Initiatiefnota van de leden Straatman, Mutluer en Mathlouti over de aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen (36662)

Brontekst

De heer Mathlouti (D66): Dank, voorzitter. Wie kiest voor een geüniformeerd beroep, kiest voor betekenisvol werk, maar soms ook voor werk waarbij je heftige dingen meemaakt. Dat hoort bij het vak, maar psychische schade hoeft geen vanzelfsprekend gevolg te zijn. We kunnen helaas niet voorkomen dat mensen traumatische gebeurtenissen meemaken en we kunnen ook niet ieder geval van PTSS voorkomen, maar we kunnen mensen wel beter voorbereiden, signalen eerder herkennen en voorkomen dat klachten onnodig verergeren. Voorzitter. Wat ons betreft begint goede zorg daarom niet per se pas als iemand uitvalt. Preventie begint al tijdens de opleiding, op de werkvloer en bij een cultuur waarin het heel normaal is om over mentale gezondheid te praten en vooral om op tijd om hulp te vragen. Juist een landelijk loket kan daarbij helpen door de kennis en ervaringen uit al die verschillende beroepsgroepen samen te brengen, zodat zij van elkaar kunnen leren en we preventie steeds verder kunnen verbeteren. Voorzitter. In de initiatiefnota schrijven we dat we de mentale weerbaarheid willen versterken. In het kader van preventie wil ik daar als eerste bij stilstaan. We willen een belangrijk onderscheid maken: preventie betekent niet dat we kunnen voorkomen dat iemand ooit PTSS ontwikkelt, maar we kunnen wel de risico's verkleinen, mentale weerbaarheid versterken en ervoor zorgen dat signalen van psychische klachten eerder worden herkend. Dat betekent dus ook dat we het gesprek daarover moeten voeren en dat we vooral ook de ruimte voor dat gesprek moeten faciliteren. De collega van de VVD noemde de apk-gesprekken bij de politie. Ik denk dat dat een mooi voorbeeld is van het structureel faciliteren van dat gesprek binnen de organisatie. Het inregelen is één, maar de cultuur veranderen is natuurlijk nog een andere uitdaging. Als je bij een organisatie werkt waarin het een cultuurnorm is om sterk te zijn, weerbaar te zijn en zeker niet je zwaktes te tonen, dan is het voeren van dat gesprek heel lastig. Het faciliteren van dat gesprek bij de organisaties waarin dat nog geen gangbare zaak is, is dus stap één, maar er moet zeker ook ruimte worden gemaakt voor de cultuur die daarvoor nodig is. De collega's van PRO stelden de vraag of het loket eventueel de plek is om dat gesprek te faciliteren en de ruimte voor die gesprekken in te regelen. Dat denk ik wel. We zien in de praktijk dat organisaties al wat verder zijn. Het Nederlands Veteraneninstituut heeft bijvoorbeeld veel aandacht voor de fase voordat PTSS zich überhaupt ontwikkelt, voor de herkenning van situaties waar een militair in terecht kan komen en voor wat voor effect die hebben op de mentale gezondheid van een militair. Daar kunnen we veel van leren. We kunnen ook veel leren van het buitenland. Duitsland werd al even genoemd, maar uit het gesprek dat wij vrijdag met het Veteraneninstituut hadden, begrepen we dat zij ook kijken naar bijvoorbeeld de Scandinavische landen, zoals Noorwegen, en Italië. Daar nemen ze het ook heel nadrukkelijk mee in een voortraject, voordat PTSS zich überhaupt voordoet. Dat doet me ook denken aan de inbreng van de heer Struijs. Ik denk dat het heel belangrijk is om dat ook te faciliteren in de periode voordat PTSS en PTSD zich voordoen. Voorzitter. Ik ga de vragen zo veel mogelijk behandelen in de volgorde waarin ze gesteld zijn. De heer Sneller wees terecht op het belang van preventie, ook als het gaat om geweld richting hulpverleners. Het zijn natuurlijk hele pijnlijke, harde situaties waar onze hulpverleners in terecht kunnen komen. Dat vraagt om een breder debat, want het is natuurlijk een breder maatschappelijk probleem. We zien dat helaas te veel. Iedere keer is er één te veel, overigens. Dat probleem gaat over hoe de samenleving zich uit richting onze hulpverleners en wat het effect daarvan is. In de basis begint dat volgens mij met keihard normeren, want je hebt het hier eigenlijk gewoon over crimineel geweld. Ik kan er met mijn hoofd niet bij dat geweld tegen hulpverleners überhaupt in je opkomt. Normeren gaat over optreden op basis van de bestaande wet- en regelgeving. De heer Sneller noemde specifiek het civielrechtelijk vervolgen en het verhalen van schade. Wat mij betreft is dat een hele goede. U heeft daar in uw manifest eerder al terecht aandacht voor gevraagd. Ik ben ook benieuwd naar de reactie van de minister op dit punt. De vraag van PRO heb ik zojuist beantwoord …

Versie 35b19360a3f305d26219d48bd8e6f11fd52aae4ab83a6f70aa719a432db3364c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.