. Woningbouwcorporaties. U gaat allerlei plannen maken; ik heb die gezien. Ik vond de rol van woningbouwcorporaties niet voldoende uitgewerkt. Wat is straks hun taakopdracht? Hoeveel middelen hebben ze om te investeren? U kunt daar van alles over opschrijven met dit minderheidskabinet, maar er is geen meerderheid hier in de Tweede Kamer en niet in de Eerste Kamer. Daarmee wordt hier de onzekerheid voor Nederland ingebakken. U kiest voor een permanente formatie en daarmee voor permanente onzekerheid voor Nederland. Ik denk dat dat een gemiste kans is. Voorzitter. Tot slot kort iets over onze opstelling richting dit nieuwe kabinet. Wij nemen altijd verantwoordelijkheid. Dat hebben wij in de afgelopen jaren gedaan op al die momenten dat er geen meerderheden waren. Ik hoef maar te wijzen op wat er moest gebeuren rondom Oekraïne. Als er geen steun was van andere partijen, stonden wij altijd klaar. Dat zullen wij altijd doen, omdat we het landsbelang altijd vooropzetten. Wij zullen dat nu doen door alles voorstel per voorstel te bekijken. Daardoor duurt het dus even voordat mensen weten welke meerderheden er zijn op basis van het akkoord dat wordt gesloten. Ik wil nog één ding zeggen. Wij zullen verantwoordelijkheid nemen voor Nederland, maar voor één ding niet. Ik ken mijn pappenheimers van de VVD. Er komt een enorme onzekerheid in Nederland door deze constructie. Voor je het weet krijgt de oppositie hier breed de schuld van deze onzekerheid. Die verantwoordelijkheid zullen wij niet op ons nemen. Die onzekerheid komt voort uit de keuze die jullie drieën hebben gemaakt. Die verantwoordelijkheid zullen jullie moeten dragen.

Versie 61e60a6df40b07ba6111999e8cee22ee79d3dacf1f7d7712d61b87f30a380d45 · Officiële bron.