Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en het Wetboek van Strafvordering in verband met het vervangen van de recidiveregeling ernstige verkeersdelicten en het invoeren van diverse maatregelen die zijn gericht op een betere aanpak van rijden onder invloed (Wet verbetering aanpak rijden onder invloed) (36586)

Brontekst

Mevrouw Faber (PVV): Dank u wel, voorzitter. De heilige koe kan zomaar veranderen in een dolgedraaide stier, vooral als de bestuurder onder invloed is van drugs en/of alcohol. Deze verdovende middelen hebben altijd invloed op het rijgedrag, hetgeen zomaar kan ontaarden in vertraagde reactie of roekeloos rijden. Alcoholgebruik vormt in combinatie met drugs een groter risico voor geweldpleging. De gebruiker wordt impulsiever, overmoediger, agressiever en het inschattingsvermogen neemt af, hetgeen leidt tot levensgevaarlijke situaties. Ik noem paar voorbeelden uit de praktijk. Een 29-jarige man reed een moeder en haar zoontje aan. Het 4-jarige kind overleefde de klap niet. De dader was onder invloed en reed veel te hard. Een 21-jarige reed onder invloed een 28-jarige vrouw dood. Hij reed zo'n drie keer de toegestane snelheid, terwijl hij maar 50 kilometer per uur mocht rijden. Na de aanrijding gingen de bestuurder en de inzittende er als een haas vandoor. Een inmiddels 27-jarige bestuurder die door een rood stoplicht reed en driemaal harder reed dan was toegestaan, schepte een scooter waar twee tienermeisjes op reden. Beiden overleefden de klap niet. In de jaren hiervoor had deze bestuurder 52 verkeersboetes verzameld, waaronder meerdere ernstige overtredingen. Volgens justitie gedroeg hij zich vaker roekeloos in het verkeer. Vervolgens kroop hij in zijn proeftijd, na een voorwaardelijke invrijheidsstelling, weer gewoon zonder rijbewijs achter het stuur. Dit zijn slechts een paar voorbeelden van de 75 tot 140 geschatte verkeersdoden in Nederland per jaar veroorzaakt door alcoholgebruik. Tijdens een onderzoek geeft een op de tien ondervraagden aan het afgelopen jaar met meer dan de toegestane hoeveelheid alcohol een auto te hebben bestuurd. Dat is niet echt geruststellend, toch? Daarbij komt ook nog de verwachting dat de aantallen van het rijden onder invloed oplopen. De gehele uitgaansscene van Amsterdam zou drugs gebruiken. Wellicht is dat de reden dat autorijden in deze lieve stad ontmoedigd wordt. In de strijd tegen wangedrag op de weg liggen nu deze wetsvoorstellen voor. Zij beogen niet enkel het aanpakken van rijden onder invloed, maar ook andere ernstige overtredingen in het verkeer, zoals het doorrijden na een ongeval. Helaas zijn veel daders hardleers. Daarom voorziet het wetsvoorstel in een hardere aanpak. Met de huidige recidiveregeling kan je rijbewijs enkel worden ingenomen nadat je binnen vijf jaar twee onherroepelijke veroordelingen hebt voor rijden onder invloed of een ademanalyse of een bloedonderzoek hebt geweigerd.Maar met dit wetsvoorstel wordt deze regeling vervangen door drie andere maatregelen. Ten eerste kan de rechter direct het rijbewijs afpakken. Ten tweede kan de rechter bij inname het rijbewijs ongeldig verklaren. Dit kan, anders dan bij de huidige recidiveregeling, ook al bij de eerste veroordeling. Ten derde. De rechter kan bij inname het rijbewijs ongeldig verklaren. Dit kan, anders dan onder de huidige recidiveregeling, ook al bij de eerste veroordeling. In het geval dat de veroordeelde dan toch zonder rijbewijs de weg opgaat, kan de persoon in het gevang worden gezet. Voorzitter. Ontzegging van de rijbevoegdheid, oftewel