Gevangeniswezen

De heer Eerdmans (JA21): Voorzitter, dank. Welkom aan de nieuwe staatssecretaris, die ik hier nu tref. Succes met dit hoofdpijndossier, zou ik zeggen. Vroeger was dat asiel, maar dat wil iedereen heel graag hebben, geloof ik. Het gevangeniswezen is, denk ik, nu het echte hoofdpijnverhaal. We hebben in ieder geval te maken met code zwart. De staatssecretaris heeft dat op zijn bord. We lachten een tijdje geleden, ik geloof een halfjaar of een jaar geleden, Engeland uit, omdat daar 1.700 gevangenen eerder werden vrijgelaten. Inmiddels zijn ze in Engeland zo ver dat ze na een derde van de straf al worden heengezonden, dus dat is hopelijk niet hetgeen Nederland gaat volgen. Maar waar gaat dit eindigen? Dat is, denk ik, wel een goede vraag. Een van de dingen die me opvielen in de brief was het kader van de staatssecretaris waarin staat: "Veroordeelden wegens ernstige gewelds- of zedenmisdrijven zijn uitgesloten van heenzending." Daar ben ik blij mee, maar ben ik er dan ook echt zeker van dat het onder geen beding gaat gebeuren? Ik geloof ook niet dat het in Engeland gebeurt, trouwens, maar dat zou natuurlijk wel echt de limit zijn. Voorzitter. Ik heb nog een andere vraag. Worden slachtoffers nou zeker weten geïnformeerd over de heenzendingen? Dat lijkt me ook belangrijk. Ook al zijn het kleinere straffen, ik denk dat het echt belangrijk is dat ze weten dat hun dader eerder vrijkomt. Voorzitter. Het eerlijke verhaal is natuurlijk dat er gewoon veel meer geld bij moet als we deze problematiek echt structureel willen aanpakken; dat kwam net al aan de orde. Er zal nog jarenlang sprake zijn van een enorm tekort aan cellen. Ik verwacht ook niet dat de criminaliteit in één keer gaat dalen, waardoor er allemaal cellen vrijkomen. In dit verband vond ik het wel grappig dat er is onderzocht welke ontwikkelingen nou hebben geleid tot deze tekorten. Dat was onder andere het sluiten van veel gevangenissen, denk ik; dat heeft in ieder geval niet geholpen. Daarnaast was er de krimp van de DJI. Maar goed, laten we naar de toekomst kijken; ik denk dat dat belangrijk is. Ik vind het goed dat er 75 miljoen bij komt. Dat geeft enige lucht, maar je ziet ook dat er nog 3.000 bestaande plekken moeten worden gerenoveerd. Het gaat er dus eigenlijk niet eens om of we er meer cellen bij krijgen, maar het gaat er bijna om hoe we ervoor zorgen dat de huidige capaciteit niet nog schaarser wordt. Het stuit me eigenlijk ook tegen de borst dat het tekort nu wordt opgelost met het weghalen van plekken bij de forensische plaatsen. Die hebben we juist heel hard nodig, volgens mij. Hoe rijmt de staatssecretaris de dekking in relatie tot dat punt? Dan lees ik dat er vanaf 2031 aanvullend 5 miljoen bij komt. Dat is prima; het is beter dan niets. Maar ja, we zijn het denk ik allemaal met elkaar eens dat er veel meer bij moet. Dan is mijn vraag: gaan we dat nog regelen voor de verkiezingen, of is dit iets wat de nieuwe coalitie gewoon moet gaan doen? Met andere woorden, zijn dit de riemen waar DJI mee moet gaan roeien? Voorzitter. De oplossing die JA21 ziet, werd eigenlijk al door collega Ellian genoemd: 320 plekken in de PI Almere en 60 plekken in de noodgevangenis Ter Peel. Daar lopen ze tegen stikstofproblematiek aan. Dat vond ik ook weer ongekend om te lezen. Kan het nou echt niet anders? Kun je nou niet zeggen, net als bij militaire oefenterreinen: laten we daar nou met elkaar die vergunning regelen, zodat het daar in ieder geval kan? Of gaan we het opsluiten van criminelen minder belangrijk vinden dan stikstof? Voorzitter. Is er nog iets te melden over buitenlandse gevangenissen? De vorige staatssecretaris was onderweg naar Estland. Zijn er nog gesprekken met landen dichterbij? Ik wil het inderdaad ook nog hebben over de extra meerpersoonscellen. Dat leek allemaal niet mogelijk, maar sinds ik daar toen over begon met andere collega's, zijn er 100 plekken bij gekomen. Dus ik dacht toch: daar zit wel ruimte voor meer personen. Ik begrijp dat er dus per p.i. wordt gekeken wat er veilig is en wat niet. Dat verbaast mij ook een beetje; ik dacht dat die norm centraal was. Kan daar dus niet toch nog naar gekeken worden? Welke oorzaken heeft dat dan? Tot slot wilde ik nog een ander onderwerp aanstippen, maar laat ik dat dan maar bij een volgend debat doen, want dat wordt gewoon te krap. Eigenlijk is het een reactie op het punt: wat valt er nog uit te wringen aan wat we nu hebben aan capaciteit? Ik geloof niet in een standing cell, zoals duidelijk is, en ook niet in zes op een cel als daar gewoon geen ruimte voor is. Iedereen die in een gevangenis is geweest, weet dat dat niet kan. Dat is dus gewoon zinloos. Maar wat kan er wel? Dat is eigenlijk de vraag die ik nog heb. Voorzitter. Dank je wel.