DUO en hoger onderwijs

Brontekst

Minister Bruins: Voorzitter. De heer Six Dijkstra vroeg mij naar dezelfde Wet internationalisering in balans, en dan met name naar de blijfkans van studenten, die daarbij belangrijk is. De Wet internationalisering in balans kijkt naar de arbeidsmarkt en naar regio's en niet specifiek naar blijfkansen. Maar het is wel zo dat in een tekortsector als de techniek de blijfkans nu al relatief groot is. In de zelfregie van de universiteiten zien we dat ze op specifieke opleidingen een fixus willen zetten terwijl ze bijvoorbeeld in de tekortsector techniek, ook in de regio's en in de grensgebieden, de ruimte willen geven voor internationale studenten. Ik zie dat dat de goede kant op gaat. Dan zie je dat, als het lukt om voldoende internationale studenten te trekken in de techniek, de blijfkans dus ook groot zal zijn. Tegelijkertijd wil ik er ook voor zorgen dat we er alles aan gaan doen om de kans op blijven maximaliseren voor de internationale studenten die dan wél gaan komen. Ik zou willen — en dat gebeurt ook al op heel veel plekken — dat universiteiten internationale studenten zo snel mogelijk bij de hand nemen om ze te helpen met het leren van Nederlands en om ze te laten wennen aan onze samenleving en onze cultuur, zodat ze zich hier ook echt thuis voelen. Dan is het nettoresultaat ook dat we meer internationale studenten trekken op de plekken waar we ze nodig hebben. Maar waar opleidingen niet op een doelmatige manier in het Engels worden gegeven, moeten we dat ook niet onnodig doen, om ervoor te zorgen dat hoger onderwijs ook toegankelijk blijft voor Nederlandse studenten. De heer Van der Hoeff vroeg mij het volgende. Instellingen vrezen te moeten krimpen of sluiten; kan de minister reflecteren op die aanhoudende zorgen? Ja, er zijn zorgen over opleidingen die krimpen of sluiten. Maar ik moet ook zeggen dat dat een waaier aan oorzaken heeft. We zien al zeker tien jaar dat studenten steeds minder specialistische opleidingen kiezen en voor steeds bredere opleidingen gaan. Dat betekent dat smalle, specialistische opleidingen steeds moeilijker in de lucht te houden zijn. We zien dat de aantallen studenten van specialistische opleidingen dalen. Neem bijvoorbeeld aardwetenschappen aan de VU, waar laatst veel om te doen was. Daar is in tien jaar tijd het aantal eerstejaars gewoon gehalveerd. Op een gegeven moment moet je zeggen: het gaat niet meer. Universiteiten en hogescholen maken zich zorgen om de specialistische opleidingen. Ik maak mij daar ook zorgen om, want ik vind het juist zo mooi als mensen een vak leren, hun tanden ergens in zetten, voordat ze gaan verbreden. Ik ben heel erg bang met generalistische opleidingen, dat je van alles een beetje leert en van niets écht diep begrip krijgt. Maar goed, dat is een manier van kijken naar onderwijs waar ik, ook als minister, niet over ga. Maar het is wel een zorg die ik heb. Naast het feit dat jonge mensen steeds bredere opleidingen kiezen, hebben we ook nog eens de demografische krimp waardoor de aantallen naar beneden gaan. Ook daar maak ik me zorgen om. Daar komt dan bij — en dan kijk ik meteen naar de heer Stultiens — dat dit kabinet bezuinigt op onderwijs. Ook dat baart de universiteiten en hogescholen grote zorgen, want dat komt in een tijd die al niet makkelijk is en waarin al die andere zorgen er ook al zijn. Maar de grote sluipmoordenaar is de demografische krimp; die zorgt echt voor een daling in de budgetten. Daarom is het ook nodig dat we de bekostiging minder volatiel en meer voorspelbaar weten te maken. Het is dan ook mijn grote opdracht voor deze kabinetsperiode om dat stelsel voor financiering beter en anders in te richten en weer toekomstbestendig te maken.

Versie f3c467fc08cf644f58cda6505a0419426982ff59f8fd5507a9700882342efff8 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.