het afpakken van je rijbewijs, overkomt je niet zomaar. Eerdergenoemde voorbeelden geven aan dat een strengere aanpak én handhaving noodzakelijk zijn. Een gevangenisstraf die als een zwaard van Damocles boven je hoofd hangt, heeft een afschrikkende werking. Het is al een beperking als je niet meer mag rijden, maar een gevangenisstraf beperkt je mobiliteit nog veel meer. Maar dat moet in de praktijk geen dode letter worden. Oorspronkelijk was de minimale duur van veertien dagen opgenomen. Die heeft de minister na het advies van de Raad van State eruit gesloopt. Die zou de rechten beperken in de straftoemetingsvrijheid. Dat is onzin. Het kan niet zo zijn dat de rechter het kader bepaalt. De wetgever bepaalt de kaders en de rechter spreekt recht binnen deze kaders. Zo is de scheiding der machten nou eenmaal ingericht. Onderschrijft de minister deze stelling? Graag een reactie. Daarbij komt dat het een advies van de Raad van State betreft. Het moet niet zo zijn dat er een klimaat wordt gecreëerd waarin de Raad van State zich kan gedragen als een indirect politiek sturend orgaan. Ik geef niet de Raad van State hier de schuld van, maar degene die hier zo op acteert. De duur is nu afgezwakt naar een minimumduur van drie dagen, maar deze kan nóg lager uitvallen als de rechter-commissaris besluit tot een gedeeltelijke tenuitvoerlegging. Dan kan deze zomaar teruggebracht worden tot één dag. In hoeverre kan je dan nog spreken van een afschrikkende werking? De vraag is of je dan nog wel wordt opgeroepen. Graag een reactie van de minister. Voorzitter. Stel dat dit wetsvoorstel van kracht is en iemand krijgt een veroordeling met een rijontzegging gekoppeld aan een voorwaardelijke gevangenisstraf. In het geval dat de veroordeelde de rijontzegging schendt, heeft het OM twee mogelijkheden om de veroordeelde in het gevang te zetten. De eerste mogelijkheid is direct in hechtenis nemen op basis van dit wetsvoorstel. De tweede mogelijkheid is middels artikel 9 van de Wegenverkeerswet. Volgens artikel 9 is de overtreding van de rijontzegging een misdrijf en afzonderlijk strafbaar, maar je kan iemand dan niet direct vastzetten. Er moet een aparte procedure worden opgestart. Pikant detail: middels artikel 9 kan een veroordeelde een maximale gevangenisstraf opgelegd krijgen van één jaar. Middels het wetsvoorstel is dit maximaal zes maanden, een halvering van de maximale straf. Maar we zouden juist strenger gaan straffen. De verleiding is groot om artikel 9 niet toe te passen, daar de hele strafrechtketen bijna bezwijkt onder de werkdruk. Je moet dan ook een extra procedure opstarten, en daar zit niemand op te wachten. Graag een reactie van de minister. Voorzitter. Met dit wetsvoorstel wordt de rechter bevoegd om naast het opleggen van de rijontzegging direct het rijbewijs af te nemen. Dit is een stuk strenger dan de huidige recidiveregeling, die een veel tragere doorwerking heeft. Met dit wetsvoorstel kan de dader direct van de weg worden gehaald en niet pas als het strafrechtelijk traject is afgerond en er sprake is van een tweede, onherroepelijke veroordeling of strafbeschikking. Het rijbewijs kan niet alleen via strafrechtelijke sancties ongeldig worden verklaard, maar ook via bestuurlijke maatregelen. Deze bevoegdheid ligt bij het CBR. Dat is bevoegd met de uitgifte van nieuwe rijbewijzen. Beide mogelijkheden blijven bestaan, omdat beide procedures verschillende consequenties hebben voor het toewijzen van een rijbewijs. Voorzitter. Met de open grenzen kan iedereen het Schengengebied en dus ook Nederland