Materieel

Brontekst

Staatssecretaris Boswijk: Ik denk dat wij inderdaad onze successen meer zouden moeten delen. Dat is zeker een punt. Er zijn echt wel momenten dat wij, alle zorgen afpellend in deze Kamer, zeggen "dan gaan we voor dit systeem" of "dan sluiten we dat ene land uit". Die afwegingen worden echt al gemaakt. Aangezien de heer Dassen het nu vraagt, loop ik even vooruit op het volgende blokje. Dat gaat over het afbouwen van afhankelijkheden, dus misschien kom ik er zo meteen nog een keer op terug. Mevrouw Piri vroeg in een interruptiedebat met de heer Van Lanschot ook: ik wil percentages weten, want hoe verhoud je je nou tot die 40% en 50%? Ik denk dat dat een hele legitieme vraag is. Sterker nog, ik popel om dit te delen, omdat we gevoelsmatig veel meer doen. Ik hoorde de heer Dassen zeggen: we kopen 95% bij de Amerikanen. Dat is 95% van alle bestedingen die wij buiten Nederland besteden. Heel veel maritieme projecten worden al niet eens meer meegenomen in die 95%. Best wel veel percentages vertekenen dus wel. Een van uw leden — ik denk dat het de heer De Groot was — wees erop hoeveel wij aan onderhoud doen. Denk bijvoorbeeld aan de CV90's, een voertuig uit Zweden. Als u naar Bunschoten staat, ziet u ze daar allemaal op een rijtje staan. Daar worden ze onderhouden voor de Zweden, en in de toekomst mogelijk ook nog voor een aantal andere landen. Kijk, ik zie dat mevrouw Piri binnenkomt. Nu kan ik het antwoord geven! Neemt u plaats. Dit is een hele legitieme vraag, want je wil gewoon een gevoel hebben bij wat het percentage is. Wij kunnen dat doen, maar daar hebben we een klein beetje tijd voor nodig. In Q3 komt de Stand van Defensie. Dat doen we twee keer per jaar, uit mijn hoofd, in het voorjaar en het najaar. Dat is het meest natuurlijke moment om van alle projecten aan te geven: dit is Nederland of Europa, dit is de VS, dit is Israël … Dan heb je gewoon een gevoel bij de verhoudingen waar we nu op zitten. Misschien is het ook wel een idee om een keer een vertrouwelijke briefing te organiseren. Dat zou wat mij betreft best eerder kunnen. Dan kunt u in gesprek met de mensen die de inkoop doen om inzicht te krijgen in de factoren die wel en niet meewegen. Ik kan nu wel een tipje van de sluier oplichten. We hebben het gisteren inderdaad over Palantir gehad. Toen heb ik het over het tweesporenbeleid gehad. Eigenlijk is het hele tweesporenbeleid in het digitale domein ook van toepassing op het traditionele veld. Spoor één is dus: zo snel als mogelijk onze afhankelijkheden afbouwen. Ik zeg daar wel meteen bij: we gaan niet 100% onafhankelijk zijn van een ander continent. Dat is onmogelijk. Is onze afhankelijkheid op dit moment uit balans? Ja, daar ben ik het zeer mee eens. Daarom hebben we ook als kabinet gezegd: we moeten naar minimaal 50%. Dat is spoor één. Daar ligt de prioriteit. Dat doen we dus door met Europese landen te bekijken of we gezamenlijk dingen kunnen inkopen en of we meer Europese bedrijven kunnen stimuleren. Het tweede spoor is het volgende. We hebben bepaalde afhankelijkheden. Zoals ik gister zei, hebben we een beperkte afhankelijkheid als het om Palantir gaat. Maar een heel erg tot de verbeelding sprekende afhankelijkheid is luchtverdediging. Vraag de Oekraïners … Ik hoorde de heer Dassen en mevrouw Keijzer ook zeggen: leer potverdorie van de Oekraïners. Ik denk dat we dat heel erg goed doen en ik denk dat de oproep terecht is. Maar als ik vraag aan de Oekraïners wat het beste luchtverdedigingsmiddel is, dan zeggen ze nog steeds: Patriots. Er zijn allerlei initiatieven, maar die komen op dit moment echt nog niet in de buurt van de Patriots. Dus wat hebben wij eerder dit jaar gedaan? We kregen de kans … Er is natuurlijk een hele lange wachtrij van mensen die Patriots willen kopen. Zeker door de oorlog in het Midden-Oosten zijn er vragers bijgekomen, zoals Saudi-Arabië. Die willen ook allemaal Patriotsystemen. Amerika, of in dit geval Raytheon, heeft gezegd: in die hele lange rij is een plekje vrijgekomen. Zij zijn als eerste bij Nederland gekomen en hebben gevraagd: zou Nederland erin willen? Dat is wel bijzonder, denk ik, want dat plekje zou tien keer vergeven kunnen worden aan elk ander land. Dat is waarom ik heb gezegd: ik vind dat we daarin moeten stappen, want op dit moment is er geen beter systeem en wij willen luchtverdediging hebben, dus we gaan dit doen. Dat zegt echter niet dat we daarna moeten stoppen met nadenken. We moeten ook kijken naar alternatieve systemen. Een aantal van u had het bijvoorbeeld over een high energy laser; dat was mevrouw Nanninga, uit mijn hoofd. Mevrouw Piri en mevrouw Jagtenberg hadden het over EOS, een Australisch bedrijf dat hiermee bezig is. Toevallig heb ik twee weken geleden een ontmoeting gehad met de CEO en hebben we het daarover gehad. We werken overigens al twintig jaar samen met EOS. Zij zijn op dit moment bezig met een superinteressante pilot met lasers. Ze hebben het laten zien: een dik pantser waar een laser doorheen gaat. Dat zou in potentie iets kunnen zijn in de luchtverdediging, maar vandaag nog niet. Het zijn wat ons betreft twee sporen. De ene is het behouden van wat we al hebben en de tweede is het ontwikkelen van nieuwe kennis en nieuwe systemen. Die twee sporen zijn ook op dit terrein van toepassing.

Versie 274e29b1a8c3ba4738efade50af1ac50cf99066bd9ba10d025227e0dd2106536 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.