de Algemene Politieke Beschouwingen

Minister Rutte: Voorzitter. Ik moet wel beginnen met een ernstige zaak. Waar gisteren in een interruptiedebat een complottheorie aan de orde kwam, kwam er vandaag opnieuw een complottheorie aan de orde en wel zijdens de fractievoorzitter van D66, namelijk dat Sinterklaas niet zou bestaan. Ik hecht eraan dit recht te zetten aan het begin van het debat, ook voor de kijkers. Dan in alle ernst vooraf enkele opmerkingen omdat er vrij veel voorstellen zijn gedaan tot wijziging van de begroting. Ik ga die voorstellen uiteindelijk, na appreciatie, ontraden. Dat doe ik om de volgende reden. Als moties worden aangenomen, komen ze ongetwijfeld allemaal nog terug in de vorm van amendementen. Hier en daar zie je dat zich daarvoor wel een hele voorzichtige meerderheid aftekent. Kijkend naar alle dekkingen, is het ontzettend lastig om daarin de samenhang helemaal te zien. Dat kan natuurlijk ook niet vanuit de Kamer — dat begrijp ik heel goed — omdat er allerlei verschillende initiatieven lopen, ook politiek, door verschillende politieke partijen heen, en soms ook deels overlappend. Dat betreft ook de impact op langere termijn. Ook de vraagstukken rondom uitvoerbaarheid hebben allemaal een heel zorgvuldige weging nodig. Het kabinet staat voor de eigen begroting, waarin wij de belangrijkste opdracht van de Kamer, namelijk de armoede niet laten stijgen en de kinderarmoede verlagen, hebben bereikt. Daarmee hebben we ook het algemene koopkrachtbeeld zo kunnen repareren dat het weer acceptabel is. Maar goed, het zal natuurlijk allemaal nog een keer terugkomen. Ik zal dadelijk wel een paar opmerkingen maken bij de verschillende moties die raken aan wijzigingen van de begroting, maar dan weet u dat ik die steeds zal afsluiten met "ontraden". Een motie zonder dekking ontraad ik dubbel. Dat is vanaf nu de eerste wet van Van Gennip: een motie zonder dekking wordt dubbel ontraden. Dat zal ik een aantal keren doen, ook om daarmee onderscheid te maken met de moties die wel degelijk zijn voorzien van dekking, of althans van, gewaardeerde, pogingen tot dekking. De motie op stuk nr. 6 over het invoeren van een asielstop. Met verwijzing naar het debat: ontraden. De motie op stuk nr. 7 over de btw op boodschappen naar nul: ontraden. Dat is niet uitvoerbaar, want de definitie van boodschappen is niet scherp. Bovendien gaat dat om heel veel geld. Dat is niet doelmatig en niet doeltreffend. De motie op stuk nr. 8: ontraden. Geen dekking, dus een dubbele ontrading. De motie op stuk nr. 9 over de energiebelasting niet verhogen: ontraden. Wij hebben daar niet voor gekozen omdat de totale energierekening volgend jaar naar verwachting een gematigde ontwikkeling kent. We hebben gekozen voor gerichte maatregelen op armoede. Bovendien is de motie niet gedekt. De motie op stuk nr. 10: ontraden. Hier is geen sprake van dekking en het schrappen van de eigen bijdrage kost ongeveer 50 miljoen. De motie op stuk nr. 11 over het eigen risico schrappen. Dat is uiteraard zeer kostbaar, en daarom: ontraden. Dan de motie op stuk nr. 12. Het gevraagde kost ongeveer 1,7 miljard. Er zit geen dekking bij. Er was overigens nog de vraag uit de eerste termijn van de heer Wilders of wij weten hoeveel mensen de tandarts mijden uit financiële overwegingen. Daar is onderzoek naar gedaan en wij weten dat niet precies. Maar een eerder onderzoek wijst op ongeveer 3%. Uiteraard is dat onwenselijk. Mensen lijden dan onnodige pijn en een slechte mondgezondheid heeft weer nadelige gevolgen voor de verdere gezondheid en belemmert mensen om mee te doen aan de samenleving. Daarom zijn maatschappelijke organisaties, maar ook de ministeries van VWS en SZW, samen met onder andere gemeenten, zorgverzekeraars en patiëntenverenigingen het project mondzorg gestart. Dat is gericht op het in kaart brengen van de omvang en de mogelijke oplossingsrichtingen. De minister van VWS heeft de Kamer deze zomer over de voortgang geïnformeerd en de oplossingsrichtingen worden nu verder uitgewerkt. Dit zeg ik naar aanleiding van deze motie, maar ook naar aanleiding van de vraag uit de eerste termijn die nog openstond. De motie op stuk nr. 12: ontraden, geen dekking. De motie op stuk nr. 13. Onder verwijzing naar het debat: ontraden. De motie op stuk nr. 14. Dit is natuurlijk zo'n motie die door een heel aantal mensen is ondertekend en waarbij een aantal zaken heel bijzonder goed moeten worden bekeken de komende tijd. Ik ontraad de motie, onder verwijzing naar mijn algemene inleidende opmerking. Ik wijs erop dat in de dekking elementen zitten die onzeker zijn. Er is hier en daar ook sprake van een onvoldoende scheiding van inkomsten en uitgaven. Dat is bijvoorbeeld zo waar er in de motie gesproken wordt over "de incidentele en structurele middelen op de aanvullende post". Dat is ook de post die gebruikt wordt voor