Ruimtelijke ordening

Brontekst

Mevrouw Zalinyan (PRO): Dank, voorzitter. Ruimtelijke ordening gaat over kiezen: over wie ruimte krijgt, over wie we beschermen en over de toekomst van Nederland. Daarom maak ik mij zorgen over de koers van dit kabinet. Ook uit Moerdijk klinkt de praktijk stevig door in het debat over ruimtelijke ordening. Daar worden veel gevolgen van de ruimtelijke keuzes ook echt gevoeld. Dagelijks ervaren de mensen het zelf. De inbreng uit Moerdijk maakt zichtbaar hoe scherp de afwegingen tussen economie, wonen, energie, veiligheid en leefbaarheid zijn en hoe de ruimtelijke ordening uiteindelijk neerkomt op die keuzes, die mensen rechtstreeks voelen. Over Moerdijk gaan we nog in het plenaire debat spreken, maar wees van harte welkom hier. Ik wil het graag hebben over klimaatadaptatie. Het PBL, de Wetenschappelijke Klimaatraad, Deltares, de Onderzoeksraad voor Veiligheid en zelfs de ministeries zelf waarschuwen dat klimaatrisico's toenemen en dat technische oplossingen alleen niet voldoende zijn. Ook de deltacommissaris zegt dat technische aanpassingen beginnen te knellen. Het kabinet erkent die risico's, maar lijkt niet echt te kiezen. Hoe vindt de minister dat deze adviezen concreet uitwerking krijgen in bijvoorbeeld de Nota Ruimte? We bouwen woningen, energie-infrastructuur, defensielocaties en ook digitale infrastructuur. De keuzes die we nu maken, blijven zichtbaar voor de mensen die nu niet hier in deze zaal zitten. De grote vraag van de Nota Ruimte is daarom niet hoeveel vierkante meters we vandaag verdelen, maar of we durven te plannen voor de volgende generatie. Klimaatadaptatie gaat uiteindelijk over bestaanszekerheid. Onlangs bezocht ik de wijk Pathmos in Enschede. Mensen zijn daar hun woning kwijtgeraakt door extreme regenval. Op de dag van mijn bezoek werd opnieuw zware regenval voorspeld, en bewoners maakten zich ook daar weer zichtbaar zorgen om. Stel je voor dat je bij iedere bui bang bent voor het kwijtraken van je thuis. Helaas staat Pathmos niet op zichzelf. Ik maak mij zorgen dat klimaatverandering steeds meer een kwestie van ongelijkheid wordt. Wie geld heeft, kan de schade herstellen of verhuizen; wie dat niet heeft, blijft achter met de rekening en de schade. Het PBL laat zien dat klimaatrisico's zich juist opstapelen in kwetsbare wijken, en dat maakt klimaatadaptatie niet alleen een ruimtelijke opgave. Voorzitter. Bijna 10 miljoen Nederlanders wonen in een woning met een hoog risico op oververhitting. Tegelijkertijd zien we meer funderingsschade, wateroverlast en overstromingsrisico's. Banken waarschuwen voor een klimaattweedeling op de woningmarkt. Verzekeraars wijzen op oplopende risico's en hogere kosten. Wat gebeurt er met onze woningmarkt als woningen moeilijker verzekerbaar worden? Wat betekent dit voor starters, woningwaardes en bestaanszekerheid? Graag een reflectie van de minister hierop. Heel concreet: hoe worden verzekerbaarheid, funderingsschade en klimaatrisico's betrokken bij de ruimtelijke keuzes die worden gemaakt? De minister schrijft dat water en bodem sturend zijn, maar het PBL zegt dat we niet overal kunnen blijven doen wat we altijd deden. De Wetenschappelijke Klimaatraad zegt dat we nu moeten bepalen waar we beschermen, waar we aanpassen en waar we transformeren. Als ik de Nota Ruimte lees, zie ik echter vooral dat moeilijke keuzes worden doorgeschoven, alsof de toekomst niet aan tafel heeft gezeten. Mijn vraag aan de minister is daarom eenvoudig. Wanneer is zij bereid om deze keuzes uit de Nota Ruimte concreet te maken? Iedere keuze die we vandaag niet maken, wordt morgen namelijk een rekening voor de bewoners en voor toekomstige generaties. In een huis dat letterlijk en figuurlijk onder water staat, kun je namelijk niet wonen. Voorzitter. Dan over onze Veluwe. Rondom de Veluwe ligt een van de grootste woningbouwopgaven van Nederland. Meer woningen betekent meer inwoners, meer recreanten en dus meer druk op de natuur en de leefomgeving. De natuur op de Veluwe staat nu al onder druk. Juist daarom verbaast het mij dat die samenhang nauwelijks terugkomt in de Nota Ruimte. Waarom niet? Dat is mijn vraag aan de minister. Als we honderdduizenden woningen moeten bouwen, moeten we ook nadenken over waar mensen straks wandelen, sporten, spelen en recreëren. Groene recreatieruimte is geen luxe, maar een voorwaarde voor een gezonde en leefbare wijk. Tegelijkertijd kunnen we niet doen alsof de Veluwe onbeperkt de extra recreatiedruk, die er nu al is, aankan. Ook dat vraagt keuzes. Kan de minister aangeven hoe zij de toenemende recreatiedruk rond de Veluwe betrekt bij de verdere uitwerking en hoe daarbij geborgd kan worden dat de natuurwaarden niet onder druk komen te staan? Mijn laatste punt betreft datacenters. Nederland heeft datacenters nodig. Ze zijn onderdeel van onze digitale infrastructuur. Maar de vraag is niet of we datacenters nodig hebben; de vraag is waar, onder welke voorwaarden en in wiens belang. Hoe zorgen we ervoor dat er goede participatie plaatsvindt? Datacenters vragen ruimte, energie, kabelverbindingen en leggen beslag op schaarse ruimte en schaarse capaciteit rondom energie. Ik ben daarom blij dat de minister uitvoering geeft aan de motie van mij en de heer Grinwis, voor een nationale aanpak van datacenters en datakabels, maar een nationale aanpak is pas het begin. Digitale soevereiniteit is namelijk ook een ruimtelijk vraagstuk. De vraag wie onze data-infrastructuur beheert, waar deze wordt gevestigd en welke publieke belangen daarbij worden afgewogen, kunnen we niet overlaten aan een toevallige marktuitkomst. Kan de minister aangeven welke publieke belangen straks leidend zijn bij de nationale aanpak en hoe juist maatschappelijke meerwaarde daarin wordt meegewogen? Voorzitter, tot slot. Toekomstige generaties zitten niet aan tafel bij gebiedsontwikkelingen, maar de keuzes die wij vandaag maken, bepalen wel de wereld waarin zij komen te leven. De ongemakkelijke waarheid is dat techniek niet alles meer zal oplossen. De vraag is niet of klimaatverandering onze ruimtelijke keuzes gaat beïnvloeden; de vraag is of wij die keuze zelf maken of wachten tot een overstroming, een hittegolf of een verzekeraar die voor ons maakt. Hoe wil de minister hierin regie nemen? Dank, voorzitter.

Versie 3043401a374cb26275942b1c8a7bf871edf02489f05cb6b3e7fe016c8a530a20 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.