Regio's en grensoverschrijdende samenwerking

De heer Hartsuiker (VVD): Dank, voorzitter. Nederland is sterker als alle regio's meedoen. Overal moeten inwoners kunnen rekenen op gelijke kansen, goede voorzieningen, een veilige leefomgeving en een sterke economie. De VVD vindt het daarom belangrijk om te blijven investeren in de kracht van álle regio's. Tegelijkertijd zien we dat er een elftal regio's in Nederland is waar er sprake is van onwenselijke structurele achterstanden. Er is dus iets anders en iets meer nodig om de kracht en kansen van deze regio's maximaal te benutten. Hiervoor heeft het kabinet het NPVR opgezet. De VVD steunt dat. Wel hoort hier wat ons betreft een structureel langjarige inzet bij, met concrete, geborgde afspraken tussen Rijk en regio en een brede betrokkenheid vanuit diverse departementen. Ik krijg vanuit de regio signalen dat de inzet op zich positief is, maar ik denk wel dat er nog wat meer nodig is; ik ben ook heel benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt. In de voortgangsbrief van het kabinet lezen we dat we pas medio volgend jaar een goed beeld hebben van wat al die toekomstagenda's inhouden en wat dat betekent voor de inzet vanuit het Rijk, al dan niet in financiële zin. Dat vinden wij zeer teleurstellend, temeer daar de regio's zelf ook hard bezig zijn om agenda's te maken en zij kansen zien om te versnellen. Welke mogelijkheden ziet de minister daartoe, mede met het oog op de formatie van een nieuw kabinet straks? En welke lessen zijn er te leren van programma's als Nij begun en Wind in de zeilen als het gaat om het borgen van afspraken en het integraal aanpakken van opgaven? Voorzitter. In aanvulling op het NPVR werkt dit kabinet aan de ontwikkeling van een beleids- en investeringslogica die recht doet aan en rekening houdt met verschillen tussen regio's. Daar kan nog wel een tandje bij wat mij betreft, want uit de brief blijkt dat dit nog maar heel beperkt is en vooral nog in de fase van onderzoek en analyse zit. Er zijn echter ook positieve voorbeelden te noemen, bijvoorbeeld de voorgenomen vestiging van VWS en de Belastingdienst in het Maankwartier in Heerlen. Maar de aanpak van concrete knelpunten ontbreekt. Een mooi voorbeeld: in Emmen wordt gewerkt aan nieuwbouw voor het mbo en hbo, noodzakelijk om toekomstgericht onderwijs aan te kunnen bieden. Binnen de reguliere bekostiging, die primair is gebaseerd op maxima per student, is daar vanwege de beperkte studentenaantallen in die regio in vergelijking met instellingen in de Randstad onvoldoende ruimte. En dat terwijl deze onderwijsvoorzieningen toch een cruciale rol vervullen binnen het regionale ecosysteem en daarmee voor de toekomstkracht van die regio. Kan de minister toezeggen hierover met de regio in gesprek te gaan? Ook vanuit andere regio's zijn mij in de voorbereiding op dit debat veel voorbeelden aangereikt van situaties waarbij er meer behoefte is aan regionaal maatwerk vanuit het Rijk. Denk aan impulsen voor de woningbouw in kleinere gemeenten, de bekostiging van een vo-school in Zeeuws-Vlaanderen en de wens om financieringsstromen op het platteland te combineren, waardoor je verschillende typen vervoer kunt bundelen, iets wat zeer belangrijk is om het platteland leefbaar te houden. Dit zijn allemaal knelpunten waarover de regio's graag concreet in gesprek gaan met het Rijk. Ik ben heel benieuwd of de minister voorbeelden kan geven van concrete casuïstiek waarover hij zelf in gesprek is met de regio of zijn collega's dat zijn. Onlangs was ik op werkbezoek in Parkstad Limburg. We hebben het gehad over grensbelemmeringen en grensoverschrijdende kansen. In de brief van het kabinet lees ik eigenlijk helemaal niets daarover, behalve dat er een Europees initiatief is om nog eens een nieuw coördinatiepunt in te richten voor de aanpak van de grensbelemmeringen. In het verleden heeft de Kamer weleens effectrapportages ontvangen. Ik vroeg mij af wat er gebeurt in die grensregio's, dus waar het kabinet mee bezig is. Ik zou de minister willen vragen om te reflecteren op wat daar nu actueel loopt. Want we weten dat als we die grensbarrières echt kunnen afbouwen, dat een enorme impuls geeft aan de kracht van die regio's en dat het ook ontzettend belangrijk is voor het verdienvermogen van Nederland. Voorzitter. Ten slotte heb ik nog twee punten over twee moties die eerder zijn aangenomen in de Kamer. Allereerst de motie-Kamminga/Krul waarin de regering wordt verzocht om met een concreet voorstel te komen voor hoe we bij de ontwikkeling van nieuw beleid meer rekening kunnen houden met effecten in de regio; de regiotoets. Hoe staat het met de uitvoering van deze motie? Zij is namelijk in 2023 al aangenomen. Tot slot wil ik nog even heel kort stilstaan bij de cohesiefondsen. Die zijn echt cruciaal voor investeringen in de regio's. In de zomer heeft de Europese Commissie een nieuw MFK gepresenteerd voor de periode 2028-2034. Mij bereiken veel zorgen vanuit gemeenten en provincies dat zij in de programmering en uitvoering worden overgeslagen, omdat er nu vooral wordt gesproken over nationale plannen en nationale enveloppen. Ik ben benieuwd of de minister het belang deelt van die Europese cohesiemiddelen voor juist onze regio's. Op welke wijze borgt het kabinet dat er in de inzet richting Europa invulling wordt gegeven aan de uitvoering van de motie-Paternotte om regio's leidend te laten zijn bij het cohesiebeleid? Voorzitter. De VVD wil tempo en zichtbare resultaten, want vitale regio's zijn de motor van Nederland. Tot zover.