Groningen, de gevolgen van de aardgaswinning en de opvolging van de parlementaire enquêtecommissie. Ik zou de indieners dus allemaal adviseren daar heel goed naar te kijken. Inhoudelijk zijn wij hier niet voor. Wij hebben dit voorstel niet gedaan omdat het natuurlijk een generieke oplossing is. Die is dus ook kostbaarder dan onze voorstellen. De motie op stuk nr. 15 gaat over grip op migratie. Wat betreft het Europese deel is de motie sympathiek. We zijn daar ook druk mee bezig. Wat betreft arbeidsmigratie zitten er allerlei nieuwe maatregelen in. Deels zaten die ook in hetgeen het kabinet in wording had, maar waar we dus niet uitgekomen zijn. Ik heb dat in het debat ook benoemd. Er was geen overeenstemming over migratie in het kabinet. Hoewel er op zich hele sympathieke elementen in zitten, wil ik deze motie per saldo vanuit deze coalitie thans ontraden en kijken wat er bij de stemmingen gebeurt. De motie op stuk nr. 16: ontraden. Populatiebekostiging bij ziekenhuizen past niet in ons stelsel. Wat betreft de beschikbaarheidsbijdrage voor de spoedeisende zorg, zeg ik dat er een NZa-onderzoek loopt naar de bekostiging van de spoedeisende zorg. Daar wil ik niet op vooruitlopen. Dat vraagt ook echt om een fundamenteler debat. Het lijkt mij niet geschikt om daar nu zomaar, ineens, toe te besluiten. Op dit moment is het dus: ontraden. De motie op stuk nr. 17. Daar komt een dubbele ontrading voor, want er is geen dekking. Wij doen al 225 miljoen in 2024 door het halveren van de bezuiniging. Dan de motie op stuk nr. 18. Geen dekking: ontraden. De motie op stuk nr. 19: ontraden. De minister van VWS laat nu onderzoek doen. Daar wil ik niet op vooruitlopen. Daarmee is die motie voorbarig. De motie-Marijnissen op stuk nr. 20 is een spreekt-uitmotie. De motie-Marijnissen c.s. op stuk nr. 21 wil ik ontraden. Dat wil ik echt doen. Het viel mij op, zeg ik dan ook maar, dat de heer Omtzigt hieronder stond. Wij hebben het er vaak over gehad dat het betere heel vaak de vijand is van het goede. We hebben nu een heel systeem, waar in de Kamer uitvoerig over is gediscussieerd, om ervoor te zorgen dat we versnelling aanbrengen in de hele afwikkeling van de vreselijke ellende waar ouders in zitten. Deze motie zou daarin heel erg veel overhoop gaan halen. Daarmee zou die naar onze absolute overtuiging niet versnellend, maar per saldo vertragend gaan werken. Ik wil die motie dus met enige kracht ontraden. De motie-Paternotte/Bontenbal op stuk nr. 22 over het afschaffen van fossiele voordelen en de hele aanloop naar de COP: oordeel Kamer. Als ik de motie zo mag lezen dat er wordt opgeroepen om samen met Europese partners op te trekken om te komen tot een verstandige afbouw van fossiele subsidies, dus het niet-Nederlandse deel, dan geef ik oordeel Kamer. De motie-Klaver c.s. op stuk nr. 23. Hiervoor geldt opnieuw de algemene inleidende opmerking die ik gemaakt heb. Er zitten wel een paar bijzondere punten bij. Ten eerste kan ik mij ten aanzien van het wettelijk minimumloon voorstellen dat in het vervolg van dat debat nog eens goed gekeken wordt naar de effecten die dat kan hebben op inflatie, maar ook de concurrentiepositie en de doorwerking in de AOW. Specifiek ten aanzien van de dekking zijn er ook een paar zorgpunten, bijvoorbeeld of die dekking überhaupt wordt opgehaald. Ten eerste wordt de vrijstelling dividendbelasting voor beursfondsen geschrapt. Dat is waarschijnlijk niet mogelijk per 1-1-24 en als het al door zou gaan, dan zullen inderdaad bedrijven zeer waarschijnlijk naar andere landen vertrekken en dan zou die belastingtitel instorten, waardoor die opbrengst er niet komt. Hetzelfde risico loop je bij de bankenbelasting. Op dit moment is het zo dat banken gecumuleerd hier al te maken hebben met een belasting van tussen de 40% en de 45%. Andere landen hebben dat meestal niet. Dit zou leiden tot het vertrek van banken, is onze overtuiging, naar bijvoorbeeld Frankfurt. De ECB zou hier zeer waarschijnlijk negatief over adviseren en het resolutiefonds, het Europese bankenafwikkelingsfonds, voorziet hier al in. Ik hoop dus dat de indieners nog eens goed naar de dekking willen kijken. De minister van SZW fluistert mij nog een belangrijk en echt serieus punt in: invoering van het wml in januari is zeer riskant voor wat de juridische kant ervan betreft, de timing. Er moeten namelijk allerlei dingen gebeuren als je het niet met een wetswijziging doet maar met een AMvB. Dan is het zeer de vraag of je 1 januari haalt. De motie-Klaver c.s. op stuk nr. 24 over de afbouw van subsidies. Dat speelt internationaal, Europees en nationaal en leent zich dus echt niet voor vastlegging in een nationale wet. We zullen wel jaarlijks een overzicht van de fossiele subsidies geven, gelijktijdig met de miljoenennota, zoals toegezegd in deze Miljoenennota. Ik wil de motie op stuk n r. 24 ontraden.