inkarren. In het wetsvoorstel blijft het mogelijk, net als in de bestaande recidiveregeling, dat de ongeldigheidsverklaring van het rijbewijs door de rechter ook kan plaatsvinden indien er sprake is van een buitenlands rijbewijs. De houder van het rijbewijs moet dan wel in Nederland wonen. Maar hoe gaat dat in de praktijk? Er zou een Europese verordening in de maak zijn die dit ondersteunt, die in 2031 geïmplementeerd zou worden. De vraag rijst: zijn alle EU-lidstaten bereid mee te werken aan de beoogde wetsvoorstellen voor de implementatie van de EU-verordening? Kunnen Europese daders die zijn gehuisvest in Nederland ook in aanmerking komen voor de Alcoholmeter? Voorzitter. "Drank maakt meer kapot dan je lief is." Het was een bekende slogan van een antialcoholcampagne van Postbus 51. Deze slogan werd in de jaren negentig herhaald op tv en radio. Maar zou je niet over moeten gaan tot een zerotolerancebeleid, dus helemaal geen alcoholgebruik voordat je achter het stuur kruipt? De kracht van de herhaling mag dan wel sterk zijn, maar het is niet altijd voldoende voor notoire drinkers. Om te controleren of een verdachte of een veroordeelde zich aan het opgelegde alcoholverbod houdt, kan de Alcoholmeter fungeren als een stok achter de deur, niet alleen ter bescherming van de veroordeelde dader, maar ook ter bescherming van de potentiële slachtoffers. Sjoemelen wordt veel moeilijker. Bij een alcoholverbod is men nu, op basis van de huidige wetgeving, verplicht om mee te werken aan controle door middel van bloed- en urineonderzoek, maar men weet wanneer die controles plaatsvinden, met als gevolg dat je tussen de controles een paar dagen hebt om stiekem een pilsje of twee of zelfs meer te drinken. De Alcoholmeter sluit deze mogelijkheid af. De enkelband kan 24 uur per dag, 7 dagen in de week via het zweet op de huid het alcoholgebruik meten. Met dit tweede voorliggende wetsvoorstel wordt het mogelijk voor de rechter of de officier van justitie om de Alcoholmeter in te zetten op alle voorwaardelijke modaliteiten waarbij op grond van de huidige wetgeving een alcoholverbod als voorwaarde kan worden opgelegd. Het gaat niet alleen om de voorwaardelijke straf, maar bijvoorbeeld ook om de voorwaardelijke invrijheidstelling, de zelfstandige gedragsbeïnvloedingen, de vrijheidsbeperkende maatregelen, de schorsing van de voorlopige hechtenis en de terbeschikkingstelling met voorwaarden. Echter, meewerken aan het gebruik van de Alcoholmeter wordt niet verplicht. Er is echter wel een dwingend karakter, want het niet meewerken hieraan heeft invloed op de strafsancties. Het zou in theorie kunnen voorkomen bij weigering of het niet houden aan de opgelegde voorwaarden dat een voorwaardelijke gevangenisstraf wordt omgezet naar een onvoorwaardelijke straf. Het moet echter niet zo zijn dat de Alcoholmeter gaat functioneren als een soort elektronische enkelband om het gevangeniswezen te ontlasten. Graag de toezegging van de minister dat de Alcoholmeter enkel ingezet wordt als stok achter de deur en niet als een verkapte elektronische enkelband. Voorzitter, ik rond af. De beide wetsvoorstellen zijn gericht op de notoire overtreders die zich niet houden aan het door de rechter opgelegde rijverbod. De wetsvoorstellen ogen streng, maar kunnen in de praktijk ook milder uitvallen. Enige aanpassingen zijn dan ook gewenst. Ik heb daar drie amendementen voor ingediend. Tot zover, voorzitter.

Versie ff160007e7c06cbccb4a5ac7396a2a6424fe02401f4aa362a8db7d5e73f093aa · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.