de Europese top d.d. 15-16 oktober 2026

Automatische samenvatting

De Europese top van 15-16 oktober 2026 bespreekt onderwerpen als Oekraïne, Amerikaanse druk, MFK, AI en veiligheid. De spreker benadrukt de noodzaak van Europese eenheid, kritiek op Amerikaanse invloed, en de behoefte aan investeringen in innovatie en defensie. Er wordt aandacht besteed aan desinformatie, AI-ontwikkeling en de rol van eurobonds.

De heer Dassen (Volt): Dank, voorzitter. De wereld waarin we leven, wordt steeds buigzamer. In die nieuwe wereld bepalen onze daden nu wie we zijn, waar we voor staan en wat we straks hebben. Verdeeldheid brengt ons ten val; eenheid maakt ons sterk. Dat is waar deze top over gaat. Bondgenoten zetten ons namelijk onder druk, omdat we staan voor het internationaal recht, omdat we staan voor de soevereiniteit voor Oekraïne. De Amerikaans-Russische dieseldeal is een verkiezingsstunt over de rug van de Oekraïners. Trumps miljarden worden gebruikt om Oekraïners aan te vallen. De winter komt eraan. Het wordt steeds nijpender en de Russische aanvallen worden steeds heviger. Inmiddels gaat het luchtalarm in Kiev continu. Kan de premier reflecteren op de dieseldeal? Wat betekent dit voor Oekraïne? Wanneer is het kabinet bereid om tegemoet te komen aan de vraag van Oekraïne om 2 miljard aan cruciale steun naar voren te halen? Voorzitter. Samen kan Europa pal staan voor het internationaal recht, los van de grillen van Trump. Na schoffering op schoffering volgde vorige week een sanctiepakket van het Witte Huis voor het Internationaal Strafhof. Een rechter staat nu op dezelfde lijst als een terrorist, en nu gaan we met hen in dialoog. Kan de premier schetsen hoe de komende zes maanden eruit gaan zien? Welke afhankelijkheden van de Amerikanen worden hiermee nu eigenlijk blootgelegd? Wat kunnen we daaraan doen? Waar kunnen we ook niks aan doen? Dat vraag ik om te bekijken wat we de komende zes maanden kunnen doen om die afhankelijkheden eventueel nog te verkleinen. Wat kunnen we de komende zes maanden ook doen om de gevolgen voor het blocking statute voor Europese bedrijven te beperken op het moment dat we dat gaan inzetten? Druk van de VS is namelijk ook een patroon. Als het gaat om desinformatie zetten de VS de EU ook onder druk om zich bijvoorbeeld terug te trekken van een conferentie over dit onderwerp. Kan de premier hier ook tegen optreden? Desinformatie heeft als doel om onze samenleving te verdelen. Steeds vaker zien we dat gebeuren. We zien ook dat desinformatie vanuit Rusland daar een steeds groter aandeel in heeft. Voorzitter. Dan het MFK, de kans om samen op te trekken om onafhankelijker, innovatiever en welvarender te worden. Laten we die kans ook grijpen, juist nu. Het nieuwe voorstel van Ierland werd door dit kabinet direct retour gestuurd, terwijl het voorstel inmiddels al lager is dan de huidige begroting. Al het politieke kapitaal gaat naar een lagere begroting, ten koste van waarin we investeren. Kan de premier hierop reflecteren? We zien nu al dat alle moderniseringen eruit worden gesloopt. Er wordt minder geïnvesteerd in defensie en innovatie, maar de landbouwgelden staan fier overeind. Op deze manier hebben we straks een nikszeggende begroting. Kan de minister-president ingaan op deze kritiek? Het is heel onlogisch om te snijden in Europese uitgaven die ons kosten zouden besparen, terwijl we nu nationaal veel duurder uit zijn. Waarom, vraag ik aan de minister-president. Kunnen we stabiliteit creëren met de oplopende schuldenberg in Europa? Is de premier het met mij eens dat een Europese safe asset, oftewel eurobonds, hier daadwerkelijk bij zou kunnen helpen? Er is een conditionaliteitsmechanisme voor landen, dat we eerder gebruikt hebben richting Hongarije. Is de premier bereid om te bekijken of we dat ook voor regio's kunnen gaan gebruiken op het moment dat zij niet bereid zijn om zich aan de rechtsstaat te houden? Dat brengt me bij het Europa van morgen, en daarmee ook bij AI. Er wordt nu op ongekende schaal geïnvesteerd en ontwikkeld, maar in Europa gebeurt er nog veel te weinig. De voorgestelde aankomende EU-begroting heeft voor zeven jaar 50 miljard voor data, kwantum en AI. Dat is een grap in vergelijking met wat nodig is. Ik zie de minister-president er zelf ook om lachen. Graag een reactie daarop. Hoe kunnen we concurreren met China en de Verenigde Staten als we dit niet serieus nemen? En wanneer komt er nu uiteindelijk een Europese top over AI, vraag ik de minister-president. We zien ook dat de snelle opkomst van AI de complexiteit en schaal van cyberaanvallen versterkt. Dat maakt ons extra kwetsbaar voor desinformatiecampagnes met behulp van AI-bots, bijvoorbeeld uit Rusland. Eerder vandaag bleek het resultaat van de aanvallen op Yandex-datacenters genuanceerder, maar heeft de premier zicht op de botclusters uit Rusland die actief desinformatie verspreiden, en wordt er op Europese schaal gecoördineerd om deze botactiviteiten tegen te gaan? Voorzitter. Door eenheid kunnen we ons verweren tegen externe krachten die ons verdelen. Het is aan ons om die eenheid te creëren. Dank u wel.